III SAB/Gd 66/24

III SAB/Gd 66/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 4, art. 5, art. 6, art. 13 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 2, art. 16 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 64 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1 pkt 1, par. 1a, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku do rozpoznania wniosku skarżącego M. K. z dnia 13 lutego 2024 r. w zakresie uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt [...] - w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części ; 4. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. K. (dalej: "skarżący"), wnioskiem z dnia 13 lutego 2024 r., zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku o przesłanie za pośrednictwem e-mail odpisu zanonimizowanego wyroku z dnia 23 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. [...] wraz z uzasadnieniem. Jako podstawę żądania skarżący wskazał art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., dalej: "u.d.i.p.").
Dnia 19 lutego 2024 r. przesłano skarżącemu zanonimizowaną treść wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku w sprawie o sygn. [...] z dnia 23 stycznia 2024 r. oraz poinformowano skarżącego, że nie ma możliwości przesłania zanonimizowanej treści uzasadnienia wyroku, ponieważ postępowanie prowadzone było przy drzwiach zamkniętych, a po ogłoszeniu wyroku przewodniczący odstąpił od podania zasadniczych motywów rozstrzygnięcia. W tej sytuacji udostępnianie uzasadnienia wyroku w trybie dostępu do informacji publicznej mogłoby naruszyć interesy strony, której wniosek o prowadzenie rozpraw z wyłączeniem jawności został uwzględniony.
Skarżący w dniu 15 marca 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskania informacji publicznej oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów, polegające na częściowym zrealizowaniu żądania objętego wnioskiem.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że do dnia sporządzenia skargi organ nie odniósł się do pominiętej części wniosku, nie zawiadomił, że sprawa zostanie załatwiona w innym terminie, nie wydał decyzji odmownej, a także nie pouczył o możliwości wniesienia skargi. Podkreślił przy tym, że wniosek został prawidłowo sformułowany, zawierał wszystkie elementy wymagane dla wszczęcia odformalizowanego postępowania w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. W ocenie skarżącego udostępnienie informacji innej niż oczekiwana lub informacji niepełnej świadczy o bezczynności organu. Jednocześnie – zdaniem skarżącego – bezczynność organu ma charakter rażący, o czym świadczy brak działania organu w znacznym okresie i bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia, jak również brak zawiadomienia skarżącego o załatwieniu sprawy w innym terminie.
W związku z powyższym skarżący wniósł o: 1/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2/ zobowiązanie organu do załatwienia wniosku zgodnie z zawartym w nim żądaniem, 3/ stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4/ wymierzenie organowi grzywny w kwocie 10.000 zł, 5/ przyznanie od organu kwoty pieniężnej w wysokości 5.000 zł jako rekompensaty oraz 6/ zasądzenie zwrotu kosztów postępowania
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie odmowy udostępnienia zanonimizowanej wersji uzasadnienia wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, w świetle § 2 powołanego przepisu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest na podstawie kryterium legalności.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że Prezes Sądu Okręgowego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Nie jest również sporne, że żądana informacja jest informacją publiczną, co potwierdza nie tylko treść art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie u.d.i.p., ale i orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym podkreśla się, że orzeczenia sądów wraz z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd powszechny, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 784/16).
Spór sprowadza się natomiast do oceny, czy organ pozostaje w bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 13 lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w części obejmującej żądanie wydania odpisu uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. akt [...].
W piśmie z dnia 16 lutego 2024 r., przy którym przesłano skarżącemu zanonimizowaną treść żądanego wyroku, organ poinformował jedynie skarżącego, że udostępnianie uzasadnienia wyroku w trybie dostępu do informacji publicznej mogłoby naruszyć interesy strony, której wniosek o prowadzenie rozpraw z wyłączeniem jawności został uwzględniony. Organ wskazał, że postępowanie było prowadzone przy drzwiach zamkniętych, a po ogłoszeniu wyroku przewodniczący odstąpił od podania zasadniczych motywów rozstrzygnięcia.
Z załączonego do akt sprawy pisma Zastępcy Przewodniczącego Wydziału [...] Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 15 lutego 2024 r. wynika, że posiedzenia prowadzono przy drzwiach zamkniętych na podstawie art. 1531 § 1 k.p.c. (ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm. – dopisek Sądu). Przepis ten stanowi, że sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych, gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące tajemnicę jej przedsiębiorstwa.
W art. 5 u.d.i.p. zawarto przepisy dotyczące ograniczenia prawa do informacji publicznej.
Zastosowanie powołanego ograniczenia zobowiązuje podmiot rozpoznający wniosek do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej , co wprost wynika z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., który stanowi, że odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 16 ust. 2 u.d.i.p.
W ocenie Sądu pismo organu z dnia 16 lutego 2024 r. skierowane do skarżącego nie jest decyzją administracyjną, gdyż nie spełnia wymogów określonych w art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 524, dalej: "k.p.a.") oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p.
Skierowanie do skarżącego jedynie pisma informującego, że część żądanych informacji nie może zostać udostępniona z powodu prowadzenia posiedzeń przy drzwiach zamkniętych i odstąpienia, po ogłoszeniu wyroku, od podania ustnych motywów rozstrzygnięcia z tego powodu (art. 326 § 3 k.p.c.), nie stanowi rozpoznania wniosku skarżącego zgodnie z przepisami u.d.i.p.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że ocena, czy organ dopuścił się bezczynności sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy w narzuconym przepisami prawa terminie podjęto działania, których forma i treść realizuje wymogi przewidziane przepisami u.d.i.p. W ocenie Sądu żądana informacja ani nie została skarżącemu udzielona, ani też organ nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia.
W świetle powyższego należało uznać, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu części wniosku skarżącego z dnia 13 lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, tj. o udostępnienie uzasadnienia wyroku z dnia 23 stycznia 2024 r.
Stwierdzić też trzeba, że Sąd stwierdzając, że organ pozostaje w bezczynności nie wskazuje organowi sposobu rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. To w gestii organu jest udostępnienie informacji lub odmowa jej udostępnienia w prawem przewidzianej formie.
Jak już wskazano odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji, do której mają zastosowanie przepisy k.p.a. (art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Oznacza to, że decyzja taka powinna zawierać elementy wymienione w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w tym prawne i faktyczne uzasadnienie. W uzasadnieniu organ powinien przedstawić przekonującą argumentację, że w konkretnej sprawie, rozpatrywanej indywidualnie, informacja publiczna nie może być udostępniona.
W tym miejscu należy podkreślić, że o ile postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym i uproszczonym (wniosek o udzielenie informacji publicznej może przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest jego przedmiotem), to inaczej przedstawia się sytuacja, gdy organ zamierza wydać w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek pocztą elektroniczną , jednak wniosek nie został podpisany podpisem elektronicznym.
Organ, w przypadku uznania, że konieczne jest wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, winien podjąć czynności zmierzające do usunięcia przez wnioskodawcę braków formalnych wniosku – w niniejszej sprawie własnoręcznego podpisu wnioskodawcy bądź podpisu elektronicznego, a jego brak powinien być usuwany w postępowaniu naprawczym regulowanym w art. 64 § 2 k.p.a.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 13 lutego 2024 r., w zakresie uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt [...], w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1. sentencji wyroku).
Sąd stwierdził jednocześnie (w punkcie 2. sentencji wyroku), że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12). Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę okoliczność, że organ niezwłocznie udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek (w terminie trzech dni po jego wpływie), aczkolwiek zastosował niewłaściwą formę. Odmienna interpretacja przepisów u.d.i.p., czy też wadliwe ich zastosowanie nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną.
Sąd nie uwzględnił skargi w zakresie wymierzenia organowi grzywny i zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, oddalając skargę w tej części w oparciu o dyspozycję art. 151 p.p.s.a. (pkt 3. sentencji wyroku). Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z powyższego przepisu wynika, że zarówno wymierzenie grzywny, jak i przyznanie sumy pieniężnej nie jest obligatoryjne. Stwierdzenie bezczynności organu nie jest powiązane z obowiązkiem wymierzenia grzywny, czy też przyznania od organu sumy pieniężnej. Tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków pozostawania w bezczynności. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała.
O kosztach postępowania sądowego, obejmujących zwrot wpisu od skargi w kwocie 100 zł orzeczono w punkcie 4. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.