III SAB/GD 234/25

III SAB/Gd 234/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Jacek Hyla /przewodniczący/
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 2 sut. 1, art. 6, art. 13 , art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 lipca 2025 r. sprawy ze skargi S. D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Małoletni S. D. (ur. 19 kwietnia 2010 r.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę (datowaną na dzień 22 maja 2025 r.) na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 19 lutego 2025 r. wysłał e-mail do Prezesa Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku o udostępnienie w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej "u.d.i.p.") wyroku wskazanego sądu wydanego w sprawie karnej o sygnaturze akt II K 714/24. W odpowiedzi na wniosek nie udostępniono mu jednak wyroku, lecz w dniu 25 lutego 2025 r. nadesłano pismo wzywające do wykazania, że posiada pełną zdolność do czynności prawnych albo do złożenia wniosku przez przedstawiciela ustawowego działającego w imieniu małoletniego wnioskodawcy. W piśmie zawarto dodatkową informację o wyznaczeniu nowego terminu na rozpatrzenie wniosku do dnia 24 marca 2025 r.
S. D. zaznaczył, że w odpowiedzi na wezwanie wystosował do Prezesa Sądu pismo z dnia 2 marca 2025 r., w którym podkreślił, że konstytucyjne prawo do informacji publicznej jest zagwarantowane dla każdego i fakt, że jako małoletni jest osobą o ograniczonej zdolności do czynności prawnych nie powinien wpływać na jego prawo do informacji. Z tego względu S. D. podkreślił w ww. piśmie, że żądanie od niego, aby wykazał swoją pełną zdolność do czynności prawnych albo aby wniosek złożył w jego imieniu jego przedstawiciel ustawowy jest w jego ocenie niedopuszczalne.
Skarżący opisał dalej przebieg sprawy to jest, że w dniu 3 marca 2025 r. jego przedstawicielka ustawowa, matka K. D., otrzymała od Prezesa Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku pismo zobowiązujące ją do oświadczenia w terminie 7 dni, czy potwierdza wniosek małoletniego syna o udostępnienie informacji publicznej, to jest wniosek o udostępnienie wyroku w sprawie II K 714/24 – pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. S. D. podkreślił w skardze, że jego matka nie odpowiedziała na ww. pismo. Następnie zaś w marcu 2025 r. otrzymała kolejne pismo Prezesa Sądu tym razem informujące, że wniosek S. D. z dnia 19 lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej został pozostawiony bez rozpatrzenia (pismo datowane na dzień 18 marca 2025 r.).
Skarżący zaznaczył, że w swojej sprawie skontaktował się również ze Stowarzyszeniem Sieć Obywatelska Watchdog Polska, które w dniu 20 marca 2025 r. wystosowało pismo do Prezesa Sądu, gdzie wyrażono pogląd, że sposób rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej powinien być taki sam niezależnie od wieku wnioskodawcy. Stowarzyszenie w dniu 15 maja 2025 r. poinformowało S. D., że nie otrzymało żadnej odpowiedzi na ww. pismo.
W złożonej skardze S. D. ponownie podkreślił, ze skoro prawo dostępu do informacji publicznej jest podstawowym prawem obywatelskim i jest mu gwarantowane przez Konstytucję RP (art. 61 ust. 1) oraz ustawę o dostępie do informacja publicznej (art. 2 ust. 1) to fakt, że jest osobą nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych nie powinien sprawiać, że to prawo jest mu odbierane.
Skoro więc w organ w wyznaczonym terminie nie udzielił odpowiedzi na wniosek, to pozostaje w ocenie skarżącego w bezczynności, a w sprawie doszło do naruszenia art. 61 ust. 1 Konsytuacji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności, o zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia wniosku skarżącego z dnia 19 lutego 2025 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Organ potwierdził przebieg czynności w sprawie i wskazał, że wobec faktu, że w chwili złożenia wniosku wnioskodawca był osobą małoletnią, a przedstawicielka ustawowa, pomimo wezwania, nie potwierdziła wniosku małoletniego, pismem z dnia 18 marca 2025 r. pozostawił wniosek bez rozpatrzenia, informując o powyższym przedstawicielkę małoletniego wnioskodawcy. Prezes Sądu podkreślił, że nie kwestionuje, że prawo do publicznej informacji przysługuje każdemu, a więc także osobom małoletnim, gdzie należy jednak odróżnić pojęcie posiadania uprawnienia od pojęcia sposobu jego realizacji, które - w odniesieniu do osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych jest realizowane z udziałem przedstawiciela ustawowego. W tym zakresie organ stanął na stanowisku, że kwestia dostępu do informacji publicznej jest częścią prawa administracyjnego, w którym niepełnoletni i ubezwłasnowolnieni nie mogą samodzielnie występować przed organami administracji publicznej.
Niezależnie od tego zdaniem organu należałoby rozważyć czy skarga nie powinna być odrzucona z uwagi na jej wniesienie bez uprzedniego wniesienia ponaglenia. Wskazano także na art. 27 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu, może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego.
Podpisana przez skarżącego skarga, w której S. D. podał swój numer Pesel, potwierdzający, że jest osobą małoletnią, wpłynęła do tutejszego Sądu wraz z odpowiedzią na skargę w dniu 5 czerwca 2025 r.
Następnie do Sądu wpłynęło pismo K. D. z dnia 11 czerwca 2025 r., w którym oświadczyła, że jest przedstawicielką ustawową swojego małoletniego syna – S. D., na potwierdzenie czego przedkłada odpis aktu urodzenia syna. K. D. oświadczyła, że w związku ze złożonymi przez jej małoletniego syna pismami, w tym skargą z dnia 22 maja 2025 r., akceptuje i zatwierdza dokonane przez małoletniego czynności.
W piśmie procesowym z dnia 19 czerwca 2025 r. podpisanym przez przedstawicielkę ustawową, S. D. wskazał, że skarga na bezczynność nie musi być poprzedzona ponagleniem. Skarżący podtrzymał ponadto swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, to jest że osobom niepełnoletnim przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej. Podkreślił, że osoby niepełnoletnie działają w różnorodnych organizacjach, formalnych i nieformalnych, więc chcą pozyskiwać informacje, aby realizować swoje statutowe i regulaminowe cele, w tym np. uzyskać informacje na temat funkcjonowania szkoły. W tym kontekście skarżący zadał pytanie, jak osoby niepełnoletnie mają działać, skoro nie mają prawa do informacji. W ocenie skarżącego organ nie miał prawa pozostawić wniosku bez rozpatrzenia. S. D. podkreślił, że Prezes Sądu musiał zyskać pewność, co do jego wieku dopiero w chwili złożenia skargi, ponieważ dopiero w skardze ujawnił mu swój numer Pesel, z którego wynika, że jest niepełnoletni. Skarżący zauważył, że w jego ocenie z orzecznictwa sądowego wynika, że wnioski o udzielenie informacji publicznej mogą być składane do organów zupełnie anonimowo. W przypadku takich wniosków nie ma więc w ogóle możliwości weryfikacji wieku anonimowych wnioskodawców, a pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia może być podstawą do wniesienia skargi na bezczynność. Mając to na uwadze, w ocenie skarżącego, należy uznać, że w jego sprawie, mogło dojść do bezczynności organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.
Na wstępie wskazać należy, że w sprawie nie zaistniały podstawy do odrzucenia skargi i podlegała ona merytorycznemu rozpoznaniu. W tym zakresie Sąd wskazuje, że skarga na bezczynność nie wymaga uprzedniego wniesienia ponaglenia. Po drugie, dokonana początkowo samodzielnie przez małoletniego czynność wniesienia skargi, została następnie w dniu 11 czerwca 2025 r. potwierdzona i poparta przez matkę skarżącego, będącą jego przedstawicielkę ustawową, co umożliwiło procedowanie w sprawie.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W przypadku stwierdzenia przez Sąd, że organowi nie można skutecznie postawić zarzutu pozostawania w bezczynności w chwili wniesienia skargi, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd ocenił, że sytuacja taka zachodzi w przedmiotowej sprawie, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).
Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.
Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Regulacja ta stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne.
Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast art. 6 ust. 1 ustawy w formie przykładowego katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Podkreślić należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów.
Niewątpliwie zatem również informacja, której udostępnienia domagał się małoletni S. D. składając wniosek w dniu 19 lutego 2025 r., ma walor informacji publicznej. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a u.d.i.p. stanowi bowiem m.in. że udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. S. D. we wniosku z dnia 19 lutego 2025 r. wnioskował o udostępnienie mu wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawie karnej o sygnaturze akt II K 714/24, a zatem wyroku sądu powszechnego, o którym mowa w wprost mowa w powołanym przepisie.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, co do zasady, nie później niż w terminie czternastu dni od dnia złożenia wniosku. W myśl natomiast art. 13 ust. 2 tej u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Samo udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej, a także umorzenie przez organ postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy następują w drodze decyzji. W sytuacji natomiast gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ustawy, organ jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.
Stan bezczynności w sprawie załatwienia wniosku złożonego w przedmiocie informacji publicznej oznacza tym samym sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów zobowiązany organ nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy jej udostępnienia albo umorzenia postępowania lub gdy nie informuje wnioskodawcy o braku podstaw do rozpoznania wniosku w tym trybie.
W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie można uznać, że po stronie organu powstał obowiązek rozpoznania wniosku skarżącego na zasadach określonych w ustawie.
Na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, z zastrzeżeniem art. 5, przysługuje każdemu, a więc każdej osobie fizycznej. Sąd podziela jednak pogląd wyrażony na gruncie orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie jest regulacją, która przewiduje samodzielne działanie osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych. Jak podnosi się w doktrynie, dostępu do informacji publicznej może domagać się każda osoba fizyczna bez względu na przynależność państwową, jeżeli tylko posiada pełnię praw cywilnych, tzn. jest pełnoletnia i nie została ubezwłasnowolniona. Pomimo bowiem bardzo szerokiego uregulowanego przez ustawodawcę katalogu pomiotów posiadających prawo do występowania z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, nie należy zapominać, że kwestia dostępu do informacji publicznej jest częścią prawa administracyjnego, w którym niepełnoletni i ubezwłasnowolnieni nie mogą samodzielnie występować przed organami administracji publicznej. Nie ma zatem powodów, żeby stosować tu inne reguły niż w pozostałych dziedzinach prawa administracyjnego. Wyjątek taki, gdyby przewidział go ustawodawca, byłby zapisany w ustawie (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 488/19 i powołane tam: I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz.", Warszawa 2016 r., s. 66), a także wyrok WSA w Opolu z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Op 16/21).
Dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 17 Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. Brak prawnej skuteczności wniosku złożonego samodzielnie przez małoletniego wynika natomiast z art. 19 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.
Uwzględniając wskazane regulacje, zdaniem Sądu, zgodzić należy się z poglądem wyrażanym przez Naczelny Sąd Administracyjny, że ujęte w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. słowo "każdy" obejmuje m.in. wszystkie osoby fizyczne, w tym również mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych, jednakże osoby należące do tej kategorii nie mogą realizować przyznanych im tą ustawą uprawnień samodzielnie, a wyłącznie działając poprzez ustawowych przedstawicieli. NSA słusznie dostrzega, że samodzielność działania małoletnich jest wyjątkiem, który nie ma tu oparcia prawnego. Uprawnienie do uzyskania informacji publicznej nie jest równoznaczne z uprawnieniem do samodzielnego złożenia żądania do organu i uczestniczenia w postępowaniu, a z uwagi na niekwestionowany wąski zakres stosowania w tych sprawach przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie ma potrzeby odwołania się do regulacji tej ustawy. Podzielić więc należy pogląd o braku uprawnienia do samodzielnego dokonywania czynności przez osoby mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych w sprawach z zakresu informacji publicznej. Wystąpienie z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej przez osobę małoletnią wymaga działania przedstawiciela ustawowego, co stanowi dostateczną gwarancję realnej realizacji jego prawa w tym zakresie. Nie sposób dopatrzyć się tu naruszenia zarówno przepisów Konstytucji RP, w tym zwłaszcza art. 61 ust. 1 i ust. 3. Prawo do uzyskania informacji nie jest prawem nieograniczonym i nie jest negowane poprzez wymóg dokonania konkretnych czynności przez inne osoby (por. postanowienia NSA z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2500/16 i z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 123/17 oraz wyrok NSA z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 2229/22).
Sąd podziela w całości również pogląd, że w sprawach dostępu do informacji publicznej ograniczenie osobistej realizacji uprawnień przez osoby mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych wynika przede wszystkim z faktu, że korzystanie z dostępu do informacji publicznej wiąże się z powstaniem obowiązku po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, przy czym obowiązek ten musi zostać zrealizowany w dość krótkim czasie i niejednokrotnie jego realizacja wiąże się z koniecznością przeorganizowania czasowego pracy pracowników. Co więcej uzyskanie wiedzy o sprawach publicznych, w ramach wniosku o informację publiczną nie sposób zakwalifikować do kategorii drobnych, bieżących spraw życia codziennego. Dostrzec również należy, że złożenie wniosku o udzielenie informacji publicznej i jego realizacja może wiązać się z określonymi obowiązkami finansowymi dla wnioskodawcy, o czym stanowi art. 15 ust. 1 u.d.i.p. (obowiązek poniesienia przez wnioskodawcę opłaty odpowiadającej wysokościom dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku). W przypadku zatem wiedzy adresata wniosku, że dany wnioskodawca nie jest osobą pełnoletnią, odpowiedzialność za ewentualną nieskuteczność wyegzekwowania obowiązku, o jakim mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p. obciążyłaby adresata tego wniosku.
Zważywszy zatem na skutki jakie wywołuje złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej dla podmiotu zobowiązanego, ale również w sferze obowiązków wnioskodawcy, związanych z uczestnictwem w tym postępowaniu, w ocenie Sądu, nie jest to czynność, którą można zakwalifikować do tej kategorii czynności, których osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może dokonywać samodzielnie, co jak wyżej wspomniano nie wyklucza złożenia wniosku przez jej przedstawiciela ustawowego. Taki sposób realizacji prawa osoby niepełnoletniej do uzyskania informacji publicznej, zdaniem Sądu, nie stanowi ograniczenia jej konstytucyjnych i wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej uprawnień, ale jest naturalną konsekwencją podlegania władzy rodzicielskiej (z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych) i wykonywania władzy rodzicielskiej, która swoim zasięgiem obejmuje również tego rodzaju aktywność małoletniego (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Sz 147/16). Jedynie dodatkowo Sąd wskazuje, że przyjęcie i stosowanie niedopuszczalnej w ocenie Sądu praktyki, aby osoby małoletnie mogły działać bez przedstawiciela ustawowego, dokonując czynności prawnej złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, mogłoby się stać polem do istotnych nadużyć, sprzecznych z interesem i dobrem małoletnich dzieci. Potwierdzenie czynności małoletniego przez jego przedstawiciela ustawowego, stanowi w tym wymiarze wyraz ochrony dóbr osoby małoletniej przez przedstawiciela, którego zadaniem jest opieka nad małoletnim i jego wsparcie.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący S. D. urodzony w 2010 r. na dzień składania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, to jest w dniu 19 lutego 2025 r. nie był osobą pełnoletnią (miał ukończone 14 lat) i z uwagi na swój wiek posiadał i nadal posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Okoliczności posiadania ograniczonej zdolności do czynności prawnych nie kwestionuje również sam skarżący, na co wskazywał nie tylko w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, ale także w bezpośrednio skierowanym do Prezesa Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku piśmie z dnia 2 marca 2025 r., gdzie podkreślił, że fakt, że jest osobą o ograniczonej zdolności do czynności prawnych nie powinien wpływać na jego sprawę. W przypadku wiedzy adresata wniosku, że jego autor nie jest osobą pełnoletnią, okoliczność ta nie może być przez adresata wniosku ignorowana.
W świetle przedstawionej powyżej wykładni oznacza to, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej w imieniu skarżącego mógł wnieść, a następnie popierać, jedynie jego przedstawiciel ustawowy. W niniejszej sprawie wniosek z dnia 19 lutego 2025 r. został jednak złożony osobiście przez skarżącego. Pomimo poinformowania przez organ małoletniego S. D., że wniosek powinien zostać złożony przez przedstawiciela ustawowego, a następnie poformowania także matki małoletniego wnioskodawcy, że w tej sprawie konieczne jest potwierdzenie tego wniosku przez przedstawiciela ustawowego, takiego potwierdzenia nie przedłożono i jak wskazał skarżący, jego matka znając treść wezwania organu nie udzieliła na nie odpowiedzi. Wbrew ocenie skarżącego skoro był on w chwili wystąpienia z wnioskiem osobą małoletnią (co nie budzi wątpliwości, ponieważ osobą małoletnią skarżący pozostaje także w chwili rozpoznania niniejszej skargi przez Sąd), jeżeli skarżącemu istotnie zależało na uzyskaniu informacji publicznej, powinien dokonać czynności wniesienia wniosku z udziałem swojego przedstawiciela ustawowego, o czym był poinformowany. Skarżący wystosował natomiast w odpowiedzi do Prezesa Sądu pismo z dnia 2 marca 2025 r., w którym dał wyraz swojemu stanowisku przeciwnemu, to jest że informacja powinna być mu udzielona, pomimo, że jest osobą o ograniczonej zdolności do czynności prawnych i nie działa przez przedstawiciela ustawowego. Skarżący powinien mieć zatem świadomość, że tylko potwierdzenie wniosku przez przedstawiciela ustawowego doprowadziłoby w tej sprawie do rozpatrzenia wniosku i udzielenia żądanej informacji.
Reasumując, skoro skarżący nie mógł samodzielnie złożyć skutecznego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, to po stronie organu nie powstał obowiązek jego rozpoznania w trybie przepisów u.d.i.p. W konsekwencji nie można organowi postawić zarzutu bezczynności.
Wbrew przekonaniu skarżącego chcąc uzyskać żądaną informację musi złożyć wniosek z poparciem przedstawiciela ustawowego, które to poparcie może nastąpić albo od razu albo może też wyrazić się w potwierdzeniu dokonanej przez małoletniego czynności złożenia wniosku. Takich czynności ze strony przedstawiciela ustawowego małoletniego wnioskodawcy zabrakło. Jedynie ma marginesie tej sprawy Sąd wskazuje, że orzecznictwo, również niejednolite w tym zakresie, co do możliwości rozpoznania wniosku anonimowego, w którym wnioskodawca nie podaje swojego imienia i nazwiska, nie ma odniesienia do realiów przedmiotowej sprawy, gdzie wniosek nie został złożony anonimowo. W niniejszej sprawie wniosek został podpisany ze wskazaniem imienia i nazwiska wnioskodawcy, który też co nie budzi żadnych wątpliwości jest niepełnoletni, a więc aby skutecznie dokonać czynności prawnej takiej jak złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, powinien działać przez przedstawiciela ustawowego, o czym zarówno wnioskodawca, jak i jego przedstawicielka ustawowa zostali poinformowani przez adresata wniosku, który podjął w ten sposób czynności mające otworzyć małoletniemu wnioskodawcy możliwość uzyskania żądanej informacji.
Podkreślić wyraźnie przy tym trzeba, że Sąd nie kwestionuje samego prawa osoby małoletniej, jako ograniczonej w zdolności do czynności prawnych, do uzyskania informacji publicznej, lecz jedynie jej samodzielne, bez udziału przedstawiciela ustawowego, korzystanie z tego prawa. Zdaniem Sądu w zakresie stosunków prawnych samodzielne działanie małoletniego jest wyjątkiem, który nie znajduje umocowania w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej i dla ważności czynności rozporządzania przez osobę małoletnią swoim prawem do uzyskania informacji publicznej niezbędna jest zgoda i działanie jej przedstawiciela ustawowego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.