III SAB/GD 419/24

III SAB/Gd 419/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sudoł
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6, art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. M. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu S. M. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
W dniu 29 listopada 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła, wniesiona przez S. M. – obywatela Ukrainy (dalej zwanego także: "skarżącym", "wnioskodawcą" lub "stroną"), skarga na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.
W złożonej skardze skarżący wniósł o: 1/ zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; 2/ przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 3/ wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4/ zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w dniu 19 kwietnia 2024 r. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 21 sierpnia 2024 r. wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji, jednakże do dnia wniesienia skargi organ nie rozpoznał wniosku.
Następnie, po przytoczeniu przepisów art. 12, art. 35 § 1 art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "u.o.c."), skarżący zauważył, że na gruncie art. 149 p.p.s.a. bezczynność organu administracji publicznej występuje, gdy w określonym ustawowo terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie.
Skarżący dodał, że w toku postępowania organ nie zawiadomił o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. W sprawie zaistniała więc bezczynność, gdyż pomimo istnienia ustawowego obowiązku organ w ustawowym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
W dalszej kolejności, powołując się na orzecznictwo, skarżący dodał, że w sprawie brak jest podstaw do stosowania poszczególnych przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 103 - zwanej dalej: "ustawą pomocową", "ustawą specjalną") z uwagi na wykładnię celowościową. Wskazane przepisy znajdują bowiem zastosowanie wyłącznie do obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi na terytorium ich kraju. Ustawa ta ma zatem ściśle określony krąg podmiotowy i przedmiotowy, nie wprowadza ogólnych regulacji dotyczących postępowania w sprawie cudzoziemców, w tym innych obywateli Ukrainy, niż osoby, które przybyły do Polski w związku z konfliktem zbrojnym.
Także wprowadzona do tej ustawy zmiana nie powinna być traktowana jako zmiana przepisów postępowania w sprawach wszystkich cudzoziemców. Postępowanie to jest bowiem unormowane w innej ustawie, tj. ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
Następnie, zwracając uwagę, że przyczyny bezczynności w sprawie leżą wyłącznie po stronie organu, a termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony, skarżący wyraził stanowisko, iż uchybienia organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego, zarówno stopień zaniedbań ze strony organu, a naruszenie terminów, sposób zachowania strony, jak i okoliczności materialnoprawne przemawiają za uznaniem, że doszło do rażącego naruszenia prawa, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność (co czyni od dłuższego już czasu) powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne. Skarżący z powodu bezczynności organu ma problem ze zmianą pracy, jak również nie może odwiedzić kraju pochodzenia. W orzecznictwie wskazuje się, że zastosowanie środka w postaci przyznania sumy pieniężnej ustawodawca pozostawił uznaniu sądu administracyjnego, a podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie sąd powinien brać pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy dotyczące stanu bezczynności. Wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w czasie w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na wydanie, nie będąc przy tym zawiadomione o przyczynach ewentualnej zwłoki w terminowym rozpatrzeniu sprawy. Takie działanie narusza zasadę pogłębiania zaufania do administracji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 1 pkt 1a oraz ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.
W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został przez cudzoziemca złożony osobiście 19 kwietnia 2024 r. We wniosku skarżący podał, że ostatni jego wjazd do Polski miał miejsce 30 lipca 2022 r. Do wniosku załączył powiadamianie o nadaniu w dniu 3 sierpnia 2022 r. numeru PESEL-UKR.
W dniu 21 sierpnia 2024 r. do organu wpłynęło ponaglenie.
W dniu 26 sierpnia 2024 r. Wojewoda Pomorski zwrócił się do organów wymienionych w art. 109 ust. 1 u.o.c. o przekazanie informacji, czy wjazd skarżącego na terytorium RP i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy nie udzieliły odpowiedzi w terminie 30 dni, co uznaje się, iż pobyt cudzoziemca w RP nie stanowi zagrożenia.
W dniu 25 października 2024 r. do Wojewody Pomorskiego wpłynęła skarga na bezczynność.
W dniu 7 listopada 2024 r. Wojewoda Pomorski wydał zezwolenie na pobyt czasowy i pracę.
Odnosząc się do meritum skargi na bezczynność, po przedstawieniu ustawowej definicji pojęcia bezczynności, organ wskazał, że rozpoznając sprawę należy mieć na uwadze jej przedmiot i związane z tym szczególne okoliczności, w tym przede wszystkim mające zastosowanie przepisy oraz zmiany stanu prawnego, które weszły w życie w 2022 i 2023 r., i które obowiązywały w okresie wpływu wniosku i jego procedowania.
Zgodnie z przepisem art. 100c ust. 1 ustawy pomocowej, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1 lit. a), stały (pkt 1 lit. b) oraz rezydenta długoterminowego UE (pkt 1 lit. c), w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stosownie do jego ust. 3, w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się. Natomiast art. 100c ust. 3 pkt 2 ww. ustawy określił, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Stosownie do art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Z kolei przepis art. 100d ustawy pomocowej wyznaczył nowy okres spoczywania terminów do dnia 24 sierpnia 2023 r., a kolejne jego nowelizacje przedłużyły ten okres do dnia 30 września 2025 r.
We wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt cudzoziemiec zawarł oświadczenie, że wjechał do Polski w dniu 20 lipca 2022 r. w ramach ruchu bezwizowego. Do wniosku załączył powiadomienie o nadaniu jemu numeru PESEL-UKR. W związku z tym organ uznał, że skarżący należy do kategorii osób wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy pomocowej, bowiem jest obywatelem Ukrainy, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 zd. 1 ustawy pomocowej, jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 czerwca 2024 r.
W dalszej kolejności organ wskazał, że w skardze nie przedstawiono argumentów za orzeczeniem sumy pieniężnej we wskazanej wysokości. Powołując się na orzecznictwo organ wyjaśnił, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., poza rolą dyscyplinująco-represyjną, powinna pełnić przede wszystkim funkcję kompensacyjną, będąc swoistym zadośćuczynieniem dla strony za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy. Strona uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinna nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością bądź bezczynnością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność bezczynności, czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Ponadto środek ten powinien mieć zastosowanie w tych wszystkich przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, iż bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Mimo wskazanych przesłanek do orzeczenia sumy pieniężnej, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na ich poparcie, w szczególności potwierdzających poniesioną szkodę materialną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie wniosku obywatela Ukrainy złożonego w dniu 19 kwietnia 2024 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 ustawy, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Jak wynika ze wskazanych wyżej przepisów skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Na podstawie ustawy o cudzoziemcach sprawa dotycząca udzielenia zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy i pracę jest sprawą z zakresu administracji publicznej, rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej. Sprawa ta podlega zatem kognicji sądów administracyjnych zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny może zatem – co do zasady – badać bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tym zakresie.
Jak wynika z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., to bezczynność.
Należy zaznaczyć, że w dniu 15 kwietnia 2022 r., a więc przed złożeniem przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z dnia 19 kwietnia 2024 r., wszedł w życie przepis art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 167 ze zm. - powoływanej dalej jako "ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy"), dodany do powołanej ustawy pomocowej na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 830).
Stosownie do powołanego przepisu art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej ‒ w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100c ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy).
Według art. 100c ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Zgodnie natomiast z art. 100c ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
W dniu 1 stycznia 2023 r., a więc jeszcze przed wniesieniem skargi przez stronę skarżącą, wszedł natomiast w życie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dodany ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185) i następnie zmieniony ustawą z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1088) oraz ustawą z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 232).
Przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w aktualnym brzmieniu, stanowi, że w okresie do dnia 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100d ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy).
Zgodnie z art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy).
Przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadziły - ze względu na szczególną sytuację wewnętrzną i zewnętrzną kraju związaną z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy - istotne modyfikacje i ograniczenia w zakresie terminu załatwienia wymienionych w nim spraw (w tym spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę) oraz możliwości korzystania ze środków zaskarżenia (w tym wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności organu lub przewlekłości postępowania), w stosunku do reguł wynikających z ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane przepisy stanowią zatem lex specialis w stosunku do przepisów art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. Przepis szczególny ma zaś pierwszeństwo w stosowaniu przed regułami ogólnymi, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali.
W związku z tym, że w art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie został wskazany początek okresu, od którego termin nie rozpoczyna swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, należy przyjąć, że jego datą początkową jest data wejścia w życie art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, tj. 15 kwietnia 2022 r. Datą końcową tego okresu jest 31 grudnia 2022 r. Z kolei datą początkową okresu wskazanego w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jest dzień 1 stycznia 2023 r. – data wejścia w życie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zaś datą końcową – 30 września 2025 r.
Z art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika zatem, że przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowania do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 15 kwietnia do 31 grudnia 2022 r. i od 1 stycznia 2023 r. do 30 września 2025 r. dopuściły się bezczynności oraz były zobowiązane do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. W konsekwencji tylko w takim przypadku organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100c ust. 3 i art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Taką wykładnię art. 100c ust. 3 i art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy potwierdzają ust. 4 tych artykułów, zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Oznacza to, że ustawodawca przyjął, iż organ nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu sprawy powstałych w okresie między 15 kwietnia 2022 r. a 30 września 2025 r. z powodu masowego napływu do Polski obywateli Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym rozpoczętym 24 lutego 2022 r.
Reasumując dotychczasowe rozważania Sąd uznał, że w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r. organ administracji nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu sprawy z uwagi na treść art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Przy czym – co należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić – wynikające z powołanych przepisów konsekwencje prawne należy odnosić wyłącznie do osób, których praw i obowiązków ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wprost, zgodnie z jej art. 1, dotyczy, tj. obywateli Ukrainy, przybyłych na terytorium RP w związku z agresją rosyjską z dnia 24 lutego 2022 r. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 65/24).
W niniejszej sprawie skarżący – w związku z wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 30 lipca 2022 r. - złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę w dniu 19 kwietnia 2024 r., czyli w okresie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Przyjąć należy, że skoro przedmiotowy wniosek złożony został przez obywatela Ukrainy już pod rządami ww. przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, a obywatel ten przybył do Polski z Ukrainy na podstawie ruchu bezwizowego w dniu 30 lipca 2022 r., tj. już po wybuchu konfliktu zbrojnego w lutym 2022 r., natomiast wykazane we wniosku kilkukrotne uprzednie pobyty skarżącego na terytorium RP (tj. w okresie od 23 lipca 2017 r. do 24 listopada 2019 r.) nie przekraczały 3 miesięcy i z akt sprawy nie wynika, by skarżący uprzednio legitymował się zezwoleniem na pobyt czasowy, to należy przyjąć, że skarżący należy do kręgu osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, a w konsekwencji przepisy tej ustawy w tym przypadku znajdują w pełni zastosowanie co do jego osoby.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że stosownie do przywołanych powyżej regulacji prawnych niedopuszczalna jest skarga na bezczynność Wojewody Pomorskiego złożona w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r. przez obywatela Ukrainy przybyłego na terytorium RP w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Skarga dotyczy bowiem zaniechania organu administracji w rozpoznaniu sprawy w wymienionym okresie, zaś organ z uwagi na treść art. 100c, a następnie – co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie – art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tym związanych. W związku z powyższym niniejsza skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Jednocześnie Sąd pragnie w tym miejscu wyjaśnić, że znane mu jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjmuje się, iż skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania złożona w sprawie wymienionej w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w której cudzoziemiec złożył wniosek po 15 kwietnia 2022 r. nie jest skargą niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., lecz podlega oddaleniu jako bezzasadna (zob. np. wyroki NSA z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23 czy z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 370/24). W ocenie Sądu przyjęcie jednak takiego stanowiska, wskazującego na konieczność każdorazowego "merytorycznego" rozpoznawania przez sąd sprawy zainicjowanej taką skargą i niejako "z góry" przesądzenia już o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., wypacza w istocie sprawowaną przez sąd administracyjny kontrolę działalności administracji publicznej w omawianym zakresie, czyniąc w takim przypadku ochronę sądową czysto iluzoryczną, budzącą istotne wątpliwości z punktu widzenia jej zgodności z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, skoro ustawodawca w art. 100c ust. 4 czy art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wskazuje na to, że "zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki", to przyjąć należy, że w tym zakresie wyłącza prawną możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego, co czyni wniesioną w takim przypadku skargę niedopuszczalną (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 90/24).
Mając to na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę, o czym postanowił w punkcie 1. sentencji postanowienia.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącej kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, o czym postanowiono w punkcie 2. sentencji postanowienia.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).