III SAB/Gd 194/22

III SAB/Gd 194/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sudoł
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 1514/23 - Wyrok NSA z 2024-05-28
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 19 września 2022 r. osadzony w Zakładzie Karnym w A. G. K. (dalej również jako "wnioskodawca" "strona" lub "skarżący") wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w A. o udzielenie informacji ujętej w następujących pięciu punktach wniosku:
1. "Dlaczego osadzeni nie mogą posiadać linki na suszenie ubrań lub suszarki zamontowanej przez zakład karny na celach mieszkalnych za zgodą tutejszego Dyrektora";
2. "Dlaczego osadzeni na normę podstawowa żywieniową nie otrzymują na kolację czy śniadanie warzyw oraz owoców, jak również nabiału w postaci twarogu gdzie inne zakłady karne w kraju tego przestrzegają";
3. "Od jakich producentów żywność zamawia zaopatrzenie zakład karny wraz z podaniem firmy lub dostawcy wnoszę również o udostępnienie mi faktur ich kopii o zakup takiej żywności na rok 2022 r. przez zakład karny";
4. "Dlaczego posiłki przygotowywane przez zakład karny dla skazanych są słabej jakości smakowej zupy nie są dokładnie przyprawiane oraz zupy te są rzadkie a nie gęste mało jest w nich warzyw w tym ziemniaków";
5. "Kto jest odpowiedzialny za przygotowywanie posiłków dla osadzonych wraz z podaniem imienia i nazwiska funkcjonariusza odpowiedzialnego za przygotowywanie tych posiłków".
Wnioskodawca podkreślił w swoim piśmie, że w jego ocenie wszystkie żądane informacje mają charakter informacji publicznej.
Dyrektor Zakładu Karnego w A. pismem z dnia 28 września 2022 r. nr [...] w odpowiedzi na przedmiotowy wniosek w zakresie pytania nr 1 wskazał, że normy wyposażenia sprzętu kwaterunkowego cel i innych pomieszczeń określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2016 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych.
W zakresie pytania nr 2 wskazano, że zgodnie z zarządzeniem nr 22/19 Dyrektora Generalnego służby Więziennej z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie gospodarki żywnościowej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej ilość artykułów spożywczych zawartych w jadłospisach, uwzględnia wydajność tych artykułów w procesach technologicznych w ten sposób, że orientacyjna waga finalnego dania gotowego do spożycia wynosi: 1) zupa mleczna na śniadanie 500g, 2) zupa na obiad przy posiłku z dwóch dań 500g, przy posiłku jednodaniowym 1000 g 3) sos do porcji obiadowych 50-100g,4) gulasz 200-250g, 5) dania z warzyw 150-250g, 6) dania gęste z kasz, makaronów lub produktów strączkowych 250 -300g, 7) ziemniaki do drugiego dania 250-350g, 8) kawa lub herbata (do śniadania lub kolacji) 500g, 9) kompot lub napój (do obiadu) 100-150g. Dopuszcza się odchylenia wagi dania gotowego plus/minus10%. Gramatury posiłków w obowiązujących przepisach Służby Więziennej w zakresie służby żywnościowej nie określają gramatury dziennej normy produktów do śniadania i kolacji przypadającej na jednego osadzonego. Gramatura np. wędlin drobiowych naliczana jest w ilości od 80g do 100 g oraz paprykarz warzywny/sojowy 115g, twaróg 100g, serek kanapkowy 150g, jogurt naturalny 150g, dodatki tj. miód naturalny od 25g, dżem, marmolada od 40g do 120g, jaja od 1 szt. Gramatury są uzależnione od wykorzystania dziennej stawki w jadłospisie, wartości odżywczych i każdego dnia ulega zmianie.
W zakresie pytania nr 3 wskazano, że udostępnianie informacji publicznej następuje w drodze ogłoszenia informacji publicznej, w tym dokumentów urzędowych w Biuletynie Informacji Publicznej o której mowa w art. 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.:Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.0, powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "u.d.i.p.". Dopiero wówczas gdy informacja publiczna, która nie została udostępniona w BIP lub centralnym repozytorium jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust.1 u.d.i.p.). W związku z powyższym w piśmie został podany wnioskodawcy adekwatny w ocenie organu odnośnik strony internetowej BIP.
W zakresie pytania nr 4 wskazano, że w ocenie organu żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej w rozumieniu ustawy u.d.i.p.
W zakresie pytania nr 5 wskazano, że posiłki przygotowywane są przez osadzonych pracujących w kuchni Zakładu Karnego w A. pod nadzorem szefów kuchni zgodnie z zarządzeniem nr 22/19 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 17 kwietnia 2019r. w sprawie gospodarki żywnościowej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej. Z każdej partii żywności bezpośrednio przed opuszczeniem bloku kuchennego pobierane są obowiązkowo próbki smakowe. Wszystkie posiłki przed wydaniem do pawilonów dla osadzonych są badane codziennie pod względem organoleptycznym przez lekarza dyżurnego. Każdorazowo fakt oceny przygotowanych posiłków oceniający potwierdza własnoręcznym podpisem na odwrocie jadłospisu. Brak takiej adnotacji nie pozwala szefowi kuchni na wydanie posiłków. Końcowo wskazano, że zgodnie z art. 24b ustaw 3 ustawy o Służbie Więziennej "informacji dotyczących danych osobowych funkcjonariuszy oraz pracowników nie udziela się na wniosek osób pozbawionych wolności lub innych podmiotów".
G. K., pismem nadanym w dniu 4 października 2022 r., wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w A..
Skarżący wskazał, że pismem z dnia 19 września 2022 r. wystąpił o udzielenie mu informacji publicznej, jednak w zakresie punktu 3 i 4 wniosek nie został uwzględniony, w czym skarżący upatruje uzasadniającej jego skargę bezczynności organu.
Skarżący wyjaśnił, że poprzez wniesioną skargę domaga się "uchylenia decyzji organu", który nie udzielił mu żądanej informacji. Ponadto skarżący zawarł w skardze żądania stwierdzenia przez Sąd, że informacje, o które wystąpił w punkcie 3 i 4 wniosku podlegają udostepnieniu, zobowiązania Dyrektora Zakładu Karnego w A. do udostępniania tych informacji oraz stwierdzenia, że w sprawie wystąpiła bezczynność organu. Skarżący wystąpił także o "wymierzenie organowi grzywny 200 zł na moją rzecz".
Do skargi dołączono pismo Dyrektora Zakładu Karnego w A. z dnia 28 września 2022 r. nr [...].
Błędnie wniesiona bezpośrednio do Sądu skarga została przesłana zgodnie z właściwością do Dyrektora Zakładu Karnego w A. wraz z informacją o treści art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j.:Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", stanowiącym o obowiązku przekazania skargi w terminie 30 dni od jej otrzymania wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ stanął na stanowisku, że żądane przez skarżącego informacje publiczne zostały mu udzielone w piśmie z dnia 28 września 2022 r., przy czym w zakresie punktu 3 skarżący został odesłany do strony Biuletynu Informacji Publicznej, natomiast w zakresie punktu 4 został poinformowany, że informacja ta nie ma charakteru informacji publicznej. Podkreślono, że w przedmiotowej sprawie organ nie wydał decyzji odmawiającej udostepnienia informacji publicznej. Wraz ze skargą przesłano opisane wyżej pismo organu z dnia 28 września 2022 r., jak i wniosek skarżącego z dnia 19 września 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest na podstawie kryterium legalności. Obejmuje ona m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Skarga na bezczynność, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem działanie (akt lub czynność) organu, lecz jego ewentualny brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie.
Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Stosownie zaś do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w A. w udostępnieniu mu informacji publicznej wnioskowanej pismem z dnia 19 września 2022 r. Skarżący we wniosku zwrócił się o udostępnienie mu informacji wyszczególnionych w pięciu punktach. Organ udzielił odpowiedzi na powyższe pismo pismem z dnia 28 września 2022 r.
Skarżący w skardze zakwestionował prawidłowość stanowiska organu stanowiącego odpowiedź na punkt 3 i 4 jego wniosku. Skarżący domagał się udostępnienia informacji przez wskazanie:
3. "Od jakich producentów żywność zamawia zaopatrzenie zakład karny wraz z podaniem firmy lub dostawcy wnoszę również o udostępnienie mi faktur ich kopii o zakup takiej żywności na rok 2022 r. przez zakład karny";
4. "Dlaczego posiłki przygotowywane przez zakład karny dla skazanych są słabej jakości smakowej zupy nie są dokładnie przyprawiane oraz zupy te są rzadkie a nie gęste mało jest w nich warzyw w tym ziemniaków";
Organ nie udostępnił informacji skarżącemu w tym zakresie, wskazując w odniesieniu do pytania zawartego w punkcie 3 wniosku, że dane te zamieszczone są w Biuletynie Informacji Publicznej i w związku z tym nie podlegają udostępnieniu na wniosek, a w odniesieniu do pytania zawartego w punkcie 4 wniosku, że pytanie to nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący nie zgadzając się z tym stanowiskiem, wniósł skargę wniósł skargę w tym zakresie.
Wyjaśnić należy, że istotną kwestią z punktu widzenia oceny bezczynności jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w tej ustawie.
Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przy czym podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej; 2) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb jej udostępniania; 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej.
Dyrektor Zakładu Karnego w A. należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu i jest uprawniony do jej udostępnienia. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1064 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.w." Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), zaś dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.). Z kolei biorąc pod uwagę, że stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, a w art. 6 u.d.i.p. zawarte zostało przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, to przyjąć należy, że wszelkie informacje związane z działalnością (funkcjonowaniem) organu władzy publicznej jakim jest Dyrektor Zakładu Karnego w A., tak w znaczeniu przedmiotowym, odnoszącym się do wykonywania w podległej Dyrektorowi jednostce zadań Służby Więziennej, jak też w znaczeniu podmiotowym, związanym z informacjami odnoszącymi się do osób pełniących funkcje publiczne i ich kompetencjami, stanowią informację publiczną. Przy czym – co należy podkreślić - prawo do udostępnienia informacji nie ma charakteru bezwzględnego i może podlegać w określonych przypadkach ograniczeniom, czy to wskazanym w samej ustawie o dostępie do informacji publicznej (zob. art. 5), czy też wynikającym z przepisów szczególnych.
Koleją podlegającą rozważeniu kwestią jest status żądanej informacji. Żądana informacja podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p. jedynie wówczas jeżeli stanowi informację publiczną.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określa w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., przy czym art. 1 u.d.i.p. zawiera ogólne ujęcie materii poddanej regulacji w tym akcie, stanowiąc, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Natomiast art. 6 u.d.i.p. konkretyzuje przedmiot informacji publicznej, lecz nie tworzy zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji.
W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Zakładu Karnego w A., w zakreślonym przez ustawę terminie udzielił skarżącemu odpowiedzi na złożony wniosek w zakresie wszystkich 5 punktów, w tym punktu 3 i 4. W piśmie z dnia 28 września 2022 r. wskazał on, że dane żądane w punkcie 3 wniosku nie podlegają udostepnieniu na wniosek, bowiem informacja w tym zakresie udostępniona jest Biuletynie Informacji Publicznej, a informacja żądana w punkcie 4 nie stanowi informacji publicznej.
Stanowisko to jest prawidłowe. Żądana przez skarżącego w punkcie 3 informacja nie podlegała udostępnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SAB 372/03, wskazał, że udostępnienie informacji publicznej przez władze publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne nie dotyczy informacji ogólnodostępnej. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "prawo do informacji jako prawo dostępu do określonych wiadomości o sprawach publicznych jest skorelowane z ciążącym na władzach publicznych, posiadaczach tych informacji, obowiązkiem ich udostępnienia. Obowiązek ten może być wykonywany w różny, przewidziany ustawą sposób, także na wniosek zainteresowanych (art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy). Trzeba jednak przyjąć, że wniosek zainteresowanych rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a więc zainteresowany nie może się z nią zapoznać inaczej, niż składając wniosek o udzielenie informacji publicznej do organu władzy publicznej.
Informacja żądana w punkcie 3 wniosku jako opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej została już publicznie udostępniona. W takiej sytuacji organ nie jest zobowiązany do jej udostępnienia na wniosek. Organ prawidłowo poinformował skarżącego o tym fakcie w piśmie z dnia 28 września 2022 r.
Ustosunkowując się do żądania zawartego w punkcie 4 złożonego przez skarżącego wniosku, wskazać należy, że zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy, decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Informacja publiczna powinna istnieć w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku, a więc odnosić się do istniejącego już stanu rzeczy, do czynności już przez organ dokonanych i tylko w takiej sytuacji może być ona udostępniona. Wniosek nie może służyć wytworzeniu takiej informacji, tak więc wniosek zawierający pytania o zdarzenia przyszłe lub takie, które jeszcze nie nastąpiły, należy zakwalifikować jako niedotyczący informacji publicznej. Podobnie zakwalifikować należy wniosek żądający od organu oceny zaistniałych faktów, która to ocena nie została przez organ uprzednio w żadnej formie wyrażona i utrwalona. Pytanie "dlaczego posiłki przygotowywane przez zakład karny dla skazanych są słabej jakości smakowej zupy nie są dokładnie przyprawiane oraz zupy te są rzadkie a nie gęste mało jest w nich warzyw w tym ziemniaków", nie dotyczy posiadanej przez organ informacji publicznej. Skarżący domaga się bowiem dokonania przez organ oceny i wytłumaczenia złej jakości posiłków. Skarżący nie wykazał by informacja w tym zakresie znajdowała się w posiadaniu organu. Organ słusznie zatem poformował skarżącego, że w tym zakresie brak jest podstaw do udostępnienia żądanej informacji.
Sąd stwierdził, że Dyrektor Zakładu Karnego w A. nie dopuścił się bezczynności w sprawie wniosku o udostępnienie żądanej przez skarżącego informacji publicznej, gdyż w 14-dniowym terminie udzielił skarżącemu informacji publicznej oraz wskazał, że w zakresie punku 3 wniosku informacja została udostępniona w BIP a w zakresie punktu 4 żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, znajdującej się w posiadaniu organu.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stosownie do art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. i art. 120 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).