III SAB/Gd 2/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2011-06-22
NSAinneWysokawsa
studiaopłaty za studiazwolnienie z opłatcudzoziemiecuczelnia publicznabezczynność organusąd administracyjnywłaściwość sądustosunek cywilnoprawny

WSA w Gdańsku odrzucił skargę studenta na bezczynność rektora w sprawie zwolnienia z opłat za studia, uznając sprawę za niemającą charakteru administracyjnego.

Student D. B. złożył skargę na bezczynność Rektora Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku w sprawie zwolnienia z opłat za studia. Rektor kilkukrotnie odmawiał, powołując się na naganne postępowanie i wyniki w nauce, podczas gdy student argumentował trudną sytuacją materialną i polskim pochodzeniem. WSA w Gdańsku odrzucił skargę, stwierdzając, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, a relacja student-uczelnia w zakresie opłat ma charakter cywilnoprawny, a nie administracyjnoprawny.

Student D. B., obywatel Ukrainy, zwrócił się do Rektora Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku z prośbą o zwolnienie z opłat za studia stacjonarne, uzasadniając to trudną sytuacją materialną oraz polskim pochodzeniem rodziny. Rektor kilkukrotnie odmówił, wskazując na naganne postępowanie studenta i jego wyniki w nauce. Student zarzucił bezczynność organu i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się wydania decyzji administracyjnej. Sąd odrzucił skargę, uznając, że sprawa dotycząca opłat za studia w uczelni publicznej nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny. Sąd podkreślił, że relacja między studentem a uczelnią w tym zakresie opiera się na umowie, a ewentualne spory powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne, a nie administracyjne. W związku z tym, uznał, że Rektor nie pozostawał w bezczynności w rozumieniu przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sprawa dotycząca opłat za studia w uczelni publicznej nie jest sprawą sądowoadministracyjną i nie należy do właściwości sądów administracyjnych, ponieważ relacja między studentem a uczelnią w tym zakresie ma charakter cywilnoprawny, a nie administracyjnoprawny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że relacja studenta z uczelnią publiczną w zakresie opłat za studia, nawet jeśli regulowana przepisami prawa, ma charakter cywilnoprawny (umowa adhezyjna), a nie administracyjnoprawny. W związku z tym, brak jest podstaw do zarzucania organowi uczelni bezczynności w rozumieniu przepisów PPSA, a skarga podlega odrzuceniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 58 § 1

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 232 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.w. art. 43

Ustawa o szkolnictwie wyższym

u.s.w. art. 160

Ustawa o szkolnictwie wyższym

u.s.w. art. 207

Ustawa o szkolnictwie wyższym

rozp. MNiSW art. 19

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 232 § 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym art. 43

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym art. 160

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym art. 207

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. art. 19

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa dotycząca opłat za studia w uczelni publicznej ma charakter cywilnoprawny, a nie administracyjnoprawny. Odmowa zwolnienia z opłat za studia przez Rektora nie jest aktem administracyjnym podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Relacja student-uczelnia w zakresie opłat za studia opiera się na umowie, a nie na władczym rozstrzygnięciu organu administracji.

Odrzucone argumenty

Rektor pozostaje w bezczynności, ponieważ nie wydał decyzji administracyjnej w sprawie zwolnienia z opłat za studia. Odmowa zwolnienia z opłat powinna być poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym i zakończona decyzją administracyjną. Kryterium zwolnienia z opłat jest wyłącznie trudna sytuacja materialna, a nie zachowanie studenta czy jego wyniki w nauce.

Godne uwagi sformułowania

sprawa będąca przedmiotem skargi D. B. nie jest sprawą sądowoadministracyjną i nie należy do żadnej z kategorii spraw, do rozpoznania których powołane są sądy administracyjne. ewentualne roszczenia z tytułu wykonania umowy i skutki ich niewykonania nie mogą być oceniane w drodze władczego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej i powinny być finalizowane poprzez oświadczenia woli obu stron tej umowy, bądź w braku takiej zgody przez orzeczenie sądu powszechnego. warunki odpłatności za studia [...] charakteryzują się trzema podstawowymi cechami stosunku cywilno-prawnego, a mianowicie: autonomicznością, brakiem przymusu ze strony państwa oraz faktu, że umowa ta powstaje z woli samych stron.

Skład orzekający

Anna Orłowska

przewodniczący sprawozdawca

Jacek Hyla

przewodniczący

Anna Orłowska

sprawozdawca

Marek Gorski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że sprawy dotyczące opłat za studia w uczelniach publicznych nie należą do właściwości sądów administracyjnych, a mają charakter cywilnoprawny."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw związanych z opłatami za studia w uczelniach publicznych i właściwości sądów administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii właściwości sądu w sporach między studentami a uczelniami, co jest istotne dla wielu osób studiujących. Wyjaśnia granice między prawem administracyjnym a cywilnym w kontekście edukacji wyższej.

Czy spór o czesne to sprawa dla sądu administracyjnego? WSA w Gdańsku wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SAB/Gd 2/11 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2011-06-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2011-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Anna Orłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I OSK 2204/11 - Postanowienie NSA z 2011-11-30
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 58 par. 1 pkt.1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska ( spr. ) Sędzia NSA Marek Gorski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi D. B. na bezczynność Rektora Akademii Sztuk Pięknych [...] w przedmiocie zwolnienia z opłaty za studia postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu D. B. 100 ( sto ) złotych uiszczone tytułem wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Pismem datowanym 3 października 2010r. D. B., obywatel ukraiński, student III roku Wydziału [...] w [...] zwrócił się do Rektora [...] z prośbą o zwolnienie z opłat za studia stacjonarne na Wydziale [...] w [...]. Prośbę uzasadnił faktem posiadania polskich korzeni, podjęciem na terytorium Polski nauki od poziomu szkoły podstawowej, deklarowaniem przynależności do narodu polskiego i trudną sytuacją materialną swoją i swojej rodziny. Wnioskujący opisał dzieje poprzednich pokoleń swojej rodziny, podał, że czyni starania o uzyskanie zezwolenia na pobyt długoterminowy w Polsce (rezydent) i uzyskanie Karty Polaka, jednak starania są długotrwałe.
Wnioskujący powołał się na § 19 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r., zgodnie z którym cudzoziemiec pozostający w trudnej sytuacji materialnej może być zwolniony od ponoszenia opłat za studia.
Na wniosku znajdują się ręczne zapiski Prorektora ds. Studentów i Programów Współpracy oraz Rektora [...] w [...] z dn. 13.10.2010 r. iż brak jest podstaw do zwolnienia studenta z opłat za studia.
W dniu 15 października 2010 r. D. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku dołączając do wniosku dokumenty (odpisy) mające zaświadczać o polskim pochodzeniu rodziny wnioskodawcy.
W odpowiedzi na prośbę, pismem z dnia 28.10.2010 r. Rektor [...] w [...] poinformował studenta, że "ze względu na naganne postępowanie naruszające ład i porządek wynikający z regulaminu Domu Studenckiego oraz wyniki w nauce uzyskiwane przez studenta (średnie za semestry: I -3,16, II -3,45, III – 4,0, IV – 3,56) , świadczące o postawie i zainteresowaniem studiami nie ma podstaw do zwolnienia z opłat za studia stacjonarne na kierunku Rzeźba".
W dniu 6 grudnia 2010 r. do Rektora [...] w [...] wpłynęło kolejne pismo zainteresowanego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie w całości z opłat za studia na kierunku Rzeźba.
W piśmie, powołującym się na art.127 § 3 kpa, D. B. podnosił, że zgodnie z przepisami prawa i powołanymi orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych, w sprawie zwolnienia studenta z opłat za studia powinna być wydana decyzja administracyjna po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, w jakiej sytuacji materialnej pozostaje student. Pisma Rektora z dni 13.10.2010 r. i 28.10.2010 r. nie spełniają wymogów kpa stawianych decyzjom administracyjnym, a odmowne decyzje zostały podjęte bez podstaw faktycznych i prawnych, bo bez wyjaśnienia warunków materialnych studenta i dlatego powinny zostać unieważnione.
Ponadto powoływany przepis § 19 rozporządzenia wskazuje jako jedyne kryterium zwolnienia studenta z opłat za studia jego trudną sytuację materialną, zatem powoływanie się przez Rektora na naganne zachowanie czy niską średnią ocen wnioskującego jest bezpodstawne.
W odpowiedzi Rektor [...] w [...] pismem z dnia 13.01.2011r. poinformował, że sprawa zwolnienia z opłat D. B. była rozpatrywana dwukrotnie, stanowisko jest negatywne, a możliwość zwolnienia z opłat za studia pozostawiona jest do decyzji rektora.
W skardze z dnia 4 lutego 2011 r. D. B. wniósł o zobowiązanie Rektora do wydania w sprawie zwolnienia z opłat za studia decyzji administracyjnej podnosząc, że Rektor pozostaje w bezczynności, bowiem wniosek skarżącego z dnia 11.10.2010 r. nie został załatwiony w tej formie.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie bądź – oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie, między innymi, w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; /...../ 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; /..../ 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Ponadto rozstrzygają one spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi (...) oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej ( art. 4 p.p.s.a.).
Ogólną zasadę określającą właściwość sądów administracyjnych statuuje art. 2 cyt. ustawy, stanowiąc, że do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne.
W ocenie Sądu, sprawa będąca przedmiotem skargi D. B. nie jest sprawą sądowoadministracyjną i nie należy do żadnej z kategorii spraw, do rozpoznania których powołane są sądy administracyjne.
D. B., obywatel ukraiński, jest studentem III roku Wydziału Rzeźby [...] w [...].
Jak wynika z akt i niekwestionowanych oświadczeń stron, skarżący został przyjęty w poczet studentów [...] w [...] na podstawie decyzji Rektora Uczelni nr [...] z dnia 11 lipca 2008 r.
[...] w [...] jest uczelnią publiczną, do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 27.VII.2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zatem prawa i obowiązki studenta Uczelni określają przepisy tej ustawy wraz z przepisami wykonawczymi .
W art. 43 ustawa określa zasady podejmowania i odbywania studiów ( i innych zajęć edukacyjnych) przez cudzoziemców.
W wyniku decyzji Rektora o przyjęciu na studia, D. B. odbywa studia na zasadach określonych w art. 43 ust.3 pkt.4 i ust.4 pkt. 2 ustawy.(dowód: niekwestionowane oświadczenia stron, akta administracyjne), czyli - skarżący jest cudzoziemcem przyjętym decyzją Rektora, odbywającym kształcenie w Uczelni na zasadach odpłatności.
Art. 160 ustawy stanowi, że " organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów.", /..../ a "warunki odpłatności za studia określa umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej".
Zgodnie z oświadczeniem stron, pisemnej umowy odnośnie warunków odpłatności za studia, między Uczelnią, a D. B., nie zawarto.
Skoro skarżący jest studentem III roku [...] w [...], to należy przyjąć, że strony postępowania bezkonfliktowo wykonywały umowę do czasu, gdy D. B. złożył w dniu 3.X.2010 r. wniosek o zwolnienie z opłat za studia stacjonarne na Wydziale Rzeźby [...] w [...], powołując się na "polskie korzenie" rodziny, pobieranie nauki w polskich szkołach od poziomu szkoły podstawowej i swoją trudną sytuację materialną.(dowód: wniosek z 3.X.2010 r. – w aktach adm.).
Ponieważ organy Uczelni kilkakrotnie odmówiły D. B. zwolnienia z opłat (dowód: pisma z dni 13.01.2011r.,28.10.2010 r. i wcześniejsze, o którym mowa we wniosku skarżącego z dnia 15.10.2010r. w aktach adm.,) - w formie pism, skarżący zażądał od Uczelni rozpatrzenia wniosku w postępowaniu administracyjnym i wydania w tej sprawie decyzji administracyjnej.
Jako prawną podstawę żądania skarżący wskazał § 19 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz. U. Nr 190 poz. 1406), zgodnie z którym : "w przypadku trudnej sytuacji materialnej cudzoziemca lub w przypadku podjęcia przez niego nauki na drugim kierunku studiów lub kształcenia w innej formie na warunkach odpłatności rektor lub kierownik jednostki naukowej innej niż jednostka organizacyjna uczelni, na wniosek zainteresowanego, może obniżyć opłatę, o której mowa w § 17, lub zwolnić z niej całkowicie" i - art. 207ust. 1 i 2 ustawy, które stanowią, że: ". do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.)) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego" i "decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego".
Skarżący powołał się również ogólnie na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych, podnosząc, że, Jego zdaniem, "odmowa lub zwolnienie od uiszczania opłaty za zajęcia dydaktyczne jest decyzją administracyjną w rozumieniu kpa."
Rozporządzenie MNiSZW z dnia 12 października 2006 r., na które powołuje się skarżący, wydane zostało na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy, i - zgodnie z upoważnieniem - określa, między innymi "sposób ustalania w uczelniach publicznych odpłatności za studia, /..../ uwzględniając planowane koszty kształcenia, możliwość obniżania i zwalniania z opłat i organy uprawnione do podejmowania decyzji w tych sprawach oraz sposób wnoszenia opłat i przypadki, w których opłaty podlegają zwrotowi."
Wysokość opłat za poszczególne rodzaje kształcenia i sposób ich wnoszenia określone zostały w §§17 i 18 rozporządzenia, a w § 19 rozporządzenie przewiduje , na co powołuje się skarżący, możliwość obniżenia lub zwolnienia z opłaty przez Rektora /.../.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym z wyżej przywołanych (ani innych) przepisów dotyczących ponoszenia przez cudzoziemców opłat za studia odbywane w uczelniach polskich nie wynika obowiązek organów uczelni prowadzenia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej na wniosek studenta ubiegającego się, w myśl § 19 rozporządzenia, o obniżenie opłat za studia lub zwolnienie z nich.
Przywoływane przez skarżącego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych dotyczą bądź przepisów poprzednio obowiązującej ustawy o szkolnictwie wyższym, bądź – innych sytuacji faktycznych.
Skoro D. B. przyjęty został w poczet studentów gdańskiej [...] celem odbywania kształcenia na zasadach odpłatności, a zasady te zostały przewidziane i określone w przepisach ustawy, rozporządzenia, regulaminu studiów i uchwał Senatu [...] w [...], a w szczególności - uchwały [...] Senatu [...] w [...] z dnia 29 maja 2007 r. (pkt.10 do 18) to należy przyjąć, że podejmując i kontynuując studia skarżący przystąpił do wykonywania umowy nienazwanej o kształcenie, charakteryzującej się równorzędnością stron i ekwiwalentnością świadczeń .Z powołanych okoliczności wynika, ze ewentualne roszczenia z tytułu wykonania umowy i skutki ich niewykonania nie mogą być oceniane w drodze władczego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej i powinny być finalizowane poprzez oświadczenia woli obu stron tej umowy, bądź w braku takiej zgody przez orzeczenie sądu powszechnego.
Sąd w składzie orzekającym podziela trafność stanowiska organów Uczelni, prezentowanego w odpowiedzi na skargę i dodatkowym piśmie procesowym z dnia 10.06.2011 r. , zgodnie z którym wniesiona do WSA w Gdańsku skarga D. B. winna zostać odrzucona, bowiem sprawa będąca przedmiotem skargi nie należy do kategorii spraw sądowoadministracyjnych, a postępowanie organów uczelni nie jest "władczą działalnością administracji publicznej", zatem – nie można skutecznie zarzucić skarżonemu organowi bezczynności w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stanowisko Sądu zbieżne jest ze stanowiskiem zaprezentowanym w wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 12 grudnia 2005 r. w sprawie XVII Amc 80/2004 ,który wyjaśnił, iż :"zasady odpłatności za studia zarówno na uczelniach państwowych, jak i niepublicznych podlegają podobnej ocenie jak wzorce umów z konsumentami./..../, i – w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie sygn. akt I OSK 774/10 (system informacji prawnej LEX nr 694361), w którym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał, między innymi : " Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki określa regulamin studiów.
Jednocześnie, stosownie do treści art. 189 wskazanej ustawy, student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów. W szczególności obejmuje to obowiązek uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów, przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.
Możliwość uregulowania organizacji i toku studiów w regulaminie oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje wskazane wyraźnie w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym. I tak, w drodze decyzji rozstrzyga się w sprawie przyjęcia na studia (art. 169 ust. 7 i 8), stypendiów (np. socjalnych, (art. 175 ust. 1 i 2), skreśleniu z listy studentów (art. 190 ust. 1, 2 i 3), czy stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 193).
Zaskarżeniu podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego (wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 320/08, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia uregulowane wewnętrznie. Mogą one być podstawą rozstrzygnięć dotyczących indywidualnie określonego studenta, nie przesądzają jednak ostatecznie o jego sytuacji (nie mają charakteru zewnętrznego). /.../
Rozważając tą kwestię należy mieć na uwadze, że uczelnia wyższa jest zakładem administracyjnym. Jest to więc jednostka organizacyjna nie będąca organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. W zakładzie administracyjnym proces realizacji zadań publicznych przebiega w obrębie szeroko pojętej jego organizacji. Wynika to z faktu, że grupa społeczna złożona z użytkowników zakładu administracyjnego ma zawsze (w danym przedziale czasu) charakter mniej lub bardziej zamknięty (por. cytowany wyżej wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 320/08). /..../
Słusznie podkreśla się w orzecznictwie, że brak poddania wszystkich decyzji organów uczelni dotyczących indywidualnych spraw studentów i doktorantów wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii, a nakaz odpowiedniego stosowania k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, winny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. (wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 320/08, podobnie WSA w Gdańsku z 15 października 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 152/09, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Samo odpowiednie stosowanie kodeksu postępowania administracyjnego nie może jednak przesądzać dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego./..../
Z chwilą przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (np. studenta), wiążą przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu obowiązującemu w danym zakładzie (uchwała NSA z 13 października 2003 r. OPS 5/03, dostępna w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji i stwierdzić, że zasadnie skarga M. B. została odrzucona. Art. 58 ust. 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym nie został naruszony ponieważ ustawa o szkolnictwie wyższym nie przesądza o tym, że wyrażenie zgody lub odmowa na zmianę promotora następuje w formie decyzji administracyjnej, na którą przysługuje ostatecznie skarga do sądu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić gwarancje proceduralne przy podejmowaniu decyzji o charakterze wewnątrzzakładowym".
Powyższe wyjaśnienia należy odnieść również, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, w szczególności do sprawy o opłatę za studia, która nie ma charakteru opłaty administracyjnej, bowiem warunki jej wnoszenia i jej wysokość charakteryzują się trzema podstawowymi cechami stosunku cywilno-prawnego, a mianowicie: autonomicznością, brakiem przymusu ze strony państwa oraz faktu, że umowa ta powstaje z woli samych stron. Dla powyższej oceny nie ma znaczenia fakt, że warunki te określa tylko jedna ze stron, a druga wyłącznie je akceptuje lub nie, gdyż jest to cecha typowa dla niektórych stosunków cywilnoprawnych, tzw. umów adhezyjnych. Nawet administracyjny sposób nawiązania stosunku prawnego nie przesądza o jego charakterze (za w/w wyrokiem SOKiK z dn.12.12.2005r.).
Można jeszcze raz podkreślić, że kognicji sądów administracyjnych podlega kontrola działalności administracji publicznej w sprawach, które mają charakter spraw administracyjnych. Dla określenia właściwości sądu administracyjnego istotna jest również zasada domniemania kompetencji właściwości sądu powszechnego wynikająca z art. 177 Konstytucji wskazująca, iż sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów.
W doktrynie oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że w obowiązującym stanie prawnym kognicją sądów administracyjnych objęte są w zasadzie wszelkie akty, czynności, działania i sprawy załatwiane przez organy administracji publicznej, jeżeli nie mają charakteru cywilnoprawnego (art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z tym, co wyjaśniono powyżej, jak i poglądami wyrażonymi w innych orzeczeniach sądów administracyjnych, nie wydaje się w drodze decyzji administracyjnych aktów organów uczelni ze sfery aktów administracyjnych wewnętrznych. Do takich aktów zaliczono w szczególności: zgodę Dziekana wydziału na podjęcie dodatkowych studiów na innym kierunku tej samej bądź innej uczelni (wyrok NSA z dnia 16 czerwca 1987 r. sygn. akt SA/Wr 227/87); odmowę udzielenia przez organy szkoły wyższej urlopu dziekańskiego studentowi (postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 1990 r. sygn. akt SA/Kr 368/90, OSP 1992, nr 2, poz. 26); przyznanie, nieprzyznanie lub cofnięcie stypendium socjalnego studentowi (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 1987 r. sygn. akt I SA 448/87, OSP 1988, nr 10, poz. 223,). Do zdarzeń niepodlegających reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego zaliczono także ocenę egzaminatora, będącą jego wyłącznym atrybutem (wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1994 r. sygn. akt I SA 1636/94, ONSA 1995, z. 4, poz. 176).
W doktrynie wskazuje się również, że jednostronne działania prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, które to nie wypływają na sam byt tego stosunku (tzw. akty wewnętrzne) nie wymagają wydawania decyzji indywidualnych, a co za tym idzie nie podlegają reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego (E. Ochendowski: Zakład administracyjny jako podmiot administracji państwowej, Poznań 1969, s. 214). Takie akty zakładowe wewnętrzne nie podlegają reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnemu i nie są bezpośrednio zaskarżalne do sądu administracyjnego.
Zaskarżeniu natomiast podlegają akty zakładowe zewnętrzne czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego.
Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że odrzucenie skargi przez sąd w niniejszej sprawie nie oznacza, że D. B. jako cudzoziemiec ale student wyższej szkoły publicznej, podlegającej przepisom ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, pozbawiony jest możliwości poddania innych, "zewnętrznych" aktów Uczelni regułom kodeksu postępowania administracyjnego i – w razie potrzeby – trybowi określonemu w art. 207 tej ustawy.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt. 1 sentencji, zaś o zwrocie 100 zł, uiszczonych do kasy sądu tytułem wpisu – na podstawie art. 232 § 1 pkt.1 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI