III SAB/GD 191/22

III SAB/Gd 191/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący/
Jolanta Sudoł /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania
Stwierdzono, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 200 i art. 205 § 1 w związku z art. 209, art. 119 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Dyrektora Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku na rzecz skarżącego M. S. kwotę 112 (sto dwanaście) złotych 30 (trzydzieści) groszy tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. Ś. (dalej również jako "strona" lub "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący zarzucił Dyrektorowi Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku naruszenie przepisów:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej
na wniosek,
2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej
w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona
w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W złożonej skardze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 27 września 2022 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym opłaty za znak pocztowy użyty do wysłania skargi
w wysokości 12,30 zł.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 27 września 2022 r.,
za pośrednictwem poczty elektronicznej, złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, tj. adresu skrytki ePUAP szkoły, na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej. Skarżący wskazał, że w dniu 11 października 2022 r. uzyskał od organu "powiadomienie o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy"
(znak: [...]), jednakże z treści powiadomienia wynika, iż dotyczy ono innego wniosku, tym samym organ jest w bezczynności.
Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął zgodnie
z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany nie udzielił odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku przyznał, że nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 27 września 2022 r. w trybie udzielenia informacji publicznej. Brak odpowiedzi wynika z faktu, że korespondencja elektroniczna umieszczona została przez system
w tzw. "śmieciach" i pracownicy Zespołu nie zorientowali się w terminie o wpłynięciu wniosku.
Organ wskazał również, że złożona skarga nie została podpisania, a przed jej wniesieniem M. Ś. nie wystosował, stosownie do art 53 § 2b p.p.s.a., ponaglenia. Brak wysłania wniosku o ponaglenie organu czyni skargę bezpodstawną. Organ dodał, że strona od 1 września do 26 października 2022 r. (niecałe 2 miesiące) złożyła do szkoły cztery wnioski o udostępnienie informacji publicznej, z czego pierwszy z żądaniem przesłania ponad 420 skanów zanonimizowanych dokumentów. Tak częste składanie wniosków poddaje w wątpliwość, że informacje te uzyskiwane są dla do celów publicznych.
Organ nadmienił ponadto, że skarga zawiera błędy formalne, albowiem skarżący nie poprzedził jej wymaganym przepisami ponagleniem.
W konsekwencji organ wniósł o odrzucenie skargi lub też jej oddalenie z uwagi na niedochowanie trybu wynikającego z kodeksu postępowania administracyjnego.
W dniu 16 listopada 2022 r., w zastrzeżonym dla tej czynności terminie procesowym, M. Ś. uzupełnił brak formalny skargi przesyłając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podpisaną skargę.
W dniu 29 listopada 2023 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe organu wskazujące adres EPUAP Szkoły, które w następstwie wykonania zarządzenia, zostało w dniu 26 stycznia 2023 r. doręczone skarżącemu. Jednocześnie skarżący został zobowiązany do oświadczenia, czy podtrzymuje skargę. W piśmie z tego samego dnia skarżący oświadczył, że podtrzymuje wniesioną skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone
w ustawie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg
na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie
z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
(§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec
o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego
i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu
na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że przedmiotowa skarga podlega uwzględnieniu.
W rozpoznawanej sprawie M. Ś. zarzucił Dyrektorowi Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku bezczynność polegającą
na nieudzieleniu informacji publicznej na wniosek z dnia 27 września 2022 r.
Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że wbrew stanowisku Dyrektora Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku wniesiona skarga
nie podlega odrzuceniu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skuteczne wniesienie skargi nie jest bowiem warunkowane uprzednim ponagleniem. Innymi słowy, przed wniesieniem skargi nie ma obowiązku wyczerpania trybu przewidzianego
w art. 53 § 2b p.p.s.a., gdyż nie zachodzi konieczność wniesienia ponaglenia
(art. 37 k.p.a.). Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2020 r., I OSK 1917/18
i z 21 listopada 2019 r., I OSK 4287/18).
Skarga nie podlegała również odrzuceniu z uwagi na brak podpisu skarżącego. Jak wynika z akt sądowych sprawy, zarządzeniem z dnia 9 listopada 2022 r.,
skarżący został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia braków formalnych skargi m.in. poprzez nadesłanie własnoręcznie podpisanej skargi lub nadesłanie jej podpisanej podpisem elektronicznym. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 15 listopada 2022 r. Tego samego dnia skarżący uzupełnił brak formalny skargi przesyłając podpisaną we właściwy sposób skargę.
Przechodząc do kwestii zasadniczych zaznaczyć trzeba, że w doktrynie prawa przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas,
gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś,
H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el.).
W realiach sprawy skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej
w trybie przewidzianym przepisami u stawy o dostępie do informacji publicznej
(t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902, zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p."). Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja
o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Poza sporem było, że żądana przez skarżącego informacja, stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., a Dyrektor Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia.
Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych
w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób
i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl
art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym
w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane
są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
Sąd rozpoznający sprawę co do zasady podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SAB 372/03 (a następnie m.in. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach we wyroku
z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 120/20), zgodnie z którym udostępnienie informacji publicznej przez władze publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne nie dotyczy informacji ogólnodostępnej bądź informacji będącej już
w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny
Sąd Administracyjny stwierdził, że prawo do informacji jako prawo dostępu
do określonych wiadomości o sprawach publicznych jest skorelowane z ciążącym
na władzach publicznych, posiadaczach tych informacji, obowiązkiem ich udostępnienia. Obowiązek ten może być wykonywany w różny, przewidziany ustawą sposób, także na wniosek zainteresowanych (art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).
Trzeba jednak przyjąć, że wniosek zainteresowanych rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a więc zainteresowany nie może się z nią zapoznać inaczej niż składając wniosek o udzielenie informacji publicznej do organu władzy publicznej. W przeciwnym razie należałoby zaakceptować tezę, że zainteresowany ma prawo żądać od organu w trybie wniosku o udostępnienie informacji, informacji ogólnie dostępnej. Tym bardziej za niezasadny trzeba uznać wniosek o udzielenie informacji, którą zainteresowany posiada. Wówczas kwestia dostępu do informacji wydaje się być bezprzedmiotowa. Takie żądanie nie zmierza bowiem do uzyskania pewnych wiadomości, lecz ewentualnego potwierdzenia (sprawdzenia) wiadomości znanych już wnioskującemu. Wykracza zatem poza przedmiot i cel ochrony przewidzianej ustawą o dostępie do informacji publicznej
(por. też wyrok NSA z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1499/12,
wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2005 r., sygn. akt II SAB/Wa 355/04, wyrok WSA w Białymstoku z 6 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 6/11).
We wniosku inicjującym kontrolowane postępowanie M. Ś. wystąpił
o udostępnienie informacji publicznej, tj. wskazanie adresu skrytki ePUAP Szkoły.
Z akt przedstawionych Sądowi, nie wynika aby informacja ta była ogólnodostępna bądź aby znajdowała się już w posiadaniu skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ
w żaden sposób nie ustosunkował się do tej kwestii, a jego argumentacja wskazuje na zasadność rozpoznania wniosku skarżącego, co nie nastąpiło jedynie z uwagi
na niedostrzeżenie jego wpłynięcia. Przesłany pocztą elektroniczną wniosek został bowiem automatycznie zaszeregowany do katalogu z korespondencją niepożądaną (tzw. spam).
Biorąc pod uwagę wynikający z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. czternastodniowy termin oraz datę złożenia wniosku (27 września 2022 r.) organ zobowiązany był do rozpoznania wniosku skarżącego do dnia 11 października 2022 r. W okolicznościach faktycznych sprawy nie jest sporne, że organ nie udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji we wskazanym terminie. Organ nie skorzystał też z przewidzianej
w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. możliwości wyznaczenia nowego terminu (z jednoczesnym obowiązkiem wskazania przyczyny opóźnienia).
W konsekwencji poczynionych rozważań, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że Dyrektor Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku dopuścił się bezczynności nie udzielając jakiejkolwiek odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 27 września 2022 r.
Mając z kolei na uwadze, że wnioskowana przez skarżącego informacja publiczna ostatecznie została skarżącemu udzielona w dniu 26 stycznia 2023 r. poprzez doręczenie skarżącemu przez Sąd odpisu pisma procesowego organu z dnia
28 listopada 2023 r., w którym organ ten wskazał adres EPUAP Szkoły, Sąd odstąpił
od zobowiązania Dyrektora Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej
w Gdańsku do rozpoznania wniosku skarżącego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności stwierdził jednocześnie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.
Orzekając w zakresie uregulowanym w przepisie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne
i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r.; sygn. akt II SAB/Bk 38/17; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r.; sygn. akt II SAB/Łd 13/17
oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r.; sygn. akt II SAB/Kr 35/17). Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15), co nakazuje uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania tak organu, jak i strony. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość
o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu, taka szczególna sytuacja w sprawie nie zaistniała.
Sąd uwzględnił przede wszystkim, że niezałatwienie sprawy z wniosku nie wynikało
ze złej woli, czy bierności organu, a z niedoskonałości oprogramowania komputerowego, które błędne zakwalifikowało wiadomość skarżącego jako treść szkodliwą, a ponadto nieuwagi pracownika organu, który nie zweryfikował zawartości katalogu skupiającego tego typu wiadomości.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1
w związku z art. 209 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania obejmuje uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz koszt korespondencji w kwocie 12,30 zł.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".