III SAB/Gd 182/22

III SAB/Gd 182/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść
Jolanta Sudoł /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151 i art. 119 pkt 4 i art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. J. i M. N. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
W odpowiedzi na pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego
w Słupsku z dnia 19 kwietnia 2022 r., osobnymi pismami z dnia 27 kwietnia 2022 r., M. J. i M. N. (dalej jako "wnioskodawcy" albo "skarżący") wystąpili do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku z wnioskami o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z zakresem ujętym w 12 odrębnych pytaniach:
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom uosób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu ?
2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat ? Jeśli nie to dlaczego ?
3. Według informacji od prof. Iwony Paradowskiej - Stankiewicz ogniska odry związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej
i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu ?
4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia ?
5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu ?
6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia
na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat ?
7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne ?
8. Za ile z nich wypłacono odszkodowanie ?
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać
te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym ?
10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia ?
11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem ? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne ? Czy zaleca przymuszanie do szczepień ? Jeśli tak, to w jakiej formie?
W treści wniosku wnioskodawcy wskazali ponadto, że nie są osobami uchylającymi się od szczepień. Celem wykonania nałożonego obowiązku poddania wspólnego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wnioskodawcy zamierzają wnieść o przeprowadzenie przez lekarza badania kwalifikującego dziecka do szczepień ochronnych. Wnioskodawcy wnoszą jednak o udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane dziecku lub wskazanie, która instytucja
je udostępni - osobno dla każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień,
a także udostępnienie charakterystyk produktu leczniczego szczepionek, które mają być podane dziecku. Wnioskodawcy wyjaśnili, że wniosą o udostępnienie szczepionek pojedynczych, nie zawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych
i biologicznych oraz szczepionek etycznych (nie produkowanych w oparciu o ludzkie linie komórkowe z aborcji i nie zawierających ludzkiego DNA).
Wnioskodawcy zapewnili, że wniosą o przeprowadzenie wszelkich badań,
na podstawie których można wykluczyć u ich dziecka przeciwwskazania do podania poszczególnych szczepionek, w tym wymienionych przez producentów w treści ulotek, którymi ma być zaszczepione dziecko, wykluczenie alergii na składniki szczepionki oraz wykluczenie niedoborów odporności. Szczegółowe badania są konieczne szczególnie z uwagi na fakt, że w Polsce nie stworzono systemu odszkodowawczego dla dzieci i rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, co narusza art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. A to wszystko celem zminimalizowania ryzyka wystąpienia u niego niepożądanych objawów po szczepieniu i wykonania przez lekarza ciążącego na nim obowiązku.
Oba wnioski o udostępnienie informacji publicznej wpłynęły do organu w dniu
28 kwietnia 2022 r.
Pismami z dnia 11 maja 2022 r., nr SE.967.13.13.2022.IS oraz SE.967.13.14.2022.IS Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Słupsku udzielił odpowiedzi na wniosek odpowiednio M. J. i M. N., ustosunkowując się do kolejno do poszczególnych pytań wniosku.
I tak, w zakresie pytania:
- nr 1 organ wskazał gdzie znajdują się informacje dotyczące czasu utrzymywania się odporności po podaniu ww. szczepionek, tj. w Kartach Charakterystyk Produktów Leczniczych preparatów szczepionkowych dostępnych na stronie internetowej Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych; Ponadto organ poinformował, że aktualne i naukowo udokumentowane informacje
o szczepieniach w Polsce są dostępne na stronie internetowej Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZII - Państwowy Instytut Badawczy - Szczepienia info;
- nr 2 organ poinformował, że posiada informację o 11 osobach, które ukończyły 19 rok życia uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych, z ostatnich 5 lat. Jednocześnie PPIS w Słupsku nadmienił, że zgodnie z Rozporządzeniem z dnia
18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronny (Dz.U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.) obowiązek realizacji szczepień ochronnych dotyczy osób do ukończenia 19 roku życia;
- nr 3 organ wskazał, że nie posiada informacji w żądanym zakresie;
- nr 4 organ wskazał, że posiada informację o 7 osobach wobec, których lekarz odroczył szczepienie w ciągu ostatnich 5 lat. Ponadto organ wyjaśnił, że kwestie szczepień ochronnych i ich stosowania są prawnie uregulowane na poziomie ustawowym (ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej) oraz rozporządzeń Ministra Zdrowia i komunikatów Głównego Inspektora Sanitarnego. Corocznie szczegółowe wskazania do szczepień oraz schematy i dawkowanie szczepionek są ustalane i publikowane jako komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego. Organ dodał, że wykonanie obowiązkowego szczepienia poprzedzone jest lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań, które jest niezbędnym elementem procedury szczepienia. Niepoddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu z winy osoby zobowiązanej,
nie skutkuje brakiem obowiązku szczepienia ochronnego, obowiązek zbadania dziecka jest bowiem elementem procedury szczepienia. Dopiero stwierdzenie przez lekarza przeciwwskazań do szczepienia może zwolnić od wykonania ustawowego obowiązku;
- nr 5 organ wskazał, że w ciągu ostatnich 5 lat nałożył 1 grzywnę w związku
z niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego;
- nr 6 organ wskazał, że na terenie swojego działania w ciągu ostatnich 5 lat
nie odnotował zgonu wśród dzieci i dorosłych do 19 roku życia do 4 tygodni
od szczepienia;
- nr 7 organ wskazał, że na terenie swojego działania w ciągu ostatnich 5 lat odnotował 1 przypadek wystąpienia ciężkiego niepożądanego odczynu poszczepiennego,
który objawiał się jako nasilony odczyn miejscowy o średnicy powyżej 10 cm, nadmiernie ocieplony, z miejsca wstrzyknięcia sączyła się wydzielina;
- nr 8 organ wskazał, że nie posiada informacji w żądanym zakresie;
- nr 9 organ wskazał, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP);
- nr 10 organ wskazał, że w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.) został określony sposób ubiegania się o świadczenie kompensacyjne w przypadku gdy w wyniku szczepienia ochronnego, o którym mowa w przepisach wydanych
na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7, u osoby,
u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki lub szczepionek działania niepożądane wymienione
w Charakterystyce Produktu Leczniczego, o której mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (...). Natomiast za śmierć w wyniku wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego można się ubiegać przed sądem powszechnym w trybie postępowania cywilnego jako roszczenie wobec podmiotów odpowiedzialnych za powstanie szkody - art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.);
- nr 11 organ wskazał, że pytanie należy kierować do lekarza kwalifikującego
do szczepień ochronnych, który podejmuje decyzję o szczepieniu lub odroczeniu tego szczepienia, kierując do konsultacji specjalistycznej, na podstawie aktualnej wiedzy medycznej;
- nr 12 organ wskazał, że pytanie nie mieści się w pojęciu informacji publicznej, odnosi się do stanowiska organizacji międzynarodowej.
W dniu 4 października 2022 r. (data nadania) M. J. i M. N. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku podnosząc zarzuty naruszenia art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wnieśli o zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku do rozpoznania wniosków o udostępnienie informacji publicznej skarżących z dnia 27 kwietnia 2022 r. i udzielenia informacji publicznej oraz orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Skarżący wskazali w uzasadnieniu skargi, że do dnia wniesienia skargi
nie udostępniono im innych informacji poza zawartymi w pismach z dnia 11 maja 2022r. Przesłane przez organ odpowiedzi są natomiast niewystarczające aby móc mówić
o zrealizowaniu obowiązku udzielenia skarżącym informacji publicznej. Organ powinien był udostępnić informację publiczną na żądanie skarżących, albo wydać decyzję
o odmowie jej udostępnienia stosownie uzasadniając decyzję. Na poparcie swojego stanowiska przytoczyli fragmenty wyroków sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Słupsku wniósł o odrzucenie skargi w całości w przedmiocie odmowy wydania decyzji oraz
jej doręczenia w zakresie odmowy udzielenia informacji publicznej, ewentualnie zaś
o oddalenie skargi w całości jako nieuzasadnionej, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Organ nie podzielił argumentów skarżących odnośnie udzielenia odpowiedzi
"w nikłym stopniu" ani, że PPIS miał obowiązek udostępnić inne informacje by wypełnić "obowiązek udzielenia skarżącym informacji publicznej".
Organ udzielił bowiem odpowiedzi po wnikliwej analizie pytań skarżących,
a treść odpowiedzi zostały sporządzone zgodnie z najlepszą wiedzą organu, mając na względzie charakter informacji publicznej. Organ nie jest zobligowany do pozyskania danych od innych organów, co zapowiedzieli skarżący we wstępie do swoich pism zawierających wniosek o udzielenie informacji publicznej, jak i dali wyraz swoim stanowiskiem zawartym w skardze. Skoro zatem organ udzielił odpowiedzi na zadane pytania, zarzut braku wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia również jest bezzasadny.
Organ nie podzielił zasadności wniosku skarżących odnośnie orzeczenia,
że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Powołując się
na orzecznictwo oraz piśmiennictwo organ stanął na stanowisku, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne
i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W realiach rozpatrywanej sprawy, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na uwadze przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p.",
która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1 - 2 u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznawania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 529 ze zm.;
dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."), zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie
art. 21 u.d.i.p.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
(§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec
o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego
i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność
w udzieleniu informacji publicznej, sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona przez skarżących skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie M. J. i M. N. zarzucili Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Słupsku bezczynność w udzieleniu informacji publicznej na ich wnioski z dnia 27 kwietnia 2022 r.
Jak wynika z treści skargi, skarżący nie kwestionują, że otrzymali zwrotne pisma organu na złożone przez nich wnioski. Wskazują jednak, że poprzez wskazane pisma organ faktycznie nie udzielił im odpowiedzi na 12 zadanych pytań, a tym samym przyjmują, iż nie udzielono im informacji publicznej. Bezczynności skarżący upatrują tym samym w udzieleniu odpowiedzi przez organ, którą uznają za niepełną.
Skarżący stoją przy tym na stanowisku, że w przypadku złożenia wniosku o udzielenie informacji publicznej stan bezczynności organu może zakończyć się tylko udzieleniem informacji publicznej albo wydaniem decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej.
Uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne przedmiotowej sprawy Sąd uznał stanowisko skarżących za nieprawidłowe w obu przedstawionych kwestiach.
Jak zostanie wykazane, organ udzielił bowiem skarżącym informacji publicznej
w adekwatnym zakresie do tego, w jakim zadane przez skarżących pytania zawarte
we wnioskach dotyczyły informacji publicznej, którą dysponował. W pozostałym zakresie organ był zaś, w ocenie Sądu uprawniony do poinformowania skarżących,
że żądane informacje nie mogą zostać udzielone, ponieważ albo w ogóle nie stanowią one informacji publicznej, gdyż nie odnoszą się do sfery faktów lub też nie stanowią informacji publicznej, którą mógłby dysponować organ, pozostając bez związku
z posiadanymi przez ten organ kompetencjami w zakresie wykonywanych zadań publicznych.
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym
w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie
o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie,
ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. Istotne jest przy tym wskazanie, że na gruncie przepisów u.d.i.p. o bezczynności organu można mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej,
a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje
w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia
w formie i w terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje więc zarówno w przypadku braku jakiejkolwiek reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego przepisami u.d.i.p.,
jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie u.d.i.p.
Wbrew stanowisku skarżących, przy rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej katalog możliwych i mających podstawy prawne reakcji organu
nie wyczerpuje się jedynie w możliwości udzielenia informacji albo wydania decyzji
o odmowie udzielania informacji publicznej. Sąd w składzie orzekającym
w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że organ może także poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy o braku możliwości udzielania mu żądanej informacji, gdy organ nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p. do udzielenia informacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
Reasumując, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną, którą mógłby dysponować organ, załatwienie sprawy nie wiąże się z koniecznością wydania decyzji
o odmowie udostępniania informacji publicznej. Tego rodzaju władcze działanie organu jest bowiem zarezerwowane wyłącznie dla sytuacji, gdy żądana informacja
ma charakter publiczny, lecz uwzględniając ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, w tym przede wszystkim z ustawy u.d.i.p. (m.in. dotyczące informacji niejawnych) nie może zostać udzielona wnioskodawcy.
W sytuacji, która zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdzie skarżący podnoszą, że skierowane do niech pisma informacyjne o braku możliwości udzielenia żądnej informacji wypełnia przesłanki bezczynności organu, Sąd miał zatem za zadanie zbadać, czy organ prawidłowo ocenił, że żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej oraz czy z przypisanych danemu organowi na podstawie obowiązujących przepisów prawa kompetencji wynika, iż tego rodzaju informacją
nie może on dysponować (np. z tego powodu, że łączy się ona z działalnością innego rodzaju podmiotów, niż ten do którego skierowano żądanie).
Rozważając powyższe zagadnienia konieczne jest zatem dokonanie analizy przepisów u.d.i.p. oraz kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej i skonfrontowanie ich z treścią żądań zawartych we wnioskach skarżących z dnia 27 kwietnia 2022 r.
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja
o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: polityce wewnętrznej i zagranicznej; podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 (statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, majątku, którym dysponują); zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, sposobach przyjmowania
i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach
i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, naborze kandydatów
do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych); danych publicznych (treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego,
sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu; stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej
i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego;
treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej; informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych); majątku publicznym. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. odnosi się w pierwszym rzędzie
do informacji publicznej dotyczącej sfery faktów. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego
go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów
(zob. w tej materii m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 28 września 2016 r. sygn. akt II SAB/Gd 13/16; oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.
Oznacza to, że nie wszystko to, o co wnioskodawcy zwracają się do organów władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Informacji publicznej nie będzie więc dotyczyło m.in. zapytanie o opinię, czy stanowisko organu co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacją publiczną nie będą także kierowane do organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej pytania z zakresu wiedzy medycznej.
W realiach przedmiotowej sprawy w szczególności podkreślenia wymaga też, że wniosek o udzielnie informacji publicznej nie może być wykorzystywany jako narzędzie, poprzez które w ocenie skarżących powinna być im przekazywana wszelka wiedza w jakikolwiek sposób łącząca się z tematem szczepień, w celu rozstrzygnięcia wątpliwości co do zasadności przymusowych szczepień na określone choroby zakaźne. Zadaniem organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie jest bowiem przekonywanie
o zasadności wykonywanie szczepień ochronnych. W ich kompetencjach nie leży też modyfikacja i kwestionowanie przepisów obowiązujących w zakresu obowiązku szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym, ani też udzielanie informacji
o polityce i działaniach innych podmiotów publicznych i organizacji międzynarodowych dotyczących szczepień, w tym dokonywanie ich ocen. Organy inspekcji sanitarnej jako organy administracji publicznej są obowiązane działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa.
W sprawie najistotniejsze zatem pozostaje, że większość skierowanych
do organu we wniosku pytań wykraczało poza zakres jego kompetencji, w tym zostały sformułowane w sposób, wskazujący na oczekiwanie przez skarżących, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa i etyczności szczepionek, a także udzieli skarżącym różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej.
Tego rodzaju oczekiwania skarżących nie mogły być zrealizowane jako wykraczające poza instytucję mającą służyć dostępowi społeczeństwa do informacji publicznej.
Zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone zostały
w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
(t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 195 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.i.s.".
Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje
m.in. państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie (art. 10 ust.1 pkt 3 u.p.i.s.). Skarżony organ, jako organ władzy publicznej, zobowiązany jest do udostępniania informacji publicznej na podstawie
art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Jak zatem wskazano wyżej jeżeli żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej lub też organ tego rodzaju informacji nie posiada
i poinformuje o tym wnioskodawcę w terminie właściwym dla rozpoznania otrzymanego od strony wniosku, organowi nie można skutecznie przypisać pozostawania
w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
W judykaturze ustalono, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2
w zw. z art. 5 pkt 1-3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego,
w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych
oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (zob. w tej materii m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r.;
sygn. akt II SAB/Po 96/17 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r.; sygn. akt II SAB/Sz 119/18).
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że informację publiczną stanowią informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające
z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia
5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.z.z.ch.z." oraz § 8
i następnych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania
(Dz.U. z 2010 r., nr 254, poz. 1711), zwanej dalej w skrócie; - "r.n.o.p.".
Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).
Ponadto, zgodnie z art. 30 ust.1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów
z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej
z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.).
Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1,
art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z., podlega karze grzywny. Z uwagi na to, że uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, mają one również wiedzę o ilości nałożonych przez nie kar, która to informacja ma zatem walor informacji publicznej jako związanej z działalnością wskazanych organów.
W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazać zaś należy, że jak wynika z art. art. 17 u.z.z.ch.z., organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia
z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Jak wynika zaś ze wzorów tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach
nr 4 i 5 wskazanego rozporządzenia, jedynie zbiorczo wskazują one liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale (to jest bez przekazywania organom inspekcji sanitarnej szczegółowych personaliów i danych dotyczących osób zaszczepionych) oraz zbiorczą liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale
od obowiązku szczepień. W tym zakresie wzór wskazuje na konieczność dołączania
do sprawozdania imiennego wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień,
a więc z pominięciem innego rodzaju danych dotyczących tej grupy osób.
Żądając informacji publicznej w zakresie nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z., właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Podsumowując powyższe rozważania w odniesieniu do treści pytań zadanych organowi przez skarżących, w ocenie Sądu, stanowiły one pytania z zakresu informacji publicznej, co do której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Słupsku mógł posiadać wiedzę - w oparciu o posiadane kompetencje w zakresie realizowanych zadań publicznych - tylko w zakresie pytania z pkt 5 (ilość grzywien nałożonych na lekarzy
z uwagi na niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego), z pkt 6
(ilość niepożądanych odczynów poszczepiennych w postaci zgonu), z pkt 7
(ilość i rodzaj zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych).
W tym też zakresie informacja publiczna została skarżącym udzielona. W zakresie pytania nr 5 udzielono informacji publicznej, że w ciągu ostatnich 5 lat nałożył
1 grzywnę w związku z niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego, w zakresie pytania nr 6 - że na terenie swojego działania w ciągu ostatnich 5 lat nie odnotował zgonu wśród dzieci i dorosłych do 19 roku życia
do 4 tygodni od szczepienia, natomiast w zakresie pytania nr 7- że na terenie swojego działania w ciągu ostatnich 5 lat odnotował 1 przypadek wystąpienia ciężkiego niepożądanego odczynu poszczepiennego. NOP ten objawiał się jako nasilony odczyn miejscowy o średnicy powyżej 10 cm, nadmiernie ocieplony, z miejsca wstrzyknięcia sączyła się wydzielina.
W pozostałym zakresie, a więc dotyczącym pytań: 1, 2, 3, 4, 8, 9, 10, 11 i 12,
w ocenie Sądu, organ nie był zaś obowiązany w oparciu o przepisy ustawy u.d.i.p.
do udzielenia żądanych przez skarżących informacji. Jednocześnie wystarczające
było w tym zakresie poinformowanie skarżących, z pominięciem formy decyzji administracyjnej, że organ nie posiada wskazanej informacji, zarówno z tego powodu,
iż dane pytanie nie dotyczyło informacji publicznej lub też stanowi domenę działalności innego rodzaju podmiotów, w tym także podmiotów nie mających statusu podmiotów publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Wymienione we wniosku o udzielenie informacji publicznej pozostałe pytania dotyczyły bowiem stanowiska organizacji międzynarodowej w kwestii szczepień ochronnych (pytanie nr 12), prawa krajowego, gdzie skarżący wystąpili o dokonanie przez organ wykładni prawa (pytanie nr 9), udzielenia skarżącym porady prawnej (pytanie nr 10), kwestii medycznych (pytania nr 1 i 11) i wyjaśnienia zasad ochrony zdrowia w Polsce w zakresie szczepień (pytanie nr 4). Zagadnienia te nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej.
Wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza, co oczywiste,
poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Ponadto z przepisów u.d.i.p.
nie wynika, że w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalność, czy celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu. Innymi słowy,
na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się do dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego, bądź innych organów władzy publicznej.
Jednocześnie, jak wskazano wyżej, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień
i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami (zob. w tej materii m.in.: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 14 września 2017 r.; sygn. akt II SAB/Po 99/17 oraz z dnia 13 lutego 2020 r.; sygn. akt II SAB/Po 132/19). Informacje dotyczące polityki szczepień ochronnych, prawidłowości zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej, ochrony zdrowia, metod postępowania leczniczego nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia.
W zakresie pytania nr 8 (odszkodowania za niepożądane odczyny poszczepienne) skarżący domagali się z kolei udzielenia informacji publicznej,
co do której organ nie ma wiedzy, ponieważ w zakresie jego kompetencji nie leży przyznawanie tego rodzaju odszkodowań, a organem właściwym w tym zakresie pozostaje wyłącznie Rzecznik Praw Pacjenta. Natomiast w zakresie pytań nr 2
(liczba osób dorosłych uchylających się od szczepień) i nr 3 (liczba osób zaszczepionych z rozbiciem na wskazane przez skarżących konkretne narodowości), skarżący domagali się udzielenia przez organ informacji, których organ nie posiada, ponieważ tego rodzaju statystyk nie obejmują ani prowadzone przez niego rejestry,
ani też przekazywane mu przez podmioty prowadzące szczepienia informacje zawarte w kwartalnych sprawozdaniach. Organ prawidłowo poinformował zatem skarżących,
że posiada informację o 11 osobach, które ukończyły 19 rok życia uchylających się
od obowiązkowych szczepień ochronnych, z ostatnich 5 lat. Organ nadmienił też,
że zgodnie z Rozporządzeniem z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronny (Dz.U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.) obowiązek realizacji szczepień ochronnych dotyczy osób do ukończenia 19 roku życia (odnośnie pytania nr 2),
nie posiada informacji w żądanym zakresie (odnośnie pytania nr 3 i 8).
Mając na uwadze dokonaną wyżej analizę kompetencji organów inspekcji sanitarnej, Sąd ocenił udzieloną skarżącym w tym zakresie przez organ odpowiedź jako wystarczającą.
Reasumując przedstawione zapatrywania Sąd uznał, że organ w terminie wynikającym z przepisów u.d.i.p. rozpoznał w całości wniosek skarżących.
Forma i treść odpowiedzi są w pełni zgodne z przepisami u.d.i.p. W tej sytuacji,
wobec braku bezczynności organu w rozpoznaniu złożonego przez skarżących wniosków, Sąd oddalił skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.
Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".