III SAB/Gd 178/24

III SAB/Gd 178/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania
Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1, par. 1a, par. 2, art. 154 par. 6,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi D. P. na bezczynność Burmistrza Skarszew w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Burmistrz Skarszew dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Burmistrza Skarszew miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Burmistrzowi Skarszew grzywnę w wysokości 3.000 ( trzy tysiące) złotych; 4. zasądza od Burmistrza Skarszew na rzecz skarżącego D. P. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
D. P. (dalej: "skarżący") w dniu 5 stycznia 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Burmistrza Skarszew (dalej: "Burmistrz", "organ") w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że w dniu 7 grudnia 2021 r. skarżący, za pośrednictwem e-mail, zwrócił się do organu, w trybie informacji publicznej, o udzielenie odpowiedzi łącznie na 21 pytań dotyczących: 1/ publikacji "Biała Księga Szczepień HPV" autorstwa Stowarzyszenia Centrum Informacji o Zdrowiu Dobrostan oraz odpowiedzi udzielonej przez Stowarzyszenie Centrum Informacji o Zdrowiu Dobrostan na stanowisko Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 października 2019 r. oraz AOTMiT z dnia 10 października 2019 r. (czy organ jest w posiadaniu ww. publikacji i odpowiedzi, a jeśli tak, to czy je opublikował i gdzie się można z nimi zapoznać, jakie działania podjął; czy jakakolwiek instytucja publiczna lub organizacja pozarządowa wydała i przesłała organowi negatywną bądź pozytywną opinię o ww. dokumentach, a jeśli tak, to czy mają one postać dokumentu urzędowego i przez które instytucje/organizacje zostały wydane – skarżący zażądał ich szczegółowego spisu); 2/ szczepień przeciw HPV (czy organ wspiera te szczepienia, czy wypłacał odszkodowania za powikłania związane z podaniem tej szczepionki, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, czy otrzymał zgłoszenie o powikłaniach poszczepiennych, a jeśli tak, to ile ich było i jakie były to powikłania); 3/ szczepień przeciw COVID-19 (w jaki sposób organ jest zaangażowany w te szczepienia – skarżący zażądał podania nazwy komisji rady gminy oraz nazwy departamentu lub jednostki pomocniczej urzędu gminy oraz imion, nazwisk oraz funkcji publicznej osób, które w imieniu organu są zaangażowane w szczepienia, wskazania ilości zakupionych szczepionek i kwoty wydatkowanej na ten cel); 4/ rozwoju sieci 5G na terenie gminy (skarżący zażądał podania nazwy komisji rady gminy oraz nazwy departamentu lub jednostki pomocniczej urzędu gminy oraz imion, nazwisk oraz funkcji publicznej osób, które w imieniu organu są zaangażowane w rozwój sieci, wskazania wysokości zaangażowanych środków na ten cel); 5/ doradztwa szkołom w zakresie wprowadzania restrykcji pandemicznych (skarżący zażądał podania nazwy komisji rady gminy oraz nazwy departamentu lub jednostki pomocniczej urzędu gminy oraz imion, nazwisk oraz funkcji publicznej osób, które w imieniu organu są zaangażowane w doradztwo). Skarżący wystąpił także o udostępnienie dokumentów urzędowych dotyczących opinii instytucji publicznych lub organizacji pozarządowych dotyczących publikacji "Biała Księga Szczepień HPV" i odpowiedzi Stowarzyszenia Centrum Informacji o Zdrowiu Dobrostan na stanowisko Głównego Inspektora Sanitarnego oraz AOTMiT, a także zgłoszonych organowi powikłań poszczepiennych związanych z podaniem szczepionki przeciw HPV i odszkodowań wypłaconych z tego tytułu. Wniosek wpłynął do organu w dniu 8 grudnia 2021 r.
Pismem z dnia 17 grudnia 2021 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 24 grudnia 2021 r.), organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), wezwał skarżącego do wykazania w terminie 7 dni szczególnej istotności wnioskowanej informacji dla interesu publicznego.
Skarżący w piśmie z dnia 24 grudnia 2021 r. udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie.
Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. nr WOiKW.1431.21.2021 Burmistrz odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 30 maja 2023 r. nr SKO Gd/700/22 uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Powyższa decyzja została przesłana organowi I instancji w dniu 30 maja 2023 r. za pośrednictwem e-PUAP . Natomiast akta administracyjne zwrócono w dniu 21 czerwca 2023 r. przy piśmie z dnia 15 czerwca 2023 r.
Skarżący w dniu 24 czerwca 2023 r., za pośrednictwem e-PUAP, wniósł ponaglenie.
W skardze skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 13 ust 1 u.d.i.p., poprzez nieudostępnienie żądanej informacji publicznej w 14-dniowym terminie. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 7 grudnia 2021 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nałożenie na organ grzywny w maksymalnej wysokości oraz zwrot kosztów postępowania. Argumentując swoje stanowisko przywołał obszerne fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych wydanych na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Uzasadniając żądanie skargi dotyczące wymierzenia organowi grzywny odwołał się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 stycznia 2020 r. sygn. akt II SAB/Łd 101/19 i z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt II SAB/Łd 43/20, których treść przywołał.
W odpowiedzi na skargę, wniesionej w dniu 13 sierpnia 2024 r., Burmistrz wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie o umorzenie postępowania. Organ przedstawił okoliczności, które spowodowały stan bezczynności i – w jego ocenie – nie były zależne od organu (szeroki zakres obowiązków pracownika merytorycznego i przydzielona mu duża ilość spraw do załatwienia). Wskazał również, że w dniu 20 maja 2024 r. udostępnił skarżącemu żądaną informację. Bezczynność organu ustała zatem po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez sąd, w związku z czym postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie do załatwienia sprawy z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Do skargi załączono wyjaśnienia z dnia 2 sierpnia 2024 r. złożone przez pracownika organu, pismo procesowe z dnia 2 sierpnia 2024 r. złożone przez organ, w którym powołano okoliczności związane z nieprzekazaniem skargi (wnioskiem z dnia 19 lutego 2024 r. skarżący wystąpił do WSA w Gdańsku o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem do sądu skargi z dnia 5 stycznia 2024 r.; postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SO/Gd 4/24 WSA w Gdańsku wymierzył Burmistrzowi grzywnę z ww. tytułu – dopisek Sądu), pismo z dnia 20 maja 2024 r. stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącego z dnia 7 grudnia 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.
Skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.
Skarga jest zasadna.
Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.").
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym.
Zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
Organ, do którego wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany, zobowiązany jest do podjęcia działań mających na celu jego załatwienie, tj. udostępnienie żądanych informacji, jeżeli jest w ich posiadaniu bądź też wydania decyzji o odmowie ich udostępnienia ze wskazaniem podstawy takiego rozstrzygnięcia. W tym zakresie organ związany jest terminem 14 dni, jaki ustawodawca nakłada na niego przepisem art. 13 ust. 1 u.d.i.p., który stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (...), z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w tym czasie, adresat wniosku zobowiązany jest do powiadomienia wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), a informacja taka również powinna zostać wystosowana w terminie 14 dni od otrzymania wniosku.
W terminie 14 dni organ powinien także powiadomić wnioskodawcę, że nie jest w posiadaniu wnioskowanej informacji, a w przypadku, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną, w powyższym terminie powinien poinformować wnioskodawcę, że informacja, niebędąca informacją publiczną, nie zostanie udostępniona. W żadnym zatem przypadku organ nie powinien pozostawić wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi, a odpowiedź ta powinna być udzielona najpóźniej 14 dnia od otrzymania wniosku.
W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji rozpoznał wniosek skarżącego z dnia 7 grudnia 2021 r. decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. , która to decyzja została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia 30 maja 2023 r.
Przyjmując zatem, że 14-dniowy termin do udzielenia skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek rozpoczął bieg – po uchyleniu decyzji - z chwilą doręczenia Burmistrzowi Skarszew akt sprawy przez organ odwoławczy, co miało miejsce w dniu 21 czerwca 2023 r. , termin ten upływał w dniu 5 lipca 2023 r. Organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego dopiero w dniu 20 maja 2024 r., czyli po upływie ponad 10 miesięcy od otrzymania akt sprawy od Kolegium, a także już po wniesieniu przez skarżącego skargi.
Sąd nie podziela stanowiska organu, że w sytuacji, gdy bezczynność organu ustała po dniu wniesienia skargi, a przed jej rozpoznaniem przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., winno zostać umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a art. 149 p.p.s.a.).
Powołane przepisy określają obligatoryjne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu. Z ich treści wynika, że w sprawach dotyczących bezczynności organu rozstrzygnięcia sądu nie ograniczają się wyłącznie do nałożenia na organ obowiązku załatwienia sprawy. Gdy organ załatwi sprawę po wniesieniu skargi, a przed rozpoznaniem sprawy przez sąd, rozstrzygnięcie sądu uwzględniające skargę przybiera formę określoną w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., czyli stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności.
Nie jest sporne, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego, a po wniesieniu skargi udostępnił skarżącemu żądaną informację publiczną. Podkreślić należy, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ.
W tym stanie rzeczy Sąd uznając, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd ocenił jednocześnie, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.
Przekroczenie przez organ 14-dniowego terminu do załatwienia wniosku skarżącego po zwrocie akt organowi przez organ odwoławczy wyniosło ponad 10 miesięcy. Pomimo ponaglenia wniesionego przez skarżącego w dniu 24 czerwca 2023 r. organ nadal pozostawał w bezczynności. Stan ten trwał także przez kolejne miesiące po wniesieniu skargi.
Orzekając w tym zakresie Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie II OSK 468/13). Zdaniem Sądu za takie nie sposób uznać okoliczności podnoszonych przez Burmistrza Skarszew, że nie miał on wiedzy, że pracownicy organu nie realizują terminowo swoich obowiązków, jak również, że pracownik organu odpowiedzialny za załatwienie sprawy z wniosku skarżącego był nadmiernie obciążony obowiązkami i zadaniami. Sąd zwraca uwagę, że to organ zobowiązany jest do organizowania pracy w taki sposób, aby strony nie czekały miesiącami na załatwienie sprawy, nie będąc przy tym zawiadamiane o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim zostanie ona załatwiona (w tym przypadku o terminie, w jakim udostępni informację). Także tak znaczne przekroczenie terminu załatwienia sprawy z wniosku o udostępnienie informacji publicznej świadczy o dopuszczeniu się przez organ bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Główną funkcją wymierzenia grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest niewątpliwie dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie obowiązków. Grzywna służy nie tylko zdyscyplinowaniu organu w sprawie, której dotyczy skarga na bezczynność czy przewlekłość organu, lecz ma także służyć zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Poza funkcją prewencyjną i dyscyplinującą nałożenie grzywny realizuje także funkcję sankcyjną związaną z ukaraniem organu za jego nieprawidłowe działanie.
W ocenie Sądu, mając na uwadze wskazany powyżej stan faktyczny, jak i cele wymierzenia grzywny, wymierzenie organowi grzywny w niniejszej sprawie jest celowe i zasadne.
Przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. stanowi, że grzywnę (...) wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. i w drugim półroczu 2023 r. (M.P. z 2024 r. poz. 137), przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2023 r. wyniosło 6.246,13 zł. Tym samym grzywna może zostać wymierzona do kwoty 62.461,30 zł.
Wymierzenie grzywny w żądanej przez skarżącego maksymalnej wysokości byłoby nadmierne. W ocenie Sądu cel grzywny - prewencyjny, dyscyplinujący i sankcyjny - zostanie w niniejszej sprawie osiągnięty poprzez wymierzenie organowi grzywny w wysokości 3.000 zł.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 3 sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w punkcie 4 sentencji wyroku, obejmujące zasądzone na rzecz skarżącego koszty poniesionego przez niego wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wynikało z treści art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.