III SAB/Gd 162/26Bezczynność wojewody zezwole na pobyt prawo do sądu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący R.B. wniósł skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności, zobowiązania organu do wydania decyzji, zasądzenia kosztów oraz przyznania sumy pieniężnej. Wojewoda Pomorski wniósł o oddalenie skargi, powołując się na przepisy specustawy ukraińskiej (art. 100c i 100d), które miały zawieszać biegi terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt do 4 marca 2026 r. (a następnie do 4 marca 2027 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, uznał argumentację Wojewody za niezasadną. Sąd odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności wyroku z dnia 19 maja 2025 r. (sygn. akt II OSK 2926/24), który stwierdził, że przedłużanie przepisów zawieszających biegi terminów po 30 czerwca 2024 r. narusza konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz Kartę Praw Podstawowych. Sąd uznał, że nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniały wprowadzenie tych przepisów, przestały istnieć, a dalsze ich stosowanie stanowi rażące naruszenie prawa. W związku z tym, termin na rozpoznanie wniosku skarżącego, złożonego 2 stycznia 2025 r., rozpoczął bieg, a jego przekroczenie przez Wojewodę skutkowało stwierdzeniem bezczynności. Sąd zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznał skarżącemu 1000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz 100 zł kosztów postępowania, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOrzeczenie jest istotne dla interpretacji przepisów specustawy ukraińskiej w kontekście prawa do sądu i bezczynności organów administracji publicznej, szczególnie po 30 czerwca 2024 r. Stanowi ważny precedens w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami specustawy ukraińskiej i jej stosowaniem po upływie okresu uzasadnionego nadzwyczajnymi okolicznościami. Interpretacja prawa do sądu w kontekście ograniczeń wprowadzanych ustawami epizodycznymi.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy specustawy ukraińskiej (art. 100c i 100d) zawieszające biegi terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców mogą być stosowane po 30 czerwca 2024 r. bez naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dalsze stosowanie przepisów zawieszających biegi terminów po 30 czerwca 2024 r. narusza konstytucyjne prawo do sądu i Kartę Praw Podstawowych, ponieważ nadzwyczajne okoliczności uzasadniające ich wprowadzenie przestały istnieć.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, które uznało, że przedłużanie przepisów epizodycznych ograniczających prawo do sądu po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności jest nieproporcjonalne i niezgodne z Konstytucją. Wnioski pobytowe stały się normą, a problemy z ich obsługą powinny być rozwiązywane przez dostosowanie organizacyjne organów, a nie przez ograniczanie praw strony.
Czy Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, mimo obowiązywania przepisów specustawy ukraińskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Wojewoda dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ termin na rozpoznanie wniosku rozpoczął bieg po 30 czerwca 2024 r., a organ nie podjął żadnych działań w sprawie przez ponad rok.
Uzasadnienie
Po stwierdzeniu, że przepisy specustawy nie mogą już ograniczać prawa do sądu, sąd uznał, że termin na rozpoznanie wniosku skarżącego rozpoczął bieg. Ponieważ organ nie wydał decyzji w ustawowym terminie (6 miesięcy od złożenia kompletnego wniosku), a także nie podjął żadnych czynności przez ponad rok, stwierdzono bezczynność. Przekroczenie terminu było znaczne i pozbawione uzasadnienia, co uzasadniało stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych, obejmujący m.in. skargi na bezczynność.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do zobowiązania organu do dokonania czynności.
p.p.s.a. art. 149 § § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 149 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącego.
u.c. art. 210
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Określa warunki biegu terminu do rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
u.c. art. 223
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Określa termin (6 miesięcy) na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
k.p.a. art. 35
Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólne zasady dotyczące terminów załatwiania spraw administracyjnych.
k.p.a. art. 36
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje kwestię zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja bezczynności organu.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym zakresie, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, albo dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, bądź wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty praw i wolności.
Pomocnicze
ustawa pomocowa art. 100c
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, wprowadzony w celu zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt, był stosowany przez organ jako podstawa do argumentacji o braku bezczynności. Sąd uznał jego dalsze stosowanie po 30.06.2024 r. za niezgodne z Konstytucją.
ustawa pomocowa art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Podobnie jak art. 100c, przepis ten przedłużał okres zawieszenia terminów. Sąd odmówił jego zastosowania po 30.06.2024 r. z uwagi na naruszenie prawa do sądu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi w pozostałym zakresie.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy specustawy ukraińskiej (art. 100c, 100d) ograniczające prawo do sądu nie mogą być stosowane po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na naruszenie Konstytucji RP i Karty Praw Podstawowych. • Termin na rozpoznanie wniosku o zezwolenie na pobyt rozpoczął bieg po 30 czerwca 2024 r., a jego przekroczenie przez organ stanowi bezczynność. • Długotrwała bezczynność organu, trwająca ponad rok od momentu złożenia kompletnego wniosku, stanowi rażące naruszenie prawa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Wojewody Pomorskiego oparta na przepisach specustawy ukraińskiej (art. 100c, 100d) jako podstawie do zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw.
Godne uwagi sformułowania
przedłużenie art. 100d ustawy pomocowej na okres po dniu 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają • niezgodność art. 100d ustawy pomocowej z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po dniu 30 czerwca 2024 r. • stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Skład orzekający
Jacek Hyla
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta Sudoł
członek
Adam Osik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Orzeczenie jest istotne dla interpretacji przepisów specustawy ukraińskiej w kontekście prawa do sądu i bezczynności organów administracji publicznej, szczególnie po 30 czerwca 2024 r. Stanowi ważny precedens w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami specustawy ukraińskiej i jej stosowaniem po upływie okresu uzasadnionego nadzwyczajnymi okolicznościami. Interpretacja prawa do sądu w kontekście ograniczeń wprowadzanych ustawami epizodycznymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego prawa do sądu w kontekście przepisów specustawy ukraińskiej, które miały wpływ na tysiące postępowań dotyczących zezwoleń na pobyt. Pokazuje, jak sądy interpretują granice dopuszczalnych ograniczeń praw obywatelskich w sytuacjach kryzysowych.
“Prawo do sądu kontra specustawa: Czy Wojewoda może ignorować wnioski o pobyt po 2024 roku?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.