III SAB/Gd 160/23

III SAB/Gd 160/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Jolanta Sudoł
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art.35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. F. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Gdańskiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza, że Rektor Uniwersytetu Gdańskiego dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność Rektora Uniwersytetu Gdańskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Rektorowi Uniwersytetu Gdańskiego grzywnę w wysokości 1500,00 (jeden tysiąc pięćset) złotych, 4. zasądza od Rektora Uniwersytetu Gdańskiego na rzecz skarżącej J. F. kwotę 100,00 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
J. F. pismem z dnia 26 maja 2023 r., które wpłynęło do Rektora Uniwersytetu Gdańskiego w dniu 1 czerwca 2023 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu Gdańskiego w rozpoznaniu jej wniosku z dnia 29 października 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prorektora ds. Studenckich Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 28 stycznia 2015 r. nr R500/19/2015 oraz poprzedzającej ją decyzji Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 14 listopada 2014 r. nr 4/14/11/2014 w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
W uzasadnieniu wskazała, że pismem z dnia 29 października 2021 r. wystąpiła do Rektora Uniwersytetu Gdańskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prorektora ds. Studenckich Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 28 stycznia 2015 r. nr R500/19/2015 oraz poprzedzającej ją decyzji Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 14 listopada 2014 r. nr 4/14/11/2014 w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Wniosek wpłynął do organu w dniu 2 listopada 2021 r. Następnie pismem z dnia 30 maja 2022 r. wniosła do Rektora UG ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy z powyższego wniosku. Ponaglenie wpłynęło do Rektora UG w dniu 2 czerwca 2022 r.
Do dnia wniesienia skargi organ nie rozpatrzył jej wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanych decyzji, znacznie przekraczając termin załatwienia sprawy i naruszając zasadę szybkości postępowania, znajdującą wyraz w art. 12 oraz art. 35 § 1-3 k.p.a. Wskazała też na niewywiązanie się organu z obowiązków nałożonych nań art. 36 k.p.a.
Rektor Uniwersytetu Gdańskiego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał na wydanie w dniu 20 czerwca 2023 r. decyzji Prorektora ds. Studenckich Uniwersytetu Gdańskiego o umorzeniu postępowania w sprawie nieważności decyzji, objętych wnioskiem skarżącej. Jednocześnie z ostrożności procesowej , w przypadku uznania przez sąd zasadności skargi, wniósł o odstąpienie od wymierzenia grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej.
Rektor wyjaśnił, że na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2019 r. został zobowiązany do wstrzymania się od podejmowania jakichkolwiek działań względem skarżącej, do czasu prawomocnego rozpoznania spraw o sygnaturach III SA/Gd 115/19, III SA/Gd 125/16 oraz III SA/Gd 588/16. Od ostatniej z w/w spraw skarżąca wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która rozpoznawana była pod sygn. akt I OSK 3963/18. Powyższe zobowiązanie do powstrzymania się od podejmowania działań przez organ wynikał z faktu znacznego skomplikowania statusu prawnego skarżącej jako studentki oraz wzajemnych relacji wydawanych decyzji i podejmowanych działań, spowodowanych wnoszeniem przez skarżącą szeregu różnorodnych pism, wniosków i skarg, dotyczących drobiazgowych kwestii związanych z poszczególnymi postępowaniami, wszczynanymi względem skarżącej w trakcie całego okresu odbywanych przez skarżącą na Uniwersytecie Gdańskim studiów.
Zdaniem organu wniosek skarżącej nie został złożony w celu realizacji interesu prawnego skarżącej, a w celu zakłócenia działalności Uniwersytetu poprzez multiplikację wniosków i wszczętych na przestrzeni lat postępowań. Złożony wniosek nie ma żadnego znaczenia dla możliwości czy skuteczności kontynuowania i ukończenia przez skarżącą studiów. Wniosek dotyczył skreślenia skarżącej z listy studentów prawie dekadę temu, a od tego czasu , w roku akademickim 2021/2022, skarżąca skutecznie wznowiła studia. Mimo to skarżąca nie uczestniczyła w zajęciach dydaktycznych ani nie przystąpiła do egzaminów i zaliczeń.
Wydana w dniu 20 czerwca 2023 r. decyzja sprawia, że organ nie pozostaje w bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie bowiem do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako " k.p.a."), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), które – stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony, bowiem Rektor UG w dniu 2 czerwca 2022 r. otrzymał ponaglenie, wniesione przez skarżącą pismem z dnia 30 maja 2022 r., czego organ nie kwestionował.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Rozwinięciem ww. zasady jest treść art. 35 § 1-3 k.p.a., który zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Pojęcie "bezczynność" znalazło swą definicję ustawową w art. 37 § 1 pkt 1 i k.p.a., z którego wynika, że bezczynność ma miejsce, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.
Z analizy akt administracyjnych wynika, że w postępowaniu prowadzonym na wniosek skarżącej zachodzi tak rozumiana bezczynność organu.
Wniosek skarżącej z dnia 29 października 2021 r., który wpłynął do organu w dniu 2 listopada 2021 r., powinien być rozpatrzony w terminach określonych art. 35 § 1-3 k.p.a.
Tymczasem Rektor Uniwersytetu Gdańskiego wydał decyzję w sprawie dopiero w dniu 20 czerwca 2023 r. , po wniesieniu przez skarżącą skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego.
Odnosząc się do stanowiska organu, powołującego się na zobowiązanie go przez sąd do wstrzymania się od podejmowania jakichkolwiek działań względem skarżącej do czasu prawomocnego rozpoznania wymienionych z sygnatur spraw stwierdzić należy, że zobowiązanie to wynika z treści uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 310/19. Jednakże sprawy, na które wskazano w w/w wyroku, zostały już prawomocnie zakończone. W sprawie o sygn. akt III SA/Gd 115/19 WSA w Gdańsku wydał wyrok w dniu 5 grudnia 2019 r. i jest on prawomocny; w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 125/16 – wyrok WSA w Gdańsku zapadł w dniu 12 lipca 2018 r. i także jest on prawomocny. Z kolei od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 17 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 588/16 wywiedziono skargę kasacyjną , którą NSA oddalił wyrokiem z dnia 8 lipca 2020 r. , sygn. akt I OSK 3972/18.
Przedmiotowy wniosek skarżącej nie był objęty wyżej wskazanymi postępowaniami, a ponadto prawomocnie zakończyły się one wcześniej , niż wniosek ten został złożony do organu ( 2 listopada 2021 r.).
Sytuacja taka obligowała Sąd do orzeczenia , na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Rektor Uniwersytetu Gdańskiego dopuścił się bezczynności ( pkt 1. sentencji wyroku). Rozstrzygnięcie takie jest formą uwzględnienia skargi na bezczynność organu w sytuacji, gdy organ, po wniesieniu skargi, a przed wydaniem orzeczenia przez sąd wydał rozstrzygnięcie, którego brak był przyczyną wniesienia przez stronę skargi na bezczynność.
W ocenie Sądu bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Świadczy o tym zarówno długi czas niewydawania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, jak i fakt, że wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia nie wymagało przeprowadzenia czasochłonnego postępowania dowodowego, lecz analizy dokumentów i zajęcia stanowiska w kwestiach prawnych.
Co prawda, a co Sądowi wiadome jest z urzędu , przed tutejszym sądem toczyły się cztery inne sprawy ze skarg skarżącej - o sygn. akt: III SA/Gd 622/22, III SA/Gd 773/22, III SA/Gd 631/22 i III SAB/Gd 91/22, lecz sprawy te zostały zakończone prawomocnymi orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 marca 2023 r. Gdyby nawet organ błędnie kierował się wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawartymi z wyroku z dnia 11 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 310/19, odnosząc je nie tylko do wymienionych w nim spraw , ale także do spraw wyżej wymienionych, to i tak decyzję w sprawie z przedmiotowego wniosku skarżącej organ wydał dopiero w dniu 20 czerwca 2023 r.
Na ocenę Sądu, że organ dopuścił się rażącej bezczynności, nie może też mieć – wskazywana przez organ - postawa skarżącej. Na organie ciążył obowiązek rozpoznania wniosku, niezależnie od intencji skarżącej w jego złożeniu. Z tego obowiązku organ we właściwym czasie się nie wywiązał.
Dodać należy, że Sąd jest świadomy , że status skarżącej jako studentki Uniwersytetu Gdańskiego był i jest przedmiotem wielu spraw toczących się zarówno przed organami uczelni, jak i sądów administracyjnych. Przebieg tych postępowań został wskazany choćby w przywołanych powyżej orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 marca 2023 r. Nie oznacza to jednak , że organ zwolniony jest z rozpatrywania wniosków skarżącej w terminach przepisanych prawem. Terminowość i niewadliwość wydanych rozstrzygnięć organu administracji służy nie tylko stronom postępowania, ale i samemu organowi, który nie jest wówczas narażony na uwzględnienie przez sąd skarg tak merytorycznych, jak i dotyczących bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność Rektora Uniwersytetu Gdańskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( pkt 2. sentencji wyroku).
Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Zauważyć należy, że ze sposobu zredagowania art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, że fakt bezczynności, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem taki był zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując sąd wprost do przyznania sumy pieniężnej, a nie ustanawiając jedynie taką możliwość. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o którą zresztą skarżąca nie wnosiła.
Sąd z urzędu wymierzył natomiast organowi, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. , grzywnę w wysokości 1500 zł ( pkt 3. sentencji wyroku). Instytucja grzywny pełni przede wszystkim funkcję prewencyjną i ma przeciwdziałać bezczynności.
W niniejszej sprawie Sąd uznał za celowe wymierzenie grzywny organowi z uwagi na stwierdzony czas bezczynności oraz postawę organu, który – w ocenie Sądu - nie zauważa, że terminowe wiązywanie się z obowiązków określonych prawem jest jego powinnością. Sąd miał też na uwadze, że organowi została już wymierzona grzywna w wysokości 1000 zł – prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 9 marca 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SAB/Gd 91/22, także ze skargi skarżącej, co nie przełożyło się na szybsze procedowanie przez organ.
Zdaniem Sądu wymierzona organowi obecnie grzywna w wysokości 1500 zł powinna spełnić swoją funkcję prewencyjną.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, czyli wpisu od skargi w wysokości 100 zł ( pkt 4. sentencji wyroku).