III SAB/Gd 140/26

III SAB/Gd 140/26 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-03-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. N. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w przedmiocie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec komornika sądowego postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 sierpnia 2025 r. S. N. (zwany dalej także "skarżącym") wystąpił do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni, T. D., prowadzącego postępowanie w sprawie o sygn. akt [...], w której wnioskodawca występuje w charakterze dłużnika.
W dniu 17 września 2025 r., w odpowiedzi na ww. wniosek oraz dalsze pisma z sierpnia 2025 r. zwierające rozszerzenie tego wniosku, w tym o żądanie wyłączenia od udziału w sprawie Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku - SSA D. J., Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku poinformował wnioskodawcę o braku podstaw do podjęcia oczekiwanych przez wnioskodawcę działań wobec komornika.
Pismem z dnia 13 stycznia 2026 r. S. N. wniósł do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku ponaglenie i wezwanie do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wszczęcia bądź odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej wskazanego komornika.
Pismem z dnia 27 stycznia 2026 r. S. N. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ze skargą na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w przedmiocie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec komornika sądowego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wniósł jej odrzucenie wskazując, że działania podejmowane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku na podstawie przepisów ustawy o komornikach sądowych nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego, co uzasadnia odrzucenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd administracyjny w pierwszej kolejności z urzędu bada dopuszczalność skargi. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi wymaga bowiem uprzedniego zbadania dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. art. 58 § 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu m.in., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1).
Mając na uwadze przedstawiony zakres skargi wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola ta obejmuje co do zasady orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak. Z kolei na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których to stanach mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., nie dotyczy zatem wszystkich działań podmiotów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej (organów administracji w znaczeniu funkcjonalnym), a jedynie tych aktów i tych czynności, które zostały wymienione przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.
Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego.
Zgodnie nadto z art. 3 § 3 p.p.s.a.. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona jedynie w sytuacji, w której dotyczy organu (podmiotu) właściwego do wydania lub podjęcia aktów lub czynności w opisanych powyżej formach procesowych. W konsekwencji, gdy warunek powyższy nie jest spełniony, skarga podlega odrzuceniu (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 547/04).
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd administracyjny bada zatem, czy organ rzeczywiście nie podjął działania w załatwieniu wniosku, do którego był zobowiązany. Zatem dla stwierdzenia stanu bezczynności konieczne jest ustalenie, czy na organie administracji publicznej, któremu zarzucono zwłokę w załatwieniu sprawy, spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania określonej czynności oraz czy organ podjął działania i czy pozostaje w sprawie w zwłoce.
Należy mieć zatem na uwadze, że istotę skargi na bezczynność stanowi doprowadzenie do załatwienia w terminie określonym przepisami indywidualnej sprawy administracyjnej. Zasadniczo skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz w razie niewydania pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12).
Mając na uwadze powyższe regulacje prawne brak było podstaw do uznania, aby w trybie skargi na bezczynność wymóc na organie władzy sądowniczej, jakim jest prezes sądu powszechnego – poprzez sformułowanie określonego zobowiązania przez sąd administracyjny – podjęcia określonych działań zmierzających do przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec komornika sądowego, a w tym właśnie przedmiocie skarżący skierował do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku pismo z dnia 8 sierpnia 2025 r., z którego niezałatwieniem utożsamia skarżący zarzucaną w skardze bezczynność organu.
Z przedstawionego wyliczenia spraw podlegających właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych wynika, że sądy te nie są właściwe w sprawach skarg na bezczynność sądów powszechnych w zakresie postępowań, jakie prowadzą. Właściwością sądów administracyjnych objęte są bowiem wyłącznie indywidualne sprawy z zakresu administracji publicznej. W doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za sprawę z zakresu administracji publicznej należy rozumieć wszystkie akty, czynności, działania oraz sprawy, które nie mają charakteru cywilnoprawnego, załatwiane przez organ administracji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 333/10). Nadzór administracyjny nad działalnością sądów powszechnych sprawują sądy wyższych instancji, a nad działalnością administracyjną - prezesi sądów i Minister Sprawiedliwości, co wynika z przepisów art. 37-41 ustawy z dnia 27 lipca 2000 r. – Prawo o ustroju sadów powszechnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie trybu sprawowania nadzoru nad działalnością administracyjną sądów powszechnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1166 ze zm.).
Ponadto ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1458 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "u.k.s.") określa zasady i tryb sprawowania nadzoru nad komornikami i samorządem komorniczym (art. 1 ust. 1 pkt 5), zaś w art. 165 ust. 1 wskazuje, że nadzór nad komornikami obejmuje nadzór judykacyjny, nadzór administracyjny oraz nadzór wewnętrzny samorządu komorniczego – przy czym nadzór administracyjny nie może wkraczać w działania wchodzące w zakres nadzoru judykacyjnego (ust. 2). W ramach nadzoru judykacyjnego komornik przy wykonywaniu czynności podlega orzeczeniom sądu (art. 166 ust. 1 u.k.s.). Według art. 167 ust. 1 u.k.s., organami nadzoru administracyjnego są: Minister Sprawiedliwości, prezesi właściwych sądów apelacyjnych, prezesi właściwych sądów okręgowych, prezesi właściwych sądów rejonowych. Zgodnie z art. 171 u.k.s. nadzór zwierzchni nad działalnością komorników sprawuje Minister Sprawiedliwości, również za pośrednictwem prezesów właściwych sądów rejonowych (art. 172 ust. 1 tej ustawy).
Prezes sądu nie jest zatem organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, należy bowiem do organów władzy sądowniczej. Z racji tego jednak, że pełni pewne funkcje administracyjne, w przypadkach wskazanych w obowiązujących przepisach może działać w formach przewidzianych dla ustrojowych organów administracyjnych i wówczas będzie takim organem w znaczeniu funkcjonalnym, z racji wykonywanych przez siebie funkcji. Zgodnie z treścią art. 5 § 2 k.p.a., prezes sądu mógłby być uznany za organ administracji publicznej, gdyż jest innym, niż organ administracji publicznej organem państwowym, ale tylko wtedy, gdyby był powołany do załatwienia spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej.
Skarżący domagał się natomiast prowadzenia przez Prezesa Sądu w określonym zakresie postępowania dyscyplinarnego wobec Komornika sądowego, która to kwestia nie stanowi indywidualnej sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub w drodze innego aktu określonego w art. 3 § 2 pkt 2-4a p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że zarzucana przez skarżącego bezczynność odnosi się do czynności procesowych prezesa sądu powszechnego, podejmowanych w sprawie nadzoru nad komornikiem sądowym, która jednak nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Przepisy prawa nie przyznają sądom administracyjnym uprawnień w zakresie kontrolowania prawidłowości postępowań w sprawach toczących się przed sądami powszechnymi, w należących do właściwości tych sądów sprawach cywilnych i karnych. Jeżeli w sprawie toczącej się w takim postępowaniu doszło do przewlekłości, bądź bezczynności, wówczas strona może wywieść skargę na podstawie przepisów ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 ze zm.).
Podsumowując, skarga na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 8 sierpnia 2025 r. była niedopuszczalna, gdyż nie dotyczyła takiego działania, które w aktualnym stanie sprawy może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. W sprawie zaistniała zatem podstawa do uznania, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne ze względu na brak właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do rozpoznania skargi.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela tym samym stanowisko wyrażone w postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 23 marca 2026 r. (sygn. akt III SAB/Gd 9/26) wyrażone w innej sprawie skarżącego, jednakże w identycznym niemalże stanie faktycznym.
Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, jak i wskazane regulacje normatywne należało wniesioną skargę odrzucić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Powołane w uzasadnieniu postanowienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.