III SAB/Gd 131/24

III SAB/Gd 131/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 3, art. 5 ust. 2, art. 13 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 2, art. 16 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1 pkt 1, par. 1a, par. 2, art. 154 par. 6, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem do rozpoznania wniosku skarżącego G. K. datowanego na dzień 29 kwietnia 2024 r., poza jego częścią dotyczącą raportów stosowania środków przymusu bezpośredniego, w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza , że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałej części.
Uzasadnienie
G. K. (dalej: "skarżący"), wnioskiem datowanym na dzień 29 kwietnia 2024 r., złożonym w dniu 30 kwietnia 2024 r., wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem (dalej: "organ") o udostępnienie w trybie informacji publicznej: 1/ raportów w sprawie stosowania środków przymusu bezpośredniego wobec osadzonych w 2024 r., 2/ podania rodzaju i ilości wędlin zamówionych w kwietniu 2024 r. wraz ze wskazaniem ceny za 1 kg oraz łącznej kwoty zamówienia, 3/ ilości twarogu, margaryny, paprykarza, sałatki rybnej, makaronu, pasztetu, dżemu, kapusty kiszonej oraz jabłek zamówionych w kwietniu 2024 r. wraz ze wskazaniem ceny za 1 kg oraz łącznej kwoty zamówienia, 4/ podania ilości prób samobójczych na oddziale terapeutycznym podjętych przez osadzonych w 2024 r. i wskazania ich powodu oraz formy udzielonej pomocy.
Informacje zawarte w punkcie 2. i 3. organ zakwalifikował jako informacje publiczne przetworzone i pismem z dnia 14 maja 2024 r., działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), wezwał skarżącego do wykazania w terminie 14 dni, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny, uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie. W piśmie tym organ poinformował także skarżącego, że zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej nie udostępnia się informacji wskazanych w punkcie 1. wniosku osobie pozbawionej wolności oraz że -stosownie do art. 5 ust. 2 u.d.i.p.- prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Jednocześnie wskazał, że na oddziale terapeutycznym przebywa obecnie 59 osadzonych, każdy z nich od co najmniej kilku miesięcy, osadzeni rzadko są przemieszczani do innych oddziałów mieszkalnych, natomiast często przemieszczani są do innych cel w ramach oddziału terapeutycznego. Z tego powodu udzielenie żądanej informacji może prowadzić do identyfikacji osoby, która podjęła próbę samobójczą.
Skarżący w dniu 16 maja 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji objętych wnioskiem w terminie 7 dni, stwierdzenie, że organ pozostaje
w bezczynności, przyznanie sumy pieniężnej i wymierzenie organowi grzywny w kwocie 500 zł, zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie skarżącego informacje wskazane w punkcie 1. i 4. wniosku dotyczą działalności zakładu karnego oraz wykonywania przez organ zadań publicznych, w związku z czym podlegają udostępnieniu w trybie informacji publicznej. Skarżący nie zgodził się także z dokonaną przez organ kwalifikacją informacji wskazanych w punkcie 2. i 3. wniosku jako informacji publicznej przetworzonej.
Zdaniem skarżącego organ uchylił się od udostępnienia informacji wskazanych we wniosku, zatem pozostaje w bezczynności, która ma charakter celowy. Organ wielokrotnie dopuszczał się bezczynności w rozpatrywaniu jego wniosków o udostępnienie informacji publicznej, na dowód czego powołał sygnatury spraw zainicjowanych przez skarżącego i rozpoznanych przez WSA w Gdańsku. Okoliczność ta, zdaniem skarżącego, przemawia za wymierzeniem organowi grzywny
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że pismem
z dnia 14 maja 2024 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, w świetle § 2 powołanego przepisu, sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest na podstawie kryterium legalności.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność.
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.
Skarga jest w części zasadna.
Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.").
Z treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie.
Na gruncie przepisów u.d.i.p. bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Z powyższego wynika, że organ, do którego wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany, zobowiązany jest do podjęcia działań mających na celu jego załatwienie, tj. udostępnienie żądanych informacji, jeżeli jest w ich posiadaniu bądź też wydania decyzji o odmowie ich udostępnienia ze wskazaniem podstawy takiego rozstrzygnięcia. W tym zakresie organ związany jest 14-dniowym terminem, jaki ustawodawca nakłada na niego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W sytuacji, gdy informacja nie może być udostępniona w tym czasie, organ zobowiązany jest do powiadomienia wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację,
a informacja taka również powinna zostać wystosowana w terminie 14 dni od otrzymania wniosku, co wynika z art. 13 ust. 2 u.d.i.p.
W terminie 14 dni organ powinien także powiadomić wnioskodawcę, że nie jest w posiadaniu wnioskowanej informacji, a w przypadku, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną, w powyższym terminie powinien poinformować wnioskodawcę, że informacja, nie będąca informacją publiczną, nie zostanie udostępniona. W żadnym zatem przypadku organ nie powinien pozostawić wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi, a odpowiedź ta powinna być udzielona najpóźniej 14 dnia od otrzymania wniosku.
Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia bezczynności organu w zakresie informacji objętej punktem 1. przedmiotowego wniosku, tj. raportów o zastosowanych środkach przymusu bezpośredniego wobec osadzonych w zakładzie karnym w 2024 r. W piśmie z dnia 14 maja 2024 r. (zatem w 14-dniowym terminie zakreślonym przepisami u.d.i.p., liczonym od dnia wpływu wniosku do organu, tj. od 30 kwietnia 2024 r.) organ poinformował skarżącego, że zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1683 ze zm., dalej: "u.s.w.") tego rodzaju informacji nie udostępnia się osobie pozbawionej wolności.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 u.s.w., Służba Więzienna, w celu realizacji zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1, 2 i 2b oraz w art. 23b, oraz zadań wynikających z odrębnych ustaw, jest uprawniona do przetwarzania danych osobowych, a w celu realizacji zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 oraz w art. 23b, także danych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1206) – niezbędnych do realizacji tych zadań. Stosownie do art. 25a ust. 2 pkt 1 lit. f) u.s.w. informacje niezbędne do realizacji ustawowych zadań wykonywanych przez Służbę Więzienną, dotyczące osób, o których mowa w art. 24 ust. 4 pkt 1 (obecnie pozbawionych wolności – dopisek Sądu), obejmujące informacje związane z pobytem osoby pozbawionej wolności w zakładzie karnym lub areszcie śledczym przetwarza się w Centralnej Bazie. Natomiast w myśl art. 24 ust. 5 u.s.w. osobie pozbawionej wolności nie udostępnia się jej akt osobowych, prowadzonych przez administrację zakładu karnego lub aresztu śledczego, z zastrzeżeniem art. 102 pkt 9 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (pkt 1) oraz informacji przetwarzanych w Centralnej Bazie lub innym zbiorze danych prowadzonym w systemie teleinformatycznym, w zakresie odpowiadającym informacjom zawartym w aktach, o których mowa w pkt 1, uzasadniającym ograniczenie dostępu do tych akt (pkt 2).
Z powołanych regulacji wynika, że informacja o zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego wobec osoby osadzonej w zakładzie karnym jest odnotowywana w jej aktach osobowych i przetwarzana w Centralnej Bazie. Osobie pozbawionej wolności nie udostępnia się ani akt osobowych ani też nie ma ona dostępu do informacji zamieszczanych w Centralnej Bazie.
W świetle powyższego należało stwierdzić, że informacja objęta punktem 1. przedmiotowego wniosku nie jest informacją publiczną, a dostęp do niej regulowany jest przepisami ustawy o Służbie Więziennej. W konsekwencji należało uznać, że organ nie pozostaje w bezczynności.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi w części dotyczącej bezczynności organu w zakresie rozpatrzenia żądania udostępnienia informacji zawartych w punkcie 2. i 3. przedmiotowego wniosku w zakresie rodzaju, ilości i ceny (jednostkowej i łącznej) wymienionych przez skarżącego produktów żywnościowych zamówionych przez zakład karny w kwietniu 2024 r. należy zauważyć, że organ zakwalifikował te informacje jako informację publiczną przetworzoną i pismem z dnia 14 maja 2024 r. wezwał skarżącego do wykazania, że za jej udostępnieniem przemawia uzasadniony interes publiczny w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. W uzasadnieniu organ wskazał, z jakich przyczyn uznał, że żądane informacje stanowią informację publiczną przetworzoną. Organ powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. pouczył skarżącego, że w przypadku niewykazania szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w zakreślonym terminie wyda decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Z uwagi na doręczenie skarżącemu pisma organu w dniu 14 maja 2024 r., termin 14 dni do wykazania przez skarżącego żądanej okoliczności upływał w dniu 28 maja 2024 r.
Sąd uznał, że organ pozostaje w bezczynności w zakresie punktu 2. i. 3. wniosku skarżącego. Do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd (29 sierpnia 2024 r.) brak było bowiem informacji, czy organ wydał w tym zakresie decyzję, odmawiając udostępnienia informacji publicznej objętej punktami 2. i 3. wniosku ze względu na brak wykazania szczególnego interesu publicznego, a z dostępnych Sądowi materiałów nie wynikało, by organ udostępnił skarżącemu żądane informacje.
W piśmie z dnia 14 maja 2024 r. organ odniósł się także do żądania skarżącego zawartego w punkcie 4. przedmiotowego wnioski wskazując jedynie, że udzielenie informacji w tym zakresie może prowadzić do identyfikacji osób, które podjęły próbę samobójczą przebywając na oddziale terapeutycznym zakładu karnego w związku z częstą zmianą cel, a z uwagi na ochronę ich prywatności prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Pismo organu w tym zakresie ma wyłącznie charakter informacyjny. Ustawodawca w art. 5 ust. 2 zd. 1 u.d.i.p. ustanowił systemowe ograniczenie w dostępie do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Zastosowanie powołanego ograniczenia zobowiązuje podmiot rozpoznający wniosek do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 16 ust. 2 u.d.i.p.
W świetle powyższego należało uznać, że organ pozostaje w bezczynności także w zakresie punktu 4. wniosku skarżącego. Żądana informacja nie została skarżącemu udostępniona ani też organ nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia.
Odnosząc się do sformułowania żądania skargi, by sąd zobowiązał organ do udostępnienia żądanej informacji publicznej należy stwierdzić, że uwzględniając skargę na bezczynność organu sąd nie określa sposobu załatwienia wniosku.
Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego datowanego na dzień 29 kwietnia 2024 r., poza jego częścią dotyczącą raportów stosowania środków przymusu bezpośredniego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1. sentencji wyroku).
Sąd stwierdził jednocześnie (w punkcie 2. sentencji wyroku), że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12).
Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę okoliczność, że organ podjął czynności zmierzające do rozpatrzenia żądania objętego punktem 2. i 3. wniosku skarżącego, a zaniechanie przez organ udostępnienia informacji publicznej w tej części nie było nacechowane złą wolą. W odniesieniu natomiast do punktu 4. wniosku organ udzielił odpowiedzi w 14 dniu po wpływie wniosku, aczkolwiek załatwił sprawę niewłaściwie, z naruszeniem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ocenie Sądu wadliwe zastosowanie przepisów u.d.i.p. nie daje w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną.
Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądań skargi o wymierzenie organowi grzywny i przyznanie na rzecz skarżącego od organu sumy pieniężnej.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z powyższego przepisu wynika, że zarówno wymierzenie grzywny, jak i przyznanie sumy pieniężnej nie jest obligatoryjne. Stwierdzenie bezczynności organu nie jest powiązane z obowiązkiem wymierzenia grzywny czy też przyznania od organu sumy pieniężnej. Tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków pozostawania w bezczynności. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Trudno dopatrzeć się konieczności zrekompensowania skarżącemu oczekiwania na rozpoznanie jego wniosku przyznaniem jakiejkolwiek sumy pieniężnej. Zdaniem Sądu brak jest też konieczności wymierzenia organowi kary pieniężnej w celu jego zdyscyplinowania, bowiem podjął on czynności zmierzające do załatwienia żądania skarżącego objętego punktem 2 i 3. wniosku skarżącego oraz odniósł się on (chociaż wadliwie) do jego punktu 4.
Sąd, mając na uwadze, że organ nie pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego w zakresie punktu 1. , jak też uznając za bezzasadne żądanie wymierzenia organowi grzywny i żądanie przyznania sumy pieniężnej, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałej części (punkt 3. sentencji wyroku).
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.