III SAB/GD 125/24

III SAB/Gd 125/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Chojnacki
Janina Guść
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Jakub Chojnacki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Wójta Gminy Przechlewo w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Wójt Gminy Przechlewo dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
G. K. (dalej także jako: "skarżący", "wnioskodawca" lub "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wójta Gminy Przechlewo w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 21 marca 2024 r. (data wpływu do organu – 25 marca 2024 r.) G. K. wystąpił do Wójta Gminy Przechlewo o udzielenie informacji publicznej w zakresie:
1. Ilu pracowników jest zatrudnionych w tutejszej gminie, jakie otrzymują wynagrodzenie za pracę wraz z dodatkami wraz z podaniem imienia i nazwiska;
2. Ile miejscowości oraz jakie podlegają pod tutejszą gminę wraz z podaniem ich nazw;
3. Jakie otrzymuje wynagrodzenie za pracę miesięcznie wraz z dodatkami tutejszy wójt gminy;
4. Jaki majątek finansowy posiada tutejsza gmina oraz jakie nieruchomości na dzień dzisiejszy;
5. Jakie zadłużenie finansowe posiada tutejsza gmina oraz z jakiego tytułu na dzień dzisiejszy;
6. Jakie inwestycje zostały zrealizowane w tutejszej gminie, na jaką kwotę finansową i czego one dotyczyły w roku 2023 oraz jakie zostaną zrealizowane inwestycje w tutejszej gminie i czego one będą dotyczyć na jaką sumę finansową w roku 2024;
7. Jakie atrakcje turystyczne oferuje tutejsza gmina;
8. Jakie środki finansowe oraz na jaki cel otrzymała tutejsza gmina od Skarbu Państwa w roku 2023 i 2024;
9. Jaka ilość mieszkańców tutejszej gminy korzysta z tutejszego GOPS oraz jaka pomoc została im udzielona na jaką łączną kwotę finansową oraz jaka pomoc materialna łączna została udzielona tym mieszkańcom gminy, chodzi o dane 2023 roku oraz 2024;
10. Ile mieszkań komunalnych posiada tutejsza gmina ile tych mieszkań jest zamieszkałych a ile wolnych na dzień dzisiejszy;
11. Ile ludności zamieszkuje w tutejszej gminie ile jest kobiet oraz mężczyzn na dzień dzisiejszy;
12. Czy w tutejszej gminie znajduje się urząd pocztowy, komisariat policji, ośrodek zdrowia, GOPS, straż pożarna należy podać adresy tych instytucji oraz telefony?
Pismem z dnia 4 kwietnia 2024 r. (nr ZW.1431.3.2024.JG) Wójt Gminy Przechlewo udzielił skarżącemu informacji publicznej we wnioskowanym zakresie.
G. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2024 r. wniósł o: 1/ stwierdzenie, że nastąpiła bezczynność w załatwieniu jego wniosku z rażącym naruszeniem prawa; 2/ udostępnienie mu ww. informacji publicznej, o którą wnioskował w dniu 21 marca 2024 r. w terminie 7 dni; 3/ zasądzenie na jego rzecz przez Sąd oraz wymierzenie organowi grzywny na jego rzecz w kwocie po 1.000 zł; 4/ zasądzenie na jego rzecz przez Sąd zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jego wniosek dotyczył informacji publicznej, tj. działalności organu administracji publicznej, jednak do dnia dzisiejszego nie wie dlaczego nie otrzymał odpowiedzi. Wniosek złożył drogą listowną oraz wysłał z Zakładu Karnego, dlatego też do skargi załączył potwierdzenie odbioru korespondencji urzędowej.
Zdaniem skarżącego organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu jego wniosku dlatego skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Przechlewo wniósł o jej nieuwzględnienie; ewentualnie o umorzenie postępowania w całości jako bezprzedmiotowego.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 25 marca 2024 r. wpłynął do Urzędu Gminy w Przechlewie wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej i odpowiedź na ten wniosek została sporządzona i wysłana w dniu 4 kwietnia 2024 r. Następnie, w dniu 11 kwietnia 2024 r. Zakład Karny w [...] dokonał zwrotu ww. pisma z uwagi na to, że w Zakładzie przebywa więcej osób o takich danych, natomiast w dniu 20 maja 2024 r. do Urzędu Gminy w Przechlewie wpłynęła skarga G. K. na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W konsekwencji dniu 29 maja 2024 r. została ponownie wysłana odpowiedź na wniosek z dnia 25 marca 2024 r., dlatego – w ocenie organu – wszystkie czynności zostały wykonane bez zbędnej zwłoki.
Pismem z dnia 22 lipca 2024 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 - zwanej dalej: "u.d.i.p") poprzez ich niezastosowanie i nieudostępnienie skarżącemu żądanych informacji publicznych wskazanych we wniosku z dnia 21 marca 2024 r. w ustawowym terminie zważywszy na fakt, iż na moment składania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w Zakładzie Karnym w [...] przebywało więcej osób o tożsamym imieniu i nazwisku, wobec czego Zakład Karny nie miał wiedzy, kto był adresatem kierowanej przez organ korespondencji, mimo że skarżący we wniosku wskazał dane pozwalające na jego identyfikację (tj. imiona rodziców), zatem powinnością organu było ponowne skierowanie odpowiedzi na wniosek skarżącego i doprecyzowanie adresata przesyłki, tak aby Zakład Karny mógł jednoznacznie ustalić, do kogo kierowana jest korespondencja ze strony organu.
W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniosła o : 1/ stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2/ przyznanie na rzecz skarżącego od Wójta Gminy Przechlewo sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł; 3/ wymierzenie Wójtowi Gminy Przechlewo grzywny w wysokości 2.000 zł; 4/ rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.; 5/ umorzenie postępowania w pozostałym zakresie, albowiem organ po złożonej skardze przez skarżącego udostępnił mu pismem z dnia 29 maja 2024 r. żądaną informację publiczną; 6/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1,5 krotności stawki określonej w normach przepisanych; 7/ przyznanie pełnomocnikowi skarżącego od Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 1,5 krotności stawki określonej zgodnie z § 23 ust. 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, z uwzględnieniem podatku VAT, oświadczając przy tym, że koszty te nie zostały zapłacone przez skarżącego ani w części, ani w całości.
W piśmie procesowym z dnia 14 sierpnia 2024 r. Wójt Gminy Przechlewo wniósł o: nieuwzględnienie skargi; ewentualnie o umorzenie postępowania w całości jako bezprzedmiotowego, a w przypadku stwierdzenia bezczynności, stwierdzenia że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także oddalenia wniosku o przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o wymierzenie organowi grzywny oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1,5-krotności stawki określonej w przepisach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Kontrola ta, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako "p.p.s.a."), obejmuje m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei art. 149 § 1b p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Stosownie zaś do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej na złożony przez skarżącego w dniu 25 marca 2024 r. do Urzędu Gminy Przechlewo wniosek.
Na wstępie zaznaczenia wymaga, że skarga na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej nie wymaga dla jej skutecznego wniesienia uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że z "bezczynnością" organu mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Celem zaś złożenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie nieuzasadnionego braku działania (zwłoki) w załatwianiu przez organ określonej sprawy administracyjnej.
Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – dalej w skrócie "u.d.i.p."). Ustawa ta definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych oraz stanowi, że podlega ona udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie (art. 1 ust.1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.
Przepisy u.d.i.p. stanowią, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.). Stosownie do art. 13 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1), przy czym jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Ustawodawca wskazał, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Z wyżej powołanych przepisów wynika wprost, że organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej co do zasady udostępnia ją wnioskodawcy w formie wskazanej we wniosku w terminie 14 dni od wpływu wniosku albo odmawia jej udostępnienia wydając decyzję administracyjną lub umarza postępowanie w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Natomiast załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w formie zwykłego pisma może nastąpić jedynie w przypadku, gdy podmiot zobowiązany nie posiada żądanej informacji bądź gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Ol 10/21). Pamiętać jednocześnie należy, że właściwa realizacja wniosku o dostęp do informacji publicznej wymaga precyzyjnego udzielenia informacji na temat zawartych w nim kwestii. Nie chodzi bowiem o udzielenie jakiejkolwiek informacji, ale o przedstawienie jej w takim zakresie i w taki sposób, jaki odpowiada treści żądania. Przedstawienie informacji innej niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, do którego skierowano wniosek o jej udostępnienie, co uchybia regulacji zawartej w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1737/10).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej obowiązane są organy władzy publicznej, a tymi są niewątpliwie organy samorządowe (zob. pkt 21 komentarza do art. 4 u.d.i.p. [w:] A. Piskorz-Ryń (red.), M. Sakowska-Baryła (red.), Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, WKP 2023). Właściwym zatem podmiotem do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. pozostaje odpowiedni organ władzy publicznej, w tym organ samorządu terytorialnego, a zatem w niniejszej sprawie właściwy organ Gminy Przechlewo. To zatem Wójt Gminy Przechlewo, jako organ wykonawczy tej gminy, pozostawał w niniejszej sprawie podmiotem zobowiązanym do udzielenia wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej, która pozostawała w jego dyspozycji. W niniejszej sprawie spełniony został zatem podmiotowy zakres zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem dysponentem żądanej przez skarżącego informacji publicznej pozostawał Wójt Gminy Przechlewo.
W rozpoznawanej sprawie nie było też kwestionowane, iż zakres żądanej przez skarżącego informacji, odnoszącej się w istocie do działalności, organizacji oraz kwestii majątkowych Gminy Przechlewo, mieścił się także przedmiotowo w zakresie danych objętych dostępem do informacji publicznej (zob. art. 6 u.d.i.p.).
W rozpoznawanej sprawie należy podkreślić, że choć organ udostępnił żądaną informację, to jednak stało się to de facto po prawnie ustalonym terminie, dopiero po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność. Mianowicie, organ w dniu 29 maja 2024 r. udostępnił skarżącemu żądaną informację publiczną, która - co jednocześnie należy podkreślić – została przekazana wnioskodawcy w pełnym zakresie odnoszącym się do wniesionego żądania. Z akt sprawy wynika, że zwłoka w udostępnieniu żądanej informacji spowodowana była tym, iż - przygotowana już w dniu 4 kwietnia 2024 r. (a zatem w ustawowym terminie) – obszerna i wyczerpująca odpowiedź organu na złożony w dniu 25 marca 2024 r. wniosek skarżącego, została zwrócona do organu z Zakładu Karnego w [...] (w którym przebywa skarżący) w dniu 18 kwietnia 2024 r., z informacją, że w tym Zakładzie przebywa więcej osób o takich danych jak wnioskodawca – G. K. Do momentu jednak wniesienia skargi na bezczynność organ – pomimo tego, że z treści wniosku skarżącego o udostępnienie żądanej informacji publicznej oprócz jego personaliów wynikały też dodatkowe dane go indywidualizujące – nie podjął ponownej próby doręczenia skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Przyjąć zatem należało, że organ pozostawał ponad miesiąc w nieuzasadnionej zwłoce w udostępnieniu skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej.
Z powyższego zatem wynika, że udostępniona skarżącemu w dniu 29 maja 2024 r. odpowiedź na jego wniosek z dnia 25 marca 2024 r. została mu udzielona z przekroczeniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., wobec czego należało stwierdzić, że Wójt Gminy Przechlewo dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności (14-dniowy termin na udzielenie żądanej informacji upłynął bowiem w dniu 8 kwietnia 2024 r.).
Jednocześnie też – mając na uwadze dyspozycję art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne, zaś rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por. wyroki NSA: z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14 oraz z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12).
W niniejszej sprawie stwierdzona bezczynność organu w rozpoznaniu omawianego wniosku nie wynikała z celowego zaniechania działania organu czy braku woli załatwienia tej sprawy przez organ, jak również z lekceważącego traktowania przez organ obowiązków informacyjnych, lecz była skutkiem w istocie "niedokładnego" zaadresowania uprzednio już przygotowanej do udostępnienia skarżącemu, kompletnej informacji publicznej. Zaznaczenia w sprawie również wymaga, że organ niezwłocznie po wniesieniu skargi i tym samym dostrzeżeniu możliwości udzielenia skarżącemu żądanej informacji, udostępnił ją skarżącemu w pełnym, wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego Sąd nie zakwalifikował zaistniałej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd - stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. – stwierdził, że Wójt Gminy Przechlewo dopuścił się bezczynności, która nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.
W pozostałym zakresie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Sądowi pozostawiono również ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują także na konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej.
W przypadku grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., główną funkcją jej wymierzenia jest niewątpliwie dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie obowiązków w zakresie rozpoznania sprawy administracyjnej zgodnie z zasadą szybkości postępowania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Wskazana grzywna służy nie tylko zdyscyplinowaniu organu w konkretnym postępowaniu, którego dotyczy skarga na bezczynność organu czy przewlekłość prowadzonego przez niego postępowania, lecz ma także służyć zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Poza jednak funkcją prewencyjną i dyscyplinującą nałożenie grzywny realizuje także funkcję sankcyjną związaną z ukaraniem organu za jego nieprawidłowe działanie. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za utrudnienie lub uniemożliwienie stronie otrzymania istotnego dla niej rozstrzygnięcia w zakresie jej praw i obowiązków o charakterze administracyjnym.
Z kolei uprawnienie sądu administracyjnego do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą ma na celu zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i przyznanie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód ewentualnie poniesionych przez stronę. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Go 17/21 oraz we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 505/20).
W realiach niniejszej sprawy Sąd uznał, że takie szczególne okoliczności, wskazujące na konieczność nałożenia na organ grzywny czy też przyznania skarżącej sumy pieniężnej nie zachodzą.
Oczywistym jest, co zostało zasygnalizowane powyżej, że powodem zwłoki organu w niniejszej sprawie nie było w istocie zignorowanie wykonania nałożonego nań obowiązku udostępnienia informacji publicznej, lecz niewłaściwe (niepełne) w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy (wnioskodawca jest osobą osadzoną w zakładzie karnym) zaadresowanie i przesłanie skarżącemu sporządzonej przez organ informacji. Działanie organu – wbrew stanowisku strony skarżącej - nie było nacechowane ewidentnym niestosowaniem przepisów prawa, jawnym brakiem woli załatwienia sprawy czy też oczywistym lekceważeniem skarżącego. W zaistniałej sytuacji, brak było zatem – w ocenie Sądu – stwierdzenia uzasadnionych podstaw do wymierzenia w niniejszej sprawie organowi grzywny.
Sąd uznał także, że brak jest w rozpoznawanej sprawie okoliczności przemawiających za przyznaniem skarżącemu wnioskowanej sumy pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 3094/19) wyjaśnił, że "wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją". Skarżący w uzasadnieniu omawianego wniosku zawartego w skardze nie podał jakichkolwiek konkretnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez niego uszczerbku, straty czy krzywdy, które były wynikiem stwierdzonej bezczynności organu, a które wymagałyby zrekompensowania, i to w dodatku we wskazywanej przez skarżącego wysokości, tj. 1.000 zł. To samo dotyczy także pisma procesowego sporządzonego przez pełnomocnika przyznanego skarżącemu z urzędu, który wnioskował o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Z doświadczenia życiowego należy przyjąć, że ok. 1,5-miesięczna zwłoka w udostępnieniu treści żądanej w niniejszej sprawie informacji publicznej i oczekiwanie skarżącego przebywającego w zakładzie karnym na jej udzielenie nie mogła rodzić po jego stronie szczególnie negatywnych dla niego skutków, wobec czego Sąd nie znalazł podstaw do przyznania w niniejszej sprawie sumy pieniężnej.
Oczywistym jest także, że brak było podstaw do uwzględnienia przez Sąd wniosku o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, skoro skarżącemu postanowieniem starszego referendarza sadowego WSA w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2024 r. (sygn. akt III SPP/Gd 41/24) przyznane zostało prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Mając to na uwadze, Sąd we wskazanym powyżej zakresie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę, o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku.
Końcowo jedynie, w odniesieniu do punktu 7. petitum pisma procesowego z dnia 22 lipca 2024 r. wniesionego przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego, Sąd pragnie wyjaśnić, że stosownie do art. 258 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy (§ 1), a do czynności, o których mowa w § 1, należy m.in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków (§ 2 pkt 8).
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).