III SAB/Gd 114/24

III SAB/Gd 114/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6279 Inne o symbolu podstawowym  627
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 35, art. 73
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 4, art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1935
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przesłanie nieuwierzytelnionych akt postępowania 1. stwierdza, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej K. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
K. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przesłanie nieuwierzytelnionych akt postępowania.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2024 r., działająca przez pełnomocnika K. K. (dalej zwana także "skarżącą", "wnioskodawczynią" lub "stroną"), wystąpiła do Wojewody Pomorskiego o sporządzenie i przesłanie nieuwierzytelnionych kopii z akt sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (całości akt).
Następnie pismem z dnia 17 marca 2024 r. pełnomocnik wnioskodawczyni złożył ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na niezałatwienie sprawy w terminie przez Wojewodę Pomorskiego w postępowaniu o przesłanie nieuwierzytelnionych akt postępowania.
Pismem z dnia 5 kwietnia 2024 r. Wojewoda Pomorski wezwał pełnomocnika wnioskodawczyni do uzupełnienia braku podania poprzez wskazanie, że prośba o przesłanie kopii akt sprawy jest uzasadniona ważnym interesem strony.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. pełnomocnik wnioskodawczyni wyjaśnił, że wniosek o wydanie kopii akt sprawy jest umotywowany koniecznością ich analizy, w szczególności pod względem czy zaistniały podstawy do pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
K. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2024 r. wniosła o: 1/ zobowiązanie Wojewody Pomorskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; 2/ doręczanie pism za pomocą środków elektronicznych w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług droga elektroniczną; 3/ zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Wojewoda Pomorski nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej jako "k.p.a.") i nie zawiadomił stron o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Zaistniała więc bezczynność organu administracji publicznej, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku, to w ustawowym terminie organ nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
W odpowiedzi na skargę z dnia 23 maja 2024 r. Wojewoda Pomorski wniósł o: 1/ uznanie, iż do bezczynności organu nie doszło z rażącym naruszeniem prawa; 2/ niewymierzanie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a."); 3/ niezasądzanie od organu na rzecz skarżącej wnioskowanej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że mając na uwadze możliwości kadrowe urzędu, jak i liczbę kierowanej korespondencji w sprawach cudzoziemców, trudno jest dochować terminów określonych w art. 35 k.p.a. W ocenie organu, pomimo tego, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego dla stwierdzenia przewlekłości nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne czy kadrowe leżące po stronie organu, to jednak nie powinny być one też pomijane przy ocenie zasadności wniesionej skargi.
Pismem procesowym z dnia 11 czerwca 2024 r. Wojewoda Pomorski, w nawiązaniu do odpowiedzi na skargę oraz mając na uwadze zmianę stanu faktycznego w sprawie, przedłożył kopię postanowienia z dnia 29 maja 2024 r. o odmowie wydania stronie kopii całości akt sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Kontrola ta, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - zwanej dalej także: "p.p.s.a.") obejmuje m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei art. 149 § 1b p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Stosownie zaś do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przesłanie nieuwierzytelnionych akt postępowania.
Przedmiotowa skarga została poprzedzona przez skarżącą złożonym w dniu 17 marca 2024 r. ponagleniem.
Wyjaśnić na wstępie należy, że orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, iż z "bezczynnością" organu mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Celem zaś złożenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie nieuzasadnionego braku działania (zwłoki) w załatwianiu przez organ określonej sprawy administracyjnej.
W rozpoznawanej sprawie, działająca przez pełnomocnika skarżąca, wnioskiem z dnia 22 stycznia 2024 r. wystąpiła do Wojewody Pomorskiego o sporządzenie i przesłanie nieuwierzytelnionych kopii całości akt sprawy o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy, załączając jednocześnie dowód wniesienia 50 zł tytułem opłaty za wydanie kopii akt sprawy.
Stosownie do art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1), zaś niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2).
Zgodnie zaś z art. 73 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, a prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1), a także może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2).
Przepis art. 73 k.p.a. ustala szczegółowy zakres prawa strony dostępu do akt. Mieszczą się w nim uprawnienia do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, żądanie uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy (sporządzonych przez stronę), żądanie wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów (tu o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony). Uprawnienia te strona może realizować w toku postępowania prowadzonego w trybie zwykłym lub w nadzwyczajnym oraz po zakończeniu postępowania. Uprawnieniom strony muszą też jednocześnie towarzyszyć obowiązki organu administracji publicznej. Zapewnieniu pełnej realizacji przez stronę określonych wyżej uprawnień służy norma art. 74 § 2 k.p.a., która ustala zasadę, że odmowa umożliwienia stronie skorzystania z tych praw procesowych następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Przyjęcie takiego rozwiązania "zmusza organ do wnikliwego rozważenia swojego stanowiska w kwestii odmowy, rodzi obowiązek uzasadnienia takiego stanowiska w postanowieniu, wreszcie stwarza pełne przesłanki do jego kontroli przez stronę, w razie wniesienia zażalenia także przez organ wyższego stopnia (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt III SAB/Gd 119/20).
Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wprawdzie terminu, w którym organ winien udostępnić akta administracyjne sprawy (jako czynność) bądź wydać postanowienie o odmowie ich udostępniania (jako akt), jednak mając na uwadze, że – jak wcześnie już zaznaczono - organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać wszelkie sprawy bez zbędnej zwłoki, to czas załatwienia wniosku o udostępnienie akt musi być odpowiednio krótki. Jeżeli natomiast – tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie – organ wobec złożonego wniosku o udostępnienie akt dostrzega konieczność przedstawienia przez stronę wnioskującą dodatkowego uzasadnienia w realizacji tego prawa (np. wskazania ważnego interesu strony w żądanym udostępnieniu akt sprawy), to winien dokonać niezwłocznie wezwania strony do przedstawienia stanowiska w tym zakresie w zakreślonym terminie.
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda Pomorski dopiero pismem z dnia 5 kwietnia 2024 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do umotywowania wniesionego w dniu 22 stycznia 2024 r. wniosku, że przesłanie kopii akt sprawy jest uzasadnione ważnym interesem strony, zaś postanowieniem z dnia 29 maja 2024 r. (nr [...]) odmówił wydania kopii całości akt sprawy o udzielenie K. K. zezwolenia na pobyt czasowy.
Biorąc zatem powyższe pod uwagę należało stwierdzić, że organ w sposób oczywiście bezzasadny i długotrwały (ponad 4 miesiące) pozostawał w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej o przesłanie wnioskowanych akt postępowania. Z uwagi jednak na to, że w dniu rozpoznawania przez tutejszy Sąd wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi, Wojewoda Pomorski nie pozostawał już w bezczynności, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. – stwierdził, że Wojewoda Pomorski dopuścił się w omawianej sprawie bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. 597 zł, na które składa się wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącą radcy prawnego (480 zł), ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).