III SAB/Gd 105/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosków o świadczenie wychowawcze w terminie dwóch miesięcy, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez przewlekłość postępowania i przyznając skarżącej 1000 zł zadośćuczynienia.
Skarga E.C. dotyczyła przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okresy 2016-2021. Mimo upływu ponad roku od złożenia wniosków, organ nie podjął wystarczających działań, opierając się na oczekiwaniu na dokumenty z Danii. Sąd uznał postępowanie za przewlekłe z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosków w terminie dwóch miesięcy, przyznał skarżącej 1000 zł zadośćuczynienia i zasądził koszty postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę E.C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okresy świadczeniowe 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019 oraz 2019/2021. Skarżąca wniosła ponaglenie po ponad roku od złożenia wniosków, wskazując na brak działań organu. Wojewoda argumentował, że potrzebuje dokumentów z Danii, jednak Sąd stwierdził, że organ podjął pierwsze merytoryczne czynności dopiero po ponad roku od otrzymania wniosków, a działania te były niewystarczające i nie wykazywały dynamiki. Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosków w terminie dwóch miesięcy, przyznał skarżącej 1000 zł zadośćuczynienia za przewlekłość oraz zasądził koszty postępowania. Sąd oddalił żądanie wymierzenia organowi grzywny, uznając przyznanie sumy pieniężnej za właściwsze.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, Wojewoda prowadził postępowanie w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że od złożenia wniosków minął ponad rok, a organ podjął pierwsze merytoryczne czynności dopiero po ponad roku, co świadczy o braku dynamiki i opieszałości. Działania organu były niewystarczające i nieuzasadnione.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną.
Pomocnicze
k.p.a. art. 35 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 35 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy.
k.p.a. art. 37 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli sprawa nie została załatwiona w terminie lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 53 § 2b
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c
Określa wysokość wynagrodzenia radcy prawnego w sprawach administracyjnych.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długotrwałe nierozpoznanie wniosków o świadczenie wychowawcze przez Wojewodę. Brak podjęcia przez organ wystarczających i terminowych czynności procesowych. Przekroczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy bez uzasadnienia.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Wojewody o konieczności uzyskania dokumentów z Danii jako jedynej przyczyny opóźnienia. Twierdzenie organu, że podjął wszelkie możliwe czynności i nie wykazał się brakiem woli w rozpoznaniu sprawy.
Godne uwagi sformułowania
przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych przewlekłość wynika z opieszałych, niesprawnych i nieskutecznych działań organu pierwsza merytoryczna czynność organu nastąpiła po upływie ponad roku od otrzymania wniosków organ tymczasem biernie czekał, czego nie można w żaden sposób zaaprobować, czy logicznie wytłumaczyć
Skład orzekający
Janina Guść
przewodniczący
Jolanta Sudoł
członek
Paweł Mierzejewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przyznania sumy pieniężnej za przewlekłość postępowania administracyjnego oraz ocena rażącego naruszenia prawa w kontekście braku działań organu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosków o świadczenie wychowawcze i konieczności współpracy z zagranicznymi instytucjami, ale ogólne zasady dotyczące przewlekłości są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak długo można czekać na świadczenia socjalne i jakie są konsekwencje dla obywatela, gdy organ administracji publicznej działa opieszale. Jest to przykład walki z biurokracją.
“Ponad rok czekania na świadczenie wychowawcze – sąd zobowiązuje Wojewodę i przyznaje zadośćuczynienie za przewlekłość.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SAB/Gd 105/21 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2021-12-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Janina Guść /przewodniczący/ Jolanta Sudoł Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 659 Hasła tematyczne Przewlekłość postępowania Sygn. powiązane I OSK 541/22 - Wyrok NSA z 2023-09-27 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Zobowiązano do dokonania czynności Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 154 § 6, art. 151, art. 200 i art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi E. C. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania dotyczącego ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosków E. C. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okresy świadczeniowe 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019 oraz 2019/2021 (za okres 1 października 2019 r. – 30 czerwca 2020 r.) w terminie dwóch miesięcy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. C. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. C. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie W dniu 28 września 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła przekazana przez organ skarga E. C. (dalej także jako "wnioskodawczyni", "strona" albo "skarżąca") z dnia 23 sierpnia 2021 r. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania dotyczącego ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynikają następujące okoliczności: W dniu 30 lipca 2020 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęły wnioski E. C., oba złożone na urzędowym formularzu SW, o świadczenie wychowawcze odpowiednio na okresy zasiłkowe: 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019 (pierwszy wniosek) oraz 2019/2021 (drugi wniosek), na dzieci N., O. i I. C. Do wniosków wnioskodawczyni załączyła m.in. pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosków za okresy zasiłkowe 2016/2017, 2017//2018, 2018/2019 i 2019/2021 z uwagi na wstrzymanie świadczeń z zagranicy. Z treści złożonych wniosków wynikało, że mąż wnioskodawczyni G. C. przebywa w Danii. Pismem z dnia 3 sierpnia 2020 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przekazał wnioski E. C. do [...] Urzędu Wojewódzkiego. Z prezentaty Wydziału Koordynacji Świadczeń [...] Urzędu Wojewódzkiego wynika, że pismo wpłynęło do urzędu w dniu 7 sierpnia 2020 r. Pismem z dnia 23 sierpnia 2021 r., które wpłynęło do organu w dniu 26 sierpnia 2021 r. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika E. C. wniosła ponaglenie na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania dotyczącego ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. W ponagleniu wskazano, że od dnia przekazania Wojewodzie złożonych wniosków upłynął ponad rok, a dotychczasowe zachowanie organu świadczy o celowym wydłużaniu postępowania. W ocenie wnioskodawczyni postępowanie organu stanowi wyraz lekceważenia prawa. Na skutek wniesionego ponaglenia, w dniu 27 sierpnia 2021 r., Wojewoda [...] wystąpił do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskami o udostępnienie danych osobowych ze zbioru danych osobowych na okoliczność, czy Grzegorz i E. C. podlegają/podlegali ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu rolników we wskazanym w piśmie okresie. W dniu 3 września 2021 r. Wojewoda [...] wydał informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego nr [...] na okres od 1 lipca 2020 r. do 31 maja 2021 r. Pismem z dnia 6 września 2021 r. Wojewoda [...] poinformował E. C., że w celu rozpatrzenia wniosków na okres świadczeniowy 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019 oraz 2019/2021 za okres od 1 października 2019 r. - 30 czerwca 2020 r. niezbędna jest kopia wniosków złożonych we właściwej instytucji zagranicznej do spraw świadczeń rodzinnych lub inny dokument z zagranicznej instytucji właściwej potwierdzający datę ich złożenia oraz dane dzieci, na które wnioskowano o świadczenia. Wskazano również, że z uwagi brak duńskiego wniosku Wojewoda [...] zwrócił się do właściwej instytucji zagranicznej o przekazanie informacji, kiedy i na jakie dzieci G. C. złożył pierwszy wniosek. W razie posiadania tych dokumentów bądź decyzji zawierającej datę pierwszego wniosku, strona została wezwana o ich dostarczenie. W skardze do tut. Sądu z dnia 23 sierpnia 2021 r. reprezentowana przez pełnomocnika E. C. zarzuciła Wojewodzie [...] naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest: art. 7, art. 8, art. 12 i art. 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 10.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W treści uzasadnienia skargi E. C. powtórzyła argumentację wyrażoną w ponagleniu. Uzasadniając wniosek o wymierzenie organowi grzywny skarżąca dodała, że przewlekłość postępowania ma charakter ciągły, a organ lekceważy wszelkie wnioski i ponaglenia w tym zakresie. Poza tym skarżąca wskazała, że przyczyny braku działania nie były wyjaśniane, co stanowiło oczywistą obrazę art. 36 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ przedstawił zwięźle przedsięwzięte w toku sprawy czynności postępowania, po czym wskazał, że w celu rozpoznania wniosków skarżącej niezbędna jest kopia wniosków złożonych we właściwej instytucji zagranicznej do spraw świadczeń rodzinnych lub inny dokument z zagranicznej instytucji właściwej potwierdzający datę ich złożenia oraz dane dzieci, na które wnioskowano o świadczenia. Wojewoda [...] zwrócił się o wskazane dokumenty zarówno do właściwie instytucji zagranicznej, jak i do pełnomocnika strony. Ponadto rozstrzygnięty został wniosek w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 lipca 2020 r. do 31 maja 2021 r. Wojewoda [...] wyraził następnie stanowisko, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ dopełnił wszelkich czynności, które były możliwe do dokonania, bazując na posiadanym materiale dowodowym. Ponadto działania organu nie cechowało duże natężenie braku woli w rozpoznaniu sprawy. Opóźnienie nie wynikało z zaniedbań, czy lekceważenia, a jedynie z opóźnień istniejących już w chwili przejęcia zadań w zakresie świadczeń wychowawczych od Marszałka Województwa [...] w 2018 r., niewystarczającej liczby pracowników i dużej ich rotacji. W sprawie nie zostały również spełnione przesłanki uzasadniające nałożenie na organ grzywny. Wniosek został bowiem rozpoznany w takim zakresie, w jakim było to możliwe, przy czym wysokość wnioskowanej grzywny jest rażąco wygórowana i jako taka nie stanowi adekwatnego środka represyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a."), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie - stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Co istotne, przepisy nie określają terminu w jakim można złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca niewątpliwie wypełniła wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a. Ponaglenie zostało bowiem w przepisany prawem sposób złożone do właściwego organu pismem z dnia 23 sierpnia 2021 r. (pismo wpłynęło do organu w dniu 26 sierpnia 2021 r.), co stanowi okoliczność bezsporną. Przechodząc zatem do kwestii merytorycznych wskazać w pierwszej kolejności należy, że stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Dokonując oceny, czy organ prowadził postępowanie przewlekle, czyli dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy, należy mieć na uwadze ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego oraz regulacje dotyczące terminów załatwienia sprawy, określone w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie zatem do art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Rozwinięcie zasady ogólnej z art. 12 § 1 k.p.a. zawierają przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś w myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Każdorazowe przekroczenie ww. terminów przez organ wiąże się z powstaniem tzw. obowiązku sygnalizacyjnego wobec stron postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że przewlekłe prowadzenie postępowania należy traktować jako stan sprawy, w którym organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wtedy, gdy organowi administracji będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Przewlekłość wynika z opieszałych, niesprawnych i nieskutecznych działań organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r.; sygn. akt II OSK 34/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy mamy do czynienia z tak rozumianą przewlekłością prowadzonego postępowania. Poczyniony wniosek wynika z prostego zestawienia okresu, jaki upłynął w sprawie od dnia złożenia inicjujących ją wniosków z podjętymi w niej czynnościami procesowymi oraz finalnym brakiem rezultatu w postaci jej zakończenia w przepisanej prawem, za wyjątkiem jednego z okresów, których dotyczyły przedmiotowe wnioski. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika bowiem, że od daty złożenia wniosków w dniu 30 lipca 2020 r., nawet przyjmując, że sprawa trafiła do właściwego rzeczowo i miejscowo organu w dniu 7 sierpnia 2020 r., do dnia wniesienia do tut. Sądu skargi (24 sierpnia 2021 r.) upłynął pełny rok, a pomimo tego sprawa nie doczekała się całkowitego zamknięcia. Analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi, że dynamika podejmowanych w sprawie czynności merytorycznych nie była właściwa, a sprawa nabrała przyspieszenia dopiero na skutek bezpośredniej interwencji skarżącej, która wniosła ponaglenie. Wojewoda [...] stoi wprawdzie na stanowisku, że dla załatwienia sprawy niezbędna jest odpowiedź duńskiej instytucji, niemniej jednak należy zwrócić uwagę, że organ ten dysponował wnioskiem strony od 7 sierpnia 2020 r., tymczasem pierwsze udokumentowane w aktach sprawy czynności tego organu datowane są na dzień 27 sierpnia 2021 r. Oznacza to, że pierwsza merytoryczna czynność organu nastąpiła po upływie ponad roku od otrzymania wniosków. Poza tym akta administracyjne nie zawierają dokumentu potwierdzającego, że wystąpienie do duńskich instytucji, na które powołuje się organ miało rzeczywiście miejsce. Załączone do akt kserokopie dokumentów dotyczące tej kwestii opatrzone są datą z okresu poprzedzającego złożenie przedmiotowych wniosków. Okoliczność ta nie jest więc niesporna. W realiach sprawy Sąd nie miał wątpliwości, że czynności te powinny nastąpić bezpośrednio po wpływie wniosku. Łagodząco na postawę organu rzutowałoby podjęcie jakichkolwiek działań. Organ tymczasem biernie czekał, czego nie można w żaden sposób zaaprobować, czy logicznie wytłumaczyć. Jakiekolwiek zintensyfikowanie działań organu nastąpiło dopiero z momentem wniesienia ponaglenia, niemniej jednak na dzień wniesienia skargi sprawa pozostawała niezakończona w pełnym zakresie. Kompleksowa ocena poczynań organu prowadzi do wniosku, że podjęte czynności jawią się jako niewystarczające, względnie nader rozciągnięte w czasie. Kolejno podejmowane czynności nie stanowią następstwa poprzednich. Postępowanie nie cechowało się zatem dynamiką. Podkreślenia wymaga, że od momentu zainicjowania postępowania wystąpił zbyt długi okres całkowitego, niczym nieuzasadnionego przestoju. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie miał więc wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy czym naruszył zasadę określoną art. 12 § 1 k.p.a. W świetle zaistniałych okoliczności Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosków skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okresy świadczeniowe 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019 oraz 2019/2021 (za okres od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2020 r.) w terminie dwóch miesięcy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W ocenie Sądu okres ten jest wystarczający do poczynienia przez organ określonych czynności warunkujących skuteczne rozpoznanie wniosków skarżącej. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okresy, jak i opisaną we wcześniejszych rozważaniach postawę organu Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (orzeczenie jak w punkcie drugim sentencji wyroku mające swą podstawę w art. 149 § 1a p.p.s.a.). Postawę organu należy w realiach sprawy oceniać jednoznacznie negatywnie, albowiem mając wiedzę, że spoczywają na nim terminy na załatwienie sprawy, do dnia wniesienia ponaglenia, nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać przy tym pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała w ocenie Sądu miejsce, gdyż załatwienie sprawy wymagającej skutecznego ustalenia pierwszeństwa państwa właściwego do wypłaty świadczeń, wielokrotnie przekroczyło zastrzeżony przepisami termin. Podkreślenia przy tym wymaga, że z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi nie wynika, że organ zawiadamiał skarżącą o niezałatwieniu sprawy w terminie i przyczynach takiego stanu rzeczy. Przechodząc do kolejnego żądania skargi wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie wskazuje się, że przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę w treści wspomnianego przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tej sytuacji ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy. W doktrynie podkreśla się, że instytucja sumy pieniężnej ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną (M. Jagielska, J. Jagielski, M. Grzywacz, R. Stankiewicz, Wymierzenie grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 636). Przyjąć zatem należy, że jej celem jest m.in. zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych. Stanowi ona bowiem swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś jej przyznanie powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 30 września 2020 r.; sygn. akt II OSK 1442/20 oraz z dnia 24 września 2020 r.; sygn. akt I GSK 1172/20; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Suma pieniężna powinna wynagrodzić stronie niedogodności związane z opieszałym, a co za tym idzie wadliwym działaniem organu. Mając zatem na uwadze cel, jaki przyświeca nałożeniu sankcji w postaci przyznania sumy pieniężnej, ale i pozytywny dla strony postępowania efekt ekonomiczny Sąd stanął na stanowisku, że w realiach sprawy, której przedmiotem jest ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego właściwszym będzie zastosowanie tego środka, zamiast nakładania na organ grzywny. Mając na uwadze przedstawioną argumentację jak i okres pomiędzy wszczęciem postępowania administracyjnego a wniesieniem skargi wynoszący ponad rok Sąd uznał za zasadne przyznanie skarżącej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej w kwocie 1.000 zł (punkt trzeci sentencji wyroku). W związku z powyższym, w odniesieniu do żądania wymierzenia organowi grzywny, skarga została oddalona (orzeczenie jak w punkcie czwartym sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.). O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie piątym sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącą radcy prawnego ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W świetle art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI