III SAB/GD 101/22

III SAB/Gd 101/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla
Jolanta Sudoł /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 10, art. 13 ust. 1-2, art. 14 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem datowanym na dzień 29 maja 2022 r. A. B. (dalej zwany -"skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku. Skarżący wskazał, że wystąpił o udzielenie informacji publicznej pismem z dnia 9 stycznia 2022 r., które wpłynęło 19 stycznia 2022 r. Termin do złożenia odpowiedzi rozpoczął się 20 stycznia 2022 r., zaś odpowiedź została udzielona dnia 7 lutego 2022 r. z przekroczeniem terminu 14 dni. Przesyłka zwierająca skargę została wysłana przez Zakład Karny w W. w dniu 1 czerwca 2022 r. na adres podany na kopercie przez skarżącego, to jest do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w Gdańsku (dalej w skrócie jako - "organ") wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarga nie została poprzedzona wniesieniem ponaglenia.
Ponadto, organ alternatywnie wniósł o oddalenie skargi, stając na stanowisku, że przedmiot wniosku nie podlegał udostępnieniu w ramach dostępu do informacji publicznej i został załatwiony w terminie określonym w rozporządzaniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2013 r., poz. 647). Do złożonej odpowiedzi załączono kopię pisma skarżącego z dnia 9 stycznia 2022 r., które wpłynęło do Aresztu Śledczego w Gdańsku w dniu 19 stycznia 2022 r. W piśmie tym skarżący w wniósł, zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, o odpowiedź w kwestiach: 1) czy listy adresowane do Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku są listami urzędowymi i dlatego powinny być wysłane zgodnie z potwierdzeniem odbioru i zewidencjonowane? 2) czy listy kierowane do Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku mające ten sam adres, to jest [...], [...] G. (korespondencja urzędowa wewnętrzna) muszą posiadać opłatę w postaci znaczka pocztowego? 3) jeżeli w odpowiedzi na pytanie nr 2 stwierdzi (...) dyrektor, że muszę bezwzględnie dokonać opłaty znaczkiem pocztowym, uprzejmie proszę odpowiedzieć dlaczego pańskie pismo do mnie z dnia 21 grudnia 2021 r. (sygn. akt [...].) nie posiada takiej opłaty pocztowej?
W odpowiedzi na skargę podkreślono, że prośba skarżącego przyjęta w dniu 19 stycznia 2022 r. została załatwiona pismem z dnia 1 lutego 2022 r. (znak sprawy [...]) podpisanym w tej dacie przez Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku. W związku z porą odebrania w dniu 1 lutego 2022 r. dokumentacji, po jej zatwierdzeniu przez Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku, a następnie nieplanowaną nieobecnością w służbie referenta prowadzącego sprawę, pismo zostało skierowane do doręczenia, po powrocie referenta. Skarżący pokwitował 7 lutego 2022 r. zawiadomienie o sposobie załatwienia sprawy w dniu 1 lutego 2022r. Reasumując, organ wskazał, że nie dopuścił się bezczynności ponieważ wniosek został załatwiony w terminie nie przekraczającym 14 dni (art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Organ podtrzymał stanowisko, że wniosek nie dotyczył w ogóle informacji publicznej i został załatwiony w innym trybie, zakres pytań odnosił się bowiem do indywidualnej korespondencji składanej przez skarżącego w areszcie oraz kwestii sposobu postępowania przez administrację aresztu z korespondencją. Zaznaczono, że termin rozpoznania prośby skarżącego wynikał z § 8 ust. 1 rozporządzaniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, zgodnie z którym termin dla załatwienia prośby przyjętej w dniu 19 stycznia 2022 r. przypadał do dnia 2 lutego 2022 r. W ocenie organu, termin ten został zachowany z uwagi na podpisanie przez niego, odpowiedzi udzielonej skarżącemu w dniu 1 lutego 2022 r.
Do odpowiedzi na skargę dołączono kopię pisma w sprawie znak [...] datowanego na dzień 1 lutego 2022 r., w którym wskazano, że "w nawiązaniu do (...) pisma z dnia 9 stycznia 2022 r. (...) adresowanego do Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku, przekazanego do jednostki przy piśmie Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku znak sprawy [...] z dnia 14 stycznia 2022 r. (data wpływu: 19 stycznia 2022 r.) dotyczącego m.in. kwestii opłacania przesyłek listowych, informuję, że kwestie związane z postępowaniem z korespondencją zarówno wysyłaną przez osadzonych, jak i kierowanych do osadzonych regulują przepisy Kodeksu karnego wykonawczego i aktów do niego wykonawczych".
W dalszej części pisma przedstawiono odnoszące się do tego zagadnienia poszczególne przepisy Kodeksu karnego wykonawczego w celu wyjaśnienia sposobu jaki stosowany jest w odniesieniu do korespondencji i jej obiegu w Areszcie Śledczym w Gdańsku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako - "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że przedmiotowa skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Gdańsku bezczynność polegającą na nie udzieleniu w terminie informacji publicznej na pismo z dnia 9 stycznia 2022 r. Zarówno treść pytań oraz treść udzielonej odpowiedzi zostały wskazane powyżej.
Na wstępie rozważań trzeba podnieść, że wbrew stanowisku Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku wniesiona skarga nie podlega odrzuceniu. Trzeba wyjaśnić, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skuteczne wniesienie skargi, nie jest warunkowane uprzednim ponagleniem. Innymi słowy, przed wniesieniem skargi nie ma obowiązku wyczerpania trybu przewidzianego w art. 53 § 2b p.p.s.a., gdyż nie zachodzi konieczność wniesienia ponaglenia (art. 37 k.p.a.). Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2020r., I OSK 1917/18 i z 21 listopada 2019 r., I OSK 4287/18).
Niewątpliwie, celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień/obowiązków wynikających z przepisów prawa. W doktrynie prawa przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el.).
W rozpoznawanej sprawie skarżący, jak wynika z pisma z dnia 9 stycznia 2022 r., domagał się udostępnienia informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
Sąd rozpoznający sprawę, co do zasady podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SAB 372/03, zgodnie z którym udostępnienie informacji publicznej przez władze publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne nie dotyczy informacji ogólnodostępnej bądź informacji będącej już w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "prawo do informacji jako prawo dostępu do określonych wiadomości o sprawach publicznych jest skorelowane z ciążącym na władzach publicznych, posiadaczach tych informacji, obowiązkiem ich udostępnienia. Obowiązek ten może być wykonywany w różny, przewidziany ustawą sposób, także na wniosek zainteresowanych (art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy). Trzeba jednak przyjąć, że wniosek zainteresowanych rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a więc zainteresowany nie może się z nią zapoznać inaczej, niż składając wniosek o udzielenie informacji publicznej do organu władzy publicznej.
Okoliczności faktyczne sprawy zostały przywołane na początku niniejszego uzasadnienia. Jak wynika z akt sprawy pismo skarżącego z dnia 9 stycznia 2022 r. (w sprawie znak [...]) wpłynęło do Aresztu Śledczego w Gdańsku w dniu 19 stycznia 2022 r. (vide: - k. 12 akt sądowych, data pieczęci kancelarii Aresztu Śledczego w Gdańsku), natomiast odpowiedź została udzielona skarżącemu w piśmie z 1 lutego 2022 r. Poza sporem było, że przedmiotowa odpowiedź została doręczona skarżącemu w dniu 7 lutego 2022 r. Trudno tym samym uznać, aby w sprawie doszło do zachowania terminu 14 dniowego (tak jak stara się to wywieść organ w złożonej odpowiedzi na skargę). Jednak w realiach rozpatrywanej sprawy okoliczność ta nie jest wystarczająca do postawienia organowi skutecznego zarzutu bezczynności. Przede wszystkim trzeba mieć na uwadze, że skarżący wnosząc skargę na bezczynność organu nie kwestionował faktu, że organ udzielił mu żądanej informacji oraz że udzielona w piśmie z dnia 1 lutego 2022 r. odpowiedź była pełna i kompletna.
Ponadto, należy zauważyć, że skarga na bezczynność organu datowana jest na dzień 29 maja 2022 r., a zatem została sporządzona, a następnie złożona już po dacie udzielenia skarżącemu odpowiedzi, co nastąpiło i nie było podważane przez skarżącego, w dniu 7 lutego 2022 r. Nie można zaś skutecznie kwestionować bezczynności organu po dokonaniu już przez niego czynności - w realiach niniejszej sprawy po udostępnieniu żądanej informacji (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19).
Jest oczywiste, że z chwilą udzielenia skarżącemu wyczerpującej informacji, bezczynność organu ustała.
Tym samym skarga na bezczynność nie jest zasadna, i to niezależnie od oceny czy żądana i przekazana skarżącemu informacja, miała charakter informacji publicznej czy też nie. W tym też aspekcie sprawy, odnosząc się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę, należy zaznaczyć, że aktem, który do dnia 17 września 2022 r. regulował kwestie związane z rozpatrywaniem skarg i wniosków składanych przez osoby osadzone w aresztach śledczych było rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2013 r., poz. 647), które szczegółowo określało sposób postępowania przy rozpatrywaniu skarg i wniosków, wskazując jednocześnie podmioty zobowiązane do ich załatwienia. Obecnie problematykę tę normuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1960).
Na zakończenie rozważań w związku ze stanowiskiem skarżącego i z treścią pisma z dnia 27 października 2022 r. skierowanego do Sądu o dostarczenie w celach dowodowych przez organ kserokopii strony dziennika korespondencyjnego z wpisem daty odbioru pisma [...], trzeba wyjaśnić skarżącemu, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego.
Zgodnie z przepisem art.106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ponadto, sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej, a nie poprzez rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw administracyjnych w zastępstwie organów administracji publicznej, czy odnoszenie się zamiast organu do zarzutów strony zgłaszanych w odwołaniu. Sąd administracyjny nie posiada bowiem kompetencji w tym zakresie. Rolą sądu nie jest zatem czynienie w sprawie ustaleń faktycznych za organ rozpatrujący sprawę, nawet jeżeli w aktach sprawy znajdują się dokumenty mające dla sprawy istotne znaczenie. Zadaniem sądu jest wyłącznie poddanie kontroli legalności tych ustaleń, wyprowadzonych z nich wniosków i zastosowanych przepisów prawa.
Powyższe rozważania jednoznaczne wskazują, że w niniejszej sprawie w momencie wnoszenia skargi oraz w dacie wyrokowania przez Sąd, organ nie pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).