III SAB/Łd 68/25

III SAB/Łd 68/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2026-01-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1, par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 64 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 15 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. M. na bezczynność Wójta Gminy Świnice Warckie w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej 1. zobowiązuje Wójta Gminy Świnice Warckie do rozpoznania wniosku z dnia 18 czerwca 2025 roku nr SOC/1252/06/2025 w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wójt Gminy Świnice Warckie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z 18 czerwca 2025 roku; 3. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy Świnice Warckie nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Z. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Wójta Gminy [...], polegającą na nierozpoznaniu wniosku o potwierdzenie prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
24 czerwca 2025 r. do Wójta Gminy [...] - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Łodzi z 18 czerwca 2025 r. nr [...] w sprawie potwierdzenia Z. M. prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej z uwagi na to, że w dniu 5 czerwca 2025 r. został przyjęty w trybie nagłym, w sytuacji zagrożenia życia do Oddziału Chirurgii Naczyniowej, a następnego dnia został przeniesiony do oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii, na którym przebywał od 6 czerwca do 23 lipca 2025 r.
27 czerwca 2025 r. do organu wpłynęło pismo z 25 czerwca 2025 r. EWEGRO z siedzibą w Łodzi, w którym wskazano, że Z. M. jest zatrudniony w wymiarze 1/2 etatu na stanowisku: pracownik biurowy, oraz że w miesiącu maju 2025 r. nie otrzymał wynagrodzenia, bo przebywał na zwolnieniu lekarskim oraz pismo z 10 czerwca 2025 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informujące o dokonanych korektach dokumentów ubezpieczeniowych.
Pismem z 27 czerwca 2025 r. organ wystąpił z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udostępnienie danych osobowych ze zbioru danych osobowych w zakresie wypłaconych świadczeń finansowych w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 maja 2025 r.
8 lipca 2025 r. organ przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy, w trakcie którego stwierdził, że Z. M. lat 60 jest rozwiedziony, mieszka w domu jednorodzinnym, który składa się z trzech pokoi, kuchni, łazienki oraz pralni. Oprócz świadczeniobiorcy w domu mieszkają była żona I. M. i córka Z.. M..
Z. M. wyjaśnił, że od dnia grudnia 2023 r. zatrudniony jest w firmie E. w Ł. w wymiarze 1/2 etatu na stanowisku: pracownik biurowy. Świadczeniobiorca w trakcie wywiadu poinformował, że od marca 2025 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a w dniu 4 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi III Oddział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydał wyrok, na mocy którego utracił uprawnienia z ZUS od 1 września 2021 r., w tym utracił ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 września 2021 r. (ZUS dokonał korekt dokumentów ubezpieczeniowych). W związku z powyższym, pomimo zatrudnienia nie posiada uprawnień z ZUS, w tym ubezpieczenia zdrowotnego.
Świadczeniobiorca jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Twierdzi, że od rozwodu, tj. od 2014 r. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, samodzielnie robi zakupy, a na rachunki składają się wspólnie z byłą żoną. Rachunki za energię elektryczną, wodę, śmieci wystawiane są na świadczeniobiorcę, a opłacane z konta internetowego byłej żony. Córka korzysta z obu gospodarstw.
Pracownik socjalny na podstawie wyżej opisanego wywiadu środowiskowego stwierdził prowadzenie przez świadczeniobiorcę wspólnego gospodarstwa domowego świadczeniobiorcy z byłą żoną, oraz że na dochód rodziny składa się wynagrodzenie za pracę byłej żony oraz dochód świadczeniobiorcy.
14 lipca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z 8 lipca 2025 r. poinformował, że z uwagi na złożoność sprawy i prowadzone postępowanie wyjaśniające odpowiedź na wniosek o udostępnienie danych osobowych ze zbioru danych osobowych dotyczący Z. M. zostanie udzielona w późniejszym terminie, nie później jednak niż w terminie 1 miesiąca.
W związku z powyższym organ pismem z 21 lipca 2025 r. zawiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczył nowy termin jej załatwienia do dnia 31 sierpnia 2025 r. z uwagi na konieczność uzyskania dokumentów od innego organu.
21 lipca 2025 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wystąpił również do Urzędu Gminy w [...] z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych w zakresie udzielenia informacji, kto jest podmiotem deklaracji na wywóz nieczystości stałych pod adresem zamieszkania świadczeniobiorcy oraz liczby zadeklarowanych osób w ww. dokumencie.
W odpowiedzi na powyższe Wójt Gminy [...] pismem z 24 lipca 2025 r. poinformował, że pod wskazanym adresem deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jako właściciel, złożył w dniu 7 stycznia 2020 r. Z. M., który w deklaracji podał 3 osoby.
Ponadto w toku postępowania administracyjnego organ uzyskał kserokopię wniosku o wypłatę dodatku węglowego z dnia 23 sierpnia 2022 r. złożonego przez I. M., w którym zadeklarowała 3 osoby w gospodarstwie domowym i wskazała byłego męża, jako jednego z członków tego gospodarstwa.
Następnie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], na podstawie art. 105 ustawy o pomocy społecznej, pismem z 6 sierpnia 2025 r. wystąpił do Starostwa Powiatowego w Ł. z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych w zakresie udzielenia informacji na temat wysokości wynagrodzenia brutto i netto I. M. za okres od 1 maja 2025 r. do 31 maja 2025 r. oraz od 1 czerwca 2025 r. do 30 czerwca 2025r. z uwzględnieniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składki na ubezpieczenie emerytalno - rentowe i składki na ubezpieczenie chorobowe.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z 5 sierpnia 2025 r. poinformował, że Z. M. aktualnie nie jest zgłoszony do ubezpieczeń, w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 maja 2025 r. brak wypłaconych świadczeń z ZUS, zasiłek chorobowy za maj 2025 r. wypłacony został w dniu 16 lipca 2025 r., oraz że świadczeniobiorca pobrał zasiłek chorobowy za okres od 1 czerwca 2025 r. do 5 czerwca 2025 r. w dniu 16 lipca 2025 r. Informacje te nie zawierały jednak kwot, które pozwoliłyby określić dochód świadczeniobiorcy. W celu potwierdzenia informacji organ I instancji pismem z 13 sierpnia 2025 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o udostępnienie danych osobowych ze zbioru danych osobowych w zakresie wysokości wypłaconego zasiłku chorobowego netto za okres od 1 maja 2025 r. do 31 maja 2025 r. oraz za okres od 1 czerwca 2025 r. do 5 czerwca 2025 r. i udostępnienia informacji, czy świadczeniobiorca pobrał ww. świadczenia.
W piśmie z 18 sierpnia 2025 r. Starostwo Powiatowe w Łęczycy poinformowano, że w związku z RODO nie udzielą informacji dotyczących wynagrodzenia brutto i netto I. M..
W związku z powyższym Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]pismem z 27 sierpnia 2025 r. zawiadomił Z. M. o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia do dnia 30 września 2025 r.
Następnie pismem z 27 sierpnia 2025 r. wezwał świadczeniobiorcę do usunięcia braków formalnych we wniosku o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przez dostarczenie zaświadczenia albo oświadczenia o wysokości wynagrodzenia netto za miesiąc maj 2025 r. I.M., byłej żony, w ciągu 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie świadczeniobiorca pismem z 21 sierpnia 2025 r. poinformował, że w domu, w którym mieszka zajmuje jedno pomieszczenie i urządził aneks kuchenny. Natomiast w piśmie z 3 września 2025 r. zwrócił się o wyjaśnienie, na jakiej podstawie ma okazać zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia netto I. M.. Podał, że jest to dla niego prawnie osoba obca, od wielu lat są po rozwodzie, a to, że mieszkają pod tym samym adresem w żaden sposób ich nie wiąże, nie tworzą rodziny, a każde z nich prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. W związku z powyższym nie jest w stanie pozyskać i przedłożyć wymaganego zaświadczenia o dochodach I. M..
Kolejnym pismem z 3 września 2025 r. Z. M. poinformował, że w dniu 16 lipca 2025 r. nie pobrał zasiłku chorobowego za okres od 1 maja 2025 r. do 31 maja 2025 r.
ZUS w piśmie z dnia 3 września 2025 r. wskazał, że w czerwcu 2025 r. miał być wypłacony Z. M. zasiłek chorobowy za okres od 14 marca 2025 r. do 5 czerwca 2025 r. w wysokości brutto 4509,96 zł netto 3968,96 zł. Zasiłek został w całości zwrócony do ZUS. ZUS wyjaśnił, że ww. miał wystawione zaświadczenie lekarskie: niezdolność od 28 lutego 2025 r. do 23 kwietnia 2025 r. oraz od 24 kwietnia 2025 r. do 5 czerwca 2025 r.
Świadceniobiorca pismem z 2 września 2025 r. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
Zawiadomieniem z 10 września 2025 r. Wójt Gminy [...] na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DZ. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.) w związku z nieusunięciem braków wniosku Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej MSWiA w Łodzi w sprawie potwierdzenia Z. M. prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, pomimo prawidłowego wezwania Z. M. do usunięcia braków i bezskutecznego upływu terminu, pozostawił wniosek bez rozpatrzenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z 19 września 2025 r. nr SKO.4104.75.2025 uznało ponaglenie za nieuzasadnione.
Z. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność Wójta Gminy [...], celem obrony własnego interesu prawnego, naruszonego pozostawieniem podania bez rozpoznania po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, złożonego przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Łodzi. W skardze skarżący zarzucił :
1) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 k.p.a. w związku z art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych z środków publicznych poprzez błędną, całkowicie dowolną ocenę okoliczności faktycznych, a to faktu nieuznania prowadzenia przez niego jednoosobowego gospodarstwa, poparte tym, że w domu, w którym mieszka i zajmuję jedno pomieszczenie, mieszka również drugi właściciel nieruchomości - była żona I. M. ze wspólną nieletnią córką;
2) naruszenie art. 9, art. 10, art. 78 ust. 1 k.p.a. przez nieinformowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także niezapewnienie skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz pominięcia zgłoszonych żądań, co spowodowało naruszenie prawa materialnego;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.: - art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych z środków publicznych w zw. z art. 107 ust. 5 b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez uznanie, iż niemożność ustalenia wysokości dochodów stanowi podstawę do pozostawienia podania bez rozpoznania i niewydania decyzji w przedmiocie uprawnień do opieki zdrowotnej finansowanej z środków publicznych, w sytuacji gdy wniosek złożył świadczeniodawca, podczas gdy świadczeniodawca nie może być obciążany ryzykiem z tego tytułu, a więc interpretacja organu jest niezgodna z celem tych przepisów - jakim jest umożliwienie świadczeniodawcom uzyskania zapłaty za leczenie osób nieubezpieczonych,
4) naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. przez obciążenie strony dowodem w postaci przedstawienia dochodów byłej małżonki, podczas gdy nie mógł posiadać takiej informacji w związku z faktem, że orzeczono rozwód, a także poprzez niezasadne przyjęcie, że prowadzi z I. M. wspólne gospodarstwo domowe, co w sytuacji rozwodu nie może i nie ma miejsca.
Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku, załatwienia sprawy i do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego w postaci decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przypisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie łączy go nic z byłą żoną. Od blisko dwóch lat ma ona nowego partnera życiowego, z którym układa sobie życie na nowo. Wobec tego ośrodek pomocy społecznej nie powinien żądać od niego zaświadczenia o dochodach byłej żony.
Ponadto wyjaśnił, że jego sytuacja zdrowotna była na tyle poważna, że mogła zakończyć się zgonem. Córka ma 14 lat, a więc szpital nie mógł powiadomić osoby nieletniej, w tej sytuacji wskazał byłą żonę, ale nie jako opiekuna ani jako żonę.
Skarżący stwierdził, że postępowanie powinno zakończyć się wydaniem decyzji, a brak wydania decyzji oznacza niezałatwienie sprawy. Organ dopuścił się bezczynności nie rozpoznając wniosku w ustawowym terminie i pozostawiając sprawę bez należytego rozstrzygnięcia, pomimo zebrania wystarczającego materiału dowodowego oraz pomimo jednoznacznego charakteru przepisów prawa materialnego i procesowego.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wskazał, że prowadzone czynności dążyły do wnikliwego i szybkiego ustalenia sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego oraz dokładano starań, aby załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia.
Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Istotne jest również, zwłaszcza z perspektywy niniejszej sprawy, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. wyroki NSA: z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11, LEX nr 818629; z 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17, LEX nr 2547323). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Pojęcie "bezczynności organu" zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., w którym wskazano, że "bezczynność" wystąpi wówczas, gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1".
W rozpoznawanej sprawie, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Łodzi wnioskiem z dnia 18 czerwca 2025 r. nr [...] zwrócił się do Wójta Gminy [...] - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w sprawie potwierdzenia Z. M. prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, z uwagi na to, że w dniu 5 czerwca 2025 r. został przyjęty w trybie nagłym, w sytuacji zagrożenia życia do Oddziału Chirurgii Naczyniowej, a następnego dnia został przeniesiony do oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii, na którym przebywał od 6 czerwca do 23 lipca 2025 r.
W tym miejscu odwołać należy się do przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 poz. 146 ze zm.) Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.
Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy art. 54 ust. 1 ustawy, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (art. 54 ust. 4 ustawy).
Z powyższych przepisów wynika, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję na wniosek świadczeniobiorcy ubiegającego się o świadczenie (jego przedstawiciela ustawowego), a w przypadku stanu nagłego - także na wniosek świadczeniodawcy (np. szpitala) udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia bądź jeszcze w trakcie jego udzielania (np. w trakcie hospitalizacji).
W sprawie nie ma wątpliwości, że mamy do czynienia z udzieleniem świadczeń w trybie nagłym. To, że ustawodawca upoważnił właśnie świadczeniodawcę do złożenia wniosku w stanach nagłych, a w takich przypadkach nie da się również wykluczyć śmierci świadczeniobiorcy, ma istotne znaczenie. Istotą sprawy jest bowiem potwierdzenie świadczeniodawcy, mocą decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, uprawnień świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej. Decyzja ta stanowi dokument, na podstawie którego oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia finansuje koszty udzielonej opieki zdrowotnej. Wynika to z art. 108 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 54 ust. 1 tej ustawy. Decyzja o potwierdzeniu prawa do świadczeń, o której mowa w art. 54 ust. 1 wywiera zatem skutek prawny zarówno po stronie świadczeniobiorcy jak i świadczeniodawcy, służyć ma bowiem realizacji celu określonego w przedmiotowej ustawie, a mianowicie finansowaniu świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych. Nieustalenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przez właściwy organ będzie miało natomiast taki skutek, iż świadczeniodawca nie uzyska zwrotu kosztów poniesionych wskutek udzielania pomocy zdrowotnej od Narodowego Funduszu Zdrowia. Podkreślenia wymaga natomiast, iż w stanach nagłych świadczeniodawca nie może warunkować udzielenia świadczenia od okazania dokumentu, o którym mowa w art. 54 ust. 1 cyt. ustawy, zaś świadczenia opieki zdrowotnej udzielane są wówczas świadczeniobiorcy niezwłocznie (art. 19 ust. 1 ustawy), bezpłatnie, także bez skierowania (art. 60 i 61 ustawy). W przypadku udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej w stanach nagłych wskazany tryb postępowania ma więc na celu zabezpieczenie interesów świadczeniodawcy. Służy bowiem ochronie uprawnień świadczeniodawcy do otrzymania wynagrodzenia finansowanego ze środków publicznych za udzielenie świadczeń medycznych w trybie nagłym osobie nieubezpieczonej.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 55/08 (centralna baza orzeczeń sądów administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że skoro świadczeniodawca ponosi w stanie nagłym ryzyko (także o charakterze finansowym) związane z ratowaniem zdrowia i życia osoby nieubezpieczonej, do czego jest zobowiązany, to nie może zostać pozbawiony uprawnienia do potwierdzenia prawa tej osoby do świadczeń opieki zdrowotnej. Stąd też w przepisie art. 54 ust. 3 (obecnie art. 54 ust. 4) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ustawodawca skorelował uprawnienie świadczeniodawcy do złożenia wniosku z jego materialnym prawem do domagania się decyzji (wskazuje na to imperatywna forma czasownikowa "wydaje się") od właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w związku z udzieleniem przez niego nieubezpieczonemu świadczeniobiorcy określonych świadczeń medycznych (art. 54 ust. 1 ustawy). Jest to zatem interes prawny świadczeniodawcy, którego realizacja, poprzez podjęcie stosownej decyzji, dopiero w dalszej perspektywie stanowić będzie podstawę do dochodzenia wynagrodzenia za udzielone świadczenie. Analogiczne stanowisko w kwestii interesu prawnego świadczeniodawcy potwierdza orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych.
Decyzja, o jakiej mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, będąca dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń, stanowi bowiem podstawę do uzyskania refundacji kosztów leczenia ze środków publicznych od oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia (art. 108 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 54 ust. 1 cyt. ustawy). W postępowaniu tym świadczeniodawca korzysta więc z przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Powyższe ma istotne znacznie w niniejszej sprawie, bowiem to świadczeniodawca - Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Łodzi - wystąpił z wnioskiem z dnia 18 czerwca 2025 r. o potwierdzenie skarżącemu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. A zatem postępowanie administracyjne, którego dotyczy zarzucana bezczynność zostało zainicjowane wnioskiem ww. szpitala, który wpłynął do organu 24 czerwca 2025 r. Sąd uznał, że pomimo iż wniosek został złożony przez szpital, skarżący miał interes prawny w złożeniu skargi na bezczynność organu. Stroną w prowadzonym przez organ postępowaniu zgodnie z ustawą o świadczeniach jest bowiem zarówno świadczeniodawca, jak i świadczeniobiorca, którego dotyczy potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, również w sytuacji, gdy mieliśmy tak jak w niniejszej sprawie do czynienia z udzieleniem świadczeń w trybie nagłym.
Od daty wpływu wniosku do organu do dnia wniesienia skargi (28 października 2025 r.) upłynęły 4 miesiące, w trakcie którego organ nie podejmował sprawnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy poprzez wydanie decyzji. Za takie czynności nie można uznać wydania w dniu 10 września 2025 r. zawiadomienia o pozostawieniu wniosku szpitala bez rozpatrzenia - na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Powyższe zawiadomienie zostało wydane po wniesieniu w dniu 2 września 2025 r. ponaglenia przez świadczeniobiorcę Z. M..
Ponadto, zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że "sprawa została załatwiona". W niniejszym postępowaniu "załatwienie sprawy" w rozumieniu organu miałoby nastąpić poprzez pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Tymczasem dla stwierdzenia, że sprawa została załatwiona przez organ administracji niezbędne jest, aby wydany został akt administracyjny w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 1- 4 p.p.s.a., a zatem takie rozstrzygnięcie, które może podlegać kontroli sądu administracyjnego. Załatwienie przez organ sprawy w inny sposób obliguje sąd do zbadania prawidłowości takiej czynności w postępowaniu, którego przedmiotem jest bezczynność (przewlekłość) organu. Kwestia ta, była przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, który dnia 3 września 2013 r. w sprawie I OPS 2/13 (dostępne http://:orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, iż na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wyrażono pogląd, który w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że "nie można pozostawienia podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. uznać za akt lub czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie jest spełnione kryterium, że dotyczy to uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Czynność ta bowiem nie potwierdza ani też nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy. Podejmując tę czynność, organ prowadzący postępowanie informuje stronę, że nie rozpozna jej sprawy na podstawie wniesionego podania, ponieważ ta w terminie nie uzupełniła braków tego podania".
W świetle powyższych rozważań, a przede wszystkim treści uchwały z dnia 3 września 2013 r. należy podkreślić, że rzeczą Sądu w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu w sytuacji pozostawienia wniosku bez rozpoznania jest kontrola zgodności z prawem tej czynności. A zatem jedynie wówczas, gdy Sąd uzna, że organ trafnie zastosował sankcję określoną w art. 64 § 2 k.p.a. może przyjąć, że zawarte w skardze żądanie wydania aktu jest nieuzasadnione lub bezprzedmiotowe.
W niniejszej sprawie, Sąd uznał, że organ nieprawidłowo zastosował art. 64 § 2 k.p.a. Wniosek o wszczęcie postępowania pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli nie zostały spełnione wymagania formalne. Tymczasem przedmiotowy wniosek te wymagania spełnia. Został złożony przez świadczeniodawcę w warunkach określonych w art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach. W tym miejscu wskazać należy, że wyłącznie w sytuacji, gdy organ dysponując wnioskiem o potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, który nie spełnia wymogów formalnych (niepełnym) ma możliwość wezwania strony do jego uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. i zastosowania rygoru tam przewidzianego. Organ administracji nie może wykorzystywać trybu określonego w tym przepisie do merytorycznej oceny przedstawionego podania oraz jego załączników (wyrok NSA z 23 stycznia 1996 r., II SA 1473/94, ONSA 1997, nr 3, poz. 114).
Natomiast zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach, decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub b) posiadanie statusu uchodźcy, lub c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.
W niniejszej sprawie wezwanie skarżącego jako świadczeniobiorcy na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braku formalnego poprzez przedłożenie zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości wynagrodzenia netto byłej żony I. M. nie można uznać za brak formalny wniosku, dający podstawę do pozostawienia go bez rozpoznania. Organ bowiem na podstawie złożonego wniosku prowadził postępowanie, dysponował zgromadzonym materiałem i powinien ją zakończyć zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, tj. wydać decyzję.
W związku z powyższym Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi bezczynność organu, gdyż Wójt Gminy [...] nie rozpoznał merytorycznie wniosku szpitala.
Od daty wpływu wniosku do organu w dniu 24 czerwca 2025 r do dnia wniesienia skargi w dniu 28 października 2025 r. upłynęły 4 miesiące. Niewątpliwie zatem organ przekroczył terminy przewidziane dla rozpoznania sprawy w przepisach art. 35 k.p.a., w tym maksymalny dwumiesięczny termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. Wprawdzie w okresie tym organ podejmował działania, niemniej jednak nie można uznać, aby były to skuteczne czynności zmierzające bezpośrednio do załatwienia sprawy, mogące uwalniać organ od zarzutu bezczynności. Analiza akt administracyjnych nie potwierdza, że organ nie miał możliwości wcześniejszego zakończenia postępowania.
W ocenie Sądu opisane działania organu świadczą nie tylko o naruszeniu terminów załatwienia sprawy, ale także o ograniczeniu prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki (art. 12 w zw. z art. 35 § 3 k.p.a.). Pozostają one również w sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.).
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w punkcie 1 sentencji zobowiązał Wójta Gminy [...] do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Powyższe, w ocenie Sądu, uzasadnia także stwierdzenie, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności, wobec czego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w punkcie 2 wyroku, Sąd stwierdził bezczynność organu.
Ustanie bezczynności organu w toku postępowania sądowego nie zwalniało również Sądu z obowiązku dokonania, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., oceny, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Dokonując kwalifikacji zaistniałej bezczynności Sąd przyjął, że rażące naruszenie prawa związane jest z naruszeniem prawa w sposób oczywisty i wyraźnie sprzeczny z prawem. Ocena naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki WSA w Opolu: z 14 czerwca 2018 r., sygn. II SAB/Op 48/18 i z 10 stycznia 2019 r., sygn. II SAB/Op 125/18, publ. jak wyżej).
W niniejszej sprawie Sąd uznał, że opisana wcześniej bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 3 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W przekonaniu Sądu, w przedmiotowej sprawie nie można mówić o rażącym zaniedbaniu ze strony organu, ponieważ nie zlekceważył on wnioskodawcy ani nie spowodował opóźnienia w sposób celowy. Czas rozpoznania wniosku był wynikiem ustalania stanu faktycznego sprawy.
Niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
e.o.