III SAB/Łd 65/25

III SAB/Łd 65/25 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Katarzyna Ceglarska-Piłat /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 16 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. P. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania postanowienia o wyłączeniu z czynności kontrolnych inspektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
G. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania postanowienia o wyłączeniu z czynności kontrolnych inspektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że pismem z 21 maja 2025 r. wniosła o wyłączenie z kontroli ZUS w jej przedsiębiorstwie pracownika wyznaczonego do kontroli na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, dalej: "u.s.u.s.") z powodu powzięcia uzasadnionych podejrzeń o braku jego bezstronności. Przedmiotowy wniosek nie został załatwiony przez organ zgodnie z przepisami prawa. Zdaniem skarżącej skoro w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych brak jest uregulowań dotyczących sposobu procedowania wniosku o wyłączenie pracownika, to stosownie do art. 123 k.p.a. należy posiłkować się w tym względzie zapisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 24 k.p.a. należało wydać w tym przedmiocie postanowienie, czego organ nie uczynił. W związku z powyższym skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania postanowienia o wyłączeniu pracownika na podstawie art. 92 ust. 1 u.s.u.s. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie miała miejsce zarzucana bezczynność. W odpowiedzi na pisma G. P. dotyczące zmiany bądź wyłączenia osoby Inspektora Kontroli Dyrektor ZUS II Oddział w Łodzi pismami z 18 czerwca 2025 r., 28 lipca 2025 r. oraz 27 sierpnia 2025 r. ustosunkował się do wniosku skarżącej, przedstawiając argumentację faktyczną i prawną. Ponadto ZUS zaznaczył, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące formy załatwienia wniosku skarżącej wynikające z k.p.a., gdyż postępowanie kontrolne nie jest jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada jej dopuszczalność, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 pkt 1 – 5a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Ponadto na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn (aniżeli wymienione w punktach 1 – 5a) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Z treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. wynika, że skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego lub w ramach określonych postępowań uregulowanych w Ordynacji podatkowej.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania postanowienia o wyłączeniu z czynności kontrolnych inspektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie do art. 92 ust. 1 u.s.u.s. Inspektor kontroli Zakładu podlega wyłączeniu z udziału w kontroli w razie stwierdzenia okoliczności, które mogą mieć wpływ na bezstronność w jego postępowaniu. Ponadto zgodnie z art. 92a u.s.u.s. do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. W myśl art. 49 ust. 5 ustawy Prawo przedsiębiorców do pracowników organu kontroli oraz osób, o których mowa w ust. 4, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wyłączenia pracownika, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej.
W ocenie Sądu przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w żadnej z kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Do wyłączenia inspektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w postępowaniu kontrolnym dotyczącym skarżącej będącej przedsiębiorcą, stosownie do art. 49 ust. 5 ustawy Prawo przedsiębiorców zastosowanie mają przepisy art. 24 i n. Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wyłączenia pracownika organu. Natomiast akt polegający na wyłączeniu bądź odmowie wyłączenia pracownika organu pozostaje poza zakresem właściwości sądu administracyjnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2005 r. sygn. P 8/03, opulik. OTK-A 2005/3/20), nie jest bowiem postanowieniem kończącym postępowanie, a także postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty lub postanowieniem, na które służy zażalenie. Ponadto rozstrzygnięcia w tym przedmiocie wydawane w postępowaniu kontrolnym dotyczącym płatnika składek prowadzonym przez organy ZUS nie stanowią rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu administracyjnym, bowiem postępowania te mają różny zakres przedmiotowy (por. uchwała 7 sędziów NSA w Warszawie z 13 stycznia 2014 r. sygn. akt II GPS 3/13, opublik. ONSAiWSA 2014/4/55). W konsekwencji zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 w zw. z pkt 1 – 4a p.p.s.a. brak jest możliwości złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie niewydania rozstrzygnięcia we wnioskowanym przez stronę przedmiocie.
W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania postanowienia o wyłączeniu z czynności kontrolnych inspektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, co stanowi przesłankę do odrzucenia skargi będącej przedmiotem niniejszego postępowania na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł, jak w sentencji postanowienia.
e.o.