III SAB/Łd 6/22

III SAB/Łd 6/22 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Małgorzata Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III OSK 1405/22 - Postanowienie NSA z 2022-06-30
Skarżony organ
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 53
art. 1 par. 1, art. 6 par. 2, art. 7 par. 1 i 2, art. 102 pkt 10, art. 249 par. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy - t.j.
Dz.U. 2013 poz 647
par. 3 ust. 1 pkt 1-4, par. 6 ust. 2 i 3, par. 8 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w  zakładach karnych i aresztach śledczych.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 217 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt 1-9, art. 58 par. 1 pkt 1 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 10 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.N. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. w sprawie wniosku o wydanie paczki higienicznej oraz zaświadczenia o wynikach wykonanych badań postanawia: odrzucić skargę. d.j.
Uzasadnienie
K.N. w 2019 r. odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w Ł. W dniach 14 stycznia 2019 r. i 30 stycznia 2019 r. wpłynęły do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. skargi osadzonego dotyczące opieki medycznej – brak skierowania na badania profilaktyczne na obecność wirusa HIV i HCV oraz brak wyników ww. badań oraz przygotowania paczki higienicznej – brak dostarczenia osadzonemu paczki higienicznej w dniu 28 listopada 2018 r.
Skargi te po rozpatrzeniu zostały uznane za bezzasadne, odpowiednio pismem z 19 lutego 2019 r. i z 7 maja 2019 r.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. w piśmie z 19 lutego 2019 r. wyjaśnił, że na podstawie zebranego materiału ustalono, że K.N.
10 grudnia 2018 r. był konsultowany przez lekarza, który wyznaczył osadzonemu termin badań profilaktycznych na obecność wirusa HIV i HCV i wystawił skierowanie na ww. badania. Brak było wówczas wskazań na wykonanie badań w trybie pilnym.
Natomiast pismem z 7 grudnia 2019 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. wyjaśnił, iż przeprowadzone w sprawie czynności wykazały, że 28 listopada 2018 r. kantyna dla osadzonych przygotowała przeznaczoną dla K.N. paczkę higieniczną, którą tego samego dnia wydano osadzonemu.
23 grudnia 2020 r. K.N., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. w sprawie wniosku o wydanie paczki higienicznej oraz zaświadczenia o wynikach wykonanych badań, zarzucając naruszenie:
1. § 2, § 5 w zw. z §8 ust. 1 oraz § 7 ust. 4a i 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych ( Dz. U. z 2013 r., poz. 647 ze zm., dalej rozporządzenie) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postaci wniosku skazanego o realizację paczki higienicznej oraz jej niezrealizowanie mimo wniosku skazanego, jak również poprzez niewezwanie skazanego do podania ewentualnych dalszych dowodów czy złożenia wyjaśnień niezbędnych do należytego rozpoznania skargi,
2. art. 2 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie więziennej (Dz. U z 2020 r., poz. 848 ze zm.) w zw. z art. 217 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej k.p.a.) poprzez odmowę wydania zaświadczenia o wyniku badań lekarskiej skazanego, co stoi w sprzeczności z wymogiem zapewnienia bezpieczeństwa i opieki zdrowotnej skazanym.
Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. do realizacji wniosku skarżącego o wydanie paczki higienicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, 2) zobowiązanie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. do wydania skarżącemu zaświadczenia o wynikach wykonanych badań w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, 3) stwierdzenie, że Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, wg norm przepisanych, 5) przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu nieopłaconych w żadnej części.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. wniósł o jej odrzucenie.
Organ podniósł, iż sposób załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych uregulowany jest przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. wydanego na podstawie delegacji z art. 249 § 3 pkt 3 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, dalej k.k.w.). Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w relacji z osadzonymi w zakładach karnych i aresztach śledczych występuje jako organ wykonawczego postępowania karnego i podejmuje działania określone w kodeksie karnym wykonawczym, a nie jako organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Postanowieniem z 22 stycznia 2021 r. sygn. akt III SAB/Łd 2/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę K.N. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. uznając, że zarzucana przez skarżącego bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. nie dotyczy sprawy, w której organ zobowiązany byłby do wydania decyzji, postanowienia albo innego aktu lub czynności podlegającej kognicji sądów administracyjnych.
K.N. wywiódł od powyższego postanowienia skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 17 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4812/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie podnosząc, iż odrzucenie skargi zapadło przedwcześnie z uwagi na fakt, że sąd pierwszej instancji nie dysponował całością akt sprawy prowadzonej przez organ administrujący, umożliwiających m.in. poczynienie ustaleń co do charakteru zaświadczenia, jakiego domagał się skarżący, w tym ustalenia, czy jest to zaświadczenie o jakim stanowi Dział VII k.p.a. i na którego odmowę, następującą w drodze postanowienia, służy zażalenie.
Zarządzeniem z 3 lutego 2022 r. zobowiązano Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Ł. do przesłania kompletnych akt w sprawie wszczętej wnioskiem K.N. do Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Ł. o wydanie paczki higieniczne oraz o wydanie zaświadczenia o wynikach wykonanych badań.
Pismem z 17 lutego 2022 r. organ administracji przesłał kompletną dokumentację dotyczącą wniosku K.N. o wydanie paczki higieniczne oraz o wydanie zaświadczenia o wynikach wykonanych badań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052) oraz postępowań określonych w działach IV (udział prokuratora), V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.), a także postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd zauważa, że wydawanie zaświadczeń uregulowane jest w dziale VII k.p.a. (art. 217-220).
Z powyższych przepisów wynika, że zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności. Bezczynność organu administracji oznacza bowiem, że w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub tez innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2477/11, dostępne Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres strony https://cbois.nsa.gov.pl/cbois - dalej "CBOSA").
Zasada ta znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Skarga wniesiona na akty lub czynności, które nie podlegają kontroli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy. Jeżeli wskazany akt nie podlega kontroli sądowej to również skarga na bezczynność w jego wydaniu nie podlega takiej kontroli.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, dalej k.k.w.), wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności odbywa się według przepisów niniejszego kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 6 § 2 k.k.w,. skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. Prawo skazanego do składania wniosków, skarg i próśb przewidziane jest także w art. 102 pkt 10 k.k.w., zgodnie z którym skazany ma prawo w szczególności do składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Uszczegółowienie zasad składania oraz załatwiana skarg i wniosków nastąpiło w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r. ( Dz. U. z 2013 r.,poz. 647 ze zm., dalej rozporządzenie). Ten akt normatywny wskazuje organy właściwe w tych sprawach, terminy załatwienia skarg i określa szereg czynności trybu postępowania, jak i organy sprawujące nadzór nad jednostką, do której skierowano skargę (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 707-708, nb 9). Rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 k.k.w. i zgodnie z brzmieniem § 3 ust. 1 pkt 1-4 skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej lub pracownika Służby Więziennej, załatwiają w zależności od treści skargi i zarzutów w niej podniesionych odpowiednio kierownik jednostki organizacyjnej - jeżeli skarga jest do niego adresowana, a nie dotyczy jego bezpośredniej działalności lub bezpośredniej działalności jego zastępcy i podjętych przez nich decyzji, chyba że w tym zakresie zostanie uznana za zasadną; dyrektor okręgowy Służby Więziennej - jeżeli skarga dotyczy działalności nadzorowanej przez niego jednostki organizacyjnej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2; Dyrektor Generalny Służby Więziennej lub osoba przez niego wyznaczona - jeżeli skarga dotyczy działalności okręgowego inspektoratu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1.
Skazany może także, jeżeli k.k.w. nie stanowi inaczej, na podstawie art. 7 § 1 tej ustawy zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 7 § 2 w zw. z art. 3 k.k.w., skargi rozpoznaje właściwy sąd penitencjarny, w którego okręgu przebywa skazany, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sądem penitencjarnym jest sąd okręgowy.
Wskazać też należy, że zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia na żądanie organów uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów do załatwiania skarg w sprawach osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, kierownik jednostki organizacyjnej udziela tym organom wyjaśnień i informacji niezbędnych do załatwienia skargi, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz przepisów o ochronie danych osobowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do próśb i wniosków (§ 6 ust. 3 rozporządzenia). Wnioski, skargi i prośby, które nie wymagają zebrania dowodów, informacji lub przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zbadania akt, powinny być załatwione bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Powyższe dowodzi, że regulacja rozporządzenia jest kompleksowa i wskazuje nie tylko sposób załatwienia wniosku, formę i termin rozpatrzenia wniosku czyli regulację szczególną do regulacji kodeksu postępowania administracyjnego z racji podmiotu składającego wniosek, skargę czy prośbę. W tym trybie rozpoznana została wniesiona przez osadzonego skarga na niedostarczenie paczki higienicznej i prawidłowość postępowania organów penitencjarnych w tym zakresie nie podlega kontroli sądu administracyjnego.
Z kolei odnosząc się do skargi strony dotyczącej braku wydania zaświadczenia o wynikach badań medycznych przeprowadzonych na wniosek osadzonego wskazać należy, że w ocenie sądu, wniosek o wydanie wyników przeprowadzonych badań medycznych nie stanowił wniosku o wydanie zaświadczenia w rozumieniu art. 217 i następne k. p. a., bezczynność w wydaniu, którego mogłaby stanowić przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wydanie zaświadczenia nie jest co prawda sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., w której organ wydaje którekolwiek z rozstrzygnięć, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1, 2 lub 3 p.p.s.a, ale jest czynnością materialnotechniczną, mającą walor czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącą praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, objętą regulacją art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt III SAB/Kr 18/10, dostępne w CBOSA).
Zgodnie z art. 217 § 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Wyczerpująca definicja zaświadczenia została podana w piśmiennictwie (por. Małgorzata Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 217 Kodeksu postępowania administracyjnego, stan prawny na dzień 18 lipca 2013 r., dostępny System Informacji Prawnej LEX); "Zaświadczenie jest to akt przewidziany przepisami prawa; wydawany na żądanie osoby, która się o nie ubiega; ta osoba musi wykazać interes prawny w jego pozyskaniu; jest to akt potwierdzający określone fakty lub stan prawny; jest to akt wydawany przez organ administrujący. Zaświadczenie jest przy tym aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga bowiem żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego."
Zaświadczenie o wynikach badań medycznych skarżącego nie może zostać wydane przez organ w oparciu o posiadane przez organ rejestry, czy ewidencje nie stanowi zatem zaświadczenia w rozumieniu działu VII k.p.a.
Wykonując zobowiązania nałożone przez Naczelny Sąd Administracyjny
w opisanym wyżej wyroku, sąd doszedł do przekonania, że treść pism, jak i status skarżącego, który odbywał karę pozbawienia wolności wskazują, że zarzucana przez skarżącego bezczynność Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Ł. nie dotyczy sprawy, w której organ zobowiązany byłby do wydania aktu lub czynności podlegających kognicji sądów administracyjnych. Zatem skarga na bezczynność Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Ł. w załatwieniu skarg o wydanie paczki higieniczne oraz o wydanie zaświadczenia o wynikach wykonanych badań jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.
is