III SAB/Łd 22/26

III SAB/Łd 22/26 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2026-03-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 par. 1 pkt 1, par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Dnia 25 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Ć. na bezczynność Wójta Gminy Skierniewice w przedmiocie rozpatrzenia skargi na skierowanie do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym lub programie psychologiczno-terapeutycznym postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
A. Ć. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wójta Gminy Skierniewice w przedmiocie rozpatrzenia skargi na skierowanie do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym lub programie psychologiczno-terapeutycznym.
W ocenie skarżącego bezczynność polega na przemilczeniu okazywanych dowodów oraz niepodaniu podstawy faktycznej do wydania skierowania do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym lub w programie psychologiczno-terapeutycznym, braku wszczęcia postępowania w związku ze skargą na działalność Zespołu, niewydaniu decyzji przez Wójta w przedmiocie uchylenia skierowania do Zespołu oraz niewydaniu postanowienia w sprawie odmowy dostępu do akt sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wójta Gminy Skierniewice wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niedopuszczalna.
Zakres właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych wyznaczają przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., p.p.s.a.). Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 p.p.s.a.
Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności w nim wymienione. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w tej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy Skierniewice w przedmiocie rozpatrzenia skargi na skierowanie do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym lub programie psychologiczno-terapeutycznym. W związku z takim określeniem przez skarżącego przedmiotu skargi należy stwierdzić, że w tym zakresie niemożliwe jest złożenie skargi do sądu administracyjnego.
Zaskarżenie bezczynności dopuszczalne jest w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu albo nie podjął odpowiedniej czynności z zakresu administracji publicznej. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przede wszystkim ustalenie, że bezczynności dopuścił się organ właściwy w sprawie, zobowiązany na gruncie odpowiednich przepisów do podjęcia stosownego działania, a ponadto istniała podstawa prawna do określonego zachowania się organu wobec żądania strony.
Przede wszystkim podkreślić należy, że podstawą prawną skierowania skarżącego do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym lub programie psychologiczno-terapeutycznym są przepisy ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1673 ze zm., u.p.p.d.).
Zespół interdyscyplinarny ds. przeciwdziałania przemocy stanowi kolegialny organ administracyjny w znaczeniu funkcjonalnym. Zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej gmina podejmuje działania na rzecz przeciwdziałania przemocy domowej, w szczególności w ramach pracy w zespole interdyscyplinarnym. Zespół interdyscyplinarny powołuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta (ust. 2). Stosownie do treści art. 9d ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej podejmowanie interwencji w środowisku odbywa się na podstawie procedury "Niebieskie Karty" i nie wymaga zgody osoby doznającej przemocy domowej ani osoby stosującej przemoc domową. Procedura "Niebieskie Karty" obejmuje ogół czynności podejmowanych i realizowanych przez osoby, o których mowa w art. 9a ust. 11-11d, w związku z uzasadnionym podejrzeniem stosowania przemocy domowej (ust. 2). Osoby, o których mowa w art. 9a ust. 11-11d, realizują procedurę "Niebieskie Karty" zgodnie z zasadą współpracy i przekazują informacje o podjętych działaniach przewodniczącemu zespołu interdyscyplinarnego (ust. 3) Wszczęcie procedury "Niebieskie Karty" następuje przez wypełnienie formularza "Niebieska Karta" w przypadku powzięcia w toku prowadzonych czynności służbowych lub zawodowych podejrzenia stosowania przemocy wobec osób doznających przemocy domowej lub w wyniku zgłoszenia dokonanego przez świadka przemocy domowej (ust. 4). Nadto w myśl art. 9b ust. 1 ww. ustawy zespół interdyscyplinarny realizuje działania określone w gminnym programie przeciwdziałania przemocy domowej oraz ochrony osób doznających przemocy domowej.
Zespół interdyscyplinarny podejmuje działania przewidziane w ustawie i w rozporządzeniu, jednakże działania te nie mają charakteru władczego i wiążącego. Analiza kompetencji powierzonych zespołowi interdyscyplinarnemu, wynikających z przepisów ustawy wskazuje, że ograniczają się one wyłącznie do funkcji integrujących, koordynacyjnych i organizujących współdziałanie podmiotów, o których mowa w art. 9a ust. 3 i 5 ww. ustawy (art. 9b ust. 2 ww. ustawy). Ustawodawca nie powierzył zespołowi interdyscyplinarnemu żadnych kompetencji władczych, w szczególności prawa do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1- 4 p.p.s.a. Wszystkie działania podejmowane przez zespół interdyscyplinarny należą do sfery działań prawnych niewładczych i nie zmierzają wprost do wywołania skutków prawnych. Nie mogą być wprowadzane w życie za pomocą przymusu bezpośredniego.
W kontekście powyższego podkreślić należy, że zespół interdyscyplinarny nie stanowi zatem wyodrębnionego organu, któremu przyznano szczególne kompetencje do wydawania rozstrzygnięć o charakterze władczym i wiążącym. Stwarza on płaszczyznę współpracy przedstawicieli różnych organów i organizacji, mającą umożliwić sprawne i kompleksowe podejmowanie działań przez członków wchodzących w jego skład, a działających w zakresie właściwych im obowiązków zawodowych lub służbowych. W takiej sytuacji uprawnione jest przyjęcie stanowiska, że gdyby ustawodawca zamierzał przyznać temu podmiotowi prawo do wydawania rozstrzygnięć o charakterze władczym i wiążącym, to wprost uregulowałby to w stosownym akcie prawnym.
W ocenie sądu należy także uznać, że czynności podejmowane przez zespół interdyscyplinarny nie mieszczą się w katalogu czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przy tym wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądowym akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są podejmowane poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia, co oznacza, iż odpowiadają formule nie tyle stosowania prawa, ile jego wykonywania, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek.
W konsekwencji stwierdzić należy, że ogół czynności podejmowanych przez zespół interdyscyplinarny związany z założeniem, prowadzeniem oraz zakończeniem procedury "Niebieskie Karty" nie kształtuje bezpośrednio uprawnień lub obowiązków członków rodzin dotkniętych przemocą ani osób podejrzanych o stosowanie takiej przemocy. Wszczęcie procedury "Niebieskie Karty" nie kreuje żadnego stosunku administracyjnego, a więc nie powodują powstania bezpośrednich uprawnień lub obowiązków osób objętych tą procedurą. Tym samym czynności te nie mogą być kwalifikowane jako akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Wymaga również zaakcentowania, że sama procedura "Niebieskie Karty" służy w istocie zmniejszaniu liczby spraw, w których dochodzić może do przemocy domowej, zatem została ukształtowana przez ustawodawcę tak, aby nie wymagała stosowania środków, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Nie pozbawia to jednak strony prawa do sądu, gdyż jej prawa i obowiązki mogą być kształtowane w ramach postępowań regulowanych odrębnymi ustawami przed sądem powszechnym, w tym sądem rodzinnym, a także przed prokuratorem (art. 207 Kodeksu karnego). W każdym z tych postępowań strona może korzystać z prawa do obrony (por. postanowienie WSA w Opolu z dnia 24 października 2024 r.; sygn. akt I SAB/Op 82/24 oraz postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 20 marca 2025 r.; sygn. akt IV SA/Wr 31/25).
W tym kontekście należy interpretować przepis art. 9a ust. 7h ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, zgodnie z którym skargę na działalność zespołu interdyscyplinarnego lub członka zespołu interdyscyplinarnego może wnieść osoba objęta procedurą "Niebieskie Karty". Skargę rozpatruje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, który powołał zespół, w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691). Skoro zespół interdyscyplinarny nie posiada żadnych kompetencji władczych pozwalających mu na prowadzenie postępowania administracyjnego, zmierzającego do wydania decyzji lub innego aktu administracyjnego, to powyższe odesłanie oznacza obowiązek procedowania przez wójta (burmistrza, prezydenta) jedynie w oparciu o przepisy zawarte w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, zatytułowanym "Skargi i wnioski" (art. 221- 240 k.p.a.).
Stosownie do treści art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
Wyjaśnić należy, że skarga przewidziana w art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Prawo wniesienia takiej skargi stanowi realizację zagwarantowanego każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Skarga tego rodzaju uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną w postaci zawiadomienia o załatwieniu sprawy, które może być kwestionowane nową skargą wniesioną w tym trybie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego prowadzonego na podstawie przepisów działu VIII k.p.a. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami tego działu. Tym samym skarga złożona do sądu administracyjnego na czynności organu dokonane na podstawie przepisów działu VIII k.p.a. winna zostać odrzucona jako nienależąca do właściwości sądu administracyjnego. W postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII k.p.a. nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej ani postanowienia. Zatem także i bezczynność organu w takim postepowaniu nie może być skutecznie zaskarżona do sądu administracyjnego.
Konkludując stwierdzić należy, że skoro sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, to sąd nie mógł dokonać kontroli legalności wszczęcia procedury, zamknięcia oraz odmowy dostępu do akt sprawy związanej z procedurą "Niebieskie Karty". Zatem również rozpoznanie skargi na bezczynność Wójta Gminy Skierniewice w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność zespołu interdyscyplinarnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi.
e.o.