III SAB/Łd 22/24

III SAB/Łd 22/24 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 103
art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 6, art. 232 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 12 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. M. na bezczynność Wojewody Łódzkiego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić na rzecz skarżącego I. M. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 13 maja 2024 r. pod poz. 1799. a.kr
Uzasadnienie
10 maja 2024 r. I. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
14 marca 2024 r. do Wojewody Łódzkiego wpłynął wniosek I. M., obywatela Ukrainy, o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy . Cudzoziemiec jako przesłankę pobytu wskazał wykonywanie pracy. Do wniosku załączono: poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię paszportu nr [...] wydanego przez władze Ukrainy, ważnego do dnia 16 stycznia 2028 r., wniosek o wydanie zaświadczenia oraz pełnomocnictwo.
30 kwietnia 2024 r. wniosek został zarejestrowany w ogólnopolskim systemie informatycznym rejestracji pobytu cudzoziemców Pobyt. Pismem z 6 maja 2024 r. organ wezwał cudzoziemca do dostarczenia opłaty skarbowej w wysokości 17 zł za wydanie zaświadczenia, pod rygorem zwrotu wniosku. 13 maja 2024 r. do Wojewody Łódzkiego wpłynęło ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i bezczynność organu. 1o maja 2024 r. skarżący wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność w zakresie rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.) – dalej: "ustawa o cudzoziemcach", przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i wniósł o:
1. stwierdzenie bezczynności organu skutkującej niezałatwienie w terminie sprawy z wniosku skarżącego o zezwolenia na pobyt czasowy;
2. stwierdzenie, że bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie czternastu dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku;
4. przyznanie od organu na rzecz skarżącego kwoty 5000 zł, na podstawie
art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.";
5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Pismem z 21 maja 2024 r. organ zawiadomił pełnomocnika skarżącego o pozostawieniu bez rozpoznania ponaglenia na bezczynność Wojewody Łódzkiego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewoda wyjaśnił, że zobligowany jest do procedowania złożonych wniosków zgodnie z kolejnością wpływu do czego zobowiązują organ zasady ogólne k.p.a., m.in. wynikające z treści art. 8 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu działania przez Wojewodę Łódzkiego z rażącym naruszeniem prawa organ ten wskazał, że nie ma podstaw do uznania, iż w toku prowadzonych czynności działał on z rażącym naruszeniem prawa. Organ podniósł, że termin załatwienia sprawy nie wynika ani ze złej woli organu, ani z lekceważenia skarżącego, ale z ilości procedowanych spraw. Wojewoda wskazał również, iż 28 stycznia 2023 r. wszedł w życie przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz. U. 2024 r., poz. 167 ze zm.), zmieniony ustawą z dnia 9 lutego 2024 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 232), który stanowi, że: "W okresie do dnia 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących [...] udzielenia cudzoziemcowi [...] zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres". W szczególności organ zwrócił uwagę na art. 100d ust. 3 ww. ustawy, który stanowi, że: "W okresie, o którym mowa w ust. 1 [...] przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się", zastępując tym samym art. 100c ust. 1 ww. ustawy (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 583). Organ wskazał, że przedmiotowa skarga dotyczy podnoszonej przez pełnomocnika skarżącego bezczynności Wojewody Łódzkiego w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w okresie od 14 marca 2024 r., do 15 maja 2024 r., czyli w czasie obowiązywania regulacji określonej w art. 100d cytowanej ustawy pomocowej.
Dalej, odnosząc się do sformułowanych przez cudzoziemca roszczeń pieniężnych, organ uznał je za bezzasadne. Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa: "W okresie, o którym mowa w ust. 1 [...] organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Jak wynika ze wskazanych wyżej przepisów, skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Na podstawie ustawy o cudzoziemcach sprawa dotycząca udzielenia zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy jest sprawą z zakresu administracji publicznej, rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej. Sprawa ta podlega zatem kognicji sądów administracyjnych, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny może zatem – co do zasady – badać bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tym zakresie. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. postępowanie jest prowadzone przewlekle, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Należy zaznaczyć, że z dniem 1 stycznia 2023 r. wszedł w życie art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytoriom tego państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz.583 ze zm.) – dalej: "ustawa pomocowa". Przepis ten został dodany ustawą z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz.185) i następnie zmieniony ustawą z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1088).
Przepis art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wystąpienia z wnioskiem przez skarżącego, przewidywał, że w okresie do dnia 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:
1) udzielenia cudzoziemcowi:
a) zezwolenia na pobyt czasowy,
b) zezwolenia na pobyt stały,
c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,
2) zmiany:
a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę,
b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,
3) cofnięcia cudzoziemcowi:
a) zezwolenia na pobyt czasowy,
b) zezwolenia na pobyt stały,
c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej
- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Powyższy przepis art. 100d został zmieniony ustawą z 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 232) w ten sposób, że wyrazy "4 marca 2024 r." zastąpiono wyrazami "30 czerwca 2024 r.". Nadto, zgodnie z wolą ustawodawcy czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100d ust. 2 ustawy pomocowej).
W okresie, o którym mowa w ust. 1 przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. Organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100d ust. 3 ustawy pomocowej).
Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 ustawy pomocowej).
Przepis art. 100d ustawy pomocowej wprowadził, ze względu na szczególną sytuację wewnętrzną i zewnętrzną kraju związaną z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, istotne modyfikacje i ograniczenia w zakresie terminu załatwienia wymienionych w nim spraw (w tym spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy) oraz możliwości korzystania ze środków zaskarżenia (w tym wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności organu lub przewlekłości postępowania), w stosunku do reguł wynikających z ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis stanowi zatem lex specialis w stosunku do przepisów art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. Przepis szczególny ma zaś pierwszeństwo w stosowaniu przed regułami ogólnymi, zgodnie z zasadą "lex specialis derogat legi generali".
W związku z tym, że w art. 100d ustawy pomocowej nie wskazano okresu, w którym termin na załatwienie sprawy nie rozpoczyna swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, należy przyjąć, że datą początkową okresu wskazanego w art. 100d jest dzień 1 stycznia 2023 r., tj. data wejścia w życie art. 100d ustawy pomocowej, zaś datą końcową jest dzień 30 czerwca 2024 r.
Z art. 100d ustawy pomocowej wynika, że przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowania do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2024 r. dopuściły się bezczynności oraz były zobowiązane do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. W konsekwencji tylko w takim przypadku organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami praw (art. 100d ust. 3 ustawy pomocowej). Taką wykładnię art. 100d ust. 3 ustawy pomocowej potwierdza ust. 4 tego artykułu, zgodnie z którym zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Oznacza to, że ustawodawca przyjął, iż organ nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu sprawy powstałych w okresie między 1 stycznia 2023 r., a 30 czerwca 2024 r. z powodu masowego napływu do Polski obywateli Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym rozpoczętym 24 lutego 2022 r. Taką wykładnię przypisu art. 100c ustawy pomocowej (analogicznego do art. 100d tyle, że odnoszącego się do okresu bezczynności organu od 1 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.) przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 12 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 510/23 oraz w wyrokach z 7 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1/23, z 21 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 2385/22, z 21 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 2342/22, z 21 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 2382/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1878/22, z 5 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 2744/22, z 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt II OSK 2514/22, z 6 września 2023 r. sygn. akt II OSK 2504/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach.
Reasumując powyższe rozważania sąd doszedł do przekonania, że w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2024 r. organ administracji nie może więc ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu sprawy z uwagi na treść art. 100d ustawy pomocowej.
W niniejszej sprawie 14 marca 2024 r. skarżący złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy, tj. złożył ten wniosek w okresie obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej, zgodnie z którym w okresie do 30 czerwca 2024 r. bieg terminu na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, przepisy o bezczynności organu w tym okresie nie mają zastosowania, a zaprzestanie czynności przez organ lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków pranych dotyczących przewlekłości. Powyższe oznacza, że skarga na przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ w takiej sprawie w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2024 r. jest niedopuszczalna, dotyczy bowiem zaniechania organu administracji w rozpoznaniu sprawy w wymienionym okresie, organ zaś z uwagi na treść art. 100d ustawy pomocowej nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tym związanych.
Przepis art. 1 ust. 1 i 2 ustawy pomocowej określa zakres podmiotowy ustawy pomocowej, tj. wskazuje, że reguluje ona zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1 ustawy pomocowej). Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej (art. 1 ust. 2 ustawy pomocowej). Analiza pozostałych przepisów ustawy pomocowej wskazuje jednak, że zawiera ona także regulacje dotyczące sytuacji prawnej pozostałych obywateli Ukrainy, czyli takich, którzy nie przybyli na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi. Świadczy o tym chociażby przepis art. 42 tej ustawy, dotyczący przedłużenia okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy na terytorium RP. Przepis art. 42 ust. 3a przewiduje przedłużenie z mocy prawa okresu ważności wizy obywatela Ukrainy do dnia 30 czerwca 2024 r. jeżeli ostatni dzień okresu jego pobytu w Polsce na podstawie tej wizy przypada po 24 lutym 2022 r. W przepisie art. 42 ust. 5a przewidziano przedłużenie z mocy prawa zezwolenia na pobyt czasowy obywatela Ukrainy do dnia 30 czerwca 2024 r. jeżeli ostatni dzień okresu ważności tego zezwolenia przypada po 24 lutym 2022 r. Podobne przedłużenie z mocy prawa dotyczy okresów ważności kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów "zgoda na pobyt tolerowany" wydanych obywatelom Ukrainy do dnia 30 czerwca 2024 r. jeżeli ostatni dzień ich ważności przypada po 24 lutym 2022 r.(art. 42 ust. 8). Również z mocy prawa uznano za legalny pobyt do dnia
30 czerwca 2024 r. obywatela Ukrainy na terytorium Polski na podstawie dokumentów wymienionych w art. 42 ust.11 pkt 1-4 ustawy jeżeli ostatni dzień pobytu przypada po 24 lutym 2022 r. (art. 42 ust.11 ustawy).
Wymienione przepisy wskazują zatem, że ustawa z 12 marca 2022 r. reguluje także sytuację prawną obywateli Ukrainy, którzy nie przybyli na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. W sytuacji zatem gdy ustawa pomocowa zawiera regulacje dotyczące wszystkich obywateli Ukrainy przebywających na terytorium Polski, zarówno tych którzy przybyli w związku z konfliktem zbrojnym w Ukrainie jak i tych, którzy przyjechali do Polski bez takiego związku, to nie ma żadnych uzasadnionych przyczyn dla przyjęcia poglądu, iż przepis art. 100d ustawy pomocowej stosować należy tylko do obywateli Ukrainy przybyłych na terytorium RP w związku z działaniami wojennymi. Sąd w obecnym składzie uznał zatem, że przepis art. 100d ustawy pomocowej ma zastosowanie do wszystkich obywateli Ukrainy przybyłych na teren RP bez względu na przyczynę tego przyjazdu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący jest obywatelem Ukrainy co bezsprzecznie wynika z kserokopii paszportu, ale również złożonego przez stronę wniosku. Skarżący przybył na terytorium RP w październiku 2021 r. (tj. data ostatniego wjazdu na terytorium RP wskazana we wniosku), a więc przed rozpoczęciem działań wojennych w Ukrainie. W związku z powyższym w sprawie zastosowanie znajduje art. 100d ustawy pomocowej.
Mając powyższe na uwadze, sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie wpisu sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
a.kr