III SAB/Łd 163/23

III SAB/Łd 163/23 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-09-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3, art. 58 § 1 pkt 1 i § 3, art. 138
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 83
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 1575
art. 1, art. 476, art. 477(8), art. 477(9)
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Sentencja
Dnia 7 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
A. K. złożyła skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) w przedmiocie nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe.
Skarżąca wskazała, że w wyroku z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w Ł. przekazał do rozpoznania organowi wniosek o przywrócenie terminu do opłacania składek za ubezpieczenie chorobowe za grudzień 2017 r., styczeń i luty 2018 r. To postanowienie wyroku nie było zaskarżone apelacją i uprawomocniło się na początku 2020 r. Organ nie rozpoznał tego wniosku. Dopiero na skutek wniesienia ponaglenia na koniec kwietnia 2023 r. organ wydał decyzję w sprawie. Jest ona nieprawomocna. Tym samym w ocenie skarżącej organ pozostaje w rażącej bezczynności.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ wydał decyzję z 27 kwietnia 2023 r. odmawiającą wszczęcia postępowania o wyrażenie zgody na opłacenie po terminie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za grudzień 2017 r., styczeń i luty 2018 r. Decyzja ta została wydana w odpowiedzi na pismo skarżącej z 17 marca 2023 r., będące "Ponagleniem na bezczynność organu", które wpłynęło do adresata 23 marca 2023 r. Natomiast 22 maja 2023 r. została przekazana skarżącej odpowiedź, udzielona przez dyrektora oddziału ZUS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie została zaskarżona bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe. W tym miejscu należy podkreślić, że opłacanie składek na ubezpieczenie chorobowe jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, w której właściwym do rozstrzygania sporów jest sąd powszechny.
Sąd, rozpatrujący przedmiotową sprawę, podziela argumentację w tym zakresie zawartą w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 10 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Sz 2/23, zgodnie z którą z treści art. 83 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm.), dalej: u.s.u.s., wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru tych świadczeń. Od decyzji ZUS wydanych w tych sprawach przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Jedynie w przypadku spraw, dotyczących decyzji przyznających świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiających przyznania takiego świadczenia, decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przedmiotowa sprawa nie należy jednak do tej grupy spraw.
Przepis art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.), dalej: k.p.c., stanowi, że kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). W myśl art. 476 § 2 pkt 1 i § 3 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Właściwym do rozstrzygnięcia tego rodzaju spraw jest organ rentowy w rozumieniu art. 476 § 4 k.p.c. Zgodnie z art. 4778 k.p.c. do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych.
W konsekwencji powyższego należy uznać, że skoro niedopuszczalne jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydaną w przedmiocie świadczeń, przysługujących skarżącej z ubezpieczeń społecznych, to tym samym za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność ww. organu w tym zakresie. Czynności podejmowane przez ZUS, odnoszące się do wydania decyzji w przedmiocie opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe, nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym, objętym art. 3 § 2 pkt 1–9 p.p.s.a., i nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Są to bowiem sprawy poddane kognicji sądów powszechnych. W związku z powyższym również bezczynność w prowadzeniu tych spraw nie może podlegać kontroli sądu administracyjnego.
Powyższe kwestie reguluje, m.in. art. 83 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 4779 § 4 k.p.c. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Z kolei w myśl art. 4779 § 4 k.p.c. jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu.
Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi jako nienależącej do jego właściwości.
e.o.