III SAB/Łd 139/23

III SAB/Łd 139/23 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
659
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 § 1 i § 2, art. 58 § 1, art. 53 § 2b, art. 52 § 1 i § 2, art. 149 § 2, art. 250 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 37 § 1, art. 124
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 17 § 1, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1964
§ 14 ust. 1 pkt c, § 17, § 4, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. przyznać i nakazać wypłatę z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. I. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
24 kwietnia 2020 r. Dyrektor Poczty Polskiej S.A. wystawił tytuł wykonawczy o numerze 149068E1-58/LO/2020, obejmujący zaległość z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za używanie przez P.W. odbiornika w okresie od stycznia 2015 r. do października 2019 r. 1 czerwca 2020 r. tytułowi wykonawczemu została nadana klauzula o skierowaniu do egzekucji administracyjnej.
Zawiadomieniem z 3 listopada 2022 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie to zostało doręczone do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi 9 listopada 2022 r., zaś zobowiązanemu 8 listopada 2022 r.
15 listopada 2022 r. zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną, wnosząc o ponowną weryfikację u wierzyciela jego zadłużenia, wyjaśnienie zadłużenia za okres od 15 marca 2019 r. oraz wykonanie korekty kwoty należności głównej, odsetek i kosztów egzekucyjnych. Strona podniosła, iż 15 marca 2019 r. złożyła wniosek o wyrejestrowanie odbiorników RTV w placówce Urzędu Pocztowego Łódź 84. Organ egzekucyjny zakwalifikował powyższe pismo jako zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej i przekazał je wierzycielowi, tj. Dyrektorowi Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A. celem zajęcia stanowiska w sprawie.
Pismami z 15 grudnia 2022 r. oraz z 13 stycznia 2023 r. organ administracji powiadomił stronę o przedłużeniu terminu rozpatrzenia złożonego zarzutu z powodu nieuzyskania w niniejszej sprawie wymaganego prawem stanowiska wierzyciela.
24 stycznia 2023 r. wierzyciel zwrócił się do organu o udzielenie informacji celem zgromadzenia niezbędnej dokumentacji pozwalającej na ustalenie zachowania ustawowych terminów do wniesienia zarzutów. Pismem z 31 stycznia 2023 r. organ odpowiedział na ww. wezwanie.
8 lutego 2023 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wpłynęło ponaglenie strony na działanie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna, które to ponaglenie postanowieniem z 21 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uznał za nieuzasadnione.
Kolejnymi pismami organ zawiadamiał stronę o przedłużaniu terminu rozpatrzenia złożonych zarzutów, wyznaczając kolejne przewidywane terminy załatwienia sprawy i wyjaśniając każdorazowo, że organ egzekucyjny nie może wydać postanowienia w zakresie złożonych zarzutów bez uprzedniego uzyskania wymaganego prawem stanowiska wierzyciela w tym zakresie.
22 maja 2023 r. strona złożyła kolejne ponaglenie, które Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 7 czerwca 2023 r. również uznał za nieuzasadnione, informując przy tym stronę, iż sprawa zostanie załatwiona niezwłocznie, w terminie wskazanym w ostatnim postanowieniu o przedłużeniu terminu rozpatrzenia złożonego zarzutu, tj. do 19 czerwca 2023 r., ponieważ pismem z 25 maja 2023 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A. zawiadomił organ egzekucyjny, że wydane przez wierzyciela postanowienie z 17 marca 2023 r., uznające za niezasadny zarzut strony dotyczący nieistnienia obowiązku, stało się ostateczne.
Postanowieniem z 19 czerwca 2023 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 24 kwietnia 2020 r., wierzyciel wskazał bowiem, że 15 marca 2019 r. odnotowano co prawda wpływ zgłoszenia o nr 765415, jednak w wyniku tego zgłoszenia do strony wysłano korespondencję zawierającą dokumenty w postaci dwóch egzemplarzy "Zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych albo zmiany danych" oraz koperty zwrotnej, w której strona powinna odesłać podpisaną kopię zgłoszenia w terminie 14 dni od doręczenia ww. dokumentów, czego ta nie uczyniła. W związku z powyższym zgłoszenie o nr 765415 zostało pozostawione bez rozpoznania, a w efekcie – anulowane. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna, biorąc pod uwagę wiążący charakter stanowiska wierzyciela, uznał się za nieuprawnionego do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do odmowy uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Postanowienie z 19 czerwca 2023 r. zostało doręczone stronie 28 czerwca 2023 r.
19 czerwca 2023 r. P.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego z winy wierzyciela oraz z winy organu administracyjnego, obciążenie kosztami wierzyciela i wstrzymanie postępowanie egzekucyjne do wyjaśnienia sprawy przez sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd w pierwszej kolejności bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia enumeratywnie wymienionych w art. 58 § 1 p.p.s.a., tj. niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Stwierdzenie wystąpienia którejś z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei w myśl art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Należy podkreślić, że zarówno skarga na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania skierowane są przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona bądź nie jest załatwiana. Podkreślić przy tym trzeba, że ocena wystąpienia każdego ze stanów pasywności organu administracji (bezczynności lub przewlekłości) powinna być dokonywana przez sąd administracyjny każdorazowo na dzień wniesienia skargi.
Uchwałą składu siedmiu sędziów z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21, Naczelny Sąd Administracyjny usunął wątpliwości interpretacyjne związane z dopuszczalnością uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej wniesionej po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzonej ponagleniem złożonym w jego toku. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że za dzień adekwatny dla oceny dopuszczalności rozpatrzenia skargi, w tym dzień dokonywania oceny istnienia przedmiotu zaskarżenia, przyjmuje się dzień wniesienia skargi, a nie dzień orzekania przez sąd administracyjny. Przedmiot skargi, determinujący dopuszczalność jej rozpatrzenia, musi więc istnieć w określonym przez ustawodawcę dniu (terminie), z którym ustawodawca związał skutek prawny w postaci dopuszczalności wniesienia tej skargi. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Jeżeli bowiem przewlekle prowadzone postępowanie uległo zakończeniu przed wniesieniem skargi, to zachodzi jej niedopuszczalność z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), skoro przestaje istnieć przedmiot kontroli sądu administracyjnego.
W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, że za "inną przyczynę niedopuszczalności skargi" (tj. o której mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należałoby uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia, rozumianego jako przewlekłość nie dającą się usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia. Jeżeli organ zakończy postępowanie administracyjne stosownym rozstrzygnięciem przed wniesieniem skargi, to w takim wypadku zarzucana w skardze przewlekłość tego postępowania przestaje realnie istnieć - ustaje jako okoliczność faktyczna i tym samym nie może stanowić przedmiotu skargi, jako zdarzenie przeszłe nieistniejące w dniu jej wniesienia.
Przewlekłość postępowania administracyjnego nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie.
W konsekwencji powyższego, na etapie dokonywania przez sąd oceny istnienia przedmiotu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, nie ma żadnego znaczenia, czy przed jej wniesieniem zostało złożone ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Jeżeli bowiem sąd ustali brak przedmiotu zaskarżenia w postaci ustania przewlekłości postępowania administracyjnego wskutek wydania rozstrzygnięcia przez organ administracji, to nie może dokonywać oceny spełnienia kolejnych warunków dopuszczalności wniesienia skargi, skoro sama skarga jest niedopuszczalna z powodu braku przedmiotu zaskarżenia.
W niniejszej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna została wniesiona do sądu 19 czerwca 2023 r. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, również 19 czerwca 2023 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna wydał postanowienie w sprawie objętej wniesioną skargą, tj. odmówił uwzględnienia zarzutu skarżącego z 15 listopada 2022 r. W tej sytuacji, mając na uwadze stanowisko wyrażone w cytowanej uchwale NSA, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna wniesiona po wydaniu postanowienia jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Należy zwrócić uwagę, że w wymienionej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu ma data zakończenia przez organ prowadzonego postępowania, przez co należy rozumieć wydanie postanowienia.
Zgodnie z art. 17 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 – dalej "u.p.e.a.") o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 124 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – dalej "k.p.a.") postanowienie powinno zawierać m. in. datę jego wydania. Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące decyzji.
Datą wydania decyzji pisemnej jest dzień podpisania decyzji zawierającej wymagane przez prawo składniki. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że nie powinno się przy tym utożsamiać daty wydania decyzji z datą jej doręczenia (por. m.in. wyrok NSA z 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 382/07; publ. cbois.nsa.gov.pl; a także: M. Dyl [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017 r., str. 798). Decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia, doręczenie zaś ma na celu zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia, które następuje w chwili złożenia na decyzji podpisu osoby uprawnionej (będącej organem administracji publicznej lub przez ten organ upoważnionej zgodnie z art. 268a k.p.a.). Należy podkreślić, że czynność doręczenia stronie decyzji nie stanowi załatwienia sprawy administracyjnej – ani nie przyznaje, ani nie stwierdza, ani nie uznaje ona żadnych uprawnień i obowiązków. Doręczenie wywołuje jedynie ten skutek, że od daty doręczenia biegnie dla strony termin do wniesienia określonych środków zaskarżenia (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 171/15).
W niniejszej sprawie w dacie złożenia skargi na przewlekłe prowadzanie postępowania, tj. 19 czerwca 2023 r., postanowienie organu było już wydane, chociaż nie zostało jeszcze doręczone adresatowi. Oznacza to, że nie tylko w dacie orzekania, ale przede wszystkim w dacie wniesienia skargi nie istniał stan przewlekłości, który podlegałby ocenie sądu administracyjnego. Brak możliwości stwierdzenia, że w sprawie organ administracji publicznej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, wyklucza konsekwentnie także możliwość oceny, czy przewlekłość ta miała charakter zwykły, czy kwalifikowany oraz wydania orzeczenia w przedmiocie nałożenia na ten organ grzywny bądź przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
Reasumując, sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż w dacie jej wniesienia zostało już wydane postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna o odmowie uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 24 kwietnia 2020 r. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, czy w dacie wniesienia skargi skarżący wiedział o jego wydaniu, a także to, czy postanowienie z 19 czerwca 2023 r. było ostateczne. Istotne znaczenie ma jedynie to, że 19 czerwca 2023 r. ustał stan przewlekłości, a tym samym skarga na przewlekłość postępowania stała się niedopuszczalna.
Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę.
Na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 – dalej "rozporządzenie z 22 października 2015 r.") sąd przyznał adwokatowi M.I. kwotę 480 zł obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów określa rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r., poz. 2631 - dalej "rozporządzenie z 3 października 2016 r.").
Wyrokiem z 20 grudnia 2022 r. w sprawie sygn. SK 78/21 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 3 października 2016 r. są niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. W ocenie Trybunału, brak jakichkolwiek racjonalnych argumentów, które uzasadniałyby dyskryminujące traktowanie obrońców w zależności od tego, czy działają oni z wyboru, czy też zostali ustanowieni z urzędu
Z kolei wyrokiem z 20 kwietnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 53/22 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że "§ 4 ust. 1 rozporządzenia w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej, niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. (...), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
Zdaniem sądu należy się zgodzić z poglądami wyrażonym w powołanych wyżej orzeczeniach, że ustalenie wynagrodzenia pełnomocników działających z urzędu – niezależnie od formy wykonywanego przez nich zawodu – w stawkach odmiennych od tych, które są stosowane w odniesieniu do pełnomocników z wyboru, nie znajduje uzasadnienia konstytucyjnego. Prawo do wynagrodzenia za wykonaną usługę nie może być bowiem uzależniane ani od pozycji procesowej pełnomocników, ani od możliwości budżetowych państwa. Zarówno bowiem pełnomocnicy z urzędu, jak i z wyboru, zobowiązani są do podjęcia tożsamych czynności procesowych oraz zachowania analogicznych zasad staranności. Ich wynagrodzenie nie powinno być więc odmienne. Kierując się zatem prokonstytucyjną wykładnią przepisów prawa oraz bazując na zasadzie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie na poziomie równym wynagrodzeniu pełnomocnika z wyboru (kwotę 480 zł obejmującą podatek od towarów i usług), pomijając przy tym dyspozycję § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z 3 października 2016 r.
bg