III SAB/Łd 11/25

III SAB/Łd 11/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Katarzyna Ceglarska-Piłat /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 20, art. 24 ust.3-5
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2024 poz 572
art.12, art. 35, art. 36, art. 61 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par.1 pkt 3 i par. 1a,  art. 151, art. 161 par.1 pkt 3, art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 24 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. Ł. na bezczynność Starosty Zgierskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 13 sierpnia 2024 r. o udostępnienie numeru księgi wieczystej działki 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Starosty Zgierskiego do załatwienia wniosku skarżącego P. Ł. z dnia 13 sierpnia 2024 roku; 2. stwierdza, że Starosta Zgierski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Starosty Zgierskiego na rzecz skarżącego P. Ł. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
14 kwietnia 2025 r. P. Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Starosty Zgierskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z 13 sierpnia 2024 r. o udostępnienie numeru księgi wieczystej działki o numerze [...] położonej w A..
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
13 sierpnia 2024 r. . Ł. złożył do Starosty Zgierskiego za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o udostępnienie numeru księgi wieczystej dla działki o nr [...] położonej w A.. Podał, że informacja jest potrzebna ze względów procesowych, m.in. w celu weryfikacji oświadczeń złożonych przez inwestora. Wskazał, że ww. nieruchomość związana jest z zaskarżoną do WSA w Łodzi decyzją Wojewody Łódzkiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Zgierskiego w przedmiocie pozwolenia na budowę (sprawa o sygn. akt II SA/Łd 989/22). 19 sierpnia 2024 r. w nawiązaniu do rozmowy telefonicznej z pracownikiem Starostwa Zgierskiego, P.Ł. przesłał ponownie elektronicznie treść zagubionego wniosku z 13 sierpnia 2024 r.
Następnie w piśmie z 27 sierpnia 2024 r. (pismo to opatrzone zostało błędną datą: 27.08.2023 r., co potraktowano jako oczywistą omyłkę pisarską), stanowiącym odpowiedź na wniosek z 19 sierpnia 2024 r., Starosta Zgierski odwołując się do treści art. 24 ust. 2, 3 i 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1151, dalej: "p.g.i.k."), wskazał, że uzyskanie danych, o których mowa w art. 20 ust. 2 p.g.i.k. przez inne podmioty niż wymienione w art. 24 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawodawca uzależnia od istnienia interesu prawnego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Wobec powyższego Starosta Zgierski wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 14 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, braków wniosku przez wykazanie interesu prawnego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z 4 września 2024 r. P. Ł. wskazał, że wszystkie informacje przedstawił we wniosku z 13 sierpnia 2024 r. oraz telefonicznie 19 sierpnia 2024 r. Podtrzymał stanowisko, że będąc pełnomocnikiem strony postępowania, czyli osoby mającej interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu administracyjnosądowym, który uznał Starosta Zgierski, Wojewoda Łódzki i WSA w Łodzi, spełnił przesłanki do ujawnienia przez starostę numeru księgi wieczystej gruntu, na którym planowana jest inwestycja deweloperska i dla której zostało wydane pozwolenie na budowę nr [...]. Podał, że informacja jest niezbędna do ustalenia stanu faktycznego i weryfikacji oświadczeń składanych przez dewelopera w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, które nie zostały zweryfikowane przez Starostę Zgierskiego.
14 września 2024 r. P. Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Starosty Zgierskiego w przedmiocie wniosku z 13 sierpnia 2024 r. o udostępnienie numeru księgi wieczystej działki o numerze [...] położonej w A..
Wyrokiem z 17 stycznia 2025 r. sygn. akt III SAB/Łd 42/24, WSA w Łodzi stwierdził bezczynność Starosty Zgierskiego w rozpoznaniu wniosku P. Ł. z 13 sierpnia 2024 roku o udostępnienie numeru księgi wieczystej działki, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał Starostę Zgierskiego do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis ww. prawomocnego wyroku wpłynął do Starostwa Powiatowego 26 marca 2025 r.
Pismem z 4 kwietnia 2025 r. Starosta Zgierski, na podstawie art. 50 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 24 ust 5 pkt 3 p.g.i.k., po raz kolejny wezwał wnioskodawcę do wykazania interesu prawnego w celu uzyskania numeru księgi wieczystej dla działki nr [...] położonej w obrębie [...], miasto A..
10 kwietnia 2025 r. P. Ł. złożył za pośrednictwem Starosty Zgierskiego ponaglenie do organu wyższego stopnia, wnosząc o stwierdzenie rażącej bezczynności Starosty Zgierskiego w sprawie wniosku z 13 sierpnia 2024 r. o udostępnienie numeru księgi wieczystej dla działki [...] położonej w A., jak również o wskazanie Staroście trybu postępowania w niniejszej sprawie, zarządzenie niezwłocznego rozpoznanie wniosku zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz zarządzenie wyjaśnienia przyczyn bezczynności oraz ustalenie i ujawnienie osób winnych zaniedbań.
14 kwietnia 2025 r. P. Ł. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ww. skargę na bezczynność Starosty Zgierskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z 13 sierpnia 2024 r. o udostępnienie numeru księgi wieczystej dla działki o nr [...] położonej w A., zarzucając naruszenie:
1) art. 35 § 1 i 2 w zw. z art. 12 § 1 i 2 i art. 6 k.p.a. poprzez rażące niedochowanie terminu na załatwienie sprawy,
2) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej,
3) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez pozostawanie w bezczynności w sytuacji, gdy organ administracji publicznej winien działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o wskazanie Staroście Zgierskiemu w sposób dla niego zrozumiały drogi co do dalszego postępowania w sprawie, zobowiązanie go do załatwienia w całości wniosku z 13 sierpnia 2024 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, kosztów opłaty sądowej i ewentualnego zastępstwa procesowego. Ponadto wniósł o przyznanie od organu na swą rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., jako zadośćuczynienia za bezczynność organu.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że wniosek o udostępnienie numeru księgi wieczystej dla działki nr [...] motywowany był potrzebami procesowymi, m.in. weryfikacją oświadczeń złożonych przez dewelopera w postępowaniu przed Starostą o wydanie pozwolenia na budowę osiedla mieszkaniowego, w którym jest pełnomocnikiem swojej matki, właścicielki nieruchomości graniczącej z planowanym osiedlem. Organ w prowadzonych postępowaniach żadnego ze złożonych przez dewelopera oświadczeń nie poddał weryfikacji. Przed WSA w Łodzi (sygn. akt II SA/Łd 989/22) toczyło się postępowanie zakończone uchyleniem decyzji pozwolenia na budowę wydanej deweloperowi, w którym skarżący reprezentował matkę. Obecnie deweloper złożył kasację od niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia.
Ponadto P. Ł. zaznaczył, że Starosta wezwał go do uzupełnienia wniosku z 27 sierpnia 2024 r., które 4 września 2024 r. zrealizował. Wielomiesięczne przeciąganie załatwienia sprawy przez Starostę Zgierskiego służy jedynie interesom dewelopera i poprzez zaniechanie dokonania wydania prostej informacji kształtuje w sposób niedopuszczalny sytuację skarżącego w sporze z deweloperem.
Skarżący zauważył, że opieszałość w niniejszej sprawie za okres 13 sierpnia 2024 r. – 17 stycznia 2025r. była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z 17 stycznia 2025 r. sygn. akt III SAB/Łd 42/24 stwierdził bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku i zobowiązał Starostę do rozpoznania wniosku o udostępnienie numeru księgi wieczystej działki w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami sprawy, które organ otrzymał 26 marca 2025 r. Od 18 stycznia 2025 r. Starosta Zgierski nadal pozostaje w rażącej bezczynności. Po tej dacie organ dokonał jedynie niemającego znaczenia dla sprawy powielenia swojej wcześniejszej czynności z 27 sierpnia 2024 r. – wezwania wnioskodawcy do wskazania interesu prawnego, który został już sprecyzowany we wniosku z 13 sierpnia 2024 r. i piśmie z 4 września 2024 r. Jednocześnie organ nie dostosował się do oceny prawnej sądu wymagającej w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcia w formie udzielenia informacji bądź kwalifikowanego aktu administracyjnego (decyzji).
Uzasadniając wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej skarżący zwrócił uwagę, że okoliczności danej sprawy wykazują intencjonalną bezczynność Starosty Zgierskiego i koincydencję w oczekiwaniu dewelopera w bezproblemowym uzyskaniu pozwolenia na budowę. W tym zakresie skarżący wyjaśnił, że postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę osiedla dla dewelopera P. z siedzibą w K. prowadzone było w latach 2021 – 2022 r. W sprawie zostały wydane dwie decyzje Starosty Zgierskiego zezwalające na realizację inwestycji: [...] uchylona przez Wojewodę Łódzkiego oraz [...] utrzymana w mocy przez Wojewodę. Postępowanie Starosty Zgierskiego nastawione było na szybkie i bezproblemowe jej załatwienie bez poszanowania obowiązujących przepisów i praw sąsiadów inwestycji. Organ w obydwu postępowaniach paraliżował próby skarżącego aktywnego w nich udziału, a jakiekolwiek czynności na wnioski skarżącego podejmował dopiero po interwencji wyższej instancji bądź sądu, co doprowadzało do rozpoznawania wniosków dotyczących postępowania po jego zakończeniu, czyniąc udział strony w postępowaniu iluzorycznym. Zdaniem wnoszącego skargę obecne postępowanie organu w dokonaniu czynności ujawnienia numeru księgi wieczystej stronie cechuje brak jakiejkolwiek staranności w dochowywaniu terminów procesowych, w sytuacji gdy przebieg postępowania na wcześniejszych jego etapach charakteryzował się już rażącą zwłoką. Wadliwość działania organu ma szczególnie duży ciężar gatunkowy, ponieważ nie odnosi się jedynie do zaniechania terminowego wydania informacji, ale i braku zaufania do organów państwa, bowiem Starosta w sprawie reprezentuje interesy dewelopera. W sprawie należy uwzględnić ewidentne niestosowanie obowiązujących przepisów prawa i jawne natężenie braku woli do załatwienia sprawy przejawiającego się w lekceważeniu pism skarżącego i zaleceń sądu. W ocenie skarżącego przyznanie od organu sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości spełni zarówno represyjno - prewencyjny cel naruszenia normy prawnej, ponieważ taka kwota będzie w budżecie organu zauważalna, jak i będzie miała funkcję kompensacyjną, bowiem wynagrodzi skarżącemu poczucie bezsilności i stracony czas na egzekwowanie przestrzegania obowiązujących przepisów i być może wymusi zastosowanie procedur naprawczych i zauważenie patologii przez radę powiatu i regionalną izbę obrachunkową.
Pismem z 18 kwietnia 2025 r. Starosta Zgierski poinformował P. Ł., że istnieje możliwość zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją oraz wypowiedzenia się co do zebranych dokumentów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie przed jej ostatecznym rozstrzygnięciem. Ponadto organ poinformował, że nie został wykazany interes prawny wymagany zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k., co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
W odpowiedzi na pisma organu z 4 kwietnia 2025 r. oraz 18 kwietnia 2025 r. P. Ł w piśmie z 19 kwietnia 2025 r. poinformował, że w sprawie toczy się przed Starostą Zgierskim tożsame postępowanie, zainicjowane jego wnioskiem z 13 sierpnia 2024 r. wszczęte 27 sierpnia 2024 r. wezwaniem do wykazania interesu prawnego, na które udzielił odpowiedzi w żądanym terminie. Wnioskodawca podkreślił, że obowiązujące przepisy nie dopuszczają prowadzenia w tej samej sprawie w takim samym stanie.
Decyzją z 28 kwietnia 2025 r. Starosta Zgierski odmówił P. Ł. wydania numeru księgi wieczystej dla działki nr [....] położnej w obrębie [...], miasto A.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawego zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k. Wskazana decyzja została doręczona P. Ł. za pomocą środków komunikacji elektronicznej 28 kwietnia 2025 r.
W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że skierowana do skarżącego korespondencja z 4 i 18 kwietnia 2025 r. miała służyć wyłącznie zapewnieniu mu możliwości aktywnego uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym oraz ponownie umożliwić stronie uzupełnienie wniosku o istotny w sprawie interes prawny. Czynność podjęta przez organ zmierzała do pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej w taki sposób, by skarżący miał możliwość uzyskania wnioskowanej przez siebie informacji. W sytuacji, gdyby organ zaniechał wezwania skarżącego do uzupełnienia interesu prawnego naraziłby się na zarzuty dotyczące naruszenia podstawowych zasad obowiązujących w kodeksie postępowania administracyjnego dotyczących w szczególności pogłębiania zaufania, działania zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym oraz ustalania w sposób obiektywny istniejącego stanu faktycznego.
Ponadto organ zauważył, że kwestia udostępnienia informacji z ewidencji gruntów i budynków uregulowana została ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne i w sposób znaczący różni się od instytucji udostępniania informacji publicznej, gdzie w przypadku informacji prostych nie ma potrzeby wykazywania interesu prawnego. Uzyskanie z ewidencji gruntów numeru księgi wieczystej prowadzi do niczym nieograniczonego dostępu do danych zawartych w księdze wieczystej, obejmującej również dane osobowe właściciela nieruchomości. W tych warunkach, zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k., wnioskodawca powinien wykazać interes prawny w uzyskaniu informacji podmiotowo-przedmiotowej. Natomiast przy braku wykazania interesu prawnego przez skarżącego organ był zobligowany do przekazania informacji zgodnie z art. 10 k.p.a. w związku z art. 79a k.p.a. o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz adnotacji, iż wniosek może zostać nierozpoznany w sposób odpowiadający oczekiwaniom skarżącego. Przedmiotowe pismo zostało wysłane 18 kwietnia 2025 r. Po upływie terminów przewidzianych w piśmie z 18 kwietnia 2025 r. Starosta Zgierski wydał decyzję administracyjną odmawiającą wydania numeru księgi wieczystej. Tym samym organ podjął wszelkie przewidziane prawem starania, aby zrealizować zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego całą procedurę rozpatrzenia wniosku skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do ww. przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 p.g.i.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
Stosownie do treści art. 24 ust. 4 p.g.i.k., starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie:
1) wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu;
2) wyrysów z mapy ewidencyjnej;
3) kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego;
4) plików komputerowych sformatowanych zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych;
5) usług, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej.
Każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym (art. 24 ust. 4 p.g.i.k.).
W myśl art. 24 ust. 5 p.g.i.k., starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:
1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2a) operatorów:
a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 604 i 834),
b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, 834 i 859);
3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie.
Ustawa nie określa terminu, w jakim organ ma udostępnić wskazane powyżej dane, co oznacza, że organ związany jest ogólnymi terminami wynikającymi z cyt. powyżej art. 35 k.p.a. Co do zasady, udostępnienie informacji zawartych w operacie ewidencyjnym, na podstawie art. 24 ust. 3 p.g.i.k. powinno nastąpić niezwłocznie, o ile przedstawione przez stronę dowody, jak też fakty i dowody znane organowi, czy dostępne na podstawie danych, którymi organ rozporządza są wystarczające do załatwienia sprawy. Jeżeli jednak dowody są niewystarczające i konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, wówczas organ jest obowiązany załatwić sprawę w terminie miesiąca od daty wszczęcia postępowania. Ta ostatnia sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że w rozpatrywanym przypadku pojawiły się wątpliwości co do tego, czy skarżącemu przysługuje interes prawny do uzyskania wnioskowanych przez niego danych z operatu ewidencyjnego. Wobec powyższego załatwienie niniejszej sprawy powinno było nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca od daty wszczęcia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Nie ulega wątpliwości, że organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a.) powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art. 35 § 2 k.p.a niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. W oparciu o art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).
Przytoczone przepisy jednoznacznie wskazują na zasady prawne, ramy czasowe i procedurę rozpoznawania wniosku strony. Kwestia oceny dochowania terminu jest uwarunkowana okolicznościami podanymi w powołanych przepisach, z uwzględnieniem art. 35 § 5 k.p.a., stosownie do treści którego do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 569 i 1002), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i § 2 k.p.a.).
Bezczynność w postępowaniu administracyjnym została zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym mamy z nią do czynienia wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu faktycznie jest bezczynność Starosty Zgierskiego wynikająca z niewykonania wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi 17 stycznia 2025 r. sygn. akt III SAB/Łd 42/24, którym stwierdzono bezczynność ww. organu w rozpoznaniu wniosku P.Ł. z 13 sierpnia 2024 r. o udostępnienie nr księgi wieczystej.
Jakkolwiek bezczynność Starosty Zgierskiego od 13 sierpnia 2024 r. do dnia wyroku, tj. 17 stycznia 2025 r. była już przedmiotem stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyżej powołanej sprawie sygn. akt III SAB/Łd 42/24 to tutejszy Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w tego rodzaju sytuacji w sprawie nie zachodzi res iudicata obligująca sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt. 4 p.p.s.a. Po stwierdzeniu bezczynności organu i następującej po niej dalszej bezczynności w granicach tej samej sprawy, stronie przysługuje prawo do wniesienia nowej skargi na bezczynność. Wówczas przedmiotem rozpoznania sądu jest ponowna skarga, w której dokonuje on oceny postępowania organu od dnia wydania poprzedniego wyroku do dnia rozpoznania kolejnej skargi o bezczynność (por. postanowienia NSA: z 3 marca 2020 r. sygn. akt I OZ 165/20, z 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1260/19 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. wyroki NSA z 11 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3328/15, z 10 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 13/16). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności i tego zaniechał. Przed przystąpieniem do oceny zasadności wniesionej skargi wskazać należy, że w przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz wyłącznie ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie, a jej celem jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego (por. wyroki NSA z 5 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1443/19; z 5 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2936/16; z 21 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1296/17; WSA w Poznaniu z 6 marca 2019 r.). Podkreślić również należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Na podstawie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej takim środkiem jest obecnie ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a.
W niniejszej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi złożył ponaglenie do organu wyższego stopnia, a więc wyczerpał przysługujący mu środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 ustawy p.p.s.a.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że skarżący już 13 sierpnia 2024 r. za pośrednictwem platformy ePUAP wystąpił do Starosty Zgierskiego o udostępnienie numeru księgi wieczystej dla działki o nr [...] położonej w A.. Podał, że informacja jest potrzebna ze względów procesowych, m.in. w celu weryfikacji oświadczeń złożonych przez inwestora. Wskazał, że ww. nieruchomość związana jest z zaskarżoną do WSA w Łodzi decyzją Wojewody Łódzkiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Zgierskiego w przedmiocie pozwolenia na budowę (sprawa o sygn. akt II SA/Łd 989/22). Skoro wniosek skarżącego o udostępnienie numeru księgi wieczystej działki wpłynął do Starosty Zgierskiego 13 sierpnia 2024 r., to sprawa powinna zostać załatwiona do 12 września 2024 r.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, wobec niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 17 stycznia 2025 r. sygn. akt III SAB/Łd 42/24 stwierdzającego bezczynność Starosty Zgierskiego i zobowiązującego go w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami sprawy, które to organ otrzymał 26 marca 2025 r. skargę P. Ł. na bezczynność organu należało uznać za uzasadnioną. W ocenie Sądu w sprawie wystąpiła bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zawarte w odpowiedzi na skargę twierdzenia Starosty Zgierskiego co do celu prowadzenia po tej dacie korespondencji ze skarżącym w ocenie Sądu nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Subiektywne przekonanie, że organ realizuje zasadę pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej nie może w szczególności prowadzić do stworzenia wrażenia strony, że faktycznie zmierza on do przewlekania postępowania czy działa w interesie jednej ze stron postępowania. zgodnie z treścią art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że stroną postępowania administracyjnego jest ten, kto żąda wszczęcia i przeprowadzenia postępowania. Zatem stroną w znaczeniu (procesowym) jest każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Odmienną kwestią jest to, czy konkretne żądanie podmiotu z nim występującego odnosi się do realnie istniejących interesów prawnych gwarantowanych przez prawo. Oznacza to, że dopiero organ w toku postępowania obiektywnie ocenić, czy te interesy istnieją i stosownie do tego wydać właściwe rozstrzygnięcie.
Z treści art. 61 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Oznacza to, że żądanie złożone w zakresie właściwości danego organu wszczyna postępowanie, które musi być zakończone rozstrzygnięciem merytorycznym lub procesowym. Zatem organ, mając żądanie strony, musi dokonać jego oceny z punktu widzenia materialnych i procesowych przesłanek konstruujących sprawę administracyjną i stosownie do wyników takiej oceny podjąć rozstrzygnięcie. Brak takiego działania stanowi bezczynność organu. (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2024 r. sygn. akt II GSK 573/24).
Z uwagi na wydanie przez organ decyzji z 28 kwietnia 2025 r., w dacie wyrokowania przez Sąd brak było podstaw do zastosowania art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i zobowiązania Starosty Zgierskiego do załatwienia wniosku skarżącego z 13 sierpnia 2024 r. zatem w tym zakresie należało postępowanie umorzyć. Z tego też względu w punkcie 1 sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Jednocześnie załatwienie wniosku przez organ przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu wynikającej z art. 149 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a., a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Kompetencja ta pozwala na przesądzenie o istnieniu bezczynności lub przewlekłości, nawet wówczas, gdy stan bezczynności lub przewlekłości już ustał z uwagi na wydanie żądanego aktu, interpretacji albo dokonania czynności. W takich sytuacjach skarga powinna zostać merytorycznie rozpoznana, a uwzględnienie skargi polega na wydaniu wyroku opartego na art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2019 r., sygn. II OSK 2401/18).
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, aczkolwiek w ocenie Sądu, bezczynność miała miejsca bez rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Sądu stan bezczynności wyczerpuje znamiona rażącego naruszenia prawa tylko wtedy, gdy posiada pewne dodatkowe (szczególne) cechy względem stanu określanego jako typowe naruszenie prawa. Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie (nawet jeśli jest to przekroczenie dość znaczne, np. kilkumiesięczne) przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 4 października 2017 r. sygn. akt II SAB/Gd 45/17). W ocenie Sądu, taka sytuacja w niniejszej nie wystąpiła.
Odnosząc się do żądania skargi orzeczenia od organu połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd stwierdzając, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do jej orzeczenia, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w tym zakresie.
Zauważyć należy, że sąd administracyjny jest uprawniony, a nie zobowiązany do wymierzenia organowi grzywny lub przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej. Kwestia wymierzenia organowi grzywny, podobnie jak przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości pozostawiona została uznaniu sądu administracyjnego. Rozważając zastosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd powinien uwzględnić funkcje, jakie one pełnią. O ile grzywna ma funkcję represyjną i prewencyjną – ma bowiem na celu zdyscyplinowanie organu to suma pieniężna stanowi środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 25 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 2204/24, wyrok WSA we Wrocławiu z 1 marca 2025 r. sygn. akt II SAB/Wr 1064/24). W ocenie Sądu środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, co zresztą wynika z przywołanego przez skarżącego wyroku NSA z 11 maja 2018 r. sygn. akt sygn. akt I OSK 2230/17, w którym doszło do stwierdzenia przez Sąd bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyroki NSA: z: 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1842/17; 18 października 2017 r. sygn. akt II OSK 1769/17; 7 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 642/15). Stwierdzenie, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny i powinno wiązać się z potrzebą wynagrodzenia poniesionej przez skarżącego straty nie podważa jednak stanowiska, iż może być ona przyznana w sytuacji, gdy to przyznanie jest przede wszystkim potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność, tj. zwalczenia bezczynności organu oraz jego zdyscyplinowania (por. wyroki NSA z: 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 2285/19; 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1189/17; 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 490/17; 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1506/165). Na gruncie rozpatrywanej sprawy taka obawa nie zachodzi bowiem organ wydał decyzję merytoryczną w sprawie czyniąc to już po wniesieniu skargi do tutejszego Sądu.
O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 ustawy p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego ich zwrot obejmujący wpis sądowy w kwocie 100 zł.
EC