III SAB/Łd 105/22

III SAB/Łd 105/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 298/23 - Wyrok NSA z 2023-07-11
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 12 par. 1, art. 19, art. 35 par. 1 i 3, art. 36 par. 1, art. 37 par. 1 pkt 1 i par. 2, art. 65 par. 1, art. 104 par. 1 i 2, art. 105 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 4, art. 130, art. 149 par. 1a i par. 2, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 13 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 13 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. B., H. B., S. M. i M. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. w przedmiocie wniosku o wydanie decyzji zakazującej pochówków 1. stwierdza, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarnego w K. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązuje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. do wydania decyzji w terminie miesiąca od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3. zasądza od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. solidarnie na rzecz skarżących E. B., H. B., S. M. i M. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
E.B., H.B., S.M. i M.M., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność oraz przewlekle prowadzenie postępowania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie w sprawie wniosku skarżących z 9 sierpnia 2021 r. o wydanie decyzji zakazującej dalszych pochówków na terenie nie będącym cmentarzem tj. na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] oraz [...] w K. przy ul. [...].
Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o: 1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 1 miesiąca; 3. Nałożenie na organ grzywny w wysokości określonej przez sąd; 4. przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej wysokości jednokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 5. zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że decyzją z 12 stycznia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie został zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy zakazu pochówków na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K.
Tymczasem 31 stycznia 2022 r. organ I instancji sporządził zawiadomienie w trybie art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2021r . poz. 735) dalej ".k.p.a." o "uznaniu się niewłaściwym w sprawie i przekazaniu sprawy do rozpoznania organowi właściwemu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Kutnie".
Zdaniem skarżących zarówno przepis art. 65 § 1 k.p.a. jak i przepis art. 66 § 3 k.p.a. regulują wyłącznie ustalenie braku właściwości w fazie wszczęcia postępowania. Świadczy o tym treść tych przepisów jak i zamieszczenie ich w Rozdziale 1. Działu II k.p.a. - "Wszczęcie postępowania". Natomiast, jeżeli w trakcie prowadzonego postępowania organ stwierdzi swoją niewłaściwość, obowiązany jest zakończyć postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania. Wówczas strona postępowania może zakwestionować stanowisko organu w odwołaniu od decyzji. Niedopuszczalne jest natomiast stosowanie art. 65 k.p.a. po wszczęciu postępowania, a w szczególności po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy (który przecież oceniał właściwość organu I instancji w ramach postępowania odwoławczego).
Ponadto skarżący dodali, iż właściwość inspektora sanitarnego w sprawie orzeczenia zakazu pochówków wynika z wydanego w niniejszej sprawie postanowienia NSA z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II GW 92/21, w którym wyraźnie wskazano, iż orzeczenie zakazu pochówków "pozostaje w związku z właściwością Państwowej Inspekcji Sanitarnej". Ponadto NSA podkreślił, że sprawa (zakazu pochówków) została rozstrzygnięta decyzją PPIS.ZNS.JO.483. 23.21 Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie - jako właściwy organ. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o orzeczenie zakazu pochówków jest inspektor sanitarny. Orzeczenie to wiąże strony (tj. organ I instancji i Prezydenta Miasta Kutno jako strony postępowania o rozstrzygnięcie sporu o właściwość), a także inne sądy i organy państwowe. W konsekwencji właściwość inspektora sanitarnego w niniejszej sprawie nie podlega już dalszej ocenie i organ ten ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia wniosku oraz wydania decyzji administracyjnej stosownie do art. 104 § 1 k.p.a.
W ocenie skarżących kolejna próba "pozbycia się" sprawy przez organ I instancji bez wydania decyzji podlegającej zaskarżeniu jest równoznaczna z nieuzasadnioną bezczynnością i przewlekłością postępowania. O rażącym charakterze bezczynności i przewlekłości przesądza zignorowanie prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi wniósł o jej odrzucenie i wyjaśnił, że 18 sierpnia 2021 r. złożony został przez E.B., H.B., S.M. i M.M. wniosek o wydanie decyzji zakazującej dalszych pochówków na terenie powiększonego cmentarza [...] w K.
24 sierpnia 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kutnie oraz do Prezydenta Miasta Kutno z prośbą o zajęcie stanowiska zgodnie z kompetencjami w związku z faktem, iż sprawa jest wielowątkowa i dotyczy ww. organów zainteresowanych w sprawie. Powodem wystąpienia do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kutnie był fakt, że zarządca cmentarza dokonał rozbudowy cmentarza w oparciu o decyzję zezwalającą na rozbudowę wydaną przez Starostę Kutnowskiego, a działki wskazane przez skarżących znajdują się na terenie objętym planem rozbudowy. Powodem wystąpienia do Prezydenta Miasta Kutno, był brak wiedzy czy teren przeznaczony na rozbudowę cmentarza objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Następnie organ wystąpił do Parafii [...] w K., z prośbą o zajęcie stanowiska zgodnie z kompetencjami w związku z faktem, iż sprawa jest wielowątkowa i dotyczy wszystkich organów zainteresowanych w sprawie.
1 września 2021 r. E.B., H.B., S.M. i M.M. podnieśli wniosek o wydanie decyzji zakazującej dalszych pochówków na terenie powiększonego cmentarza [...] w K.
Pismem z 7 września 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kutnie poinformował, że dokonywanie kopania grobów i pochówków zmarłych zgodnie ze zdaniem Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi nie stanowi robót budowlanych. Wyjaśnił również, że prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kutnie postępowanie w sprawie wykonania ogrodzenia cmentarza parafialnego znajdującego się w K. przy ul. [...] i ul. [...] w K. zakończone wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wykonania ogrodzenia cmentarza parafialnego znajdującego się w K. przy ul. [...] zawisło przed organem II instancji.
Jednocześnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kutnie poinformował, iż w obrocie prawnym nadal funkcjonuje decyzja Starosty Kutnowskiego zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na rozbudowę cmentarza parafialnego w K.
Pismem z 9 września 2021 r. Parafia [...] w K. wyjaśniła, iż ze względu na to, że nie jest organem właściwym nie może się ustosunkować do wniosku skarżących.
13 września 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania zakazu dokonywania dalszych pochówków na działkach ewid. [...], [...], [...], [...] oraz [...] czyli na terenie powiększonego cmentarza [...] w K.
Pismem z 17 września 2021 r. Prezydenta Miasta Kutno poinformował o skierowaniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosku o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego w związku z uznaniem się za organ niewłaściwy w sprawie.
18 października 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie wydał decyzję o odmowie wydania zakazu dokonywania dalszych pochówków na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] oraz [...] zlokalizowanych na terenie Cmentarza Parafialnego w K., ul. [...].
15 listopada 2021 r. wpłynęło do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego za pośrednictwem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie odwołanie E.B., H.B., S.M. i M.M. od powyższego rozstrzygnięcia.
Pismem z 22 listopada 2021 r. Prezydenta Miasta Kutno poinformował, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi stwierdzającego nieważność uchwały nr [...] Rady Miasta Kutno z 17 listopada 2015 r. w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w K. przy ul. [...] i [...]od 16 maja 2019 r. nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Decyzją z 12 stycznia 2022 r. Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego uchylił decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie odmawiającą zakazu dokonywania dalszych pochówków na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] oraz [...] zlokalizowanych na terenie Cmentarza Parafialnego w K., ul. [...] i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z 13 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosku w sprawie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Kutno, a Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w Kutnie w przedmiocie wydania decyzji zakazującej dalszych pochówków na trenie powiększonego cmentarza.
W dalszej kolejności, pismem z 31 stycznia 2022 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie zawiadomił o uznaniu się organem niewłaściwym w sprawie i o przekazaniu sprawy do rozpoznania organowi właściwemu - organowi nadzoru budowlanego - Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Kutnie.
Pismem z 1 marca 20222 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kutnie wyjaśnił, iż nie posiada kompetencji w zakresie zakazywania dalszych pochówków na terenie powiększonego cmentarza.
15 marca 2022 r. wpłynęło do organu ponaglenie E.B., H.B., S.M. i M.M. na bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie zakazu pochówków na terenie nie będącym cmentarzem, tj. na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K.
17 marca 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. przekazał Łódzkiemu Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu ponaglenie na bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie zakazu pochówków na terenie nie będącym cmentarzem tj. na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K. wraz z odpisami akt sprawy i ustosunkowaniem się do przedmiotowego ponaglenia.
Pismem z 17 marca 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie, w celu uzyskania pełnej informacji o terenie na którym zlokalizowana jest inwestycja dot. rozbudowy cmentarza parafialnego w K.-Ł., skierował pismo do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z prośbą o udzielenie informacji czy doszło do utworzenia obszaru ochronnego Jurajskiego Zbiornika Głównego Wód Podziemnych GZWP nr 226 zbiornik Krośniewice-Kutno. PPIS w Kutnie uzyskał odpowiedź, że w zakresie powyższego terenu nic się nie zmieniło, a obszar ochronny Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP) nr 226 Zbiornik Krośniewice - Kutno nie został ustanowiony (dowód 29).
Postanowieniem z 25 marca 2022 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie nie dopuścił się bezczynności, ani przewlekłego prowadzenia postępowania.
Pismem z 26 kwietnia 2022 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie wyjaśnił, że obszar ochronny Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP) nr 226 Zbiornik Krośniewice - Kutno nie został ustanowiony.
Reasumując organ podniósł, iż nie pozostawał w bezczynności lecz podjął szereg czynności zmierzających do rozpatrzenia wniosku skarżących.
Po uchyleniu przez organ nadrzędny decyzji organu o odmowie zakazu pochówków, PPIS w Kutnie ponownie rozpatrując sprawę, szczegółowo przeanalizował materiał dowodowy, mając na uwadze rozstrzygnięcie oraz wskazania organu odwoławczego.
W pierwszej kolejności dokonał oceny swojej zdolności do załatwienia sprawy, mając na uwadze, iż ewentualne decyzje wydane przy braku właściwości byłyby nieważne. Zbadał przede wszystkim kwestię posiadania właściwości do rozpatrzenia złożonego wniosku.
Po powtórnej analizie sprawy, organ końcowo stwierdził swoją niewłaściwość z uwagi na brak zaistnienia w sprawie przesłanek wynikających z art. 27 ust. 1 i ewentualnie ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, tj. zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi w związku z rozbudową cmentarza. Stwierdził, iż sam fakt kwestii legalności usytuowania rozbudowywanej części cmentarza wobec uchylenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (uchylonych ze względów formalnych) nie może przekładać się automatycznie na wystąpienie przesłanek zagrożenia życia lub zdrowia ludzi. Do rozstrzygania w powyższych kwestiach związanych z brakiem planów zagospodarowania przestrzennego właściwe są organy administracji architektoniczno-budowlanej a nie sanitarno-epidemiologiczne. Nie leży w gestii inspekcji sanitarnej orzekanie o samowoli budowlanej, a w konsekwencji o zakazie użytkowania budowli jaką jest cmentarz.
W ocenie organu skarżący bezzasadnie podnoszą, iż ustalenie braku właściwości może nastąpić tylko w fazie wszczęcia postępowania obowiązek kontroli właściwości musi być bowiem realizowany w każdym stadium postępowania od momentu jego wszczęcia do momentu rozstrzygnięcia sprawy.
Skarżący ponadto bezzasadnie powołują się na treść postanowienia NSA z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II GW 92/2, dotyczącego nieistniejącego sporu kompetencyjnego pomiędzy PPIS w Kutnie, a Prezydentem Miasta Kutna, wydanym w zupełnie innym stanie faktycznym, bez uwzględnienia kwestii architektoniczno-budowlanych. W rozstrzygnięciu tym NSA ogólnie odnosi się do zadań inspekcji sanitarnej jako nadzorującej cmentarze nie odnosząc się do zaistniałego stanu faktycznego, związanego z kwestiami legalności usytuowania rozbudowywanej części cmentarza.
W dalszej kolejności organ wskazał, iż skarżący w sposób nieuprawniony twierdzą, że rozstrzyganie przyjęte przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie jest kolejną próbą "pozbycia się" sprawy i jest równoznaczne z nieuzasadnioną bezczynnością i przewlekłością postępowania. Podjęte przez organ czynności mają na celu szczegółowe rozpoznanie sprawy, a końcowe rozstrzygnięcie jest ich wynikiem. Natomiast składający wniosek próbują skłonić inspektora sanitarnego do wydania decyzji o określonej treści.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W świetle art. 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na stan faktyczny, tj. bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8 - 9 p.p.s.a.). Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem akt lub czynność organu, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie.
Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezczynność to niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. O przewlekłości postępowania administracyjnego możemy zatem mówić wówczas gdy postępowanie w sprawie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. W doktrynie wskazuje się, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia w sytuacji prowadzenia sprawy w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2012, str. 44; J.Drachal, J.Jagielski, R.Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R.Hausera i M.Wierzbowskiego. Warszawa 2011, str. 70-71). Z "bezczynnością" organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. A zatem skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane. W tym miejscu należy też podkreślić, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną czy nie zawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt w ogóle nie powinien być podjęty.
Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia i realizując jednocześnie obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z treści art. 35 § 3 k.p.a. wynika, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z kolei art. 36 § 1 w zw. z § 2 k.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych, także z przyczyn niezależnych od organu, organ ten jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W rozstrzyganej sprawie podkreślić należy, że organ nie wywiązywał się z obowiązku powiadamiania strony o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie oraz nie wskazywał prawidłowo nowego terminu załatwienia sprawy.
W rozstrzyganej sprawie kwestię bezczynności PPIS w Kutnie należy rozważyć w kontekście art. 19 i art. 65 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W myśl zaś art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W świetle wskazanych przepisów organ administracji, oceniając swoją zdolność do załatwienia określonej sprawy, zobligowany jest więc do zbadania kwestii posiadania lub braku posiadania właściwości do dokonania danej czynności. Obowiązek kontroli właściwości musi być realizowany w każdym stadium postępowania od momentu jego wszczęcia do momentu rozstrzygnięcia sprawy. Błędne jej określenie czy też zaniechanie zbadania przez organ swojej właściwości, którego następstwem może być jej brak w danej sprawie, powoduje, że decyzja wydana w takim postępowaniu dotknięta jest nieważnością, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 1 (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. Beck, Warszawa 2019 r., s. 439). Jak z powyższego wynika, swoją zdolność do prowadzenia konkretnego postępowania każdy organ zobowiązany jest oceniać niezwłocznie po otrzymaniu podania strony. Z takiej powinności nie jest też zwolniony w trakcie toczącego się postępowania. Niezależnie od tego, kiedy organ stwierdzi brak zdolności do prowadzenia postępowania i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, podanie strony niezwłocznie należy przekazać organowi właściwemu w sprawie. Nieistotne są przyczyny zaistnienia takiego stanu. Nie ma zatem znaczenia czy kwestia niewłaściwości danego organu w konkretnej sprawie wynika ze zmiany przepisów prawa czy dokonania przez organ wadliwej oceny obowiązujących już przepisów o właściwości.
Jednak jeżeli tak jak w sprawie niniejszej PPIS w Kutnie w oparciu o podanie skarżących z 8 sierpnia 2021 roku wszczął postępowanie, a następnie wydał decyzję, w której orzekł o żądaniu strony jednak decyzja ta została uchylona w następstwie kontroli instancyjnej, a następnie realizując wytyczne organu II instancji uznał się za niewłaściwy do rozstrzygnięciu o żądaniu skarżących winien zakończyć to postępowanie decyzją o jego umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. ( por. wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r. w sprawie sygn. akt II OSK 3542/18). Wszczęcie postępowania administracyjnego spowodowało, iż organ powinien zakończyć to postępowanie w jeden ze sposobów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (np. art. 104 § 1 i 2 oraz art. 105 § 1 i 2 k.p.a. ) i dopiero następnie przekazać podanie strony organowi w jego ocenie właściwemu do jego rozpoznania zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że w sytuacji, w której podanie strony o wszczęcie postępowania skierowane jest do organu, który w dacie wpływu podania nie był właściwy do jego rozpoznania, organ powinien zastosować wyłącznie przepis art. 65 § 1 k.p.a. Zobowiązany jest więc przesłać podanie do organu właściwego, zawiadamiając o tym stronę oraz przedstawiając jednocześnie powody, dla których uznał się za niewłaściwy w tej sprawie i przesłanki, dla których właściwy jest organ wskazany w zawiadomieniu. Brak wówczas jakichkolwiek podstaw do umorzenia postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 czerwca 2018 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 638/17). Jeżeli jednak, tak jak w sprawie niniejszej, organ uznał się za właściwy, wszczął postępowanie, a dopiero w jego toku, po uchyleniu wydanej przez niego decyzji, uznaje się za organ niewłaściwy niezbędnym jest wydanie rozstrzygnięcia kończącego prowadzone przez niego postępowanie.
Z tych powodów uznając, że organ powinien na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wydać w sprawie decyzję o umorzeniu postępowania sąd uznał skargę na bezczynność PPIS w Kutnie za uzasadnioną i w konsekwencji zobowiązał organ do wydania stosownej decyzji w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych.
Zgodnie z § 1a art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków. Owo przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia (vide: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 maja 2016r. sygn. akt II SAB/Ol 31/16; wyrok WSA w Ł. z dnia 14 października 2015r. sygn. akt II SAB/Łd 137/15; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015r. sygn. akt II OSK 652/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy stwierdzić należy, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na konieczność wykonania zaleceń zawartych w decyzji organu II instancji uchylającej rozstrzygnięcie PPIS w Kutnie. Realizując te wytyczne organ doszedł do przekonania, że jest organem niewłaściwym do załatwienia wniosku skarżących i na podstawie art. 65 k.p.a. przekazał ich wniosek do załatwienia organom architektoniczno-budowlanym. Jednak jak to zostało wykazane powyżej wobec uprzedniego wszczęcia i prowadzenia postępowania uznając się za niewłaściwy do załatwienia sprawy winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a następnie wniosek strony na podstawie art. 65 k.p.a. przekazać do organu właściwego, powyższe uchybienie PPIS w Kutnie nie miało w ocenie sądu charakteru rażącego naruszenia, wynikało z błędnego przekonania organu, że wystarczającym jest zawiadomienie strony o dokonanym przekazaniu sprawy w celu właściwego jej załatwienia.
W konsekwencji stwierdzenia, iż organ dopuścił się bezczynności w stopniu, który nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa sąd za niezasadne uznał nałożenie na organ grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania sąd postanowił w punkcie 4 wyroku, na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących od organu ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu od skargi oraz wynagrodzeniu pełnomocnika będącego radcą prawnym.
k.ż.