III SA/Wr 981/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-10-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneczynność egzekucyjnaskarga na czynność egzekucyjnązarzuty na prowadzenie egzekucjirachunek bankowyzajęcie wierzytelnościprzedawnienienieistnienie obowiązkudoręczenie decyzjisąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na czynność egzekucyjną, uznając, że zarzuty dotyczące istnienia obowiązku i jego przedawnienia nie mogą być badane w postępowaniu skargowym na czynności egzekucyjne.

Skarżący A. W. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną (zajęcie rachunku bankowego). Skarżący podnosił zarzuty dotyczące przedawnienia roszczeń, nieistnienia obowiązku oraz wadliwości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie skargowe na czynności egzekucyjne ma ograniczony zakres kognicji i nie obejmuje badania zarzutów dotyczących istnienia obowiązku, jego przedawnienia czy prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego, które powinny być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu dotyczącym zarzutów na prowadzenie egzekucji.

Przedmiotem skargi A. W. było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, które utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną. Postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu. Skarżący kwestionował m.in. przedawnienie roszczeń, nieistnienie obowiązku oraz skuteczne doręczenie decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzających je decyzji. Sąd administracyjny oddalił skargę, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne (art. 54 § 1 u.p.e.a.) ma ograniczony zakres kognicji. W ramach tego postępowania badane są wyłącznie formalnoprawne aspekty dokonanej czynności egzekucyjnej, a nie merytoryczne zarzuty dotyczące istnienia obowiązku, jego przedawnienia czy prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego. Kwestie te podlegają badaniu w odrębnym postępowaniu dotyczącym zarzutów na prowadzenie egzekucji, które skarżący również wszczął. Sąd podkreślił, że zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia wyklucza możliwość rozpatrywania tych samych zarzutów w ramach różnych postępowań. W związku z tym, wniosek dowodowy skarżącego dotyczący wadliwości doręczenia decyzji nie mógł zostać uwzględniony w tym postępowaniu. Sąd uznał, że czynność zajęcia rachunku bankowego została dokonana zgodnie z przepisami, a zarzuty skarżącego nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie skargowe na czynności egzekucyjne ma ograniczony zakres kognicji i obejmuje jedynie badanie formalnoprawnych aspektów dokonanej czynności egzekucyjnej. Zarzuty merytoryczne podlegają badaniu w odrębnym postępowaniu dotyczącym zarzutów na prowadzenie egzekucji.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne (art. 54 § 1 u.p.e.a.) jest subsydiarnym środkiem ochrony prawnej, który nie może obejmować kwestii podlegających badaniu w ramach innych środków prawnych, takich jak zarzuty na prowadzenie egzekucji. Zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia wyklucza możliwość rozpatrywania tych samych zarzutów w różnych postępowaniach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (30)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 54 § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 80 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 80 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 80 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 32

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 40 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 110

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 109

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 3 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

O.p. art. 70 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

u.p.e.a. art. 60 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo procesowe cywilne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo procesowe cywilne

u.p.e.a. art. 1a § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § 12

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § 12

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Egzekucja z rachunków bankowych jest jednym ze środków egzekucyjnych.

u.p.e.a. art. 86b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakres kognicji sądu w postępowaniu skargowym na czynności egzekucyjne jest ograniczony do badania formalnoprawnych aspektów czynności, a nie merytorycznych zarzutów dotyczących istnienia obowiązku czy jego przedawnienia. Zarzuty dotyczące istnienia obowiązku, jego przedawnienia oraz prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego podlegają badaniu w odrębnym postępowaniu dotyczącym zarzutów na prowadzenie egzekucji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące przedawnienia roszczeń ARiMR. Zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku. Zarzuty dotyczące wadliwości doręczenia decyzji administracyjnej. Zarzuty dotyczące dopuszczalności egzekucji i spełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego.

Godne uwagi sformułowania

skarga na czynności egzekucyjne [...] stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie... W postępowaniu skargowym [...] dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej... Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia.

Skład orzekający

Barbara Ciołek

przewodniczący

Kamila Paszowska-Wojnar

sprawozdawca

Anna Kuczyńska-Szczytkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska co do zakresu kognicji sądu administracyjnego w postępowaniu skargowym na czynności egzekucyjne oraz zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i może nie mieć bezpośredniego zastosowania w innych postępowaniach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczową kwestię proceduralną w postępowaniu egzekucyjnym: rozgraniczenie między skargą na czynność egzekucyjną a zarzutami na prowadzenie egzekucji. Jest to istotne dla praktyków prawa egzekucyjnego.

Kiedy skarga na czynność egzekucyjną nie wystarczy? Sąd wyjaśnia granice kontroli sądowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 981/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Kamila Paszowska-Wojnar /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Asesor WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 4 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W. przy udziale M. W. i Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 października 2022 r. nr 0201-IEE2.711.147.2022.2.IW w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. W. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, DIAS) z dnia 24 października 2022 r. numer 0201-IEE2.711.147.2022.2.IW, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bolesławcu (dalej: organ I instancji) z dnia 31 sierpnia 2022 r. numer 0202-SEE/711/724/Cz.56197246/54/2022 w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Z akt sprawy wynika, że z majątku skarżącego i jego żony M. W. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...], wystawionego przez Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) we Wrocławiu. Odpis tytułu wykonawczego został skarżącemu doręczony w dniu 7 listopada 2019 r. W toku prowadzonego postępowania, w dniu 14 lipca 2021 r. organ egzekucyjny dokonał trzech zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego i jego żony w S. Bank [...] S.A., P. Bank [...] S.A. i B. Bank [...] S.A. Zawiadomieniami Naczelnika z dnia 18 lipca 2022 r. czynności te zostały uchylone. Następnie w dniu 18 lipca 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego i jego żony w B. Bank [...] S.A. Pismem z dnia 9 sierpnia 2022 r. strona wniosła skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego, w której podniosła zarzut przedawnienia rzekomych roszczeń ARiMR, nieistnienia obowiązku oraz niedochowania procedur i łamanie prawa, wnosząc o umorzenie czynności i postępowań, wstrzymanie czynności egzekucyjnych oraz zwrot ściągniętych środków. Strona wskazała, że w obrocie prawnym brak jest dokumentu potwierdzającego przesłanie decyzji na adres pełnomocnika, a zatem decyzja, jako nie doręczona, nie jest ostateczna i nie może stanowić podstawy wystawienia tytułu wykonawczego. Dalej podniesiono, że tytuł wykonawczy został wystawiony po okresie przedawnienia (tj. po 31.12.2018 r.) i przedstawiono w tej mierze argumentację. Zdaniem strony organ winien wskazać konkretne dowody potwierdzające legalność tytułu wykonawczego.
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2022 r. organ I instancji oddalił skargę na czynność egzekucyjną, stwierdzając brak przesłanek uzasadniających jej uwzględnienie. W szczególności organ ten wskazał, że czynność została dokonana w sposób prawidłowy, a odnośnie zarzutów przedawnienia i nieistnienia obowiązku toczy się odrębne postępowanie.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący podtrzymał dotychczasowe argumenty, a ponadto podniósł, że organ nie zbadał i nie udowodnił dopuszczalności egzekucji, tj., czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi formalne. W ocenie strony, samo stwierdzenie, że tytuł wykonawczy wystawiony przez ARiMR stanowi prawidłową podstawę do przeprowadzenia egzekucji, nie jest wystarczające.
Po rozpatrzeniu zażalenia strony na powyższe postanowienie organu I instancji, organ odwoławczy rozstrzygnięciem z dnia 24 października 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ ten powołał się m.in. na treść przepisów art. 80, 67 § 2, 54 § 1 i 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.) i stwierdził, że nie zostały one naruszone przez organ I instancji. W szczególności wskazał, że w zaskarżonej czynności nie dopatrzono się uchybień formalnych, ponieważ zawiadomienie o zajęciu odpowiada wymogom określonym dla tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 176) i skarżącemu doręczono powyższe zawiadomienie w dniu 4 sierpnia 2022 r. Wskazano również, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną nie podlegają badaniu okoliczności dotyczące niedopuszczalności egzekucji, czy nieistnienia obowiązku (gdyż są one oceniane w postępowaniu w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji, z którego to środka prawnego strona skorzystała). W skardze tej można podnieść wyłącznie okoliczności w zakresie dokonania danej czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka, a jej celem jest wyeliminowanie uchybień popełnionych podczas realizacji określonej czynności egzekucyjnej.
W skardze do tutejszego Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, jak również postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 5 grudnia 2019 r., zawierającego stanowisko wierzyciela. Wniósł także o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6-8 k.p.a. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP przez oparcie organów egzekucyjnych obu instancji na niezgodnym z prawem stanowisku wierzyciela, co skutkowało naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania przez organy administracji przewidzianych przepisami k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., a w szczególności art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa i oznacza, że działanie organu administracji zostanie zakwalifikowane jako niezgodne z prawem zarówno wówczas, gdy zostało podjęte niezgodnie z obowiązującym prawem, jak i wówczas, gdy nie było podstawy prawnej do danego działania; a tym samym zdaniem strony naruszono pozostałe zasady prowadzenia postępowania, w tym zasadę zaufania obywateli do organów Państwa z art. 8 k.p.a. oraz współdziałania organów w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7b k.p.a.), w tym polegających na naruszeniu:
- art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, w tym przez wierzyciela w zajętym przez niego stanowisku, a w ślad za tym przez organy egzekucyjne, a polegające na przyjęciu przez wierzyciela z naruszeniem przepisów prawa, a w ślad za tym przez organy egzekucyjne, błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r. w postaci nieistnienia obowiązku, pomimo, że z należycie przeprowadzonych ustaleń i dowodów znajdujących się w aktach wynika, że obowiązek nie istnieje, gdyż decyzja nie została doręczona skutecznie, bowiem wysłano ją na błędny, nieprawidłowy adres pełnomocnika A. K. - zamiast na prawidłowy, wynikający wyraźnie z dokumentów i pełnomocnictwa złożonego i znajdującego się w aktach sprawy , który znany był organowi i nie uległ zmianie, o czym świadczy fakt, że na ten adres zarówno wcześniej, jak i później organ wysyłał korespondencję pełnomocnikowi, a o czym świadczą liczne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy , co przyznaje w swym stanowisku wierzyciel;
- art. 32, art. 40 § 2 i art. 44 k.p.a. w zw. z art. 110 i 109 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez uznanie, że decyzja Kierownika Powiatowego ARiMR z dnia 5 sierpnia 2013 r., która została wysłana na nieprawidłowy adres pełnomocnika, została skutecznie doręczona i to w formie doręczenia zastępczego, weszła do obrotu prawnego, wiąże organ i stronę oraz stała się ostateczna i może stanowić podstawę obowiązku podlegającego egzekucji, co miało wpływ na wynik sprawy i skutkowało nieuwzględnieniem zarzutów zobowiązanego;
- art. 70 § 1 i 4 O.p. w zw. z art. 60 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania, pomimo uchylenia wobec skarżącego skutków związanych z zastosowaniem środków egzekucyjnych w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek umorzenia wcześniejszych postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i wycofania przez wierzyciela tytułu nr [...];
- art. 29 § 1 u.p.e.a. – organ nie zbadał dopuszczalności egzekucji i nie chodzi o badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym; badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje jedynie ustalenie, czy tytuł wykonawczy podlega egzekucji administracyjnej, czy spełnia wszystkie wymogi formalne, jakie powinien mieć tytuł.
Strona wniosła również o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych dotyczących wydania decyzji z dnia 5 sierpnia 2013 r., wskazanych w skardze, na okoliczność wadliwości i niezgodności z prawem stanowiska wierzyciela stanowiącego podstawę rozstrzygnięć organów egzekucyjnych dotyczących zarzutów, polegającą na przyjęciu, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlega postanowienie DIAS o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Skarżący kwestionował co do samej zasady prawidłowość prowadzenia egzekucji i wystawienia tytułu egzekucyjnego, w tym negował istnienie egzekwowanego obowiązku i podnosił zarzut jego przedawnienia.
Odnosząc się do tak zarysowanego sporu, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.
W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.).
Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności.
W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14).
Podkreślenia wymaga również, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (tak wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13).
Z powyższych względów Sąd podziela pogląd organu w niniejszej sprawie, że w trybie skargi na czynność egzekucyjną przedmiotem rozstrzygnięcia mogą być wyłącznie okoliczności dotyczące prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego pod kątem formalnym, tzn. czy tej konkretnej czynności dokonano zgodnie z trybem wskazanym w przepisach ustawy egzekucyjnej i czy procedura dotycząca zajęcia nie jest obarczona żadnymi wadami. Wobec tego, w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną nie podlegały badaniu okoliczności podnoszone przez skarżącego na różnych etapach sprawy, dotyczące niedopuszczalności egzekucji, prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego, nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia. Jak zasadnie wskazuje organ, kwestie te mogą bowiem podlegać rozpoznaniu jedynie w postępowaniu dotyczącym zarzutów na postępowanie egzekucyjne, które zresztą skarżący składał. Kwestie te nie mogły być zatem przez Sąd uwzględnione.
Z powyższych przyczyn Sąd nie mógł również uwzględnić wniosku dowodowego strony o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego ze wskazanych w skardze dokumentów dotyczących wydania decyzji ARiMR, stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego. Okoliczność, czy doszło do skutecznego doręczenia tej decyzji, czy też nie (na którą skarżący dowody te składał), nie podlega bowiem w ogóle badaniu w tym postępowaniu.
Dalej trzeba wskazać, że przepisy art. 1a pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 54 § 1 u.p.e.a. wskazują, jak należy rozumieć pojęcie "czynności egzekucyjnych". W świetle tych unormowań są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Katalog środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został określony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Jednym z wymienionych środków egzekucyjnych, jest egzekucja z rachunków bankowych (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.).
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 18 lipca 2022 r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego i jego żony w B. Bank [...] S.A.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. W myśl art. 67 § 1a u.p.e.a. zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1.
Stosownie do art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi.
Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu (art. 80 § 2 u.p.e.a.). Natomiast w myśl § 3 tego przepisu ustawy egzekucyjnej, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 86b u.p.e.a., zawiadomienia i wezwania przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego.
Sąd podziela stanowisko DIAS, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego i jego żony, nie naruszył przepisów prawa regulujących kwestię zastosowania tego środka. Należy przy tym zauważyć, że trybu i formy tej konkretnej czynności nie kwestionował w żaden sposób skarżący, koncentrując się na zarzutach dotyczących egzekwowanego obowiązku, w tym prawidłowości jego powstania. Ogólnikowe stwierdzenia zawarte w dotychczasowych pismach oraz w skardze, dotyczące działania organu z naruszeniem prawa, nie mogły wywrzeć zamierzonego skutku, skoro skarżący odnosi je wyłącznie do kwestii związanych z zarzutami w zakresie egzekwowanego obowiązku. Jak już wcześniej była o tym mowa i jak słusznie podnosi organ, zarzuty te nie mogły stanowić przedmiotu badania w niniejszej sprawie, skoro podlegają rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu. Na żadnym etapie sprawy skarżący nie formułował również argumentów odnośnie ewentualnej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego.
Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione. W sprawie nie stwierdzono takiego naruszenia przepisów, które powodowałoby konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, w związku z czym skargę oddalono na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI