III SA/Wr 975/22

III SA/Wr 975/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92a ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca) Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 października 2022 r. nr 0201-IGC.48.48.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. K. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) z dnia 7 października 2022 r. nr 0201-IGC.48.48.2022 utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: Naczelnik UCS, organ pierwszej instancji) z dnia 30 czerwca 2022 r. nr 458000-COC-3.48.24.2022 o nałożeniu na zarządzającego transportem kary pieniężnej w wysokości 500 zł.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że funkcjonariusze UCS w dniu 18 listopada 2020 r. na [...] km autostrady [...] w J. zatrzymali do kontroli drogowej ciągnik samochodowy marki [...] wraz z naczepą ciężarową. Ustalili, że zespołem pojazdów kierował L. G. wykonujący międzynarodowy transport drogowy rzeczy z N. do Polski. Przewoźnikiem była L. spółka z o.o. sp. komandytowa z siedzibą w W. (dalej: przewoźnik). Przewożonymi towarami były odpady w postaci [...]. Kierowca okazał funkcjonariuszom UCS list przewozowy CMR z 18 listopada 2020 r. z adnotacją w polu nr 8 – "[...]" oraz dokument [...] nr [...]. Odnośnie do dokumentu uprawniającego do wwozu towaru do Polski kierowca wyjaśnił, że informację (dalej: załącznik VII) określoną w załączniku nr VII rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. UE L nr 190/1 z dnia 12 lipca 2006 r. ze zm.; dalej: rozporządzenie 1013/2006) ma otrzymać na terenie Polski na jednej ze stacji paliw. Podczas czynności kontrolnych załącznik VII został przesłany drogą elektroniczną na telefon kierowcy oraz funkcjonariusza UCS. Informację tę, w ślad za wnioskiem o przeprowadzenie oceny przewożonego towaru, funkcjonariusze UCS przesłali do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we Wrocławiu – Delegatura w Jeleniej Górze (dalej: WIOŚ). Ponadto przesłuchali kierowcę, który oświadczył, że wcześniej za każdym razem miał ze sobą dokument na przewożony odpad – załącznik VII. Pierwszy raz się zdarzyło, że załącznika VII nie otrzymał i miał być mu przekazany przez WhatsApp do wydrukowania na stacji paliw, ale nikt nie chciał go wydrukować. Orzeczeniem z 18 listopada 2020 r. WIOŚ uznał kontrolowany przewóz za nielegalne przemieszczenie odpadów wskazując, że w załączniku VII nie uzupełniono punktów 3, 4, 5b oraz 12, tj. dotyczących ilości przemieszczanych odpadów, daty przemieszczania odpadów, kolejnego przewoźnika odpadów i podpisu pod oświadczeniem osoby, która zorganizowała przemieszczenie odpadów z nieczytelna datą 19 lub 29 października 2020 r.. Załącznik VII został przedstawiony w formie elektronicznej (zdjęcie). WIOŚ wskazując na wymogi proceduralne uznał, że przemieszczenie odpadów jest realizowane w sposób, który nie został konkretnie określony w załączniku VII i wobec tego stanowi nielegalne przemieszczenie odpadów.
W konsekwencji funkcjonariusze UCS stwierdzili naruszenia opisane w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (u.t.d.), lp. 1.12, lp. 4.5 i lp. 4.8.
Ustalenia te znalazły odzwierciedlenie w protokole z kontroli drogowej, który kierowca podpisał bez zastrzeżeń.
Do czasu wydania decyzji przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska kontrolowany zespół pojazdów został zatrzymany.
Ocenę towaru i wnioski z orzeczenia WIOŚ potwierdził w piśmie z 19 listopada 2020 r.
Pismem z 14 lutego 2022 r. Naczelnik UCS zawiadomił stronę jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie przewoźnika o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z wykonywaniem międzynarodowego przewozu drogowego z naruszeniem art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) ustawy z dnia 6 września 2001 r. u.t.d. (Dz.U. z 2019, poz. 2140 ze zm.; dalej: u.d.t.) i art. 18 ust. 1 rozporządzenia 1013/2006 po kontroli drogowej z dnia 18 listopada 2020 r. Jednocześnie wezwał stronę do wyjaśnienia przyczyn nieokazania przez kierowcę do kontroli drogowej załącznika VII oraz wskazania okoliczności określonych w art. 92c u.t.d zwalniających zarządzającego transportem z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.
Strona przedstawiła wyjaśnienia w sprawie w piśmie, które do Naczelnika UCS wpłynęło 22 marca 2022 r. wskazując, że kierowca był wyposażony w niezbędne dokumenty i nie są stronie znane okoliczności braku ich posiadania przez kierowcę podczas kontroli drogowej w dniu 18 listopada 2020 r. Wniósł o umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego.
Pismem z 23 maja 2022 r. strona wniosła zastrzeżenia do zeznań kierowcy jako niespójnych i sprzecznych ze stanem faktycznym
Decyzją z 30 czerwca 2022 r. Naczelnik UCS nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w dokument, o którym mowa w art. 87 u.k.p., wymagany w związku z realizowanym przewozem – za każdy dokument, na podstawie art. 92a ust. 8 oraz lp. 1.7 załącznika nr 4 do u.t.d.
W uzasadnieniu, powołując się na art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.t.d., art. 2 pkt 5 i art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.Urz. UE L 300, str. 51 ze zm., dalej: rozporządzenie 1071/2009) oraz art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 wskazał, że zarządzający transportem odpowiada m.in. za przygotowanie i wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty, w tym załącznik VII. Wyjaśnił, że strona jest zarządzającym transportem w przedsiębiorstwie przewoźnika, co ustalił w oparciu o pismo Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 22 września 2021 r. W dniu 18 listopada 2020 r. kierowca przewoźnika wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy odpadów. Wskazał, że zarządzający transportem winien tak zorganizować przewóz, aby kierowca przy odbiorze odpadów otrzymał komplet dokumentów związanych z przewożonym towarem, a w szczególności załącznik VII. Niedopuszczalnym jest, aby w transgranicznym przewozie odpadów załącznik VII był w formie elektronicznej, okazywany podczas kontroli drogowej na telefonie i w takiej formie przesłany kontrolującym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami kierowca winien posiadać ten dokument w momencie przekraczania granicy polskiej i okazać go kontrolującym. Kłopoty kierowca z wydrukowaniem tego dokumentu na stacji paliw nie zwalniają zarządzającego transportem z odpowiedzialności, która jest ponadstandardowa w sytuacji przewozu odpadów. Działalność w tym zakresie nie jest typową działalnością transportową, lecz szczególnego podwyższonego ryzyka. Uwzględniając ustalenia w sprawie stwierdził, że stanowią one naruszenie opisane w lp. 1.7 załącznika nr 4 do u.t.d. Naczelnik UCS nie znalazł podstaw do zastosowania art. 93c u.t.d., w tym zwolnienia z odpowiedzialności strony.
W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor IAS zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Naczelnika UCS. W uzasadnieniu wskazał, że okazanie podczas kontroli drogowej załącznika VII na telefonie komórkowym, wymuszone faktem kontroli, nie spełnia wymagań uznania go za dokument i powoduje, że przewóz odpadów odbywał się niezgodnie z przepisami, w tym art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d. Przyjął, że w momencie kontroli przewóz odbywał się bez załącznika VII, tj. dokumentu potwierdzającego rodzaj i ilość transportowanych odpadów. Ni uznał przy tym, że skoro kierowca okazał ten dokument na telefonie komórkowym, to istniał on wcześniej i wobec tego kierowca został w ten dokument wyposażony. Do momentu czynności kontrolnych kierowca nie posiadał załącznika VII nawet na urządzeniu mobilnym w formie skanu. Ponadto otrzymany w trakcie kontroli skan tego dokumentu był nieczytelny, a jego treść nie identyfikowała przewozu. Brak było danych dotyczących rzeczywistej ilości odpadów, rzeczywistej daty przemieszczenia odpadów, danych drugiego i kolejnego przewoźnika odpadów oraz podpisu osoby, która zorganizowała przemieszczenie. Organ odwoławczy podkreślił, że dopiero urząd kraju wysyłki w N. pozyskał wymagane dokumenty i przekazał je do GIOŚ w Polsce w związku z czym transport odpadów w Polsce mógł być kontynuowany. Podobnie, jak organ pierwszej instancji, nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 w zw. z ust. 1a oraz ust. 2 u.t.d.
W skardze strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. W grupie zarzutów o charakterze procesowym zarzuciła naruszenie art.art. 7, 8, 11, 68 § 2, 75 § 1, 77 § 1, 80, 107 § 2 i 3 oraz 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), natomiast w grupie zarzutów dotyczących prawa materialnego – art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92a ust. 1 u.t.d., art. 92a ust. 1, 2, 8 i 11 w zw. z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 12 Prawa przedsiębiorców, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d. Na tej podstawie strona wniosła o:
a) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jednocześnie uchylając decyzję Naczelnika UCS obarczoną wadą nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (p.p.s.a.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) ewentualnie, z ostrożności procesowej, na wypadek nieuznania przez Sąd, że powyższe naruszenie prawa miało charakter rażący – o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.,
b) stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika UCS poprzedzającej zaskarżoną decyzję – jako wydanej bez podstawy prawnej – na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.;
c) umorzenie postępowania administracyjnego (pierwszej instancji) na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a.;
d) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
e) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ, a w razie nieuwzględnienia wniosku – przez Sąd;
f) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 lub 2 p.p.s.a.
Zarzuty i wnioski skargi szczegółowo umotywowała i argumentację w tym zakresie rozszerzyła w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie ma zastosowania.
Sprawa dotyczy zasadności nałożenia kary pieniężnej na skarżącego jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie przewoźnika z tytułu niewyposażenia kierowcy w inny dokument, o którym mowa w art. 87 u.t.d., wymagany w związku z realizowanym przewozem odpadów.
Funkcjonariusze UCS w dniu 18 listopada 2020 r. na [...] km autostrady [...] poddali kontroli drogowej zespół pojazdów, którym wykonywany był przez przewoźnika międzynarodowy transport drogowy rzeczy z N. do Polski.
W sprawie nie jest sporne, że skarżący był w dacie kontroli drogowej zarządzającym transportem u przewoźnika. Nie jest także sporne, że transport ten stanowił przewóz drogowy rzeczy - transport z N. do Polski odpadów [...] w ilości [...] kg niebędących odpadami niebezpiecznymi, nie stanowiących zagrożenia dla środowiska/ludzi i klasyfikowanych do kodu B 1010 na Liście zielonej stanowiącej załącznik III rozporządzenia nr 1013/2006. Ustalenia te nie budzą zastrzeżeń także Sądu w składzie orzekającym.
Wedle organu odwoławczego, kierowca wykonujący ww. przewóz nie posiadał dokumentu wymaganego dla przemieszczenia odpadów, tj. załącznika VII do rozporządzenia nr 1013/2006, ponieważ został okazany funkcjonariuszom UCS na urządzeniu mobilnym (telefon) jako zdjęcie w trakcie czynności kontrolnych, co nie spełnia uznania go za dokument. Ponadto dopiero czynności kontrolne spowodowały, że ten dokument został kierowcy przesłany, a do tego momentu kierowca takiego dokumentu nie posiadał nawet na urządzeniu mobilnym. Ustalenie to narusza przepis art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d. i wypełnia opis naruszenia z lp. 1.7 załącznika nr 4 do u.t.d. wobec niewyposażenia kierowcy przed rozpoczęciem przemieszczenia odpadów w załącznik VII, co na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. w zw. z art. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1071/2009 skutkuje odpowiedzialnością skarżącego jako zarządzającego transportem.
Zdaniem skarżącego, nie ponosi on odpowiedzialności w sprawie, ponieważ kierowca został wyposażony w odpowiednie dokumenty.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy błędnie przyjął w sprawie, że kierowca wykonując w dniu 18 listopada 2020 r. transport drogowy rzeczy nie dysponował i nie został wyposażony w dokument – załącznik VII niezbędny przy przemieszczaniu odpadów z listy zielonej.
Zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 3 lit. f) u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.
W przypadku międzynarodowego transportu odpadów z listy zielonej, jak to miało miejsce w sprawie, zastosowanie ma rozporządzenie nr 1013/2006 określające procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia. Z art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1013/2006 wynika, że ogólnym obowiązkom w zakresie informowania, określonym w art. 18, podlegają przemieszczenia odpadów wyszczególnionych w załączniku III lub IIIB, przeznaczonych do odzysku, jeżeli ilość przemieszczanych odpadów przekracza 20 kg. Zgodnie natomiast z art. 18 w przypadku odpadów określonych w art. 3 ust. 2 i 4, które mają zostać przesłane, należy dopełnić następujących wymogów proceduralnych: a) dla ułatwienia śledzenia przemieszczania takich odpadów osoba podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki, która organizuje przemieszczanie, zobowiązana jest zapewnić, by do przemieszczenia dołączony był dokument określony w załączniku VII; b) dokument określony w załączniku VII jest podpisywany przed dokonaniem przemieszczenia przez osobę, która je organizuje, oraz przez prowadzącego instalację odzysku lub laboratorium i przez odbiorcę po otrzymaniu danych odpadów. Na podstawie art. 26 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 dokumenty, które zgodnie z art. 16 lit. c) i art. 18 mają towarzyszyć każdemu transportowi, mogą mieć form elektroniczną z podpisami mogą mieć formę elektroniczną z podpisami elektronicznymi, jeżeli możliwe jest ich odczytanie w każdym czasie w trakcie transportu oraz jeżeli taka forma jest akceptowana przez zainteresowane właściwe organy.
W związku z globalną epidemią COVID-19 instytucje unijne, w tym Komisja Europejska (dalej też: KE), podjęły działania w celu ochrony zdrowia ludności a jednocześnie uniknięcia zakłóceń swobodnego przepływu osób oraz dostaw towarów i usług podstawowych w całej Europie poprzez bieżące opracowanie wytycznych i zaleceń takich jak Covid-19 Wytyczne dotyczące środków zarządzania granicami w celu ochrony zdrowia i zapewnienia dostępności towarów i usług podstawowych 2020/C 86 I/01 (Dz.Urz UE z 16.03.2020 CI 86/1). W wytycznych określone zostały zasady regulujące zintegrowane podejście do skutecznego zarządzania granicami w celu ochrony zdrowia przy zachowaniu integralności jednolitego rynku. W zakresie transportu towarów i usług wskazano, że ogólnie rzecz biorąc, środki kontroli nie powinny powodować poważnych zakłóceń w funkcjonowaniu łańcuchów dostaw, podstawowych usług użyteczności publicznej oraz gospodarek krajowych i całej unijnej gospodarki. Na tej podstawie w dniu 23 marca 2020 r. KE przyjęła Komunikat w sprawie wdrożenia uprzywilejowanych korytarzy w kontekście wytycznych dotyczących środków zarządzania granicami w celu ochrony zdrowia i zapewnienia dostępności towarów i usług podstawowych 2020/C 96 I/01 (Dz.Urz. UE z 24.03.2020 CI 96/1). Wynika z niego – pkt 10 - że na przejściach granicznych na trasie uprzywilejowanych korytarzy procedury należy ograniczyć i uprościć do niezbędnego minimum. Kierowcy pojazdów wykonujących przewozy towarowe nie powinni być proszeni o przedstawienie żadnego dokumentu innego niż ich dokument tożsamości i prawo jazdy oraz, w razie potrzeby, pismo od pracodawcy według standardowego wzoru (załącznik 3). Za wystarczające należy uznać złożenie dokumentów w formie elektronicznej lub ich wyświetlenie na ekranie urządzenia elektronicznego. Z pkt 12 wynika, że Inne kontrole dokumentów i ładunków – takie jak kontrole drogowe – powinny być ograniczone do minimum i nie powinny przekraczać normalnych poziomów, aby zapewnić swobodny przepływ towarów i uniknąć dodatkowych opóźnień. W komunikacie wzywa się państwa członkowskie do pełnego wdrożenia wytycznych dotyczących zarządzania granicami w odniesieniu do wszystkich wewnątrzunijnych przewozów towarowych. Zasady dotyczące transportu towarów zawarte w niniejszym komunikacie stosuje się mutatis mutandis do przemieszczania odpadów na podstawie rozporządzenia nr 1013/2006.
Odwołując się do rozporządzenia nr 1013/2006, ww. Wytycznych i Komunikatu Komisja Europejska wydała dokument z 30 marca 2020 r. z zaleceniami i wytycznymi dotyczącymi m.in. formy dokumentów i informacji przy przemieszczaniu odpadów (dostępne: https://environment.ec.europa.eu/system/files/2020-12/waste-shipments-COVID19-pl.pdf) – "Przemieszczania odpadów w kontekście kryzysu spowodowanego epidemią COVID-19: Wymiana informacji i wytyczne dotyczące stosowania rozporządzenia UE w sprawie przemieszczania odpadów".
Celem tego dokumentu było wypracowanie wspólnego podejścia do zapewnienia ciągłości przemieszczania odpadów w całej UE przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego i ochrony środowiska w wyjątkowych okolicznościach spowodowanych pandemią COVID-19. Zawiera on wytyczne dla właściwych organów państw członkowskich, podmiotów gospodarczych i wszystkich zainteresowanych stron, służące: 1) zapobieganiu powstawaniu przeszkód w transgranicznym przemieszczaniu odpadów w UE i ograniczaniu tych przeszkód, oraz 2) ułatwianiu wdrażania przepisów UE dotyczących przemieszczania odpadów. Podkreślono w nim, że W dokumencie tym zaleca się – z powołaniem na art. 26 ust. 4 rozporządzenia nr 1013/2006, stosowanie procedur elektronicznych, dokumentów elektronicznych i przyjmowanie przez właściwe organy wszystkich państw członkowskich dokumentów i informacji w formie elektronicznej. Podkreślono, że wielu państwach członkowskich w przypadku przemieszczania odpadów domyślnie stosuje się procedury z wykorzystaniem papierowej formy dokumentów: dokumenty papierowe są podpisywane, towarzyszą przesyłkom i są fizycznie przedstawiane lub wymieniane na różnych etapach transportu. W kontekście zdalnej organizacji pracy w związku z kryzysem wywołanym przez COVID-19 korzystanie z procedur opartych na dokumentacji papierowej znacząco wpływa na terminowość procedur administracyjnych. W celu zminimalizowania fizycznego kontaktu należy ponadto unikać regularnej wymiany dokumentów papierowych między różnymi podmiotami gospodarczymi i różnymi organami w trakcie przemieszczania odpadów. Stosowanie procedur elektronicznych może przyjmować różne formy, od wymiany dokumentów i wyrażania zgody za pośrednictwem poczty elektronicznej po korzystanie z wprowadzonych już przez niektóre państwa członkowskie kompleksowych systemów wymiany danych między państwami. W celu zapewnienia sprawnego przemieszczania odpadów w obecnej sytuacji zaleca się następujące rozwiązania praktyczne cała komunikacja dotycząca zgłoszenia, zgody i wymogów obowiązujących po wydaniu zgody powinna być przesyłana w formacie cyfrowym, w tym dokument określony w załączniku VII i o którym mowa w art. 18 rozporządzenia o przemieszczaniu odpadów.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 1792 ze zm.) organem odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia nr 1013/2006, w rozumieniu art. 53 tego rozporządzenia, jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska, który jest w szczególności organem właściwym w sprawach: 1) przywozu odpadów na teren kraju; 2) wywozu odpadów poza teren kraju; 3) tranzytu odpadów przez teren kraju.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska opracował czasowo wprowadzone, do odwołania, zasady obowiązujące w transgranicznym przemieszczaniu odpadów - Informacja w sprawie obiegu dokumentacji i szczególnych procedur dla transgranicznego przemieszczania odpadów w okresie epidemii COVID-19 (dalej: Informacja; opublikowana 6 kwietnia 2020 r. i obecnie dostępna: https://www.gov.pl/web/wios-gdansk/pl-transgraniczne-przemieszczanie-odpadow-w-okresie-epidemii-covid-19-poniedzialek-06042020). Z informacji tej wynika, że zalecane jest, aby w trakcie transportu dokumenty, wymagane w transgranicznym przemieszczaniu odpadów, miały formę elektroniczną. Przemieszczanie odpadów może odbywać się na podstawie dokumentów posiadanych przez kierowcę na urządzeniu mobilnym, np. telefon, tablet, laptop, i w takiej formie okazywane podczas kontroli transportu. Elektroniczna wersja dokumentów (kopie dokumentów zgłoszenia, kopie zezwoleń, dokument przesyłania lub załącznik VII) powinny mieć formę skanu podpisanego dokumentu, lub, gdy to możliwe, opatrzone podpisem elektronicznym.
Z przytoczonych przepisów oraz nadzwyczajnie przyjętych do realizacji na czas epidemii COVID-19 zaleceń w zakresie formy informacji i dokumentów niezbędnych przy transgranicznym transporcie odpadów wynika, że w przypadku transgranicznego transportu odpadów załącznik VII wymagany przy transgranicznym przemieszczaniu odpadów mógł mieć formę elektroniczną okazywaną podczas kontroli na urządzeniu mobilnym.
Z uwagi na fakt, że w sprawie poddanej kontroli Sądu transport odpadów miał miejsce w dniu 18 listopada 2020 r., tj. w czasie wzrostu epidemii COVID-19, ww. ułatwienia w zakresie formy załącznika VII miały w sprawie zastosowanie.
Przyjęte na czas epidemii COVID-19 ww. szczególne procedury przemieszczania odpadów i ich transportu nie zostały jednak uwzględnione w sprawie.
Z protokołu kontroli drogowej z 18 listopada 2020 r. wynika, że załącznik VII został przesłany na telefon kierowcy, a następnie – na telefon funkcjonariusza USC w trakcie czynności kontrolnych, podczas oczekiwania na orzeczenie WIOŚ. Z orzeczenia WIOŚ z dnia 18 listopada 2020 r. wynika, że załącznik VII został przedstawiony w formie elektronicznej i nie uzupełniono w nim pkt 3 (rzeczywista ilość), pkt 4 (rzeczywista data przemieszczenia), 5b (drugi przewoźnik) i pkt 12 (oświadczenie osoby, która zorganizowała przemieszczenie). Z protokołu przesłuchania kierowcy z dnia 18 listopada 2020 r. wynika, że załącznik VII miał być przekazany kierowcy WhatsApp i wydrukowany na stacji paliw, ale po drodze kierowca nie miał gdzie go wydrukować, bo nikt nie chciał go wydrukować.
Mając na uwadze powyższe okoliczności organy obu instancji błędnie ustaliły, że kierowca nie posiadał w czasie czynności kontrolnych w dniu 18 listopada 2020 r. załącznika VII, ponieważ ze względu na jego formę elektroniczną nie mógł być uznany za dokument. Nieprawidłowo też stwierdziły, że ze względu na przesłanie kierowcy i okazanie go w trakcie czynności kontrolnych nie można przyjąć, że załącznik VII istniał wcześniej i wobec tego kierowca był w niego wyposażony.
Co do dopuszczalności formy elektronicznej załącznika VII (w tym w formie skanu) okazanego podczas kontroli drogowej na urządzeniu mobilnym kierowcy jednoznacznie przekonują przytoczone wyżej procedury transgranicznego przemieszczania odpadów w kontekście kryzysu wywołanego epidemią COVID-19. Taka forma załącznika VII oraz okazanie go na urządzeniu mobilnym spełniała w tym czasie wymogi rozporządzenia nr 1013/2006 i w konsekwencji – art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d.
Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że nadzwyczajna sytuacja wywołana epidemią koronawirusa co do zasady mogła wpłynąć na moment przesłania skanu załącznika VII na urządzenie mobilne kierowcy, tj. w trakcie trwającej kontroli. Ze względu jednak na zeznania kierowcy nie jest uzasadniona argumentacja Dyrektora IAS, że do tego czasu dokument ten nie istniał. Kierowca zeznał, że otrzymał ten dokument elektronicznie, ale nie miał możliwości go wydrukować. Trzeba tu podkreślić, że podmiotem zobowiązanym do wystawienia tego dokumentu (wystawcą) w sprawie poddanej kontroli Sądu był przedsiębiorca [...]. Nie można wykluczyć, że to po jego stronie zaistniały powody opóźnienia – o ile w ogóle do niego doszło, gdy wziąć pod uwagę zeznania kierowcy - w przekazaniu tego dokumentu czy to kierowcy, czy skarżącemu jako zarządzającemu transportem. Niewątpliwie jednak w czasie kontroli dokument ten został funkcjonariuszom okazany i w tym zakresie nie miał też wątpliwości WIOŚ orzekając co prawda o nielegalnym przemieszaniu odpadów transportowanych przez kierowcę, lecz nie z powodu braku załącznika VII, ale z powodu braków w tym załączniku. Sąd w składzie orzekającym nie znajduje podstaw faktycznych i prawnych, by okazany w trakcie kontroli drogowej nie istniał przed tym momentem.
Powszechnie też wiadomo, że kontrola drogowa w sprawie przypadła na czas drugiej fali zachorowań na COVID-19 i częściowy lockdown od początku listopada 2020 r. na terytorium N., co mogło utrudnić komunikację. Stanowi to wystarczające usprawiedliwienie ewentualnego – choć w sprawie niewykazanego jednoznacznie - opóźnienia w przekazaniu na urządzenie mobilne kierowcy skanu załącznika VII, a organ odwoławczy okoliczność taką winien w sprawie uwzględnić z urzędu.
Skoro zatem kierowca okazał do kontroli drogowej w dniu 18 listopada 2020 r. załącznik VII w formie elektronicznej na urządzeniu mobilnym, tym samym nie doszło do naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d. W konsekwencji nie zaistniały podstawy odpowiedzialności skarżącego jako zarządzającego transportem z tytułu niewyposażenia kierowcy w ww. dokument. Nałożenie kary pieniężnej na podstawie lp. 1.7 załącznika nr 4 do u.t.d. jest więc bezpodstawne.
Końcowo Sąd zauważa, że dowody na podstawie których podjęto zaskarżona decyzję (i decyzję ją poprzedzającą) nie zostały włączone w sposób przewidziany procedurą administracyjną, która ma zastosowanie w sprawie. Nie jest to jednak uchybienie istotne, ponieważ zapewniono stronie dostęp i umożliwiono zapoznanie się ze wszystkimi dowodami (dokumentami) w sprawie przesyłając skarżącemu ich kopie w ramach stosowania art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, co akta administracyjne sprawy potwierdzają.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) p.p.s.a.
W ponownym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.