III SA/WR 963/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia ze składek, uznając, że organ nieprawidłowo oparł się wyłącznie na kodzie PKD z rejestru REGON, ignorując faktyczną działalność przedsiębiorcy.
Skarżący R.K. zwrócił się do ZUS o zwolnienie z opłacania składek za listopad 2020 r. ZUS odmówił, wskazując, że przeważająca działalność skarżącego według rejestru REGON miała kod PKD 46.42.Z, który nie kwalifikował do zwolnienia. Skarżący argumentował, że faktycznie prowadzi działalność o kodzie 47.72.Z. WSA we Wrocławiu uchylił decyzję ZUS, stwierdzając, że organ nieprawidłowo oparł się wyłącznie na danych z rejestru REGON, nie badając faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej, co narusza przepisy i cel ustawy COVID-19.
Sprawa dotyczyła skargi R.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Solidarnościowy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad 2020 r. ZUS odmówił zwolnienia, ponieważ według danych z rejestru REGON, przeważająca działalność skarżącego na dzień 30 września 2020 r. była oznaczona kodem PKD 46.42.Z, który nie kwalifikował do ulgi przewidzianej w art. 31zo ustawy COVID-19. Skarżący podniósł, że faktycznie od 1993 r. prowadzi działalność detaliczną obuwia i wyrobów skórzanych (PKD 47.72.Z), a zmiana w rejestrze REGON została już wprowadzona. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że ZUS nieprawidłowo ograniczył się do analizy danych z rejestru REGON, traktując je jako wyłączny dowód przeważającej działalności. Sąd podkreślił, że wpis do rejestru ma charakter deklaratoryjny i stanowi jedynie domniemanie faktyczne, które może być obalone dowodem przeciwnym. Zgodnie z orzecznictwem, organ powinien badać rzeczywisty stan faktyczny, a nie tylko formalny wpis, zwłaszcza w kontekście celu ustawy COVID-19, jakim jest realne wsparcie przedsiębiorców dotkniętych skutkami pandemii. Sąd wskazał, że ZUS powinien umożliwić skarżącemu przedstawienie dowodów potwierdzających faktycznie prowadzoną działalność i prawidłowo zinterpretować przepisy, uwzględniając zasady sprawiedliwości społecznej i proporcjonalności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może ograniczyć się wyłącznie do danych z rejestru REGON. Wpis w rejestrze stanowi jedynie domniemanie, które może być obalone dowodem przeciwnym. Organ powinien zbadać rzeczywisty stan faktyczny prowadzonej działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpis do rejestru REGON ma charakter deklaratoryjny i służy celom statystyki publicznej. Ustawa COVID-19 ma na celu realne wsparcie przedsiębiorców, dlatego organ powinien badać faktyczne prowadzenie działalności, a nie tylko formalny wpis. Organ powinien umożliwić stronie przedstawienie dowodów na potwierdzenie faktycznie prowadzonej działalności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
ustawa COVID-19 art. 31zo § ust. 10
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten przyznaje zwolnienie z opłacania składek przedsiębiorcom prowadzącym na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną określonymi kodami PKD jako przeważającą. Sąd interpretuje go w sposób uwzględniający faktyczne prowadzenie działalności, a nie tylko wpis w rejestrze.
ustawa COVID-19 art. 31zo § ust. 11
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten stanowi, że ocena spełnienia warunku prowadzenia działalności według PKD następuje na podstawie danych z rejestru REGON na dzień 30 września 2020 r. Sąd uznaje ten zapis za domniemanie prawne, które można obalić.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 76 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczalność przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu, co jest kluczowe dla obalenia domniemania z rejestru REGON.
k.p.a. art. 79a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania strony o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o CEIDG
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej i Punktcie Informacji dla Przedsiębiorcy
u.o.s.p. art. 3
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
u.o.s.p. art. 42 § ust. 3 pkt 4
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 32
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nieprawidłowo oparł się wyłącznie na kodzie PKD z rejestru REGON, ignorując faktycznie prowadzoną działalność. Wpis do rejestru REGON ma charakter deklaratoryjny i może być obalony dowodem przeciwnym. Celem ustawy COVID-19 jest realne wsparcie przedsiębiorców, co wymaga badania faktycznego stanu działalności.
Godne uwagi sformułowania
wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność domniemanie prawne zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (...) Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). dane pozyskiwane przez Zakład w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (...) ale przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a.
Skład orzekający
Barbara Ciołek
przewodniczący
Katarzyna Borońska
sprawozdawca
Dominik Dymitruk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie faktycznej przeważającej działalności gospodarczej w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście przepisów antykryzysowych, pomimo formalnych wpisów w rejestrach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą COVID-19 i ulgami w składkach, ale jego zasady interpretacji rejestrów i dowodów mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest badanie faktycznego stanu rzeczy przez organy administracji, a nie tylko opieranie się na formalnych wpisach. Ma to znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorców.
“ZUS odmówił ulgi przez wpis w REGON? Sąd przypomina: liczy się faktyczna działalność!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 963/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Dominik Dymitruk
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 374
art. 31zo
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Dominik Dymitruk, , Protokolant referent Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 stycznia 2021 r. nr 190000/71/3920/2021/RDZ-B6 w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 31 grudnia 2020r R. K. (dalej: strona, skarżący, strona skarżąca) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad 2020 r.
Decyzją z 20 stycznia 2021 r. (nr 190000/71/3920/2021/RDZ-B6) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy (dalej: ZUS, organ, Zakład) odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia za listopad 2020 r. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej ustawa COVID-19) w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: u.s.u.s.). W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31zo ust.10 i 11 ustawy COVID-19 i wskazał, że z analizy informacji zawartych w internetowej bazie REGON i Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu wynika, że przeważająca działalność skarżącego, sprawdzana na dzień 30 września 2020 r., została ujęta w PKD po kodem 46.42.Z, który to kod – zgodnie z ustawą COVID-19 – nie kwalifikuje się do zwolnienia z opłacania składek. Zmiana kodu PKD w rejestrze REGON na uprawniający do zwolnienia , dokonana po tej dacie, nie może prowadzić do uznania, że został spełniony warunek prowadzenia działalności z określonym kodem PKD na dzień 30 września 2020 r
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła "o unieważnienie" ww. decyzji i podniosła, że spełnia warunki do przyznania wnioskowanego zwolnienia. Wskazała, że zakładając działalność gospodarczą jako przeważający kod PKD podała 46.42.Z (sprzedaż hurtowa odzieży i obuwia), jednak nic z tego nie wyszło i faktycznie od 1993 r. prowadzi stale działalność objętą kodem 47.72.Z (sprzedaż detaliczna obuwia i wyrobów skórzanych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach). Odpowiednie korekty w rejestrze REGON tj. na kod PKD 47.72.Z zostały już wprowadzone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika zarazem, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Spór w sprawie dotyczy oceny spełnienia przez stronę skarżącą ustawowego warunku zwolnienia z opłacania składek ( w tym wypadku za listopad 2020 r.), jakim było prowadzenie przez wnioskodawcę przeważającej działalności odpowiadającej kodom PKD wskazanym w art. 31 zo ust. 10 ustawy COVID-19, a w konsekwencji zasadności odmowy przez organ zwolnienia strony z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za wskazany okres rozliczeniowy.
Zgodnie z brzmieniem stanowiącego podstawę materialno-prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.2l.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.2l.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.5l.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.2l.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
Jednym z warunków uprawniających do ubiegania się o taką preferencję jest zatem prowadzenie na dzień 30 września 2020 r. działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, wymienionym w tym przepisie kodem. Jednocześnie ustawodawca zastrzegł w art. 31zo ust. 11 tej ustawy, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Organ oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie oznaczenia działalności gospodarczej według PKD na dzień 30 września 2020 r. stwierdził, że prowadził on działalność o kodzie PKD 46.42.Z jako rodzaj przeważającej działalności, który to kod PKD nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. Zarazem zarzuty i argumenty skarżącego odnosiły się do tego, że prowadził w spornym czasie jako przeważający przedmiot działalności inną działalność, niż wynikałaby z rejestru podmiotów REGON – mieszczącą się w wymienionym w art. 31zo ust. 10 kodzie 47.72.Z.
Podniesione przez skarżącego zarzuty zmierzały zatem do podważenia ustaleń faktycznych, jakich dokonał organ. ZUS ograniczył natomiast postępowanie wyjaśniające wyłącznie do ustalenia treści zapisów w rejestrze podmiotów REGON i CEIDG, co w przekonaniu Sądu , nie znajdowało podstaw w prawidłowej wykładni powołanych wyżej przepisów ustawy COVID-19. W tym zakresie Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko i argumenty przedstawione w szeregu orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, w tym tutejszego Sądu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 614/20, WSA we Wrocławiu z 22 czerwca 2022, sygn. akt III SA/Wr 233/21, WSA w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 539/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 633/21 z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 645/21, dostępne na stronie internetowej Centrala Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA)
Przede wszystkim, mając na względzie powyższą argumentację organu, należy odnieść się do charakteru wpisów w rejestrach prowadzenia działalności gospodarczej (CEIDG/KRS).
W sprawie znaczenie ma ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2296 ze zm., dalej ustawa o CEIDG). W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2215/05; wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1010/13). W zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie czy aktualizację danych do rejestru REGON, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15 Sąd Najwyższy stwierdził że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową. ZUS bezzasadnie w swojej decyzji pominął, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r., poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej.
Podkreślić należy również, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa COVID-19, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 614/20, którego stanowisko w nim zawarte podziela skład orzekający w sprawie wskazał, że klasyfikacja PKD unormowana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251 poz. 1885 ze zm.); dalej: "rozporządzenie PKD". Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce (dalej: "u.o.s.p."). W tym akcie, odnośnie do "przeważającej działalności", w załączniku Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji w pkt 7, wyjaśniono jedynie, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3). Nadto w u.o.s.p. w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu.
Powyższe uwagi pozostają aktualne i istotne w procesie wykładni przytoczonych przepisów art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy COVID-19.Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 kwietnia 2021 r. (sygn. akt I SA/Rz 214/21,CBOSA), z brzmienia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 ustawodawca zdecydował o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma miało nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają bowiem zastosowanie przepisy k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez Zakład w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (zob. art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone.
Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON.
Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony inicjującej postępowanie administracyjne, ale ZUS przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 k.p.a.
Dokonując wykładni powyższych przepisów ZUS powinien uwzględnić zasady wspólne dla systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie wiążą się z wartością demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Pomoc, o jakiej mowa, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły określony w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 rodzaj działalności gospodarczej (co też w treści tego przepisu uczyniono), a nie tylko tym, które legitymują się określonym rodzajem wpisu wyłącznie o formalnym charakterze (o znaczeniu dla statystyki publicznej), niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Mogłoby dojść do naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia (bo o takie prawo chodzi), należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD. Wprowadzenie zaś, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium, wymogu wpisu w rejestrze REGON, w rubryce przeważającej działalności gospodarczej, doprowadziło więc do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie prowadzą na dzień złożenia wniosku jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD wymienionego w ustawie COVID-19, zostały pozbawione dostępu do ulgi. Dokonana więc przez organ wykładnia art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, sprowadzająca się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce CEIDG, prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy, a tym samym, nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej.
W tym kontekście należy podkreślić, że ustawa o zwalczaniu COVID-19 wraz z ustawami ją nowelizującymi (z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567) i ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2020 r. poz. 569) oraz akty wykonawcze, w tym mające zastosowanie w sprawie rozporządzenie COVID wchodzą w skład tzw. pakietu ustaw tworzących Tarcze Antykryzysowe. Regulacje te miały niwelować negatywne dla gospodarki skutki wprowadzenia ustawodawcę szeregu ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, stanowiąc wymierne i realne wsparcie dla podmiotów dotkniętych tymi ograniczeniami i doznających faktycznego, a nie tylko teoretycznego ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Prawidłowa wykładnia regulacji art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy COVID-19 musi zatem uwzględniać taki właśnie cel tych regulacji prawnych.
W ocenie Sądu przedstawione przez organ rozumienie regulacji stanowiącej podstawę przyznania zwolnienia we wnioskowanym przez skarżącą okresie, jest wadliwe i w nieuzasadniony sposób pomija kwestię faktycznej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy o COVID.
W rozpoznawanej sprawie organ w sposób nieuprawniony pominął kwestię rzeczywiście prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, na co wskazywał on we wniosku ( podając kod działalności przeważającej PKD47.72.Z), jak i następnie w skardze. Skarżący podniósł w skardze, że od 1993 r. prowadzi wyłącznie działalność w zakresie sprzedaży detalicznej obuwia i wyrobów skórzanych prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach . Ignorując deklarację strony zawartą we wniosku i nie podejmując działań zmierzających do jej weryfikacji, Zakład dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia. W sytuacji widocznej sprzeczności kodu PKD podanego przez skarżącego w złożonym wniosku, z kodem PKD ustalonym przez ZUS na dzień 30 września 2020 r. na podstawie zapisów w CEIDG, organ winien zwrócić się do strony o wyjaśnienie oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń, mając na uwadze także art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Z podanych względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję jako wadliwą, wydaną przedwcześnie, z naruszeniem przepisów prawa materialnego (błędna wykładnia art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy COVID-19) oraz przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ wezwie skarżącego do przedłożenia stosownych dowodów, z których wynikałoby, że prowadzona przez niego faktyczna działalność gospodarcza w przeważającym zakresie odpowiada kodowi PKD 47.72.Z, wymienionemu w art. 31zo ustawy COVID-19. Jednocześnie organ wyjaśni, jakie dokumenty skarżący powinien przedstawić w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowości podanego przez niego kodu PKD (przykładowo - kopie faktur oraz paragonów fiskalnych, inne dokumenty). Następnie organ dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze przepisy ustawy COVID- 19 oraz przepisy k.p.a. i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI