III SA/WR 93/24

III SA/Wr 93/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Kamila Paszowska-Wojnar /sprawozdawca/
Katarzyna Borońska
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 8 par. 1 art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2024 r. Nr 9001-00000000014/24 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z U. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Polkowicach z dnia 30 listopada 2023 r., Nr 0016-2023-000080; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor OR, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 9 stycznia 2024 r. numer 9001-00000000014/24, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) z dnia 30 listopada 2023 r. o odmowie przyznania S. J. (dalej: strona, skarżący) pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z U.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 13 lipca 2023 r. skarżący złożył wniosek o powyższą pomoc dla rolników w sektorze zbóż i nasion oleistych, dołączając do wniosku fakturę VAT potwierdzającą sprzedaż [...] ton [...]. Wniosek ten został następnie uzupełniony.
Pismem z dnia 18 września 2023 r. organ powiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie ze względu na wyczerpanie środków finansowych przewidzianych na tę pomoc i podjęcie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi działań zmierzających do zwiększenia przez Komisję Europejską tej pomocy. W piśmie tym organ powołał się na brzmienie § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. z 2023 r. poz. 762, dalej jako: rozporządzenie z dnia 21 kwietnia 2023 r.), zgodnie z którym pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków i do wysokości wskazanej sumy środków, a następnie poinformował, że termin załatwienia sprawy ulega wydłużeniu do dnia 30 listopada 2023 r.
Decyzją z dnia 30 listopada 2023 r. odmówił przyznania stronie wnioskowanej pomocy. Wskazał, że zgodnie z treścią § 6 ust. 4 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r. pomoc jest przyznawana do wysokości wskazanej tam sumy środków, które to środki uległy wyczerpaniu.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący powołał się na przewlekłą chorobę żony oraz związane z tą chorobą swoje złe funkcjonowanie, z powodu którego – jak wskazał – "nie do końca zrozumiał, na czym polegało przedłużanie wniosków dotyczących zbóż i nasion oleistych".
Wskazaną wyżej decyzją z dnia 9 stycznia 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ze względu na wyczerpanie środków, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjął działania zmierzające do ich dodatkowego uzyskania. W związku z tym rolnicy, dla których zabrakło środków, otrzymywali z Agencji informacje o przedłużonym terminie na wydanie decyzji do 30 listopada 2023 r. i w takiej właśnie sytuacji znalazła się strona tego postępowania. Dalej podano, że fundusze stanowiące rekompensatę za straty w sektorze zbóż i nasion oleistych zostały uruchomione ale w ramach pomocy publicznej na podstawie Decyzji Komisji Europejskiej z dnia 6 października 2023 r., wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 września 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1965, dalej jako: rozporządzenie zmieniające). Wskazano następnie, ze pomoc ta została uruchomiona dla tych rolników, którzy nie zakwalifikowali się na dopłaty w pierwszym naborze, zaś nabór wniosków w ramach pomocy realizowanej na postawie § 13 zzg rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (wprowadzonego na mocy rozporządzenia zmieniającego) odbył się w okresie od 6 do 31 października 2023 r. Organ podniósł również, że informacja o uruchomieniu powyższego naboru była powszechnie dostępna, tzn. była opublikowana na stronie internetowej Agencji, była wywieszona na tablicach informacyjnych oraz podawana przez pracowników Agencji. Fakt, iż nie dotarła ona do strony, nie oznacza zdaniem organu, że może on dokonać wypłaty środków poza dostępnym limitem środków, a wydanie w tej sytuacji decyzji pozytywnej spowodowałoby, że orzeczenie to byłoby nieważne z mocy art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., a ponadto byłoby ono sprzeczne z przywołanym wcześniej przepisem § 6 ust. 4 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r., zgodnie z którym pomoc mogła być przyznana tylko do wysokości sumy środków. Kolejno organ zwrócił uwagę, że jedyną drogą umożliwiającą uzyskanie wsparcia dla rolników działających w omawianym sektorze, którzy ponieśli straty spowodowane przywozem zbóż z U. i dla których nie wystarczyło środków z tzw. "naboru letniego", było złożenie wniosku w ramach dodatkowego "naboru jesiennego". Pomoc ta jest jednak wsparciem realizowanym na podstawie innych przepisów i finansowanym z innych środków. Zatem wniosek wszczynałby nowe postępowanie administracyjne, które zakończyć musiałoby się wydaniem odrębnej decyzji administracyjnej. Organ zauważył przy tym, że Kierownik BP wysyłając stronie powiadomienie z dnia 18 września 2023 r. nie mógł wiedzieć, jakie decyzje zostaną podjęte na szczeblu unijnym i krajowym w celu zapewnienia rolnikom omawianych rekompensat, a dopiero Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 6 października 2023 r. pozwoliła na uruchomienie odrębnego naboru wniosków. Podniesiono również, że żaden przepis prawa nie zobowiązywał kierowników biur powiatowych do pisemnego informowania rolników o możliwości złożenia wniosku w naborze jesiennym.
Od powyższego rozstrzygnięcia strona złożyła skargę do tutejszego Sądu, zarzucając jej naruszenie:
- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku oparcia rozstrzygnięcia bez wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, które ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co mogłoby w istocie wpłynąć na zmianę dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i prawnych, a tym samym na zmianę treści decyzji;
- art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wezwania skarżącego do ewentualnego usunięcia braków wniosku poprzez jego sprecyzowanie lub jego rozpatrzenie w sposób budzący zaufanie do organów administracji państwowej.
W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wniosek o udzielenie pomocy został złożony w pierwszym naborze, jednak szybko wyczerpały się środki finansowe z tego naboru i Minister Rolnictwa zmuszony został do uruchomienia nowej puli w październiku 2023 r. i nowego naboru. W chwili złożenia wniosku obowiązywały stare przepisy , a zamiarem strony było uzyskanie pomocy finansowej z uwzględnieniem przedłożonych faktur bez względu na to, czy w momencie składania wniosku obowiązywały stare, czy nowe regulacje. Skarżący wskazał, że nikt z Agencji nie informował go o zmianie przepisów i o tym, że w związku z tym zachodzić może konieczność złożenia nowego wniosku w drugim naborze. Następnie podkreślił, że pismo Kierownika BP powiadamiające go o nowym terminie załatwienia sprawy było dla niego "uspokajające, że wszystko jest na dobrej drodze" i był przekonany, że Agencja we doskonale, na jakich przepisach działa (starych czy nowych) i skoro jest informowany o załatwieniu sprawy do końca listopada 2023 r., to sprawa zostanie rozpatrzona. Jak podał, "przez myśl mu nawet nie przeszło, ze wniosek może zostać negatywnie rozpatrzony i to na dodatek z informacją, że w międzyczasie zmieniły się przepisy". Zdaniem skarżącego, gdyby organ rozpatrzył jego wniosek negatywnie do czasu wejścia w życie nowych przepisów, to wtedy mógłby zasadnie twierdzić, że skarżący powinien złożyć kolejny, natomiast skoro był on utwierdzany przez organ, że sprawa będzie rozpatrywana, to wierzył, że nie musi nic dodatkowego składać". W ocenie skarżącego, gdyby organ działał w interesie beneficjentów i w zaufaniu obywateli do państwa, to powinien był chociaż poinformować go i wezwać do ustosunkowania się, w jakim ewentualnie trybie jego wniosek z dnia 13 lipca 2023 r. powinien zostać rozpatrzony, zaś skoro organ nic w tej mierze nie zrobił, będąc instytucją kompetentną, to nie może wyciągać w stosunku do niego negatywnych konsekwencji. Końcowo skarżący wskazał, ze czuje się oszukany przez administrację państwową, a zaskarżona decyzja przerzuca na niego negatywne konsekwencje uchybień popełnionych w trakcie rozpatrywania jego wniosku, polegających na braku wezwania do usunięcia braków czy wyjaśnienia wątpliwości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Biorąc pod uwagę zacytowane przepisy prawa, należy wskazać, że zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera wady, które uzasadniają jego eliminację z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
W nawiązaniu do złożonego przez skarżącego wniosku z dnia 13 lipca 2023 r. o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z U., trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią przepisu § 3 ust. 1 wskazanego na wstępie rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r., pomoc przyznaje się rolnikowi:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2) który dokonał sprzedaży kukurydzy, żyta, jęczmienia, [...], pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 czerwca 2023 r.;
3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739;
4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, [...], pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku;
5) prowadzącemu gospodarstwo rolne o powierzchni do 300 ha użytków rolnych.
Zgodnie z brzmieniem § 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia, pomoc przyznaje się: 1) na wniosek rolnika złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji; 2) w wysokości ustalonej zgodnie z § 6 rozporządzenia; 3) danemu rolnikowi tylko raz.
W myśl § 6 ust. 4 tego samego rozporządzenia, pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, do wysokości sumy kwoty środków, o których mowa w:
1) art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2023/739, wyrażonej w złotych, oraz równowartości tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa oraz
2) art. 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2023/1343, wyrażonej w złotych, oraz dwukrotności tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa.
Z kolei jak stanowi przepis § 13zzg ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, ze zm., dalej jako: rozporządzenie zmieniane), wprowadzonego na mocy powołanego na wstępie rozporządzenia zmieniającego, w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją F. wobec U.;
2) który spełnił warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. poz. 762, 928 i 1320), i mimo tego nie otrzymał tej pomocy.
Stosownie do treści ust. 2 przywołanego paragrafu, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony do dnia 31 października na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.
Zgodnie z brzmieniem § 13zzg ust. 3 tego samego rozporządzenia, wniosek, o którym mowa w ust. 2, zawiera:
1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;
2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL – numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;
4) oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1:
a) o zagrożeniu utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją F. wobec U. oraz niewypłaceniu mu pomocy, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych,
b) o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych.
W ust. 4 omawianego paragrafu uregulowano, że wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych
Natomiast jak wynika z treści § 2 rozporządzenia zmieniającego, pomoc publiczna określona w § 13zzg ust. 1 rozporządzenia zmienianego może być udzielana od dnia ogłoszenia pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy publicznej określonej w tym przepisie.
Biorąc pod uwagę wskazane powyżej przepisy prawa, wskazać należy, że w dniu 18 września 2023 r., w którym organ wystosował do strony powiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie, organowi był wiadomy fakt, iż pula środków pomocy określonej w rozporządzeniu z dnia 21 kwietnia 2023 r., której to pomocy dotyczył wniosek skarżącego z dnia 13 lipca 2023 r., została wyczerpana. Organ w treści powiadomienia wprost zaznaczył, że nie może rozpoznać sprawy w terminie właśnie ze względu na wyczerpanie środków finansowych przewidzianych na tę pomoc oraz ze względu na podjęcie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi działań zmierzających do zwiększenia przez Komisję Europejską tej pomocy. Dalej organ powołał się na treść § 6 ust. 4 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r., zgodnie z którym pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków i do wysokości wskazanej sumy środków, a następnie poinformował, że termin załatwienia sprawy ulega wydłużeniu do dnia 30 listopada 2023 r. Tym samy organ zasugerował stronie, że pula środków tej konkretnej pomocy (podkreślenie Sądu) może zostać zwiększona i w tym właśnie celu (oczekiwania na zwiększenie tej pomocy) wydłużył termin załatwienia sprawy. Słusznie zatem wskazuje skarżący, że na podstawie takiego brzmienia pisma organu mógł przypuszczać, że organ oczekuje na zwiększenie pomocy, po czym zastosuje właściwe regulacje i rozpatrzy jego wniosek (a po spełnieniu warunków do zastosowania omawianej pomocy, zostanie mu ona przyznana). Tymczasem organ, po upływie ponad dwóch miesięcy od wejścia w życie zacytowanych wcześniej przepisów rozporządzenia zmieniającego (co miało miejsce w dniu 22 września 2023 r.), wydał w dniu 30 listopada 2023 r. decyzję odmawiającą skarżącemu pomocy, wskazując na znany już sobie wcześniej fakt wyczerpania puli środków tej pomocy. Okazało się bowiem, że wprowadzony został nowy nabór wniosków (tzw. "jesienny"), który dotyczył innego rodzaju pomocy i wymagał – jak wskazywał sam organ w treści zaskarżonej decyzji - złożenia nowego wniosku, w którym obowiązkowo należało się zrzec prawa do pomocy, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. Nie została natomiast zwiększona pula środków naboru "letniego", odbywającego się w oparciu o treść rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r., co zasugerował organ skarżącemu w piśmie (powiadomieniu) z dnia 18 września 2023 r.
W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę, że w dniu 18 września 2023 r. organowi wiadomym było, że środki na pomoc udzielaną na podstawie rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r. zostały wyczerpane, organ mógł na tej podstawie już tego dnia odmówić skarżącemu przyznania tej pomocy. Jak wynika bowiem z treści przepisu § 6 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia (zacytowanego zresztą przez organ w omawianym piśmie – powiadomieniu), pomoc jest przyznawana tylko do wysokości sumy wskazanych tam środków. W tej sytuacji wniosek skarżącego zostałby merytorycznie rozpatrzony, a jednocześnie skarżący uzyskałby czytelną informację odnośnie przyczyn nieuwzględnienia jego wniosku, co nakierowałoby jego uwagę na poszukiwanie innych możliwości uzyskania pomocy. Natomiast wysłanie skarżącemu powiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie z uwagi na oczekiwanie na zwiększenie puli środków pomocy udzielanej na podstawie rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r. mogło wprowadzić – i de facto wprowadziło – skarżącego w błąd odnośnie możliwości pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku w przyszłości i otrzymania pomocy właśnie na podstawie wzmiankowanego rozporządzenia. Trzeba również dostrzec, że gdyby decyzja o odmowie przyznania pomocy została wydana już w dniu 18 września 2023 r., skarżący nie mógłby dalej pozostawać w przekonaniu, że pomoc zostanie mu udzielona na podstawie dotychczas złożonego wniosku w oparciu o przepisy rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r. i miałby szansę na złożenie kolejnego wniosku lub dokonanie zmiany dotychczasowego wniosku w ramach naboru "jesiennego", który odbywał się do dnia 31 października 2023 r. Natomiast po wydaniu decyzji odmownej w dniu 30 listopada 2023 r., nabór ten był już od miesiąca zamknięty.
W ocenie Sądu działanie organu w niniejszej sprawie dalekie było zatem od spójności i przejrzystości, a takie działania muszą być uznane za sprzeczne z zasadą wzbudzania zaufania do organów administracji, określoną w art. 8 § 1 k.p.a.
Z punktu widzenia omawianej zasady można byłoby natomiast zaakceptować sytuację, w której organ – po wystosowaniu pisma z dnia 18 września 2023 r. o powyższej treści, sugerującej możliwość zwiększenia pomocy na podstawie rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r. i po uzyskaniu informacji o wprowadzeniu nowych regulacji dotyczących kolejnej możliwości uzyskania pomocy (co wymagało zmiany wniosku lub złożenia nowego wniosku) - poinformowałby o tym wprost skarżącego. Trzeba bowiem wziąć pod uwagę, że rozporządzenie zmieniające, w którym został wprowadzony "jesienny" nabór pomocy, weszło w życie już w dniu 22 września 2023 r., a więc kilka dniu po wystosowaniu do skarżącego omawianego pisma. Oznacza to, że udzielenie skarżącemu powyższej informacji pozwoliłoby mu na przygotowanie i złożenie na czas kolejnego wniosku lub zmianę wniosku dotychczasowego. Sąd dostrzega, że nabór "jesienny" był prowadzony w ramach pomocy udzielanej w innej formie i na innych zasadach, jednakże pomoc ta była również skierowana do rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z U. i to właśnie tych, którzy nie uzyskali wcześniej pomocy w oparciu o treść rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r. Z treści § 13 zzg ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia zmienianego, pomoc przyznaje się rolnikowi, który m.in. spełnił warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. i mimo tego nie otrzymał tej pomocy. Poinformowanie skarżącego o możliwościach wynikających z wejścia w życie przepisów rozporządzenia zmieniającego i stosownych wymaganiach w tym zakresie, w tym konieczności złożenia nowego wniosku lub ewentualnej zmiany złożonego już wniosku (zwłaszcza w sytuacji, w której organ zasugerował wcześniej skarżącemu, że nie będzie to konieczne) byłoby również zgodne z zasadą informowania określoną w art. 9 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, organy administracji są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powyższe działania nie zostały jednak przez organ w niniejszej sprawie podjęte, co należy ocenić jako sprzeczne z powoływaną zasadą.
Końcowo Sąd pragnie zauważyć, że treść rozporządzenia zmienianego nie przesądza, że organ nie mógłby rozpoznać wcześniej złożonego wniosku skarżącego (z dnia 13 lipca 2023 r.) w oparciu o nowe przepisy. Zgodnie z brzmieniem przywołanego już wcześniej przepisu § 13 zzg ust. 2 rozporządzenia zmienianego, pomoc, o której mowa w tym rozporządzeniu, jest przyznawana na wniosek producenta rolnego złożony do dnia 31 października (2023 r.) na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. W ocenie Sądu przepis ten nie stoi na przeszkodzie wzięciu pod uwagę wcześniej złożonego wniosku (tzn. w ramach wcześniejszego naboru), o ile spełniałby on warunki określone w tym rozporządzeniu, co wymagałoby jego ewentualnej korekty przez skarżącego. Jak już wcześniej wskazano, zaniechanie organu w zakresie udzielenia skarżącemu odpowiedniej informacji, w związku z wcześniej popełnionymi nieprawidłowościami związanymi z naruszeniem zasady zaufania do organów administracji, nie pozwoliło jednak na dokonanie przez skarżącego w tym zakresie ewentualnej zmiany.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku.