III SA/Wr 908/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dotacji na pokrycie bieżących kosztów działalności gospodarczej, uznając, że weryfikacja oparta wyłącznie na wpisie w rejestrze REGON jest zbyt formalistyczna i narusza zasadę równości.
Fundacja P. złożyła wniosek o dotację na pokrycie bieżących kosztów działalności gospodarczej w związku z pandemią COVID-19. Organ odmówił przyznania dotacji, powołując się na dane z GUS wskazujące, że fundacja nie prowadziła przeważającej działalności gospodarczej według kodów PKD wskazanych w rozporządzeniu. Sąd uchylił zaskarżony akt, uznając, że wyłączna weryfikacja warunku na podstawie wpisu w rejestrze REGON jest zbyt formalistyczna, narusza zasadę równości i nie uwzględnia faktycznego prowadzenia działalności.
Przedmiotem skargi była odmowa udzielenia przez Prezydenta Wrocławia dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej dla mikroprzedsiębiorcy, przyznawanej na podstawie rozporządzenia w sprawie wsparcia poszkodowanych przez pandemię COVID-19. Organ odmówił przyznania dotacji, ponieważ dane z Głównego Urzędu Statystycznego wskazywały, że fundacja na dzień 31 marca 2021 r. nie prowadziła działalności gospodarczej o kodzie PKD wskazanym w rozporządzeniu jako przeważająca. Skarżąca fundacja zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i zbyt formalistyczną wykładnię przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że choć wpis w rejestrze REGON jest podstawą weryfikacji, to nie może być jedynym kryterium, zwłaszcza gdy istnieją inne dowody potwierdzające faktyczne prowadzenie działalności. Sąd uznał, że wyłączna weryfikacja na podstawie wpisu w REGON jest zbyt restrykcyjna, narusza zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i nie przyczynia się do realizacji celu przepisu pomocowego, jakim jest wsparcie przedsiębiorców dotkniętych skutkami pandemii. Sąd uchylił zaskarżony akt, nakazując organowi ponowne rozpoznanie wniosku z uwzględnieniem możliwości wykazania spełnienia warunku na podstawie innych dowodów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wyłączna weryfikacja na podstawie wpisu w rejestrze REGON jest zbyt formalistyczna, narusza zasadę równości wobec prawa i nie uwzględnia faktycznego prowadzenia działalności, co może prowadzić do wykluczenia podmiotów faktycznie uprawnionych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpis w rejestrze REGON, choć stanowi podstawę weryfikacji, nie jest wystarczający jako jedyne kryterium. Domniemanie prawdziwości wpisu jest wzruszalne, a wykluczenie podmiotu spełniającego merytoryczne kryteria z powodu uchybień formalnych jest nieproporcjonalne i narusza zasadę równości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
ustawa COVID-19 art. 15zze4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
rozporządzenie COVID-19 art. 7 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200 § w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców art. 7 § ust. 1 pkt 1 i 2
u.o.s.p. art. 40 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
u.o.s.p. art. 42 § ust. 3 pkt 4
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
rozporządzenie o metodologii art. 9 § ust. 1 i 2 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń
ustawa o KRS art. 40 § ust.1
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym
ustawa o KRS art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym
ustawa o KRS art. 20 § ust. 1a
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyłączna weryfikacja warunku prowadzenia przeważającej działalności gospodarczej na podstawie wpisu w rejestrze REGON jest zbyt formalistyczna i narusza zasadę równości. Istnieją inne dowody pozwalające wykazać faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej. Odmowa udzielenia dotacji podlega kognicji sądu administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że brak wpisu przeważającej działalności gospodarczej według kodu PKD w rejestrze REGON na dzień 31 marca 2021 r. stanowił podstawę do odmowy przyznania dotacji.
Godne uwagi sformułowania
Wpis w rejestrze nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne. Ustawodawca wprowadził w tej materii dwojakie rozwiązanie: po pierwsze w ust. 2 § 7 rozporządzenia COVID-19 (...) wskazał, że oceny spełnienia warunku (...) dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON (...), i po drugie, przewidział, że przedsiębiorca składa w tym zakresie oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Przyjęte rozwiązanie, zdaniem Sądu, prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP, tj. równego dostępu do pomocy podmiotów, które znajdują się w tej samej sytuacji.
Skład orzekający
Andrzej Nikiforów
przewodniczący
Anetta Makowska-Hrycyk
sprawozdawca
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Weryfikacja warunków formalnych przy przyznawaniu pomocy publicznej, interpretacja przepisów dotyczących dotacji COVID-19, znaczenie wpisu w rejestrze REGON w kontekście przepisów prawa materialnego, zasada równości wobec prawa w postępowaniach administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów dotyczących dotacji COVID-19 i interpretacji przepisów o PKD i REGON w tym kontekście. Może mieć zastosowanie analogiczne do innych sytuacji, gdzie formalne wymogi rejestrowe są kluczowe dla uzyskania świadczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia formalizmu w postępowaniu administracyjnym i jego wpływu na dostęp do pomocy publicznej w kryzysowej sytuacji pandemii. Pokazuje, jak sąd może interweniować, gdy formalne wymogi stają się barierą dla sprawiedliwego rozstrzygnięcia.
“Formalizm kontra rzeczywistość: Sąd uchyla odmowę dotacji COVID-19 z powodu zbyt restrykcyjnej interpretacji wpisu w REGON.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 908/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /przewodniczący/
Anetta Makowska-Hrycyk /sprawozdawca/
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 773/23 - Wyrok NSA z 2024-06-05
Skarżony organ
Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy~Prezydent Miasta
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 371
par. 7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zze[4]
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Anna Kuczyńska - Szczytkowska, , Protokolant referent Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi Fundacji P. we W. na akt Prezydenta Wrocławia z dnia 16 września 2021 r. nr AP.532.8441.1.2021.FL w przedmiocie odmowy udzielenia dofinansowania na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Prezydenta Wrocławia na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Fundacji P. we W. (dalej: strona, skarżąca, fundacja) jest akt Prezydenta Wrocławia (dalej: organ) – pismo Powiatowego Urzędu Pracy we Wrocławiu z dnia 16 września 2021 r. nr AP.532.8441.1.2021.FL informujące o braku możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony o udzielenie ze środków Funduszu Pracy dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy.
Z przedstawionych przez organ akt sprawy wynika, że fundacja złożyła wniosek z dnia 24 sierpnia 2021 r. nr [...] o udzielenie dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy przyznawanej na podstawie rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19. W pkt 6 ppkt 4 oświadczyła, że na dzień 31 marca 2021 r. jako rodzaj przeważającej działalności prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, kodem 85.59.B.
Zaskarżonym aktem organ – powołując się na przepisy rozdziału 3 (§ 7 ust. 2) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. 2021 poz. 371 ze zm., dalej: "rozporządzenie COVID-19") oraz art. 15zze4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm., dalej: "ustawa COVID-19") – nie uwzględnił wniosku strony. Wskazał, że z danych pozyskanych z Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że na dzień 31 marca 2021 r. strona nie prowadziła działalności gospodarczej jako rodzaj przeważającej działalności według PKD 2007, kodami wskazanymi w § 7 ust. 1 rozporządzenia COVID, co uniemożliwia przyznanie wnioskowanej dotacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu na powyższy akt fundacja wniosła o zmianę rozstrzygnięcia organu poprzez uwzględnienie wniosku skarżącej i przyznanie jej dotacji, ewentualnie o uchylenie przedmiotowego rozstrzygnięcia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodów wskazanych w skardze oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa materialnego i procesowego:
- art. 15zze4 w zw. z art. 15 zze3 ust. 4 ustawy COVID-19;
- art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez zawarcie niewłaściwego pouczenia skutkującego pozbawieniem możliwości obrony swych prawa przez stronę;
- § 7 rozporządzenia COVID-19;
- art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie.
W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła swój status prawny – jako fundacji - w kontekście swobody działalności gospodarczej, cel i przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej oraz przyczyny złożenia wniosku o dotację z Funduszu Pracy. Przedstawiła stanowisko w zakresie dopuszczalności drogi sądowej w sprawie i kognicji sądu administracyjnego powołując się orzecznictwo sądów administracyjnych. Uzasadniając zarzuty skargi argumentowała, że organ niedopuszczalnie dokonał zawężającej wykładni art. 15zze3 ustawy COVID-19 , podczas gdy intencja ustawodawcy było systemowe zaliczenie do kręgu beneficjentów dotacji tych świadczeniobiorców, których realna (faktyczna) przeważająca działalność jest tożsama z kodami PKD określonym w ustawie. kwalifikacji prawnej jedynie na podstawie kodu PKD, podczas gdy zarówno z KRS, jak i wniosku skarżącej wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą objętą prawem do wystąpienia o dofinansowanie miejsc pracy. Zdaniem skarżącej, kod PKD ma charakter jedynie statystyczny i nie przesądza o realnie wykonywanej działalności. Przedsiębiorca winien dokonywać aktualizacji wpisu, nie sposób jednak wywodzić z tego sankcji w postaci odmowy przyznania pomocy publicznej związanej z epidemią COVID. W ocenie strony wykładnia art. 15 zze3 i art. 15 zze4 ustawy COVID-19 jest zbyt formalistyczna i prowadzi do absurdalnych wniosków, tj. do uznania, że podmiot posiadający odpowiednie kody PKD, a nie wykonujący działalności gospodarczej w tym zakresie, mógłby otrzymać dofinansowanie, a podmiot, który rzeczywiście prowadzi określoną działalność, lecz nie ma wpisanych odpowiednich kodów PKD, tej pomocy nie otrzyma. Uzasadniając zarzuty procesowe strona wskazała, że organ nie dokonał prawidłowej oceny złożonych przez nią informacji i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie. Całkowicie utracił z pola widzenia fakt, że skarżąca wykazywała stratę w stosunku do roku 2020. Strona zaakcentowała też, że organ oparł swoje ustalenia faktyczne na wewnętrznie sprzecznych informacjach oraz w sposób lakoniczny przytoczył motywy rozstrzygnięcia, ograniczając się praktycznie do zacytowania przepisów ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu wskazał na brak podlegania sprawy kognicji sądu administracyjnego, jak również podtrzymał merytoryczne stanowisko w zakresie braku podstaw do uzyskania dotacji.
Na rozprawie pełnomocnik strony zmodyfikował wnioski skargi i wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto pełnomocnik strony cofnął wnioski dowodowe zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492; dalej: "p.u.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl § 2 art. 1 p.u.s.a., kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do wniosku organu o odrzucenie skargi. Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawna wyrażoną w tym zakresie w wyrokach tut. Sądu (z dnia 16 marca 2022 r. o sygn. akt III SA/Wr 176/21, z dnia 16 marca 2023 r. o sygn. akt III SA/Wr 606/21 wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA) oraz orzeczeń NSA (z 5 kwietnia 2022 r. o sygn. akt I GSK 1383/21, z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 1414/21 i sygn. akt I GSK 1413/21, z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 1415/21, z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt I GSK 474/21, jak również z 7 kwietnia 2021 r. sygn. akt I GSK 211/21 (CBOSA). Zaskarżona odmowa udzielenia dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy podlega sądowej kontroli, ponieważ - wbrew stanowisku organu - mieści się w katalogu form poddanych tej kontroli (art. 3 § 2 p.p.s.a.) – jest innym niż decyzja lub postanowienie aktem w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Część tych orzeczeń dotyczy przepisów art. 15gga i art. 15zzb ust. 1 ustawy COVID-19, jednakże ocena prawna w nich zawarta może być w pełni odniesiona do art. 15zze4 ustawy COVID-19 w zw. z § 7 rozporządzenia COVID-19.
Zgodnie z art. 15zze4 ust. 1 ustawy COVID-19, w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 starosta może, na podstawie umowy, udzielić ze środków Funduszu Pracy dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małemu przedsiębiorcy na zasadach wskazanych w ww. przepisie. Z kolei w § 7 ust. 1 rozporządzenia COVID-19 nadaje się staroście uprawnienie do udzielenia jednorazowej dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, na zasadach określonych w art. 15zze4 COVID-19 (...). Z kolei zgodnie z treścią art. 31qa ust. 4 ustawy COVID-19, zadania, o których mowa w art. 15zze4 i art. 15zze4a, oraz koszty ich obsługi są finansowane w latach 2020 i 2021 ze środków Funduszu Pracy zasilonego środkami Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, po dokonaniu odpowiednich zmian w planie finansowym Funduszu Pracy.
Z powyższych przepisów wynika, że w sprawie nie mamy do czynienia z klasyczną umową cywilnoprawną. Umowa ta została uregulowana (ma podstawę prawną) w art. 15zze4 ustawy, który to przepis znajduje się w obszarze prawa administracyjnego. Reguluje bowiem stosunki pomiędzy państwem a jednostką. Zawieranie tej umowy wiąże się z realizacją określonych zadań starosty jako organu administracyjnego. Wynika to wprost z treści art. 31qa ust. 4 ustawy COVID-19. Działanie starosty na podstawie art. 15zze4 ust. 1 ustawy COVID-19 jest zatem działaniem z zakresu administracji publicznej, tyle tylko, że z wykorzystaniem pewnych konstrukcji cywilnoprawnych.
Aby uznać, że organ administracyjny rozstrzyga lub podejmuje czynność dotyczącą uprawnień lub obowiązków z zakresu administracji publicznej, należy wskazać przepis lub przepisy, z których wynika, że upoważniają one dany organ do decydowania o tym, że z jednym podmiotem umowa zostanie zawarta, a z innym - nie. Przytoczone przepisy nie zawierają takiego uregulowania, które wskazywałoby wprost, że starosta może o tym rozstrzygać. W przepisie art. 15zze4 ust. 1 COVID-19 użyto jednak zwrotu "starosta może udzielić". Oznacza to, że gdy organ ten zamierza "udzielić" dotacji, musi zawrzeć umowę, ale najpierw musi podjąć rozstrzygnięcie, że to uczyni. Ustawodawca przemilczał, w jakiej formie ma nastąpić odmowa przyznania dotacji. Nie jest to decyzja administracyjna. Z uwagi na to, że mamy tu do czynienia z dysponowaniem przez starostę środkami z funduszu pracy, nie mamy tu typowej relacji cywilnoprawnej, ale administracyjnoprawną konstrukcję związaną z podejmowaniem aktu w oparciu o ustawowe upoważnienie do dysponowania środkami funduszu. Dopiero w dalszej kolejności, jeżeli starosta dojdzie do wniosku (podejmie rozstrzygnięcie), że chce przekazać pewne środki beneficjentowi zawiera umowę. W tym działaniu (rozstrzygnięciu), poprzedzającym zawarcie umowy, należy również dopatrywać się władczości administracyjnoprawnej, a rozstrzyganie o tym, że dany podmiot nie spełnia przesłanek, aby zawrzeć z nim umowę, na podstawie której otrzyma wsparcie, należy uznać za akt, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stwierdzenie przez organ, że w konkretnym przypadku nie zawrze umowy na podstawie art. 15zze4 ustawy COVID-19, stanowi rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej, które ponadto odnosi się do sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego o zawarcie takiej umowy. W sprawie mamy do czynienia z dwuetapowością postępowania związanego z przyznaniem dotacji. Pierwszy etap oparty jest o konstrukcje administracyjnoprawne, natomiast drugi etap to etap cywilnoprawny. Skoro "starosta może na podstawie umowy" udzielić dotacji, to organ ten ocenia warunki przyznania dofinansowania i sam kreuje relację prawną a nie jedynie urzeczywistnia obowiązek wynikający już z przepisów prawa przez jego konkretyzację, co odpowiadałoby formule czynności materialno-technicznej. Podzielając to stanowisko, należy dojść do wniosku, że mamy tu do czynienia z innym aktem, a nie z czynnością materialno – techniczną. Sądowej kontroli aktu odmowy zawarcia umowy, o którym mowa w art. 15zze4 ust. 1 ustawy COVID-19, nie wyklucza przy tym okoliczność, że jest on podejmowany w sferze uznania administracyjnego.
Istota sporu w sprawie dotyczy zasadności odmowy udzielenia dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy z uwagi na niespełnienie wymogów z § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia COVID w zw. z art. 15zze4 ustawy COVID-19. Wniosek strony został rozpoznany negatywnie, ponieważ jak stwierdził organ (Prezydent Wrocławia - miasta na prawach powiatu, działający w postępowaniach administracyjnych jako starosta), z danych GUS wynika, że, wbrew wymogom przepisów prawa, na dzień 31 marca 2021 r. strona nie posiadała przeważającego PKD, które jest ujęte w ustawie COVID-19 oraz w rozporządzeniu COVID-19.
Ocena zasadności skargi wymaga przypomnienia, że wnioskowana przez fundację dotacja jest jedną z form pomocy przewidzianej przez państwo jako wsparcie przedsiębiorstw dotkniętych skutkami pandemii koronawirusa. Pomoc ta stanowi pomoc publiczną zatwierdzoną na podstawie Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz.U.UE C z dnia 20 marca 2020 r.) (oraz kolejnych jego zmian). Dotacja na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej dla mikroprzedsiębiorców i małych przedsiębiorców ze środków Funduszu Pracy jest wsparciem branżowym zatwierdzonym na podstawie Sekcji 3.1. Tymczasowych ram - decyzją Komisji nr programu SA.60376(2020/N) (oraz zmiany wynikające z decyzji KE nr SA.62078 (2021/N), z decyzji KE nr SA.100902(2021/N))
W pierwszym (i kolejnych również) Komunikacie Komisji podkreślony został wpływ epidemii na gospodarkę, wskazano że wprowadzone przez państwa członkowskie rozmaite środki powstrzymujące rozprzestrzenianie wirusa – ograniczenie kontaktów personalnych, restrykcje w zakresie przemieszczania się, kwarantanny, zamknięcia placówek handlowych i kulturalnych itp. – mają na celu jak największe ograniczenie skali i czasu trwania kryzysu. Środki te mają bezpośredni wpływ zarówno na popyt, jak i na podaż; poważnie dotykają one przedsiębiorstwa i pracowników, zwłaszcza w sektorze zdrowia, turystyki, kultury, handlu detalicznego i transportu. Poza bezpośrednim wpływem na mobilność i handel epidemia COVID-19 niesie też coraz większe konsekwencje dla przedsiębiorstw wszelkiego rodzaju – zarówno dla małych i średnich ("MŚP"), jak i dla dużych korporacji – we wszystkich sektorach. Skutki odczuwane są również na światowych rynkach finansowych, w szczególności w zakresie płynności finansowej. Nie ograniczą się one do jednego konkretnego państwa członkowskiego; zaszkodzą gospodarce Unii jako całości. Wskazano że komunikat ma na celu określenie ram, które pozwolą państwom członkowskim rozwiązywać problemy, z jakimi borykają się obecnie przedsiębiorstwa, przy zachowaniu integralności unijnego rynku wewnętrznego oraz zapewnieniu równych warunków działania.
Ustawodawca krajowy, mając również na uwadze powyższy Komunikat (i kolejne jego zmiany), wprowadził szereg rozwiązań prawnych mających na celu pomoc przedsiębiorcom, w tym zawarte w ustawie COVID-19. Ustawa ta wraz z ustawami ją nowelizującymi, którymi były zmieniane i wprowadzane nowe formy pomocy – programy (w tym m.in. dodany przez art. 1 pkt 22 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r.; Dz.U z 2020, poz. 2255; zmieniającej ustawy COVID-19 z dniem 19 grudnia 2020 r. art. 15zze4) tworzą tzw. tarczę antykryzysową, mającą stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. Jest to pakiet rozwiązań, które ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym epidemią.
Przepis art. 15zze4 ustawy COVID-19 zalicza się do pomocy branżowej, tj. skierowanej do danych sektorów/branż odczuwających skutki pandemii koronawirusa, mi.in. poprzez niemożność czy utrudnienie prowadzenia działalności ze względu na wprowadzone przez państwo środki w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa lub muszących ponieść koszty związane z ograniczeniami sanitarnymi, co spowodowało spadek liczby klientów. W przepisie tym przewidziana została pomoc w postaci dotacji z Funduszu Pracy na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej przez mikroprzedsiębiorców lub małych przedsiębiorców. Przepis określa krąg podmiotów uprawnionych oraz zasady i warunki na jakich jest udzielana. Jednocześnie trzeba mieć na uwadze treść art. 15zze5 ustawy COVID-19, który zawiera upoważnienie ustawowe dla Rady Ministrów do wydania rozporządzeń (na warunkach z upoważnienia) przewidujących dodatkową pomoc. W ust. 1 ww. przepisu przewidziano, że Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, nadać starostom uprawnienie do udzielania, na podstawie umowy, dotacji ze środków Funduszu Pracy na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej wszystkim bądź niektórym mikroprzedsiębiorcom oraz małym przedsiębiorcom, którzy otrzymali dotację zgodnie z art. 15zze4, lub do udzielania tej dotacji innym mikroprzedsiębiorcom lub małym przedsiębiorcom, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.
W sprawie zastosowanie znajduje rozporządzenie COVID-19, które w rozdziale 3 - Dotacja na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej - w § 7 ust. 1 przewiduje, że "Nadaje się staroście uprawnienie do udzielenia dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małemu przedsiębiorcy, o których mowa odpowiednio w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, którzy na dzień 31 marca 2021 r. prowadzili działalność gospodarczą, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 91.02.Z, 2)19) 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, 3) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z – których przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r. Przepisy art. 15zze4 ustawy o COVID-19 stosuje się, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału."
Natomiast ust. 2 tego paragrafu stanowi, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.
Z przepisów mających zastosowanie w sprawie (ustawa COVID-19 i rozporządzenie COVID-19 ) wynika zatem, że krąg podmiotów mogących ubiegać się o pomoc to:
- mikroprzedsiębiorcy i mali przedsiębiorcy, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców,
- prowadzący na dzień 31 marca 2021 r. działalność gospodarczą oznaczoną PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności - w sprawie poddanej obecnie kontroli sądowej: kodem 85.59.B;
- których przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r.
Ubiegający się o pomoc składa oświadczenie o spełnieniu powyższych warunków zaliczenia do kręgu uprawnionych do pomocy pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 15zze4 ust. 5 ustawy COVID-19). Nadto weryfikacja spełnienia warunku dotyczącego prowadzenia na dany dzień działalności gospodarczej jako przeważającej oznaczonej danym kodem PKD następuje na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (§ 7 ust. 2 rozporządzenia COVID-19).
Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną wyrażoną w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 614/20 (CBOSA) przyjmując ja za własną, że dla prawidłowego odczytania kręgu podmiotów uprawnionych do pomocy niezbędne jest odkodowanie pojęcia "przeważającej działalności".
Klasyfikacja PKD unormowana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U. z 2007 r., nr 251, poz. 1885 ze zm., dalej: "rozporządzenie PKD"). Rozporządzenie PKD wydane jest na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 459, ze zm., dalej: "u.o.s.p."). W powyższym akcie, odnośnie przeważającej działalności, w załączniku Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji pkt 7 wyjaśniono jedynie, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Natomiast w ustawie o statystyce publicznej ustawodawca w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 wskazał, że wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. W samej ustawie o statystyce nie ma definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej" ale w art. 46 u.o.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze. Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności określa § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm., dalej: "rozporządzenie o metodologii"). Przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia o metodologii stanowi, że wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Z kolei § 9 ust. 2 pkt 1 (tego dotyczy sprawa) stanowi, że rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku:
- osób prawnych (...) na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika - na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
W świetle przywołanych przepisów, jedynym możliwym sposobem odkodowania pojęcia "przeważającej działalności" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z wyżej wskazanych przepisów statystycznych.
Należy zatem stwierdzić, że podmiot, o jakim mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia COVID-19 w zw. z art. 15zze4 ustawy COVID-19 to - w przypadku osób prawnych - przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, który na dzień 31 marca 2021 r. prowadził przeważającą działalność we wskazanym zakresie wg podanego PKD (którym w sprawie był kod 85.59.B), a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika - na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Po takim odkodowaniu pojęcia "przeważającej działalności", konieczne jest odniesienie się do wprowadzonego przez ustawodawcę sposobu potwierdzenia spełnienia powyższego warunku.
Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca wprowadził w tej materii dwojakie rozwiązanie: po pierwsze w ust. 2 § 7 rozporządzenia COVID-19 (i odpowiednio w ust. 3 art. 15zze4 ustawy COVID-19) wskazał, że oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. i po drugie, przewidział, że przedsiębiorca składa w tym zakresie oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 15zze4 ust. 5 ustawy COVID-19).
W tym miejscu niezbędne jest omówienie charakteru wpisu w rejestrze (KRS i REGON). W ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 20 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 112, ze zm.; dalej: "ustawa o KRS") w art. 40 ust.1 przewidziano obowiązek przedsiębiorcy do zamieszczenia w rejestrze przedsiębiorców przedmiotu działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) - nie więcej niż dziesięć pozycji, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności na poziomie podklasy. Jednocześnie wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON (art. 20 ust. 1a przewiduje, że wpis w przedmiocie NIP i numeru identyfikacyjnego REGON polega również na ich automatycznym zamieszczeniu w Rejestrze po przekazaniu z Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników i z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej). Jednocześnie w art. 17 ustawy o KRS zawarte jest domniemanie prawdziwości wpisów do Rejestru.
Wskazać również trzeba, że domniemanie, o jakim stanowi ustawa o KRS, jest domniemaniem wzruszalnym. Jak podkreśla się w orzecznictwie, ustanowione w art. 17 ust. 1 ustawy o KRS domniemanie jest domniemaniem prawnym w rozumieniu art. 234 k.p.c., wiąże zatem sąd w postępowaniu cywilnym, tak długo, jak nie zostanie obalone, zaś odpis z rejestru jest dokumentem - środkiem dowodowym określonego stanu (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 22 października 2015 r. I ACa 1154/15, LEX nr 2440792). Ustanowione w tym przepisie domniemanie jest domniemaniem prawnym w rozumieniu art. 234 k.p.c., wiąże zatem sąd w postępowaniu cywilnym, z tym że może być obalone, ponieważ ustawa tego nie wyłącza (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2012 r. (II CSK 328/2011, LexisNexis nr 4003598, OSNC-ZD 2013, nr C, poz. 61).
Nadto w doktrynie podnosi się, że przedmiot działalności wskazany we wniosku nie może różnić się od przedmiotu działalności określonego w umowie lub statucie, nie musi jednakże stanowić jego dosłownego powtórzenia (tak. np. A. Michnik w Komentarzu do ustawy o KRS, Komentarz LEX 2013). Oznacza to tym samym, że można wybrać jeden numer na poziomie podklasy z działów wpisanych w umowie spółki. Numer na poziomie podklasy powinien mieścić się w dziale z umowy, a nie np. wykraczać poza wpisany w umowie przedmiot działalności. Jednocześnie wskazać należy, że - z uwagi na istotę postępowania rejestracyjnego - organ ewidencyjny, ani później podatkowy, nie badają z urzędu zgodności zadeklarowanej działalności (zgodnie z PKD), z ewentualnymi czynnościami, które w ramach tej działalności, np. podatnik, zamierza faktycznie podjąć. Takie działania organów administracji publicznej naruszałyby swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast według § 14 rozporządzenia o metodologii aktualizacja rejestru (REGON) jest dokonywana przez służby statystki publicznej na podstawie m.in. wniosku na formularzu RG-OP. Zaś zgodnie z § 2 rejestr REGON jest aktualizowany w zakresie wpisu informacji, zmiany informacji objętych wpisem oraz skreślenia informacji, na podstawie:
1) danych oraz informacji przekazywanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. poz. 647, 1544, 1629 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 60 i 730), zwanej dalej "ustawą o CEIDGPIP";
2) danych objętych treścią wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz danych uzupełniających, o których mowa w art. 42 ust. 3a ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej, zwanej dalej "ustawą", przekazywanych odpowiednio z Krajowego Rejestru Sądowego oraz z Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników - w przypadku podmiotów podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, z wyłączeniem rejestru dłużników niewypłacalnych i podmiotów, o których mowa w art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1142, 1893 i 1923). W u.o.s.p. w art. 56 przewidziano, że kto wbrew obowiązkowi przekazuje dane statystyczne niezgodne ze stanem faktycznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (ust. 1). Z kolei ust. 2 stanowi, że w wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie.
Odnośnie natomiast charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie czy aktualizację danych do rejestru REGON, Sąd przywoła orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15, Sąd Najwyższy stwierdził że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa, jest zatem kwestią dowodową." SN stwierdził, że "Sąd Apelacyjny odmawiając uwzględnienia wniosków dowodowych odnośnie do rodzaju faktycznie prowadzonej w spornym okresie działalności pozbawił go (stronę, przyp. Sądu) możliwości wykazania, że nie doszło do zaniżenia stopy procentowej składki na ubezpieczenia społeczne (...)". Powołane wyroki zapadły na gruncie ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych z dnia 30 października 2002 r., która w art. 2 pkt 10 definiuje "rodzaj działalności według PKD" jako rodzaj przeważającej działalności zakodowanej według Polskiej Klasyfikacji Działalności w rejestrze REGON. Wyroki dotyczą skutków prawnych podania w formularzu ZUS IWA rzeczywistego rodzaju działalności według PKD - niepokrywającego się z rejestrem REGON. Sąd Najwyższy, wskazując na charakter wpisu do rejestru i wniosku o zmianę stwierdził, że "skoro kategoria ryzyka jest instytucją związaną ze stopniem zagrożeń zawodowych, to kreuje ją rzeczywisty stan rzeczy. W takim też kontekście należy interpretować art. 29 ust. 1 ustawy wypadkowej. Przepis ten określa sposób ustalania przynależności płatnika do określonej grupy działalności według PKD oparty również na oświadczeniu wiedzy płatnika, tyle tylko że złożonym dla potrzeb statystycznych. Wskazana na wstępie i wynikająca z ustawy funkcja, jaką pełni zróżnicowanie stóp procentowych składek na ubezpieczenie wypadkowe, nakazuje uwzględniać rzeczywiste ryzyko zagrożeń zawodowych występujące u danego płatnika. Dlatego też z treści art. 29 ust. 1 ustawy wypadkowej nie można wywieść wniosku, że dane w zakresie PKD ujęte w rejestrze REGON w każdym przypadku są danymi prawidłowymi, a w konsekwencji, że zawsze podanie innego rodzaju działalności według PKD niż wynikający z rejestru REGON będzie podaniem nieprawdziwej informacji w rozumieniu art. 34 ust. 1 ustawy wypadkowej."
Powyższe obszerne odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest zdaniem Sądu istotne dla właściwego, zgodnego z jego celem odczytania art. 15zze4 ustawy COVID-19 i § 7 rozporządzenia COVID-19.
Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Sądu, przyjęty przez ustawodawcę jako jedyny sposób weryfikacji warunku prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. jako przeważającej działalności gospodarczej wg podanego PKD – tj. wpis w REGON na dzień 31 marca 2021 r., nie przyczynia się do realizacji celu przepisu pomocowego i jest nieproporcjonalny w kontekście skutków, jakie wywołuje i w efekcie prowadzi również do naruszenia zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP.
Jak Sąd już wskazał, przepisy art. 15zze4 ustawy COVID-19 i § 7 rozporządzenia COVID-19 stanowią reakcję państwa na skutki spowodowane epidemią koronawirusa, w tym wywołane działaniami podejmowanymi przez państwo w celu zapobieżenia rozprzestrzenianiu się wirusa, na co przedsiębiorca nie miał żadnego wpływu. Pomoc przewidziana omawianym przepisem nie ma charakteru typowej ulgi, jest to pomoc publiczna, której wprowadzenie jest spowodowane pandemią i której zamierzeniem jest ratowanie gospodarki, poprzez wsparcie przedsiębiorców, którzy ją kształtują. Mając na uwadze dalekosiężny negatywny wpływ pandemii na funkcjonowanie gospodarki zostały wdrożone określone, dedykowane konkretnym podmiotom (zagrożonym branżom) środki pomocowe (w sprawie jako pomoc publiczna zatwierdzone decyzją Komisji Europejskiej), których rozdysponowanie do rąk właściwych (ustawowo zamierzonych) podmiotów powinien być skutecznie zagwarantowany. Pomoc jest selektywna, tzn. skierowana do wybranych branż (ponoszących straty w danym okresie) i nie powinno, z uwagi na procedurę jej udzielania, dochodzić do dodatkowej nieuzasadnionej selekcji skutkującej w efekcie wykluczeniem uprawnionych.
W ocenie Sądu, w sprawie wprowadzony jako jedyny sposób (dowód) spełnienia spornego warunku - wpis w rejestrze REGON na dany dzień - nie znajduje uzasadnienia ani jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do wsparcia podmiotów nieuprawnionych, ani jako uproszczenie procedur, a takie zdaje się być jego zamierzenie. Wpis w rejestrze nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o wsparcie na pewno spełnia wymagane kryterium, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu. Zwłaszcza, że istnieje inna możliwość wykazania spełnienia warunku. Ponadto, jak wskazano wpis w rejestrze jest oświadczeniem wiedzy przedsiębiorcy, podobnie, jak oświadczenie składane we wniosku (dodatkowo pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń).
Nie ulega również wątpliwości, że uproszczenie procedur (w tym skrócenie procedury, aby środki pomocowe, jak najszybciej trafiły do przedsiębiorców, których działalność jest zagrożona) ma ułatwić skorzystanie ze wsparcia - do czego jednak ww. sposób oceny warunku nie prowadzi. Wpis w rejestrze jako jedyny sposób oceny spełnienia warunku pomocy de facto powoduje wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej kryterium spełniają (tzn. prowadzą na dzień 31 marca 2021 r. przeważającą działalność wg podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obwiązkom statystycznym). Tak przyjęty sposób weryfikacji spełnienia warunku jest nieproporcjonalny do skutków, jakie wywołuje. W ocenie Sądu weryfikacja warunku nie powinna w skutkach prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek ubiegania się o pomoc spełniają, co mogą wykazać w inny sposób. Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą mieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia.
Przyjęte rozwiązanie, zdaniem Sądu, prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP, tj. równego dostępu do pomocy podmiotów, które znajdują się w tej samej sytuacji. Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. przeważającej działalności gospodarczej wg podanego PKD i ich sytuacji, po zastosowaniu wprowadzonego sposobu weryfikacji powyższego wymogu, tj. wpisu w rejestrze.
Wymóg wpisu w rejestrze na dzień 31 marca 2021 r. jako miernik spełnienia prawa do wsparcia, prowadzi do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. rzeczywiście prowadzą na dzień 31 marca 2021 r. jako przeważającą działalność gospodarczą we wskazanym zakresie wg PKD, z uwagi na powyższy wymóg formalny (niespełniony), przy jednoczesnej możliwości wykazania przez nie spełnienia warunku w inny sposób – zostały pozbawione dostępu do środków pomocy. Wprowadzony sposób weryfikacji spełnienia warunku powoduje więc w skutkach nierówny dostęp do pomocy.
Sąd zwraca także uwagę, że ustawodawca w art. 15zze4 ustawy COVID-19 przewidział, że starosta dochodzi nienależnie udzielonych dotacji. Zatem starosta będzie również miał możliwość (czy obowiązek) zweryfikowania spełnienia warunku prowadzenia danej działalności, jako przeważającej na dany dzień według podanego PKD. Sprawdzenie na podstawie samego wpisu w rejestrze REGON nie daje przy tym pewności, że pomoc była udzielona należnie. Sam wpis w REGON nie czyni danej działalności przeważającą w rozumieniu wynikającym z omawianych przepisów.
Zauważa również Sąd, że powiązanie przez ustawodawcę warunków otrzymania pomocy z uwagi na epidemię koronawirusa z dopełnieniem obowiązków z u.o.s.p., stanowiło dla przedsiębiorców zaskoczenie. W tej szczególnej sytuacji (pandemia, zmieniające się warunki funkcjonowania oraz ilość i zmienność przepisów), przedsiębiorca nie powinien napotykać na dodatkowe bariery formalne uniemożliwiające otrzymanie przewidzianej pomocy, o ile w rzeczywistości warunki spełnia.
W ocenie Sądu stanowisko zajęte przez organ w sprawie spowodowało, że strona została wykluczona z kręgu podmiotów mogących się ubiegać o pomoc bez uwzględnienia faktycznego prowadzenia danej działalności jako przeważającej na dzień 31 marca 2021 r., co może zostać wykazane w postępowaniu.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku organ uwzględni wyrażone w uzasadnieniu stanowisko Sądu. Organ winien przyjąć/umożliwić wykazanie spełnienia spornego warunku na podstawie innych dowodów.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżony akt na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasadzone koszty w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na zasądzone koszty złożyły się: wpis sądowy w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17 zł.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI