III SA/Wr 87/25

III SA/Wr 87/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Magdalena Jankowska-Szostak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 107
art. 32 ust. 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 686
art. 94 ust. 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 roku Prawo Farmaceutyczne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w K. na uchwałę Zarządu Powiatu Milickiego z dnia 19 grudnia 2024 r. nr 43/2024 w przedmiocie wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia 19 grudnia 2024 r., nr 43/2024 (dalej jako uchwała), wydaną na podstawie art 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107, dalej: u.s.p.) oraz art. 94 ust. 3 i ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 686, dalej u.p.f.), w sprawie wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy na terenie Powiatu Milickiego w 2025 r., Zarząd Powiatu Milickiego (dalej: Zarząd, organ) w § 1 wyznaczył się do pełnienia dyżurów w roku 2025 apteki:
1. M., z siedzibą w M. przy "ul. [...]", prowadzoną przez "[...]" K. P.,
2. P., z siedzibą w M. przy "ul. [...]", prowadzoną przez Apteka "[...]" S. J. D. P1., A. R. "ul. [...], [...]-[...] M.,
3. F., z siedzibą w M. przy "ul. [...]", prowadzoną przez J. L. [...] [...]-[...] M.,
4. L., z siedzibą w M. przy "ul. [...]", prowadzoną przez J. L. [...], [...]-[...] M.,
5. M., z siedzibą w M. przy "ul. [...]", prowadzoną przez A. P2., R. Sp. J., "ul.[...]", [...]-[...] M.,
6. D. M., z siedzibą w M. przy "ul. [...], prowadzoną przez S. Sp. z o.o. "ul.[...]", [...]-[...] K., zgodnie z harmonogramem dyżurów stanowiącym załącznik nr 1 i nr 2 do uchwały. Wykonanie uchwały zlecił się Przewodniczącemu Zarządu Powiatu. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia.
W uzasadnieniu uchwały stwierdzono między innymi, że z informacji uzyskanych od podmiotów prowadzących apteki ogólnodostępne na terenie powiatu wynika, iż apteki położone na terenie powiatu pracują w godzinach od 8:00 do 20:00. W mieście będącym siedzibą powiatu funkcjonuje punkt nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej M., przy "ul. [...]". Z informacji uzyskanych od podmiotu wykonującego działalność leczniczą udzielającego w/w świadczeń wynika, że zwiększony ruch pacjentów ma miejsce w godzinach od 20:00 do 22:00, z tego względu występuje potrzeba zapewnienia pacjentom dostępu do usług świadczonych przez apteki blisko miejsca, gdzie udzielana jest pomoc medyczna dla mieszkańców powiatu.
W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że po poinformowaniu przez Zarząd Powiatu Milickiego podmiotów prowadzących apteki o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej w dni wolne od pracy, żadna z aptek nie zgłosiła gotowości do pełnienia dyżurów.
Ponadto z uzasadnienia uchwały wynika, że z uwagi na ograniczenia wynikające z liczby zatrudnianych w aptekach farmaceutów Zarząd Powiatu dopuścił możliwość pełnienia dyżurów rotacyjnie (tj. przez więcej niż jedną aptekę), przy czym godziny dyżurów pełnionych przez te apteki nie pokrywają się, i nie został przekroczony łączny limit godzin dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy wynikający z art. 2 pkt 73 i 74 u.p.f.
Na powyższą uchwałę S. Sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca, spółka) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej określenia dyżurów apteki ogólnodostępnej "[...]" przy "ul. [...]" w M., której właścicielem jest spółka.
Uchwale skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego a to art. 94 ust. 7 pkt 1 i 3 u.p.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wyznaczeniu apteki D. M. w M. przy "ul. [...]" do pełnienia dyżurów, podczas gdy podmiot, który ją prowadzi tj. S. sp. z o.o. nie jest w stanie zapewnić liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb mieszkańców powiatu w ramach dyżurów oraz nie wykonuje badań diagnostycznych w aptece.
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca, działająca poprzez zawodowego pełnomocnika, wniosła o uwzględnienie niniejszej skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę strona podkreśliła, że złożyła organowi oświadczenie, w którym wskazała, że nie spełnia wymogów wskazanych w art. 94 ust. 7 pkt 3 u.p.f. Z uwagi na złożenie powyższego oświadczenia, zdaniem skarżącej, apteka nie powinna być wyznaczona do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że zaskarżona uchwała została podjęta po wyczerpaniu procedury, na podstawie art. 94 ust. 3 i ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne. Podkreślił, że stwierdzenie skarżącego wskazujące na naruszenie przez organ przy wydawaniu uchwały art. 94 ust. 7 pkt 1 i 3 u.p.f. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1-2 u.p.f. apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne, o których mowa w ust. 2. Nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz. U. z 2024 r. poz. 676 ze zm.), świadczenia usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 tej ustawy, i wykonywania zadań zawodowych, o których mowa w art. 4 ust. 4 pkt 1, 2, 4-10 i 13-16 tej ustawy. W myśl art. 99b ust. 1 u.p.f. podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zapewnić wykonywanie czynności w aptece przez farmaceutów i techników farmaceutycznych w liczbie odpowiadającej zakresowi działalności oraz dniom i godzinom pracy apteki oraz udokumentować realizację tego obowiązku. Tym samym to obowiązkiem skarżącego jest zapewnienie odpowiedniej obsady personalnej prowadzonej przez siebie apteki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Stosownie do art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała w sprawie wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy. Zaskarżona uchwała jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., który z mocy art. 94 ust. 18 u.p.f. nie stanowi aktu prawa miejscowego.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżąca ma interes prawny, uprawniający ją do zaskarżenia w uchwały do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 87 ust. 1 u.s.p. gdyż jest właścicielem apteki, która została ujęta w uchwale i wyznaczona do pełnienia dyżuru 1 stycznia i 15 sierpnia 2025 r. w godzinach od 1400 do 2100.
Podkreślić należy, że samo stwierdzenie przez sąd naruszenia postanowieniami zaskarżonego aktu interesu prawnego strony skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia skargi i przyjęcia, że kwestionowana uchwała narusza prawo. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z 31 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2298/15, CBOSA, dostępny pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast powyższe determinuje zakres kontroli legalności zaskarżonej uchwały, która nie może przekroczyć granic indywidualnej legitymacji skargowej podmiotu skarżącego.
Procedura związana z wydaniem zaskarżonej uchwały zawarta jest w art. 94 u.p.f. Treść art. 94 u.p.f. została znowelizowana na podstawie ustawy zmieniającej u.p.f., która w tym zakresie weszła w życie 1 stycznia 2024 r. Na mocy tej nowelizacji zmieniono zasady wyznaczania dyżurów aptek ogólnodostępnych, dając pierwszeństwo zasadzie dobrowolności, zaś dopiero przy braku zgłoszeń, określono reguły wyznaczania przymusowego aptek i określono zasadę odpłatności tak wyznaczanych dyżurów ze środków NFZ. Nie uległa natomiast zmianie sama zasada wyznaczania rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który powinien być dostosowany do potrzeb ludności powiatu i pozwalać na realizację przez apteki zadań określonych w art. 87 ust. 2 u.p.f. W myśl zaś art. 87 ust. 2 u.p.f. apteka ogólnodostępna jest przeznaczona do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8; 2) zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy. W związku z tym w pierwszej kolejności zarząd powiatu uwzględnia rozkład godzin pracy aptek, zgłoszony mu w trybie at. 94 ust. 2 u.p.f. W przypadku jednak, gdy praca aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu, którego siedzibą jest miasto liczące nie więcej niż 40 tys. mieszkańców, nie gwarantuje zaspokojenia potrzeb ludności w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy, zarząd powiatu wyznacza, w drodze uchwały, aptekę ogólnodostępną do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, o czym stanowi art. 94 ust. 3 u.p.f. Uchwała taka jest wydawana na okres jednego roku kalendarzowego i określa dni oraz godziny pełnienia dyżurów przez aptekę ogólnodostępną prowadzoną przez określonego przedsiębiorcę. Stosownie do art. 94 ust. u.p.f. zarząd powiatu informuje podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne na terenie tego powiatu, indywidualnie albo zbiorowo, co najmniej na 21 dni przed dniem wydania takiej uchwały, o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, wskazując dni i godziny, w jakich mają być pełnione te dyżury. W przypadku, gdy określony podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną zgłasza gotowość do pełnienia dyżurów przez prowadzoną przez siebie aptekę, we wskazanych przez siebie dniach i godzinach zgodnych z dniami i godzinami określonymi na podstawie ust. 4, w terminie 7 dni od dnia doręczenia powyższej informacji przekazuje zarządowi takie zgłoszenie wraz z oświadczeniem osoby uprawnionej do reprezentowania podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 8, oraz że w zgłaszanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w ust. 7 pkt 3; oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 94 ust. 5 u.p.f.). Przy czym zarząd powiatu dokonuje wyboru apteki ogólnodostępnej, która zostanie wyznaczona do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, biorąc pod uwagę: 1) potrzeby mieszkańców powiatu w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej; 2) lokalne uwarunkowania geograficzne i demograficzne oraz położenie lokalu apteki ogólnodostępnej; 3) możliwość zapewnienia przez podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną asortymentu określonego w pkt 1 oraz liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb określonych w pkt 1 (art. 94 ust. 7 u.p.f.). Stosownie do art. 94 ust. 8 u.p.f., do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy nie wyznacza się apteki ogólnodostępnej, jeżeli wobec podmiotu, który ją prowadzi: 1) toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki; 2) w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano: a) ostateczną decyzję w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, b) ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, c) prawomocne orzeczenie zakazujące wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Zgodnie z art. 94 ust. 9 pkt 2 u.p.f., w przypadku braku zgłoszenia apteki ogólnodostępnej w sposób, o którym mowa w ust. 5, lub w przypadku zgłoszenia apteki ogólnodostępnej niespełniającej kryteriów, o których mowa w ust. 7, zarząd powiatu wyznacza do pełnienia dyżurów inną aptekę ogólnodostępną, biorąc pod uwagę kryteria określone w ust. 7 i 8. Przed podjęciem tej uchwały osoba uprawniona do reprezentowania podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną, w terminie 7 dni od dnia wezwania przez zarząd powiatu, składa oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o niezachodzeniu okoliczności, o których mowa w ust. 8, oraz że w wyznaczanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w ust. 7 pkt 3 (art. 94 ust. 10 u.p.f.). Jednakże w przypadku uzasadnionych wątpliwości w zakresie prawdziwości okoliczności wskazanych w tym oświadczeniu zarząd powiatu może wystąpić do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego z wnioskiem o potwierdzenie tych okoliczności. Wojewódzki inspektor farmaceutyczny udziela zarządowi powiatu odpowiedzi niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 94 ust. 11 u.p.f.). Zarząd powiatu niezwłocznie przekazuje kopię uchwały, o której mowa w ust. 3, lub jej zmian, w przypadku, o którym mowa w ust. 21, właściwemu miejscowo wojewódzkiemu inspektorowi farmaceutycznemu, dyrektorowi oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia oraz aptece ogólnodostępnej wyznaczonej do pełnienia dyżurów (art. 94 ust. 12 u.p.f.). Pełnienie dyżurów na podstawie uchwały, o której mowa w ust. 3, przez aptekę ogólnodostępną podlega finansowaniu ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, z wyjątkiem pełnienia ich w zakresie godzinowym rozszerzonym zgodnie z ust. 9 pkt 3 lit. b - w takim przypadku powiat finansuje, z własnych środków, pełnienie tych dyżurów w zakresie wykraczającym ponad zakres godzinowy wynikający z art. 2 pkt 73 lub 74 (art. 94 ust. 13 u.p.f.).
Z akt sprawy wynika, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały Zarząd dokonał wszystkich wymaganych prawem czynności.
Pismem z 11 września 2024 r. poinformował podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne w Powiecie Milickim o obowiązku przekazania Zarządowi rozkładu godzin pracy aptek na 2025 r.
Zwracając się 8 października 2024 r do M. przeprowadził analizę potrzeb mieszkańców Powiatu Milickiego w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej w godzinach od 18.00 do 8.00 w dni powszechne oraz od 18.00 w piątek do 8.00 w poniedziałek.
Pismem z 28 października 2024 r. poinformował podmioty prowadzące apteki o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy oraz zawiadomił podmioty prowadzące apteki na terenie miasta M. o konieczności wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów i pismem z 8 listopada 2024 r. wezwał do złożenia oświadczeń, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 94 ust. 8 u.p.f. oraz że w zgłaszanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w art. 94 ust. 7 pkt 3 u.p.f. Zarząd pismem z 28 listopada 2024 r. zwrócił się z wnioskiem do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w Poznaniu (dalej: Inspektor) o potwierdzenie okoliczności wskazanych w oświadczeniach złożonych Zarządowi Powiatu.
Nie uszło uwadze Sądu, że po poinformowaniu podmiotów prowadzących apteki o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy, żadna z aptek nie zgłosiła gotowości do pełnienia dyżurów, w konsekwencji Zarząd Powiatu Milickiego na posiedzeniu 19 grudnia 2024 r. podjął uchwałę.
W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1338/10; z 14 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1559/14; z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1789/18; z 18 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 288/19, z 30 marca 2021 r. sygn. akt GSK 91/20 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyrażany jest pogląd, że rozkład godzin pracy powinien zarówno być dostosowany do bieżących, codziennych potrzeb ludności na powszechne wykonywane przez apteki ogólnodostępne usługi, świadczone w zwykłych warunkach jak i nie może pomijać sytuacji nadzwyczajnych, których częstotliwości występowania nie sposób przewidzieć. Wspomniany rozkład powinien uwzględniać także przypadki szczególne, niezwiązane bezpośrednio z zaspokajaniem zwykłych, codziennych potrzeb w zakresie zaopatrzenia w leki, w tym zapewniać jak najlepszą dostępność świadczeń aptecznych w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy, gdy nie funkcjonują ogólnodostępne apteki. Oczywistym jest, że przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych w porze nocnej i dni wolne od pracy chodzi o ustalenie takiego rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który będzie stwarzał możliwość jak najlepszego i najszybszego skorzystania z niezbędnej pomocy wówczas, gdy nie obowiązuje powszedni czas pracy aptek, a zaistnieje nadzwyczajna, trudna do przewidzenia potrzeba podania leku. W szczególności biorąc pod uwagę, że art. 87 ust. 2 u.p.f. stanowi, że apteka ogólnodostępna jest przeznaczona do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8; 2) zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy, nadto na podstawie art. 88 ust. 1 w związku z ust. 5 pkt 1 lit. b i ust. 5 pkt 4 lit. b i lit. f u.p.f. ustawodawca zobowiązał kierownika apteki ogólnodostępnej do takiej organizacji pracy w aptece, by ta placówka ochrony zdrowia publicznego mogła wykonywać usługi farmaceutyczne, o których mowa w art. 86 ust. 2 u.p.f. Przyjęcie zatem odpowiednich rozwiązań, zapewniających właściwą realizację ustawowych obowiązków, jest warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej w sposób zgodny z prawem. Rzeczą podmiotu prowadzącego aptekę jest zatem takie dostosowanie wewnętrznych regulacji i taki sposób zarządzania apteką, by możliwe było wykonywanie nałożonych na nią obowiązków o charakterze publicznym (zob. wyrok NSA z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 2343/23 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto należy mieć na uwadze, że w myśl art. 94 ust. 9 pkt 2 u.p.f., w przypadku wyznaczenia do pełnienia dyżurów przez aptekę ogólnodostępną w trybie określonym art. 94 ust. 3 u.p.f., organ bierze pod uwagę kryteria określone w ust. 7 i 8. Ustawodawca zatem nie zdecydował się na wskazanie, że ust. 7 i 8 są stosowane wprost, czy też nawet odpowiednio, a jedynie wskazał, że kryteria określone w tych przepisach organ bierze pod uwagę. W związku z tym przy wyznaczaniu aptek w trybie art. 94 ust. 3 u.p.f. zarząd powiatu nie jest ograniczony przesłankami określonymi w art. 94 ust. 7 i 8 u.p.f. Nawet w przypadku niespełnienia przesłanek określonych w art. 94 ust. 7 u.p.f. oraz zaistnienia przesłanek określonych w art. 94 ust. 8 p.f. organ może wyznaczyć określoną aptekę do pełnienia dyżuru w trybie obligatoryjnym, a nie dobrowolnym, o ile będzie to niezbędne dla zabezpieczenia potrzeb ludności w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy w zakresie zadań określonych w art. 87 ust. 2 u.p.f., czyli zaopatrywania w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 oraz zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy.
W tych okolicznościach stanowisko skarżącej, że nie mogła zostać wyznaczona do pełnienia dyżuru z powodu niespełnienia wymogu określonego w art. 94 ust. 7 pkt 3 u.p.f. jest niezasadne.
Dodatkowo należy wskazać, że w myśl art. 99b ust. 1 u.p.f. podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zapewnić wykonywanie czynności w aptece przez farmaceutów i techników farmaceutycznych w liczbie odpowiadającej zakresowi działalności oraz dniom i godzinom pracy apteki.
Odnosząc się do wniosków dowodowych strony skarżącej Sąd wskazuje, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, czy inny akt prawny. Czynności postępowania wyjaśniającego muszą się zatem w zasadzie zakończyć przed wydaniem zaskarżonej do sądu decyzji. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 10 lutego 2015 r., I OSK 2574/14, LEX nr 1657913). Postępowanie dowodowe ma charakter wyjątku, jego zastosowanie musi być rozumiane zawężająco, istotą zaś art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. W dodatku może on mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 106). Sąd w rozpoznawanej sprawie takich wątpliwości nie miał.
Sąd podkreśla, że w sytuacji gdy do pełnienia dyżurów dobrowolnie nie zgłosiła się żadna apteka, organ zobligowany był dyżury rozdzielić samodzielnie między apteki realizując ustawowy obowiązek. Organ podejmując zaskarżoną uchwałę zachował wszelkie kryteria ustawowe, uczynił to z zachowaniem zasady proporcjonalności przejawiającej się w dbałości, aby obowiązki o charakterze publicznym zostały nałożone na poszczególne podmioty w niezbędnym zakresie, bez nieuzasadnionego uprzywilejowania któregokolwiek z nich. Rozdzielając obowiązki związane z dyżurami na 6 aptek zasady tej nie naruszył. Zarząd Powiatu dopuścił możliwość pełnienia dyżurów rotacyjnie (tj. przez więcej niż jedną aptekę), przy czym godziny dyżurów pełnionych przez te apteki nie pokrywają się, i nie został przekroczony łączny limit godzin dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy wynikający z art. 2 pkt 73 i 74 u.p.f.
Przede wszystkim jednak Sąd stwierdza, że decyzję o tym, która apteka ogólnodostępna ma zostać wyznaczona w trybie art. 94 ust. pkt 3 u.p.f. podejmuje zarząd powiatu, dokonując wyboru dostępnymi sobie środkami i metodami oraz biorąc pod uwagę kryteria ustawowe.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Organ przeprowadził postępowanie w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy prawa. Organ nie naruszył także zasady proporcjonalności nakładając dodatkowe obowiązki na skarżącą. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.