III SA/Wr 852/22

III SA/Wr 852/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Katarzyna Borońska
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 433/24 - Wyrok NSA z 2024-08-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 par. 1 pkt 2 i 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Anetta Chołuj, po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 3 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 14 września 2022 r. nr SKO/41/RD-90/2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie określenia wysokości kosztów usunięcia pojazdu oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Pismem z 13 października 2022 r. D. N. (dalej: skarżąca, strona skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: Kolegium, SKO) z dnia 14 września 2022 r. (SKO/41/RD-90/2022) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Jelenia Góra (dalej: organ I instancji) z dnia 19 marca 2021 r. (SM 403.D.46.2020, nr 12/SM/2021) w przedmiocie określenia wysokości kosztów powstałych w następstwie usunięcia pojazdu marki V. o nr rej. [...] z "ul. [...]" w J.
Strona skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., w zw. z art. 6 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz skierowana do osoby niebędącej stroną, albowiem skarżąca nie była już właścicielką auta, stąd też brak było podstaw do przyjęcia, iż jest ona zobowiązana solidarnie do zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem i wyceną wartości pojazdu z użytkownikiem auta K. M. oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez oparcie rozstrzygnięcia jedynie na dowodach zgromadzonych w aktach i zaniechanie przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez stronę skarżącą, tj. umowy sprzedaży samochodu z dnia 10 lipca 2017 r., wypowiedzenia umowy ubezpieczenia z dnia 10 maja 2017 r., przesłuchania w charakterze świadka K. M. oraz skarżącej, co miało wpływ na treść zapadłej w sprawie decyzji, albowiem doprowadziło do uznania, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wyjaśniła, że wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji lecz Kolegium stwierdziło, iż odwołanie to zostało wniesione z uchybieniem terminu, a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został następnie załatwiony odmownie. Jednocześnie SKO przekazało wg właściwości wniosek strony skarżącej o uchylenie decyzji do organu I instancji oraz wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji organu I instancji. W ocenie strony skarżącej Kolegium odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji niezasadnie uznało, iż prawidłowo organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na danych wynikających z rejestru publicznego, tj. z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierujących (CEPiK) oraz na postanowieniu Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze I Wydział Cywilny z dnia 14 października 2020 r., o sygn. akt I Ns 132/20, na podstawie którego orzeczono przepadek pojazdu stanowiącego własność D. N. na rzecz organu I instancji. W ocenie strony skarżącej niezasadnie Kolegium uznało, że fakt późniejszego przedłożenia dowodu w postaci umowy sprzedaży samochodu nie miał znaczenia dla sprawy. Skarżąca wyjaśniła, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji nie była już właścicielką auta V. o nr rej. [...], bowiem zbyła je na podstawie umowy sprzedaży z dnia 10 lipca 2017 r. na rzecz K. M. Okoliczność zgłoszenia nabycia/zbycia pojazdu i odnotowanie tego faktu w CEPiK istotne jest jedynie z punktu widzenia ewidencyjnego, nie przesądza natomiast o istnieniu prawa własności. O prawie własności decyduje bowiem dokonanie ważnej czynności prawnej, a taka została w niniejszej sprawy dokonana. W ocenie skarżącej zasadne jest ponadto przeprowadzenie dodatkowych dowodów w sprawie ponieważ strona skarżąca nie brała udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji organu I instancji z dnia 19 marca 2021 r. Korespondencja kierowana do skarżącej nie została nigdy przez nią odebrana, o czym skarżąca pisała we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Ponadto fakt ustalenia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Jeleniej Górze nie powinien przesądzać o tym, że skarżąca miała wiedzę o toczącym się postępowaniu. Kurator nie podjął bowiem żadnych czynności w celu ustalenia miejsca pobytu skarżącej, a miejscem tym był przez cały czas – adres zamieszkania skarżącej. Co prawda skarżąca zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, zgodnie z którym instytucja nieważności decyzji z zasady dotyczy naruszenia prawa materialnego, a nie kwalifikowanego naruszenia procedury, niemniej jednak aby wykazać naruszenie prawa materialnego, tj. niewłaściwe zastosowanie art. 130 ust. 10h i 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania organu I instancji, dalej: u.p.r.d., konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych dowodów. W dalszej części uzasadnienia skarżąca wskazała, że brak dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Skarżąca wskazała również na treść art. 80 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., stwierdzając, że gdyby organ w sposób prawidłowy zastosował powołane wyżej przepisy i dopuścił istotne dla sprawy dowody w postaci umowy sprzedaży i wypowiedzenia umowy ubezpieczenia pojazdu musiałby dojść do przekonania, że skarżąca nie była właścicielem pojazdu i stroną postępowania, co skutkowałoby stwierdzeniem nieważności decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wskazania również wymaga, że z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozstrzygnięcie sądu musi znajdować oparcie w faktach prawidłowo udokumentowanych w aktach sprawy.
Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Przedmiotem skargi w sprawie jest decyzja SKO odmawiająca stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu I instancji w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zapłaty kosztów powstałych wskutek usunięcia pojazdu marki V. nr rej [...] z "ul. [...]" w J. Obowiązek został orzeczony względem D. N. i K. M.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 23 lutego 2018 r., na podstawie dyspozycji nr 77/2018 wydanej przez Komendę Miejską Policji w Jeleniej Górze, pojazd marki V. nr rej. [...], został usunięty z drogi na parking strzeżony z powodu kierowania pojazdem przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu (art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.r.d.). Pojazd odebrano od korzystającego – K. M. Powiadomienie o powyższej okoliczności zostało nadane do D. N. oraz do K. M. pismem z dnia 26 października 2018 r. i wskazano w nim, że w przypadku zbycia pojazdu przed dniem wystawienia dyspozycji usunięcia, należy dostarczyć do Komendy Miejskiej Policji w Jeleniej Górze kopię umowy sprzedaży. Z uwagi na brak odebrania ww. pojazdu, wnioskiem z dnia 3 lutego 2020 r. organ I instancji wniósł do Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz wnioskodawcy. Postanowieniem z dnia 14 października 2020 r. o sygn. akt I Ns 132/20 Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze I Wydział Cywilny orzekł przepadek pojazdu, stanowiącego własność D. N., na rzecz Prezydenta Miasta Jelenia Góra. Następnie, z uwagi na stan pojazdu zakwalifikowano go do utylizacji – kasacji, co też wykonano zgodnie z zaświadczeniem o demontażu pojazdu z dnia 22 grudnia 2020 r. (566/2020/K). Następnie pismem z dnia 28 grudnia 2020 r. D. N. i K. M. zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu. Kwestionowaną decyzją z dnia 19 marca 2021 r. (SM 403.D.46.2020, nr 12/SM/2021) organ I instancji orzekł, na podstawie art. 130a ust. 10h i 10i u.p.r.d., o zapłacie przez D. N. i K. M., kosztów w wysokości 12.886,00 zł powstałych w następstwie usunięcia przedmiotowego pojazdu z "ul. [...]" w J. Decyzja ta została uznana za doręczoną skarżącej w trybie tzw. "podwójnego awizo" i nie została przez nią zaskarżona. Następnie w stosunku do skarżącej została wszczęta egzekucja w ramach, której strona skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, a następnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. oraz ewentualny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. SKO wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, lecz decyzją z dnia 14 września 2022 r. (SKO/41/RD-90/2022) odmówiło stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu I instancji wskazując, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uprawniające do stwierdzenia nieważności kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Oceniając wydaną w sprawie decyzję Kolegium, należy stwierdzić, że organ wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, a skarga strony skarżącej podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji toczyło się w trybie nadzwyczajnym, którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest sprawa procesowa: "rozpoznanie i rozstrzygnięcie w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego [...] zgodnego z przepisami, głównie materialnego prawa administracyjnego, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej materialnej, [...] jej prawidłowości, pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne (por. M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 156). Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w ww. art. 156 § 1 k.p.a. Wyłącznie w tym zakresie organ może przeprowadzić ewentualne postępowanie dowodowe. Niedopuszczalne jest przy tym rozpatrywanie (ocena) istoty sprawy załatwionej weryfikowanym orzeczeniem (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA/89/85, ONSA 1985, Nr I, poz. 30, LEX nr 9840). Decyzja przewidziana w art. 158 § 1 k.p.a. jest bowiem, decyzją wydaną w sprawie administracyjnej, chociaż sprawy tej nie rozstrzyga (por. T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 156). W postępowaniu tym organ nie może zatem przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie dokonuje się – jak w postępowaniu zwykłym – oceny przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej zobowiązań, a ocenia się legalność decyzji wydanej w ww. postępowaniu zwykłym. Wady decyzji administracyjnej stanowiące zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. przyczyny stwierdzenia jej nieważności mają charakter materialny i tkwią w niej samej.
Co istotne, instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, unormowana w komentowanym przepisie oraz przepisach następnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły czy wręcz ścieśniająco (wyrok NSA z 22 września 1999 r., IV SA 1380/97, LEX nr 47894; wyrok NSA z 10 listopada 1998 r., IV SA 912/97, LEX nr 45693; zob. także wyrok NSA z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1889/97, LEX nr 47887; wyrok NSA z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1066/97, LEX nr 48675). W orzecznictwie stwierdza się, że ich zaistnienie powinno być bezsporne i mieć oczywisty charakter, co podkreśla wyjątkowość instytucji stwierdzenia decyzji.
Wobec tego, należy stwierdzić, że prawidłowo Kolegium zauważyło, że postępowanie nieważnościowe nie może być traktowane jako ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją. Weryfikacja okoliczności podniesionych przez stronę skarżącą mogłaby nastąpić jedynie w zwykłym postępowaniu, natomiast nie można w postępowaniu wszczętym w trybie nadzwyczajnym podnosić zarzutów, których rozpoznanie stanowiłoby de facto kolejne, trzecie już, rozpoznanie sprawy w administracyjnym toku instancji.
Przedmiotem rozważań organu prowadzącego postępowanie w trybie art. 156 k.p.a. winno być zatem jedynie bezsporne ustalenie wystąpienia w sprawie przesłanek wskazanych w tym przepisie, a nie ponowna merytoryczna analiza przepisów w oparciu o nowe dowody zgłoszone przez skarżącą.
We wniosku inicjującym sprawę skarżąca podniosła, m.in. że kwestionowana decyzja rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W tym zakresie należy wyjaśnić, że w orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa przesądzają – występujące zasadniczo kumulatywnie – trzy przesłanki: "oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja" (W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie..., s. 190; podobnie NSA w wyroku z 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10, LEX nr 1145613). Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wtedy, gdy "rzuca się w oczy" rozbieżność między treścią decyzji a jej normatywnym wzorcem. Przedmiotem rażącego naruszenia mogą być tylko przepisy jednoznaczne w swej treści i niebudzące wątpliwości interpretacyjnych. Gdy zaś idzie o skutki decyzji, to liczą się te, których nie da się pogodzić z wymaganiami praworządności. Tak więc cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, LEX nr 47008, zob. także wyrok NSA z 27 października 1998 r., II SA 1202/98, LEX nr 41891). Przy czym, nie każde oczywiste naruszenie prawa może być uznane za rażące, jak również nie ma decydującego znaczenia to, jaki przepis został naruszony.
Z kolei przesłanka nieważności wskazana w at. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którą nieważna jest decyzja skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, występuje w sytuacji, gdy organ orzekł w formie decyzji o prawach lub obowiązkach podmiotu, który nie miał interesu prawnego do występowania w toczącym się postępowaniu.
Analiza akt sprawy prowadzi do stanowiska, że w dacie orzekania organ I instancji miał podstawy do orzeczenia o nałożeniu na skarżącą kosztów za usunięcie pojazdu, na co wskazuje zgromadzony wówczas przez ten organ materiał dowodowy. W kontekście pozostałych zarzutów, Sąd nie dopatrzył się ponadto kwalifikowanego naruszenia przepisów przez organ skutkującego koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji.
W tym miejscu należy wskazać, że podstawą materialnoprawą kwestionowanej decyzji były przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 130a ust. 1 u.p.r.d. pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku:
1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;
2) nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c;
3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu;
4) pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu kierowanego przez osoby wymienione w art. 8 ust. 1 i 2;
5) pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela;
6) kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy i nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu przez przekazanie go osobie znajdującej się w nim i posiadającej uprawnienie do kierowania tym pojazdem; przepisu nie stosuje się, jeżeli kierujący posiada pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 4 lub 5 albo w art. 135a ust. 5 lub 6, upoważniające do kierowania pojazdem.
Pojazd ponadto może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy:
1) kierowała nim osoba:
a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu,
b) nieposiadająca przy sobie wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu;
2) jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska (art. 130a ust. 2 u.p.r.d.).
Dyspozycję przemieszczenia lub usunięcia pojazdu z drogi wydaje:
1) policjant - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1-3;
2) strażnik gminny (miejski) - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5;
3) osoba dowodząca akcją ratowniczą - w sytuacji, o której mowa w ust. 3 (art. 130a ust. 4 u.p.r.d.).
Pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7. (art. 130a ust. 5c u.p.r.d.).
Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu (art. 130a ust. 5f u.p.r.d.).
Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu (art. 130a ust. 10 u.p.r.d.).
Przepis ust. 10 stosuje się odpowiednio, gdy w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności (art. 130a ust. 10d u.p.r.d.).
W sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 130a ust. 10e u.p.r.d.).
Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (art. 130a ust. 10h u.p.r.d.).
Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h (art. 130a ust. 10i u.p.r.d.).
Tryb usuwania pojazdów regulują ponadto przepisy Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2285)., dalej: "rozporządzenie". Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia podmiot, który wydał dyspozycję, po usunięciu pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie:
1) właściwego dla miejsca zdarzenia komendanta powiatowego (miejskiego, rejonowego) Policji, ze wskazaniem parkingu strzeżonego, na którym umieszczono pojazd, przesyłając mu kopię dyspozycji;
2) właściciela pojazdu;
3) osobę, która dysponowała pojazdem na podstawie innego niż własność tytułu prawnego w chwili jego usunięcia, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 130a ust. 1 pkt 1, 4 i 5 albo ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.
Znajdujący się w aktach sprawy wydruk z Centralnej Ewidencja Pojazdów i Kierujących z dnia 26 października 2018 r. wskazuje, że D. N. nabyła przedmiotowy pojazd umową sprzedaży z dnia 3 lipca 2016 r. (data zmiany prawa własności: 3 lipca 2016 r.). Stosowna zmiana właściciela została odnotowana w CEPiK-u w dniu 8 września 2016 r. W ww. bazie zostały również zamieszczone szczegółowe dane pojazdu oraz dane adresowe właściciela pojazdu. Z ewidencji tej nie wynika aby nastąpiły w niej dalsze zgłoszenia zmian właściciela pojazdu.
Jak wynika z art. 80a ust. 1 i 2 u.p.r.d. tworzy się centralną ewidencję pojazdów, w której gromadzi się dane i informacje o pojazdach zarejestrowanych oraz o ich właścicielach lub niektórych posiadaczach. Baza CEP została utworzona na potrzeby gromadzenia i udostępniania danych oraz informacji w celach ochronnych i prewencyjnych (por. M. Burtowy [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2023, art. 100(a), art. 100(aa). Ponadto dane z ewidencji mogą pełnić rolę dowodu (funkcja dowodowa), bowiem dane uzyskane z CEPiK mogą potwierdzać określone fakty m.in. w postępowaniu administracyjnym (art. 75 k.p.a.; por. wyrok NSA z 28 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1485/15, LEX nr 2301688), karnym (R. Kmiecik, Dowód..., s. 174) oraz cywilnym, w tym także w sprawach rodzinnych (art. 227 w zw. z art. 309 k.p.c.). Z art. 80c ust. 1 pkt 1, 8, 14 u.p.r.d. wynika, że dane zgromadzone w ewidencji udostępnia się - o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań - Policji, sądom, organom właściwym w sprawach rejestracji pojazdów.
W art. 78 ust. 2 u.p.r.d. zostało wskazane, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o:
1) nabyciu lub zbyciu pojazdu;
2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.
Obowiązek zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu spoczywa na właścicielu pojazdu. Przy czym obciąża on jednocześnie zbywcę i nabywcę pojazdu. W przypadku obrotu pojazdami na rynku wewnętrznym wtórnym, na podstawie umów dwustronnych zarówno nabywca jak i zbywca pojazdu powinni dokonać wymaganych zawiadomień dla zapewnienia zaewidencjonowania zmiany właściciela pojazdu i identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 12 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 637/20, WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 603/20, WSA w Olsztynie z 2 lutego 2021 sygn. akt II SA/Ol 947/20, WSA w Warszawie z 24 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2139/20, postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I OW 75/20, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Wszczynając tryb postępowania uregulowany w art. 130a u.p.r.d., organy obowiązane były zatem do sięgnięcia do bazy CEPiK celem ustalenia właściciela pojazdu, co też – jak wynika z akt sprawy – miało miejsce. Stosowny wydruk z CEPiK wskazujący, że od 2016 r. właścicielem pojazdu pozostaje D. N., został załączony do akt sprawy.
Organy miały zatem podstawy do przyjęcia, że właścicielem przedmiotowego pojazdu jest strona skarżąca, na której zgodnie z u.p.r.d. spoczywał obowiązek poniesienia kosztów usunięcia pojazdu solidarnie z użytkownikiem K. M.
Oparcie się przez Prezydenta Miasta Jelenia Góra na danych wynikających z ewidencji nie może być zatem poczytane jako wadliwe.
Wniosek ten tym bardziej jawi się jako zasadny skoro skarżąca nigdy nie zgłaszała organom okoliczności zmiany właściciela. Co prawda, jak wynika z akt sprawy skarżąca nie podejmowała nigdy korespondencji wobec tego faktycznie mogła nie mieć wiedzy o toczącym się postępowaniu, niemniej jednak nie można przerzucać odpowiedzialności na organy w sytuacji gdy strona nie wykonuje swoich obowiązków (brak stosownego zgłoszenia do bazy CEPiK) oraz nie bierze czynnego udziału w sprawie (brak podejmowania korespondencji, która była de facto kierowana pod właściwy adres).
Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że brak zgłoszenia zbycia/nabycia pojazdu nie pociągał dla strony żadnych negatywnych skutków prawnych. Obowiązek zgłoszenia zbycia/nabycia pojazdu istniał w dacie wydawania kwestionowanej decyzji, a skarżąca nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku w tym zakresie.
Z przedłożonych przez skarżącą dowodów – abstrahując od wątpliwości jakie budzi fakt uprzedniego wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC z dnia 10 maja 2017 r. a następnie zawarcie w dniu 10 lipca 2017 r. umowy sprzedaży - wynika, że D. N. mogła zbyć przedmiotowy pojazd na rzecz K. M. na podstawie załączonej umowy sprzedaży z dnia 10 lipca 2017 r. Fakt ten jednak nie został nigdy zgłoszony do bazy CEPiK ani przez nabywcę pojazdu ani przez jego zbywcę. Organy nie miały zatem wiedzy o ww. czynności prawnej. Nie można jednak przypisywać w takiej sytuacji winy organom w zaniechaniu ustalenia właściciela pojazdu i wywodzić z tego podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w trybie nieważnościowym.
Należy też wyjaśnić, że powyższa okoliczność zmiany właściciela i dowody je potwierdzające mogłyby być istotnymi okolicznościami w sprawie prowadzonej w zwykłym trybie postępowania, tj. w ramach instancyjnego odwołania się od decyzji lub w ramach postępowania prowadzonego w trybie wznowienia postępowania. Wszczęty tryb nieważności jaki został uruchomiony w sprawie, polega jednak nie na kolejnej merytorycznej ocenie wydanej w sprawie decyzji, lecz na stwierdzeniu wystąpienia w sprawie przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
W trybie postępowania uregulowanym w art. 156 i nast. k.p.a. nie można co do zasady przeprowadzać nowych dowodów, mogących wpłynąć na ocenę ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy. Jak zostało powyżej wskazane, tryb nieważności nie służy uzupełnieniu stanu faktycznego sprawy, jej "naprawieniu" lub doszczegółowieniu. Tryb nieważności służy eliminacji decyzji, które naznaczone są wadami wskazanymi w ww. przepisie.
W kontekście art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzja narusza rażąco prawo, kiedy naruszenie prawa jest oczywiste, widoczne na pierwszy rzut oka i nie wymaga pogłębionej interpretacji zastosowanych w sprawie przepisów.
Analiza przepisów u.p.r.d. i zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego wskazuje, że organ ten ustalił stan faktyczny sprawy, zinterpretował przepisy i dokonał subsumpcji ustalonych faktów.
W kontekście zgłoszonych zarzutów, Sąd nie dopatrzył się zatem wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
W kwestii oceny czy mamy do czynienia z wydaniem decyzji w stosunku do osoby, która nie jest stroną w sprawie, nie można zapominać, że w ramach postępowania nieważnościowego nie przeprowadza się nowych dowodów merytorycznych w sprawie.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że z samego faktu nieuczestniczenia przez nią w postępowaniu przez organem I instancji, zasadne jest przeprowadzanie dalszych dowodów w sprawie. Jak zostało powyżej wskazane, strona ma możliwość aktywnego uczestnictwa w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 130a u.p.r.d. i zgłaszania tam nowych dowodów do czasu jej ostatecznego zakończenia. Po tym czasie weryfikacja decyzji następuje w nadzwyczajnych trybach postępowania, i nie oznacza kolejnej merytorycznej instancji, lecz kontroli decyzji pod kątem wystąpienia w sprawie przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 154 i 155 k.p.a.
W ramach postępowania nieważnościowego organy są ograniczone możliwościami przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego. W przeciwnej sytuacji iluzoryczna byłaby choćby zasada trwałości decyzji ostatecznych. Niezasadne są zatem zarzuty strony skarżącej w zakresie braku przeprowadzenia przez organ dowodów takich jak przesłuchanie K. M. lub skarżącej. W postępowaniu nieważnościowym nie ma miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego jakie prowadzi się przed organami merytorycznymi. Co więcej, również podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku postępowania toczącego się przed wymienionymi organami, co wynika z art. 133 § 1 p.p.s.a. Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jednakże z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że chodzi wyłącznie o dowody z dokumentów, które nie były przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę zwrotu "dowody uzupełniające". Jak już wyżej wskazano sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008/2, poz. 31; uchwałę pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1, poz. 1, s. 29 uzasadnienia). Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków i przesłuchania stron (por. wyrok NSA z 25 lutego 2000 r., I SA 428/99).
W kwestii wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze I Wydział Cywilny z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt I Ns 132/20, należy nadmienić, że Sąd ten wskazał, iż przepadek nastąpił względem właścicielki pojazdu D. N. Warto zaznaczyć, że zgodnie z art. 365 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przywołany przepis dotyczy wyłącznie ściśle rozumianego przedmiotu rozstrzygnięcia, wyrażonego w sentencji zapadłego w sprawie orzeczenia. według Sądu Najwyższego (por. wyroki: z 5 października 2012 r., IV CSK 67/12 oraz z 4 lutego 2011 r., III CSK 161/10), w konkretnym przypadku. Związanie, w myśl art. 365 § 1 k.p.c. rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, w jakim indywidualizują one sentencję – jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu, czyli związanie dotyczy sentencji wyroku i motywów w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia.
Według art. 130a ust. 10d u.p.r.d. starosta może wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu gdy w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności. Zgodnie zaś z art. 130a ust. 10e u.p.r.d., w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Z zestawienia obu powołanych przepisów wynika, że orzeczenie o przepadku pojazdu może być wydane także wtedy, gdy właściciel tego pojazdu nie zostanie ustalony. Oznacza to, że ustalenie właściciela pojazdu dla orzeczenia o jego przepadku nie wpływa na dopuszczalność i skuteczność orzeczenia o przepadku. Ustalenia faktyczne sądu powszechnego dotyczące właściciela pojazdu, z punktu widzenia skuteczności orzeczenia o przepadku pojazdu, nie determinują zatem takiego orzeczenia, stąd nie mogą być uznane za wiążące w ramach art. 365 § 1 k.p.c.
Tut. Sąd stoi zatem na stanowisku, że wydanie przez Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze postanowienie z 14 października 2020 r. nie zwalniało organów administracji od dokonania własnych ustaleń faktycznych dotyczących właściciela pojazdu w postępowaniu służącym określeniu wysokości pokrycia kosztów usunięcia i przechowania tego pojazdu. Organy administracji miały więc obowiązek – wynikający z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia właściciela pojazdu albo innej osoby uprawnionej do dysponowania tym pojazdem, zobowiązanych do pokrycia kosztów jego usunięcia, przechowania i oszacowania, stosownie do art. 130a ust. 10h i 10i u.p.r.d. Nałożenie obowiązku poniesienia powołanych kosztów może bowiem nastąpić tylko na taką osobę, co do której zostanie wyjaśnione i ustalone, że jest osobą zobowiązaną w świetle powołanego wyżej art. 130a ust. 10h i 10i u.p.r.d.
Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organy dokonały ustalenia na podstawie danych z CEPiK, że właścicielem pojazdu w dacie wydawania dyspozycji usunięcia pojazdu, była D. N., a użytkownikiem K. M. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania przez organ I instancji oraz decyzja o kosztach z dnia 19 marca 2021 r. były wysyłane na adres skarżącej, podany w CEPiK.
Nie można zatem stwierdzić, że organy zaniechały czynności zmierzających do ustalenia właściciela pojazdu i ograniczyły się jedynie do ww. postanowienia Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze.
W rozpoznawanej sprawie podmiot, który wydał dyspozycję pojazdu, tj. Komendant Miejski Policji w Jeleniej Górze powiadomił niezwłocznie skarżącą i użytkownika pojazdu (powiadomienia z 26 października 2018 r.) o usunięciu pojazdu. Organ administracji z wnioskiem do sądu wystąpił natomiast w lutym 2019 r. oraz następnie w lutym 2020 r. Z akt sprawy wynika, że organy wielokrotnie próbowały nawiązać próbę kontaktu ze skarżącą wysyłając do niej liczne powiadomienia, zawiadomienia i finalną decyzję organu I instancji. Za każdym razem skarżąca nie podejmowała przesyłek. W skardze podnosi jednak, że adres na który była wysyłana korespondencja jest adresem jej aktualnego zamieszkania. Podobne ustalenia można znaleźć m.in. w protokole doręczenia korespondencji z dnia 6 lipca 2020 r., w którym przeprowadzający czynności Komornik Sądowy ustalił, że skarżąca mieszka pod wskazanym adresem.
Z faktu uchylania się przez skarżąca od spoczywającym na niej obowiązku podejmowania korespondencji, nie można jednak wywodzić prawa do żądania wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięć zapadłych w ramach postępowania, w którym skarżąca nie uczestniczyła.
Należy też wskazać, że każdorazowo korespondencja w sprawie była wysyłana do skarżącej na adres znajdujący się w ww. CEPiK, a adres ten, jak wynika z zarzutów skargi, jest adresem aktualnego zamieszkania strony skarżącej.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa przez organ I instancji, skutkujących koniecznością stwierdzenia przez Kolegium nieważności decyzji. W kontekście zgłoszonych przez skarżącą zarzutów należy stwierdzić, że wydana przez organ I instancji decyzja nie zawiera wad wymienionych w art. 156 k.p.a., w szczególności decyzja ta nie narusza rażąco prawa. Z uwagi na ograniczenia dowodowe jakie obowiązują w procedurze dotyczącej nieważności decyzji, należy stwierdzić, że zgromadzony materiał dowodowy uzasadniał działanie organu polegające na wydaniu decyzji względem ujawnionego w CEPiK właściciela pojazdu oraz jego ówcześnie ustalonego władającego.
Marginalnie Sąd wyjaśnia, że wydana w sprawie decyzja została orzeczona względem zobowiązanych solidarnie D. N. i K. M. Według art. 376 § 1 k.c., jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych. Z powyższego roszczenia zwrotnego (regresowego) wynika, że dłużnicy solidarni odpowiedzialni są wobec siebie za dług po równo.
Analiza akt prowadzi do stanowiska, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności wskazane w art. 156 k.p.a. Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.