III SA/Wr 834/22

III SA/Wr 834/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /sprawozdawca/
Dominik Dymitruk
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15gga ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Asesor WSA Dominik Dymitruk Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi P. W. na akt Dyrektora Dolnośląskiego Wojewódzkiego Urzędu Pracy z dnia 14 lipca 2021 r. nr NS/AMS/3055/142/21 w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania na rzecz ochrony miejsc pracy I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Dyrektora Dolnośląskiego Wojewódzkiego Urzędu Pracy na rzecz skarżącego kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
P. W. (dalej: strona skarżąca) złożył wniosek z dnia 11 czerwca 2021 r. nr [...] o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników. W złożonym wniosku strona oświadczyła m.in., że jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców i że na dzień 31 marca 2021 r. prowadził działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, kodem 96.02.Z jako rodzaj przeważającej działalności.
Korespondencją elektroniczną (mailem) z 9 lipca 2021 r. strona skarżąca uzyskała informację z Dolnośląskiego Wojewódzkiego Urzędu Pracy, że jej wniosek został rozpatrzony negatywnie. W odpowiedzi strona skarżąca zwróciła się o wydanie "formalnej decyzji" w tej sprawie, zgodnie z obowiązującym prawem.
Dyrektor Dolnośląskiego Wojewódzkiego Urzędu Pracy (dalej: organ, Dyrektor DWUP) aktem z 14 lipca 2021 r. (nr NS/AMS/3055/142/21) odmówił stronie skarżącej udzielenia świadczenia. Podał, że weryfikację poprawności złożonego wniosku przeprowadzono na podstawie przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm., dalej: ustawa COVID-19) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnie 2021 r. zmieniającego rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID – 19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 713 – dalej rozporządzenie COVID). Wskazał, że strona skarżąca nie spełniła warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według PKD, który sprawdzono na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. według stanu na koniec tego dnia. Dalej argumentował, że Główny Urząd Statystyczny udostępnia wojewódzkim urzędom pracy, w postaci elektronicznej, wykaz danych przedsiębiorców, którzy na dzień wskazany w ww. przepisach prowadzili działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności preferowanymi kodami. Tymczasem zgodnie z przekazanym pismem GUS wniosek z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zmieniający rodzaj przeważającej działalności wnioskodawcy (na symbol 96.02.Z) wpłyną do GUS drogą elektroniczną w dniu 21 kwietnia 2021 r. Ponadto na podstawie przeprowadzonej weryfikacji wpisów w CEiDG ustalono, że zmianę wprowadzono w dniu 19 kwietnia 2021 r., czyli po dacie 31 marca 2021 r.
W piśmie z dnia 16 sierpnia 2021 r. organ wskazał min., że o sposobie załatwienia wniosku strona skarżąca została "ostatecznie" poinformowana w piśmie z dnia 14 lipca 2021 r. Ponadto wskazano, że wszelkie spory dotyczące odmowy przyznania wnioskowanej pomocy podlegają rozpoznaniu przed sądem powszechnym.
Strona skarżąca w dniu 14 września 2022 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na "elektroniczne orzeczenie" Dyrektora DWUP z 9 lipca 2021 r. odmawiające przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, "utrzymane pismem z 16 września 2021 r.", zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a § 1 k.p.a. oraz prawa materialnego, tj. art. 15gga ust. 2, ust.9 i ust.11 ustawy COVID-19 a także § 1a ust.1 i ust.2 oraz § 2 rozporządzenia COVID-19. Strona skarżąca wniosła także o przywrócenie terminu do złożenia skargi.
Uzasadniając swoje stanowisko strona skarżąca przede wszystkim zrelacjonowała dotychczasową korespondencję w organem powołując jego stanowiska w pismach z dni: 9 lipca 2021 r., 14 lipca 2021 r. oraz 16 września 2021 r. Wskazała następnie, że działalność oznaczoną kodem PKD 96.02.Z wykonuje od dnia 30 stycznia 2012 r. Natomiast wpisem z dnia 19 kwietnia 2021 r. – mającym na celu dostosowanie stanu faktycznego do wymogów rozporządzenia COVID-19, które zaczęło obowiązywać od dnia 26 kwietnia 2021 r. - w systemie CEiDG wykazano zmianę przeważającej działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 96.02Z. z datą zaistnienia tej zmiany według stanu na dzień 30 marca 2021 r.
Jeżeli chodzi o wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi strona skarżąca wyjaśniła min., że Dyrektor DWUP w piśmie z dnia 16 sierpnia 2021 r. poinformował, że wszelkie spory dotyczące odmowy przyznania ww. świadczenia podlegają rozpoznaniu przed sądem powszechnym. W oparciu o powyższe stanowisko strona skarżąca wniosła pozew do sądu powszechnego. Postanowieniem z dnia 22 marca 2022 r. Sąd Rejonowy w Wałbrzychu odrzucił pozew. Następnie Sąd Okręgowy w Świdnicy prawomocnym postanowieniem z dnia 20 lipca 2022 r. oddalił zażalenie na ww. postanowienie. A zatem w wyniku błędnego pouczenia zawartego w piśmie dyrektora DWUP strona skarżąca bez własnej winy nie złożyła skargi do WSA, a możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego dowiedziała się dopiero z treści uzasadnienia ww. postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 20 lipca 2022 r., doręczonego w dniu 7 września 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ w pierwszej kolejności wniósł o jej odrzucenie z uwagi na to, że zaskarżone akty z dnia 9 lipca 2021 r. oraz z dnia 16 września 2021 r. nie stanowią informacji Dyrektora DWUP w przedmiocie odmowy przyznania wypłaty świadczeń. Aktem tym jest stanowisko (pismo) z dnia 14 lipca 2021 r. (podtrzymane pismem z dnia 16 sierpnia 2021 r.), które nie zostało zaskarżone. Ponadto wskazał, że skarga została złożona z naruszeniem 30 dniowego terminu od dnia poinformowania o rozstrzygnięciu, które miało miejsce w dniu 15 lipca 2021 r.
W przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie, organ wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej a także o zasądzenie kosztów postępowania. Wyjaśnił, że Dyrektor DWUP dokonując weryfikacji wniosku w kontekście działalności uprawniającej do świadczenia, korzystał z danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021r. Tylko bowiem taka metoda dopuszczona została jako instrument weryfikacji kryterium w tym zakresie. Obowiązujące przepisy nie pozwalają bowiem na dokonanie ustaleń w zakresie prowadzonej działalności wnioskodawców, w oparciu o inne metody.
Obecna na rozprawie pełnomocniczka strony skarżącej podtrzymała w całości zarzuty i wnioski zawarte w skardze oraz złożyła wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wskazała również, że skarga dotyczy również pisma organu z dnia 14 lipca 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl § 2 art. 1 ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Sąd zauważa, że tożsama problematyka – zarówno w kwestii dopuszczalności drogi sądowej, jak zasadności podstaw merytorycznych odmowy przyznania dotacji na podstawie ustawy COVID-19 wobec braku zgodności PKD wskazanego przez wnioskodawcę z ujawnionym w bazie REGON na określony dzień, była już przedmiotem rozważań i wyroków wydanych przez sądy administracyjne - przykładowo wyroki: WSA w Poznaniu z 25 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1300/21, WSA we Wrocławiu z 16 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 215/21 oraz z 9 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 263/22, w Gliwicach z 11 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1780/21 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Stanowisko i poglądy wyrażone w powyższych wyrokach Sąd w całości podziela i przyjmuje za swoje.
Sąd przede wszystkim stwierdza, że odmowa udzielenia świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników podlega sądowej kontroli, ponieważ mieści się w katalogu form poddanych tej kontroli (art. 3 § 2 p.p.s.a.), nie jest jednak decyzją lub postanowieniem, ale aktem w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Formułując powyższe stanowisko, Sąd ma również na uwadze poglądy wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) m.in. w postanowieniach z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 1414/21 i sygn. akt I GSK 1413/21, z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 1415/21, z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt I GSK 474/21, jak również z 7 kwietnia 2021 r. sygn. akt I GSK 211/21 (dostępne w CBOSA). W ocenie Sądu argumentacja w nich zawarta znajduje zastosowania na gruncie niniejszej sprawy. NSA podkreślił, że "w przepisie art. 15gga ust. 9 ustawy o Covid wskazano, że dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy, po stwierdzeniu kompletności wniosku i złożeniu przez przedsiębiorcę wszystkich oświadczeń, o których mowa w ust. 6 pkt 2-7, występuje niezwłocznie w formie elektronicznej do dysponenta Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych o przyznanie limitu/zapotrzebowania na środki na wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. Oznacza to, że gdy organ ten zamierza "przyznać" świadczenie, musi zawrzeć umowę, ale najpierw musi podjąć rozstrzygnięcie, że to uczyni. Ustawodawca przemilczał, w jakiej formie ma nastąpić odmowa przyznania świadczenia". Zdaniem NSA "(...) nie jest to decyzja administracyjna. Z uwagi na to, że mamy tu do czynienia z dysponowaniem przez dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy środkami z funduszu pracy, nie mamy tu typowej relacji cywilnoprawnej, ale administracyjnoprawną konstrukcję związaną z podejmowaniem aktu w oparciu o ustawowe upoważnienie do dysponowania środkami funduszu. Dopiero w dalszej kolejności, jeżeli dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy dojdzie do wniosku (podejmie rozstrzygnięcie), że chce przekazać pewne środki beneficjentowi, zawiera umowę. W tym działaniu (rozstrzygnięciu), poprzedzającym zawarcie umowy, należy również dopatrywać się władczości administracyjnoprawnej, a rozstrzyganie o tym, że dany podmiot nie spełnia przesłanek aby zawrzeć z nim umowę, na podstawie której otrzyma wsparcie, należy uznać za akt, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a."
Odnosząc się z kolei do stanowiska organu w kwestii odrzucenia skargi Sąd doszedł do przekonania, że sformułowane w tym zakresie argumenty nie zasługują na uwzględnienie.
Po pierwsze, nieuzasadnione byłoby zdaniem Sądu literalne odczytanie przedmiotu rozpatrywanej skargi poprzez przyjęcie, że jej przedmiotem jest jedynie elektroniczna korespondencja Dyrektora DWUP zawarta w pismach z dnia 9 lipca 2021 r. oraz z dnia 16 września 2021 r. Należy zwrócić uwagę, że negatywne stanowisko organu zostało zamanifestowane kolejno: w mailu z dnia 9 lipca 2021 r., piśmie Dyrektora DWUP z dnia 14 lipca 2021 r. (Elektroniczna Platforma Rynku Pracy) oraz w piśmie z 16 sierpnia 2021 r. Co istotne, uzasadnienie skargi jednoznacznie wskazuje, że strona skarżąca utożsamia negatywne stanowisko organu także z pismem z dnia 14 lipca 2021 r. Okoliczność tą potwierdził pełnomocnik strony skarżącej na rozprawie. A zatem – także z uwagi brak sformalizowanych ustawowych ram orzekania o odmowie przyznania świadczenia – należy przyjąć wiążące zapatrywanie, że rozpatrywana skarga w sposób niebudzący wątpliwości obejmowała swoim zakresem akt Dyrektora DWUP z 14 lipca 2021 r. (nr NS/AMS/3055/142/21) którym odmówiono udzielenia świadczenia. Nie można też zapomnieć, że o wiążącym charakterze tego aktu strona skarżąca została poinformowana przez organ w piśmie z 16 sierpnia 2021 r. W tym też piśmie pouczono ją (błędnie) o możliwości kwestionowania stanowiska organu przed sądem powszechnym.
W dalszej kolejności należy wskazać, że stosownie do brzmienia art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, kwestionowany akt doręczono stronie skarżącej w dniu 15 lipca 2021 r. Skarga do Sądu została nadana w placówce pocztowej w dniu 14 września 2022 r., czyli bez wątpienia z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Przy tym nie można stracić z pola widzenia, że o dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego strona finalnie uzyskała informację dopiero z treści uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 20 lipca 2022 r., sygn akt II Cz 149/22 w przedmiocie odwołania od odmowy przyznania świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy. Mając zatem na uwadze charakter zaskarżonego aktu, a przede wszystkim brak właściwego pouczenia strony skarżącej o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego należało uznać, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego.
Przechodząc na płaszczyznę merytoryczną rozpoznawanej sprawy Sąd wskazuje, że strona skarżąca złożyła na podstawie art. 15gga ustawy COVID-19 wniosek o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników. Istota sporu w sprawie dotyczyła zasadności odmowy przyznania świadczeń ze środków FGŚP na rzecz ochrony miejsc pracy z uwagi na niespełnienie – w ocenie organu – wymogów z art. 15gga ustawy COVID-19. Organ stwierdził, że strona skarżąca nie spełniła warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według PKD, który sprawdzono na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. według stanu na koniec tego dnia. W złożonym wniosku strona oświadczyła natomiast, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, kodem 96.02.Z jako rodzaj przeważającej działalności.
Ocena zasadności skargi wymaga przypomnienia, że wnioskowane przez stronę świadczenie na rzecz ochrony miejsc pracy jest jedną z form pomocy przewidzianej przez państwo jako wsparcie przedsiębiorstw dotkniętych skutkami pandemii koronawirusa. Pomoc ta stanowi pomoc publiczną zatwierdzoną na podstawie Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz.U.UE C z dnia 20 marca 2020 r.) (oraz kolejnych jego zmian). Świadczenie na rzecz ochrony miejsc pracy (dotacja) ze środków FGŚP jest wsparciem branżowym zatwierdzonym na podstawie Sekcji 3.10. Tymczasowych ram - decyzją Komisji nr programu SA.60376(2020/N) (oraz zmiany wynikające z decyzji KE nr SA.62078 (2021/N), z decyzji KE nr SA.100902(2021/N)).
W pierwszym (i kolejnych również) Komunikacie Komisji podkreślony został wpływ epidemii na gospodarkę, wskazano że wprowadzone przez państwa członkowskie rozmaite środki powstrzymujące rozprzestrzenianie wirusa – ograniczenie kontaktów personalnych, restrykcje w zakresie przemieszczania się, kwarantanny, zamknięcia placówek handlowych i kulturalnych itp. – mają na celu jak największe ograniczenie skali i czasu trwania kryzysu. Środki te mają bezpośredni wpływ zarówno na popyt, jak i na podaż; poważnie dotykają one przedsiębiorstwa i pracowników, zwłaszcza w sektorze zdrowia, turystyki, kultury, handlu detalicznego i transportu. Poza bezpośrednim wpływem na mobilność i handel epidemia COVID-19 niesie też coraz większe konsekwencje dla przedsiębiorstw wszelkiego rodzaju – zarówno dla małych i średnich ("MŚP"), jak i dla dużych korporacji – we wszystkich sektorach. Skutki odczuwane są również na światowych rynkach finansowych, w szczególności w zakresie płynności finansowej. Nie ograniczą się one do jednego konkretnego państwa członkowskiego; zaszkodzą gospodarce Unii jako całości. Wskazano że komunikat ma na celu określenie ram, które pozwolą państwom członkowskim rozwiązywać problemy, z jakimi borykają się obecnie przedsiębiorstwa, przy zachowaniu integralności unijnego rynku wewnętrznego oraz zapewnieniu równych warunków działania.
Ustawodawca krajowy mając również na uwadze ww. Komunikat (i kolejne jego zmiany) wprowadził (wprowadza) szereg rozwiązań prawnych mających na celu pomoc przedsiębiorcom, w tym zawarte w uCOVID. Ustawa COVID wraz z ustawami ją nowelizującymi, którymi są zmieniane i wprowadzane nowe formy pomocy – programy Jest to więc pakiet rozwiązań, które ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym epidemią.
Przepis art. 15gga ustawy COVID-19 zalicza się do pomocy branżowej, tj. skierowanej do danych sektorów/branż odczuwających skutki pandemii koronawirusa, mi.in. poprzez niemożność czy utrudnienie prowadzenia działalności ze względu na wprowadzone przez państwo środki w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa lub muszących ponieść koszty związane z ograniczeniami sanitarnymi. W przepisie art. 15gga ustawy COVID-19 przewidziana została pomoc w postaci świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników w rozumieniu art. 15g ust. 4. Przepis określa krąg podmiotów uprawnionych oraz zasady i warunki na jakich jest udzielana.
Przy tym, zgodnie z art. 15ggb ust. 1 ustawy COVID-19, Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, przyznać ponowną wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o których mowa w art. 15gga ust. 1 albo art. 15gga1 ust. 1, dla wszystkich albo niektórych przedsiębiorców, którzy otrzymali to świadczenie na podstawie art. 15gga ust. 1 albo art. 15gga1 ust. 1, lub przyznać to świadczenie innym przedsiębiorcom, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.
W dacie składania wniosku obowiązywał natomiast przepis § 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek COVID- 19, według którego, przyznaje się świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, który na dzień 31 marca 2021 r. prowadził działalność gospodarczą, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 49.39.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1662 oraz z 2021 r. poz. 36 i 97), lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.02.Z, 96.04.Z, 96.09.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z trzech miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy w następstwie wystąpienia COVID-19 co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu po-przednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r. Przepis art. 15gga ustawy o COVID-19 stosuje się, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału (ust.1). Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (ust.2).
Wedle organu, strona nie spełniła przesłanek do ubiegania się o ww. pomoc. Dyrektor DWUP argumentował, że w przypadku strony skarżącej nie został spełniony warunek w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), który sprawdzono na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r, według jej stanu na koniec tego dnia. To właśnie ustalenie przyjął jako podstawę odmowy przyznania pomocy.
W pierwszej zatem kolejności, mając na względzie ww. argumentację organu, należy odnieść się do charakteru wpisów w rejestrach prowadzenia działalności gospodarczej. W sprawie znaczenie ma ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 541 ze zm., dalej ustawa o CEIDG).
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r., VI SA/Wa 2215/05; wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r., II GSK 1010/13).
Z takim założeniem koresponduje zresztą wprowadzona przez ustawodawcę możliwość prostowania wpisów do CEIDG. Otóż zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o CEIDG Minister właściwy do spraw gospodarki, w drodze postanowienia, prostuje wpis w CEIDG, jeżeli: 1) zawiera oczywiste błędy lub 2) jest niezgodny z treścią wniosku przedsiębiorcy, lub 3) jest niezgodny ze stanem faktycznym wynikającym z innych rejestrów publicznych.
Z kolei w zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie czy aktualizację danych do rejestru REGON, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego z którego można wyprowadzić następujące pewne generalne tezy. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową (por. uzasadnienia wyroków SN z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., II UK 402/15).
Powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest, zdaniem Sądu, istotne dla właściwego odczytania § 1a ust. 2 rozporządzenia COVID-19.
Mając bowiem na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Sądu, przyjęty przez ustawodawcę jako jedyny sposób weryfikacji – warunku prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. jako przeważającej działalności gospodarczej wg podanego PKD – tj. wpis w REGON na dzień 31 marca 2021 r. – abstrahując od faktycznie prowadzonej działalności - nie przyczynia się do realizacji celu przepisu pomocowego i jest nieproporcjonalny w kontekście skutków jakie wywołuje i w efekcie prowadzi również do naruszenia zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP.
Jeszcze raz Sąd podkreśli, że omawiane przepisy stanowią reakcję państwa na skutki spowodowane epidemią koronawirusa, w tym wywołane działaniami podejmowanymi przez państwo w celu zapobieżenia rozprzestrzenianiu się wirusa, na co przedsiębiorca nie miał żadnego wpływu. Pomoc przewidziana omawianym przepisem nie ma charakteru typowej ulgi, jest to pomoc publiczna, której wprowadzenie jest spowodowane pandemią i której zamierzeniem jest ratowanie gospodarki, poprzez wsparcie przedsiębiorców, którzy ją kształtują. Mając na uwadze dalekosiężny negatywny wpływ pandemii na funkcjonowanie gospodarki zostały wdrożone określone, dedykowane konkretnym podmiotom (zagrożonym branżom) środki pomocowe (w sprawie jako pomoc publiczna zatwierdzone decyzją Komisji Europejskiej), których rozdysponowanie do rąk właściwych (ustawowo zamierzonych) podmiotów powinien być skutecznie zagwarantowany. Pomoc jest selektywna, tzn. skierowana do wybranych branż (ponoszących straty w danym okresie) i nie powinno z uwagi na procedurę jej udzielania, dochodzić do dodatkowej nieuzasadnionej selekcji skutkującej w efekcie wykluczeniem uprawnionych podmiotów.
W ocenie Sądu w sprawie wprowadzony jako jedyny sposób (dowód) spełnienia spornego warunku - wpis w rejestrze REGON - nie znajduje uzasadnienia ani jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do wsparcia podmiotów nieuprawnionych, ani jako uproszczenie procedur, a takie zdaje się być jego zamierzenie.
Wpis w rejestrze nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o wsparcie na pewno spełnia wymagane kryterium, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu. Zwłaszcza, że istnieje inna możliwość wykazania spełnienia warunku. Ponadto, jak wskazano, wpis w rejestrze jest oświadczeniem wiedzy przedsiębiorcy, podobnie, jak oświadczenie składane we wniosku (dodatkowo pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń).
Nie ulega również wątpliwości, że uproszczenie procedur (w tym skrócenie procedury, aby środki pomocowe, jak najszybciej trafiły do przedsiębiorców, których działalność jest zagrożona) ma ułatwić skorzystanie ze wsparcia - do czego jednak ww. sposób oceny warunku nie prowadzi. Wpis w rejestrze jako jedyny sposób oceny spełnienia warunku pomocy de facto powoduje wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej kryterium spełniają (tzn. prowadzą na dzień 31 marca 2021 r. przeważającą działalność wg podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obwiązkom statystycznym). Tak przyjęty sposób weryfikacji spełnienia warunku jest nieproporcjonalny do skutków, jakie wywołuje. W ocenie Sądu weryfikacja warunku nie powinna w skutkach prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek ubiegania się o pomoc spełniają, co mogą wykazać w inny sposób. Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą mieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia.
Przyjęte rozwiązanie, zdaniem Sądu, prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP, tj. równego dostępu do pomocy podmiotów, które znajdują się w tej samej sytuacji. Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. przeważającej działalności gospodarczej wg podanego PKD i ich sytuacji, po zastosowaniu wprowadzonego sposobu weryfikacji ww. wymogu, tj. wpisu w rejestrze. Wymóg wpisu w rejestrze na dzień 31 marca 2021 r. jako miernik spełnienia prawa do wsparcia, prowadzi do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. rzeczywiście prowadzą na ten dzień jako przeważającą działalność gospodarczą we wskazanym zakresie wg PKD, z uwagi na powyższy wymóg formalny (niespełniony), przy jednoczesnej możliwości wykazania przez nie spełnienia warunku w inny sposób – zostały pozbawione dostępu do środków pomocy. Wprowadzony sposób weryfikacji spełnienia warunku powoduje więc w skutkach nierówny dostęp do pomocy.
Zwraca także Sąd uwagę, że ustawodawca w art. 15gga uCOVID przewidział, że dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy dochodzi nienależnie udzielonych świadczeń (art. 15gga ust. 17 w zw. ust. 22 i 23). A zatem organ będzie również miał możliwość (czy obowiązek) zweryfikowania spełnienia warunku prowadzenia danej działalności, jako przeważającej na dany dzień według podanego PKD. Sam wpis w rejestrze REGON nie daje jednak pewności, że pomoc była udzielona należnie.
Podkreślić również należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała sytuacja, która w oczywisty sposób pokazuje, że kwestia wpisu w rejestrze REGON nie powinna być jedynym sposobem na potwierdzenie spełnienia warunku prowadzenia danej działalności jako przeważającej. Zauważa również Sąd, że powiązanie przez ustawodawcę warunków otrzymania pomocy z uwagi na epidemię koronawirusa z dopełnieniem obowiązków z uosp, stanowiło dla przedsiębiorców zaskoczenie. W tej szczególnej sytuacji (pandemia, zmieniające się warunki funkcjonowania oraz ilość i zmienność przepisów), przedsiębiorca nie powinien napotykać na dodatkowe bariery formalne uniemożliwiające otrzymanie przewidzianej pomocy, o ile w rzeczywistości warunki spełnia.
W ocenie Sądu stanowisko zajęte przez organ w sprawie spowodowało, że strona została wykluczona z kręgu podmiotów mogących się ubiegać o pomoc bez uwzględnienia faktycznego prowadzenia danej działalności jako przeważającej na dzień 31 marca 2021 r., co może zostać wykazane.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku organ uwzględni wyrażone w uzasadnieniu stanowisko Sądu. Organ winien przyjąć/umożliwić wykazanie spełnienia spornego warunku na podstawie innych dowodów.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd uchylił zaskarżony akt, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.