III SA/Wr 82/24

III SA/Wr 82/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /przewodniczący/
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1465
art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1836
par. 5,  par. 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 18 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. S.A. w W. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2023 r. nr HP.906.7.2023.JB w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia z dnia 19 grudnia 2023 r. (nr HP.906.7.2023.JB) Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu (dalej: organ pierwszej instancji, PPIS) z dnia 1 lutego 2023 r. (nr I-7/23) o stwierdzeniu u M. S. (dalej: uczestnik, pracownik) choroby zawodowej: [...] powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] u ludzi – [...] (poz. [...] wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, Dz. U. z 2022 r., poz. 1836, dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych).
Organ odwoławczy podał, że uczestnik pracował kolejno:
- od [...] r. do [...] r. jako [...] w D. w W., ul. [...],[...] W. (obecnie następcą prawnym jest F., ul. [...],[...] K.) w narażeniu na [...],
– od [...] r. do [...] r. jako [...],[...] w Zakładzie P. (zakład zlikwidowany) w narażeniu na [...] i [...],
– od [...] r. do [...] r. jako [...] w Produkcyjno-Usługowej Spółce Akcyjnej B., ul. [...],[...] W. (zakład zlikwidowany) w narażeniu na [...],
– od [...] r. do [...] r. jako [...] oraz [...] w F.1 S.A., ul. [...],[...] W. (zakład zlikwidowany) w narażeniu na [...] i [...],
– od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. jako [...] w Przedsiębiorstwie [...] S.1 Sp. z o.o. ul. [...], [...] W. (zakład zlikwidowany) w narażeniu na [...],
– od [...] r. do [...] r. jako pracownik [...] w S. S.A. ul. [...], [...] W. (w tym urlop chorobowy w okresie: od [...] r. do [...] r.) w narażeniu na [...].
W pozostałych latach uczestnik pracował bez narażenia na [...] i [...] w następujących zakładach pracy:
– od [...] r. do [...] r. jako pracownik [...] w E. Sp. z o.o. we W.1 – praca wykonywana w Z. w W.,
– od [...] r. do [...] r. na stanowisku [...] w J. Sp. z o.o. w L.,
– od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. (w tym chorobowe od [...] r. do [...] r.) jako pracownik [...] w Przedsiębiorstwie U. Sp. z o.o. w W.
Ponadto uczestnik w latach [...] odbył [...], od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. – pobierał [...], a od [...] r. – pobiera świadczenie emerytalnie i nie pracuje zarobkowo.
Organ II instancji przytoczył w uzasadnieniu decyzji dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu na skutek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonanego przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w Wałbrzychu (dalej: DWOMP), wszczął w dniu 12 września 2022 r. postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej: [...] powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] u ludzi – [...] (poz. [...] wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) u uczestnika. Organ zawiadomił o wszczęciu postępowania: uczestnika, F. S.A. z siedzibą w K. i S. S.A. z siedzibą w W.
Po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego przez organ I instancji w środowisku pracy uczestnika, DWOMP dnia 28 grudnia 2022 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej: [...] powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] u ludzi – [...] (poz. [...] wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) u uczestnika. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że uczestnik zgłosił się w dniu 29 sierpnia 2022 r. do DWOMP w trybie art. 229 § 5 Kodeksu pracy z uwagi na narażenie na [...] i czynniki [...], dostarczył karty informacyjne o rozpoznaniu [...], wdrożono procedurę choroby zawodowej. Wymieniono następnie zakłady, w których pracował skarżący i wykonywane tam przez niego czynności. Dalej w orzeczeniu lekarskim podano, że "pacjent był ponownie badany w dniu 22 września 2022 r. Z wywiadu chorobowego wynika, że w październiku 2021 r. uczestnik przebył [...]. W dwukrotnie wykonanym [...] (wrzesień/październik 2021 – NZOZ P.1 w W.) stwierdzono nieprawidłowości w [...]. Pacjent skierowany został do [...] Szpitala [...] w W. Oddział [...]. W [...] stwierdzono [...], [...],[...], badanie [...] z dnia 28 stycznia 2022 r. – [...]. W dniu 21 marca 2022 r. pacjent został przyjęty do D.1 we W.1 celem dalszej diagnostyki specjalistycznej. Na podstawie badań dodatkowych [...], [...] uczestnik został zakwalifikowany do [...]. W dniu 23 marca 2022 r. wykonano [...], w badaniu [...] – [...]. W badaniu kontrolnym [...] z dnia 20 września 2022 r. podejrzenie zmian [...]. Obecnie pacjent pod kontrolą D.2 we W.1. Pacjent [...] od [...] do [...] roku życia do [...] (...). W [...] z dnia 24 sierpnia 2022 r. wykonanym w O. w W. [...],[...] ustawiona prawidłowo, [...] w normie. W [...] (symbol [...] – według klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy ILO 1980 z rewizją w 2000 i 2011 roku) odpowiadające [...]. Powyższe rozpoznanie potwierdził konsultujący [...]. W orzeczeniu lekarskim podano, że w wyniku oceny całości dokumentacji stwierdzono, że uczestnik był narażony przez okres ponadt [...] lat na [...] ([...] lat i [...] miesiące), które są uznanymi czynnikami [...] dla ludzi zgodnie z rozporządzeniem Ministra z dnia 24 lipca 2012 r. (Dz. U. poz. 2235). Okres [...] wynosi około [...] lat. Pacjent rozpoczął pracę w narażeniu na [...] w [...] r., w narażeniu na [...] w [...] r., a [...] (jako [...]) rozpoznano w badaniu [...] w marcu 2022 r., co jest zgodne z okresem latencji. Stwierdzono, że z wysokim prawdopodobieństwem można uznać zawodową etiologię [...] (poz. 17 pkt. 1).
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu w dniu 1 lutego 2023 r. wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej: [...] powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] u ludzi – [...] (poz. [...] wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) u uczestnika.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S. S.A. z siedzibą w W. (dalej: spółka, strona skarżąca).
Po analizie odwołania i akt przedmiotowej sprawy, biorąc pod uwagę kwestionowanie narażenia uczestnika na [...] w czasie pracy u strony skarżącej, organ II instancji – zgodnie z art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) – zlecił organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w sprawie, uwzględniającego narażenie uczestnika na [...] od [...] r. do [...] r., jako pracownika [...] zatrudnionego u strony skarżącej.
W uzupełniającym postępowaniu wyjaśniającym organ I instancji w dniu 31 maja 2023 r., przeprowadził wizytację u strony skarżącej, z której sporządzono protokół oględzin nr [...]. Ponadto w toku podjętych czynności wyjaśniających wezwano i przesłuchano w dniu 28 marca 2023 r. uczestnika oraz w dniu 3 sierpnia 2023 r. świadka J. T. Wystąpiono także do pełnomocnika strony skarżącej z wezwaniem do udostępnienia kserokopii akt osobowych byłego pracownika oraz innych dokumentów potwierdzających wykonywane prace. Uzyskano dokument dotyczący zakresu obowiązków i uprawnień (podpisany przez uczestnika), w którym nie wskazano szczegółowego zakresu wykonywanych prac (pismo z dnia 21 kwietnia 2023 r. i akta osobowe uczestnika), zweryfikowano w dniu 7 sierpnia 2023 r. kartę oceny narażenia zawodowego w zakresie pkt 12, 13 oraz 16 i załączono załącznik Nr 1 do karty – Katalog systemowych zapraw. Zgromadzono podania o urlop, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, zaświadczenia o okresach nieskładkowych w okresie zatrudnienia, zaświadczenia lekarskie, w których widnieje informacja, że uczestnik był zatrudniony na stanowisku: pracownika [...], dodatkowo w skierowaniu na badanie wskazano: "S. S.A. ul. [...] kieruje na badanie wstępne Pana M. S. (...), który będzie zatrudniony na stanowisku pracownika [...] (praca powyżej [...] m)", co – jak podkreślono– może potwierdzać, że uczestnik mógł zajmować się [...].
Organ II instancji zwrócił się do DWOMP o wydanie opinii uzupełniającej do orzeczenia lekarskiego z dnia 28 grudnia 2022 r. (nr [...]), uwzględniającej odwołanie i zebrany przez organ I instancji dodatkowy materiał dowodowy.
W dniu 31 października 2023 r. DWOMP wydał opinię uzupełniającą (znak: [...]), w której wskazał, że z ponownie przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego przez PPIS w Wałbrzychu popartej wyjaśnieniami uczestnika i świadka, z protokołu oględzin PPIS po wizytacji w dniu 31 maja 2023 r. u strony skarżącej wynika, że uczestnik narażony był na [...]. Podano, że z oceny narażenia zawodowego sporządzonego obecnie przez PPIS w Wałbrzychu wynika, że do zakresu czynności wykonywanych przez uczestnika w zakładzie S. S.A. w W. na stanowisku pracownika [...] należało: przeprowadzanie prac [...], przygotowanie prac [...],[...],[...]. Ponadto w okresie od [...] r. do [...] r. uczestnik wykonywał czynności [...], wówczas zajmował się [...],[...]. Była to praca wykonywana na zapotrzebowanie innych [...], praca wykonywana stale na przemian z [...], dodatkowo zajmował się [...],[...]. Podczas [...]. Wykonana praca na [...] polegała również na podawaniu [...]. Ponadto świadek podczas przeprowadzonego przesłuchania wskazał, że na terenie [...] uczestnik zajmował się [...]. W trakcie przesłuchania świadka potwierdzono okoliczność, że uczestnik rzeczywiście wykonywał prace [...] na terenie [...], co wynika także z dokumentów przedłożonych w toku postępowania wyjaśniającego. W opinii uzupełniającej podkreślono także, że Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Wałbrzychu (dalej: PSSE) posiada w swoich zasobach archiwalnych wyniki badań i pomiarów S. S.A. na stanowiskach: [...], pracownik [...]. Na tych stanowiskach pracodawca przeprowadzał pomiary [...], ponadto na stanowisku [...] były dokonywane pomiary [...]. Zauważono, że załączony przez PPIS w Wałbrzychu dodatkowy załącznik Nr 1 do karty oceny narażenia stanowi przykładowy dokument będący [...],[...], [...] w którym widnieje zapis: [...], np. [...] stosowana jest jako [...];- [...], np. [...] i [...], które są stosowane, jako [...].
W opinii uzupełniające zauważono, że nie powinno budzić wątpliwości, że podczas wykonywania pracy polegającej na przygotowywaniu [...] występuje duże [...]. Dodano, że w literaturze specjalistycznej wielokrotnie poddawano analizie różne stanowiska pracy w branży [...] i podkreślano, że podczas wykonywania prac [...] występuje narażenie na [...] (tak: Irena Szadkowska-Stańczyk i in., Ocena narażenia pracowników [...] na [...] (WKK) [w:] Medycyna Pracy, Tom 57 nr 5 z 2006 r. s. 405-413). Ponadto Grupa Robocza IARC w oparciu o wyniki badań epidemiologicznych i doświadczalnych, zakwalifikowała [...] do grupy 1 - czynników [...] dla ludzi (wyd. Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy, "Podstawy i Metody Ochrony Środowiska Pracy" 4/2014 z 2014 r., s. 67-69, artykuł dr Aleksandry Maciejewskiej [...]). Ponadto w literaturze akcentuje się, że w wyniku długotrwałego [...] narażenia na [...], dojść może do wystąpienia [...], która może przerodzić się w [...] (Bezpieczeństwo Pracy Nr 1/2022 s. 14-19, [...], dr Małgorzata Pośniak i Elżbieta Dobrzańska). W konsekwencji w opinii uzupełniającej wskazano, że kontakt z [...] może prowadzić do rozwoju [...]. Przyjmuje się, że każdy kontakt z czynnikiem [...] może indukować rozwój [...] wobec czego w ocenie narażenia uwzględnia się wszystkie zakłady pracy niezależnie od długości zatrudnienia, gdyż ryzyko zachorowania rośnie wraz z długością i wielkością ekspozycji. Ze strony medycznej rozpoznanie choroby nie budzi wątpliwości, ognisko pierwotne zostało potwierdzone badaniem [...] wskazującym na [...], zgodne z okresem latencji. DWOMP podzielił oceną narażenia zawodowego sporządzoną przez PPIS w Wałbrzychu, z której wynika, że uczestnik narażony był na [...] jakim jest [...] w zakładzie S. S.A. w W. na stanowisku [...]. Reasumując DWOMP podtrzymał swoje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej - [...] uznając narażenie w zakładzie S. S.A. w W.
Organ II instancji, po analizie odwołania i całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie, wydał zaskarżoną decyzję z dnia 19 grudnia 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Decyzję szczegółowo uzasadniono, wskazując, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.
Zdaniem organu II instancji, w przypadku uczestnika zostały spełnione wszystkie ww. warunki. W szczególności organ odwoławczy podkreślił – mając na uwadze argumenty odwołania, że orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 28 grudnia 2022 r. w sposób przekonujący uzasadnia rozpoznanie choroby zawodowej. Podkreślił, że zarówno organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jak i strony niniejszego postępowania nie dysponują wiadomościami specjalnymi, pozwalającymi podważać stanowisko lekarzy orzeczników wyrażone w orzeczeniu lekarskim. Proces orzeczniczy jest procesem indywidualnym i uwzględnia się w nim osobniczą wrażliwość pacjenta, którą ocenia lekarz orzecznik przy wydawaniu orzeczenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że lekarze orzecznicy oparli swoją opinię na analizie całości dokumentacji medycznej. Nie każdy lekarz jest uprawniony do wiązania objawów chorobowych z ich zawodowym pochodzeniem, a zatem do uznania związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a narażeniem w środowisku pracy. Opinie medyczne strony odwołującej się nie mogą być kontrargumentem dla prawidłowo wydanego orzeczenia lekarskiego. Podkreślono, że lekarz orzecznik wydając orzeczenie lekarskie kieruje się sztuką medyczną, uwzględnia całość doniesień naukowych i wydaje bezstronne orzeczenie, gdyż nie kieruje nim żaden interes, w odróżnieniu do strony odwołującej się, co do rozstrzygnięcia. W konsekwencji, zdaniem organu II instancji, należało odmówić przeprowadzenia dowodów: z opinii biegłego [...] i [...], o co wnosiła spółka w odwołaniu, gdyż okoliczność, na którą miałby być przeprowadzony dowód, została już ustalona przez biegłych, którzy z mocy prawa są upoważnieni do wypowiadania się w tej materii. Ponadto wnioskowani biegli nie są powołani z mocy prawa do wypowiadania się w sprawach chorób zawodowych, a w szczególności wpływu środowiska pracy na wystąpienie choroby zawodowej.
Odnosząc się do argumentacji spółki, zgodnie z którą uczestnik pracował w spółce jedynie [...] miesięcy (uwzględniając absencję chorobową), a wcześniej przez ponad [...] lat w innych zakładach pracy, gdzie był narażony na czynniki związane z [...] i na czynniki [...] ([...]), na które nie był narażony pracując u strony skarżącej, organ II instancji wskazał, że PPIS w toku prowadzonego postępowania administracyjnego szczegółowo przeanalizował cały przebieg zatrudnienia uczestnika i opracował indywidualne karty oceny narażenia zawodowego w każdym z miejsc pracy, również w tych zakładach, które zostały zlikwidowane. Dla stwierdzenia choroby zawodowej wystarczające jest natomiast wykazanie wysokiego prawdopodobieństwa wywołania jej przez narażenie zawodowe. W orzeczeniu lekarskim o rozpoznaniu choroby zawodowej ustalono, że uczestnik w okresie zatrudnienia u 6 pracodawców pracował w narażeniu zawodowym, w tym w S. S.A. Przesłanie decyzji do danego pracodawcy nie świadczy o tym, że w tym zakładzie pracy doszło do zachorowania, albowiem ta kwestia znajduje się poza zakresem przedmiotowym postępowania. Do organów inspekcji sanitarnej nie należy rozstrzyganie, który zakład pracy ponosiłby odpowiedzialność za wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, bowiem te kwestie rozstrzygają sądy powszechne.
Odnosząc się do zawartych w odwołaniu zarzutów dotyczących braku pomiarów [...], organ II instancji stwierdził, że ocena narażenia zawodowego wykazała, że uczestnik pracował w warunkach narażenia na [...] od [...] r. do [...] r., jako pracownik [...] w S. S.A. Brak przeprowadzania badań i pomiarów [...] na stanowisku pracownika [...] nie może świadczyć (wbrew twierdzeniom spółki) o braku występowania [...] i narażenia na [...], a zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową. Obecność [...] w miejscu pracy uczestnika jest niepodważalna, a dla stwierdzenia narażenia zawodowego nie jest wymagane przekroczenie najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, lecz stwierdzenie występowania tych czynników w środowisku pracy.
Reasumując, organ II instancji, kierując się oceną narażenia zawodowego oraz opinią medyczną zawartą w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 28 grudnia 2022 r. i opinią uzupełniającą z dnia 31 października 2023 r., mając na uwadze cały materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o stwierdzeniu u uczestnika choroby zawodowej.
W skardze do Sądu spółka wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji oraz decyzji wydanej w I instancji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia PPIS wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania, zarzucając:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;
2) § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez niezwrócenie się do właściwej jednostki orzeczniczej celem wydania dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, które stanowiło podstawę do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, a także poprzez niepodjęcie innych niezbędnych czynności do uzupełnienia materiału dowodowego;
3) art. 5 pkt 4a ustawy o PIS, art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez bezzasadne i bezpodstawne stwierdzenie u pracownika choroby zawodowej, a nadto spowodowanej działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u odwołującej, gdy tymczasem pracownik u odwołującej wykonywał tylko prace [...], które nie mogły go narazić na powstanie choroby zawodowej - prace nie były związane z narażeniem na [...];
4) art. 2351 k.p. poprzez uznanie za prawidłowe ustaleń organu I instancji, iż dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie faktycznie (rzeczywiście) ją spowodowały, a nawet przyczyniły się do rozwoju choroby, jak stwierdził organ I instancji w uzasadnieniu decyzji I instancji.
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny i bezpośredni wpływ na treść decyzji, tj.:
1) art. 138 k.p.a., poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, mimo licznych naruszeń przepisów prawa wskazanych w niniejszej skardze;
2) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a, art. 8 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz art. 104 § 1 i § 3 k.p.a. polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownika oraz przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń, a tym samym niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wyrażające się zaniechaniem:
a) dokonania ustaleń dotyczących wpływu na stan zdrowia wieloletniej, bo ponad czterdziestoletniej pracy pracownika w zakładach pracy wymienionych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, które pozwoliłyby na rzetelne sporządzenie oceny narażenia zawodowego i ustalenie, w którym zakładzie pracy powstały i rozwinęły się schorzenia stwierdzone u pracownika. Organ nie przeprowadził takich ustaleń i bez jakichkolwiek podstaw zupełnie dowolnie i bezpodstawnie uznał, że praca u skarżącej spowodowała rozwój choroby zawodowej,
b) zebrania i dołączenia do akt dokumentacji medycznej pracownika z całego okresu jego zatrudnienia, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy u Skarżącej w celu: ustalenia przyczyn powstania u pracownika stwierdzonej choroby - [...] - a także ustalenia czy była ona związana z wykonywaną pracą, ustalenia okresu, w którym powstało schorzenie, w szczególności, czy nie ujawniło się ono w okresie przed podjęciem pracy w spółce,
c) wystąpienia do jednostki orzeczniczej celem sporządzenia dodatkowego uzasadnienia wydanego w sprawie, zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
3) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Wałbrzychu, mimo że orzeczenie to zostało sporządzone z naruszeniem art. 84 k.p.a., tj. w sposób ogólnikowy, co powoduje, że postawiona w nim diagnoza nie została poparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem;
4) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu dopuszczenia wnioskowanego przez Skarżącą dowodu z opinii biegłych sądowych lekarzy wskazanych w odwołaniu od decyzji I instancji, co było konieczne i niezbędne w kontekście niepopartego żadnymi dowodami stwierdzenia przez organ I instancji, że narażenie w zakładzie skarżącej było istotne dla rozwoju choroby;
5) art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez nieustalenie następców prawnych zlikwidowanych zakładów pracy wymienionych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji gdzie był zatrudniony pracownik oraz niepowiadomienie następców byłych pracodawców o toczącym się postępowaniu, uniemożliwiając im tym samym czynny udział w postępowaniu;
6) art. 84 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., poprzez odmowę przez organ II instancji dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu [...] na okoliczność przyczyn schorzenia pracownika, a także na okoliczność, czy schorzenie to stanowi chorobę zawodową i czy powstało w okresie zatrudnienia u skarżącej;
7) sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez przyjęcie, iż zatrudnienie u skarżącej w okresie zaledwie [...] miesięcy (z wyłączeniem dwóch miesięcy chorobowego) było istotne dla powstania i rozwoju choroby zawodowej, podczas, gdy u innych pracodawców pracownik pozostawał w zatrudnieniu przez [...] lat i to u nich ewentualnie owe schorzenie mogło powstać oraz że u skarżącej istniały czynniki narażające, mimo braku przeprowadzenia badań i pomiarów [...].
Strona uzasadniła skargę oraz przedstawiła swoje stanowisko.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu z dnia 1 lutego 2023 r. o stwierdzeniu u uczestnika choroby zawodowej: [...] powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] u ludzi – [...] (poz. [...] wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).
Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r., poz. 1465 – dalej: k.p.). Za chorobę zawodową – w myśl powołanego przepisu – uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie z art. 2352 k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Wspomniany w art. 2351 k.p. wykaz chorób zawodowych umieszczony jest w wydanym na podstawie delegacji ustawowej z art. 237 § 1 k.p. powoływanym już rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Rozporządzenie to zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 (tj. spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3), wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).
W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Podkreślić przy tym należy, że organ orzekając o chorobie zawodowej nie może dokonywać własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej i obowiązany jest przyjąć ustalenia wynikające z wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią orzeczenia lekarskiego - w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn oraz braku uprawnienia do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Potwierdzenie tego wniosku znajduje się w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18; z dnia 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 398/18; z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 395/18; z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 221/18 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. O wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego nie decyduje przy tym obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 2056/10; z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1809/11). Organ nie może więc samodzielnie kwestionować orzeczenia lekarskiego, o ile spełnia ono określone w przepisach wymagania.
Podsumowując, słusznie zauważył organ II instancji w decyzji, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.
W przedmiotowej sprawie choroba uczestnika została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia. W procedurze przewidzianej w § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, lekarz zatrudniony w DWOMP wydał w dniu 28 grudnia 2022 r. orzeczenie lekarskie nr [...], a następnie została wydana opinia uzupełniająca z dnia 31 października 2023 r. Z dokumentów tych wynika, że u uczestnika rozpoznano jednostkę chorobową ujętą w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał rzetelnej oceny wskazanego orzeczenia w świetle wymagań formalnych. Zostało ono bowiem wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia, wskazanej w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, tj. w poradni chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Opinia spełnia również wymagania określone w § 6 rozporządzenia, gdyż została wydana na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenie lekarskie w sposób przekonujący uzasadnia rozpoznanie choroby zawodowej u uczestnika. Wbrew twierdzeniom skargi, orzeczeniu temu nie można zarzucić, że zostało sporządzone w sposób ogólnikowy i że postawiona w nim diagnoza nie została poparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem. W konsekwencji nie było zatem potrzeby dokonania szczegółowej analizy czynników pozazawodowych. Okoliczność tę lekarz orzecznik zobowiązany jest bowiem wziąć pod uwagę z urzędu, kierując się w swojej pracy zasadami rzetelności i profesjonalizmu zawodowego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należało, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanego w stosunku do uczestnika orzeczenia lekarskiego oraz zawartego w nim rozstrzygnięcia uznającego istnienie związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a narażeniem na czynniki szkodliwe w zakładzie strony skarżącej. W związku z tym nie było podstaw do uwzględnienia podniesionych przez stronę zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Pozostałe, powołane przez stronę skarżącą zarzuty względem prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego również nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W szczególności należy podkreślić, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i jego ocena stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że uczestnik w okresie zatrudnienia u strony skarżącej, pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania zdiagnozowanej jednostki chorobowej. Świadczą bowiem o tym: karta oceny narażenia zawodowego, która została zweryfikowana w dniu 7 sierpnia 2023 r. w zakresie pkt 12, 13 i 16, wyjaśnienia uczestnika postępowania z 28 listopada 2022 r., jak też te uzyskane w czasie jego przesłuchania w dniu 28 marca 2023 r., wyjaśnienia świadka przesłuchanego w dniu 3 sierpnia 2023 r., dokumenty, takie jak: podania o urlop, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, zaświadczenia o okresach nieskładkowych w okresie zatrudnienia, zaświadczenia lekarskie, w których widnieje informacja, że uczestnik był zatrudniony na stanowisku pracownika [...], skierowanie na badania wstępne uczestnika, w którym wskazano, że będzie on zatrudniony na stanowisku pracownika [...] (praca powyżej [...] m), co może potwierdzać, że uczestnik mógł zajmować się [...] polegającym także na [...].
Podkreślić należy, że karta oceny narażenia zawodowego, która została zweryfikowana w dniu 7 sierpnia 2023 r. w zakresie pkt 12, 13 i 16, odnosi się do całego okresu zatrudnienia uczestnika u strony skarżącej. Ze zweryfikowanej karty oceny narażenia zawodowego wynika, że uczestnik w okresie od [...] r. do [...] r. był zatrudniony u strony skarżącej na stanowisku - [...] w narażeniu na [...]. Wyjaśnienia uczestnika z dnia 28 listopada 2022 r. - opisane w karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – wskazują, że do zakresu wykonywanych czynności uczestnika należało: przeprowadzanie prac [...], przygotowanie prac [...],[...],[...]. Ponadto w toku prowadzonego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego dla Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego uszczegółowiono zakres wykonywanych czynności. Uczestnik przesłuchany w dniu 28 marca 2023 r. zeznał, że w okresie od [...] r. do [...] r. wykonywał czynności [...], wówczas zajmował się [...],[...]. Była to praca wykonywana na zapotrzebowanie innych [...], praca wykonywana stale [...]. Dodatkowo zajmował się [...],[...]. Podał, że podczas [...],[...] występowało duże [...]. Organ I instancji przesłuchał także w dniu 3 sierpnia 2023 r. - w zakresie ustalenia zakresu wykonywanych czynności podczas zatrudnienia uczestnika u strony skarżącej - w charakterze świadka J. T., którego wskazała strona skarżąca. Świadek podał, że na terenie [...] uczestnik zajmował się [...]. Dodał, że stosowane były [...]. W toku przesłuchania świadka uczestnik dodał, że wykonywana praca na [...] polegała również na [...]. Protokoły przesłuchania uczestnika i świadka znajdują się w aktach administracyjnych sprawy. W zweryfikowanej karcie oceny narażenia zawodowego podano również, że na podstawie przesłuchania świadka oraz dokumentów przedłożonych w toku postępowania wyjaśniającego potwierdzono okoliczność, że uczestnik rzeczywiście wykonywał prace [...] na terenie [...]. Do karty oceny narażenia dołączono załącznik będący [...], [...] w którym, widnieje zapis, zgodnie z którym - [...].", np. [...] stosowana jest jako [...]; - [...], np. [...] i [...], które są stosowane jako [...].
Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 27 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 208/10), ocena narażenia zawodowego – sporządzona w sposób określony przepisami – jest jednym z istotnych elementów, na podstawie których wydawane jest orzeczenie lekarskie. Ocena narażenia zawodowego służy określeniu przez podmiot uprawniony, m.in. warunków pracy, mogących spowodować chorobę zawodową. Karta oceny narażenia zawodowego stanowi więc jeden z podstawowych dowodów, wiążących zarówno lekarza orzecznika przy wydawaniu orzeczenia, jak i właściwy organ inspekcji sanitarnej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej (§ 6 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W sprawie, m.in. w oparciu o kartę narażenia zawodowego, w orzeczeniu lekarskim i opinii uzupełniającej stwierdzono, że z wysokim prawdopodobieństwem można uznać zawodową etiologię choroby - [...] (poz. [...] załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) i że uczestnik był narażony na [...], jakim jest [...], w zakładzie strony skarżącej na stanowisku [...]. W orzeczeniu lekarskim wskazano również, że okres [...] (stwierdzonego u uczestnika) wynosi około [...] lat. Pacjent rozpoczął pracę w narażeniu na [...] – [...] w [...] r., a w narażeniu na [...] w [...] r. [...], jako [...], rozpoznano w badaniu [...] w marcu 2022 r., co jest zgodne z okresem [...].
Należy dodatkowo podkreślić, że organ I instancji sporządził także karty oceny narażenia zawodowego w odniesieniu do pozostałych zakładów, w których uczestnik wykonywał pracę. Wbrew zarzutom skargi, jak słusznie wskazał organ II instancji, z obowiązujących przepisów nie wynika, aby organy orzekające w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej miały obowiązek ustalania, u którego pracodawcy choroba zawodowa powstała. Ich zadaniem jest jedynie stwierdzenie, czy istniejące schorzenie ma charakter zawodowy, bowiem w przypadku, gdy pracownik świadczył pracę dla kilku podmiotów, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową bez znaczenia jest, w jakim stopniu zostało ono spowodowane zatrudnieniem u każdego z tych pracodawców z osobna. Ewentualna zaś odpowiedzialność pracodawcy, będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz pracę w narażeniu zawodowym, stanowi odrębną kwestię, która wykracza poza zakres postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II OSK 936/13). Nie było zatem potrzeby ustalenia ponad wszelką wątpliwość, w którym zakładzie pracy uczestnik zachorował.
W tym miejscu należy również stwierdzić, że bez znaczenia dla niniejszej sprawy było pominięcie ustalenia następców prawnych zlikwidowanych zakładów pracy, w których zatrudniony był uczestnik, na co zwróciła uwagę strona skarżąca w skardze. Ustalenie bowiem następcy prawnego danego podmiotu gospodarczego ma sens jedynie wówczas, jeśli nie doszło do jego likwidacji. W przeciwnym razie podmiot ten przestaje istnieć na gruncie prawnym, a jego działalność nie jest w żaden sposób kontynuowana (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1771/13). Poza tym dodać należy, że z zarzutem niewzięcia udziału w toczącym się postępowaniu mogą wystąpić wyłącznie te zakłady pracy i ich następcy prawni, którzy zostali przez organy pominięci (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 617/16). Strona skarżąca miała zaś zapewniony czynny udział w toczącym się postępowania administracyjnym, z czego zresztą korzystała.
Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez niezwrócenie się do właściwej jednostki orzeczniczej celem wydania dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego. Wskazać bowiem należy, że w sprawie Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu pismem z 21 sierpnia 2023 r. zwrócił się do jednostki orzeczniczej (DWOMP) o wydanie wiążącej opinii uzupełniającej do orzeczenia lekarskiego z dnia 28 grudnia 2022 r., nr [...], uwzględniającej odwołanie S. S.A. i zebrany dodatkowy materiał dowodowy przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu. Dodatkowa opinia uzupełniająca została sporządzona w dniu 31 października 2023 r.
Niezasadne były także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, poprzez zaniechanie włączenia w poczet materiału dowodowego dokumentacji medycznej z całego okresu zatrudnienia uczestnika, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy u strony skarżącej. Podkreślić bowiem należy, że organy sanitarne w toku prowadzonego postępowania nie dysponują wystarczającą wiedzą w zakresie medycznych przyczyn powstania i rozwoju chorób zawodowych. Dlatego też ustawodawca w tym zakresie odwołał się do wiedzy wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych, których zadaniem jest wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej. Realizując je jednostki orzecznicze bazują m.in. na dokumentacji medycznej pracownika. Stąd też w istniejącym modelu postępowania do gromadzenia i oceny dokumentacji medycznej uprawnione są wyłącznie jednostki specjalistyczne prowadzące diagnostykę chorób zawodowych, nie zaś organy sanitarne. Wobec tego brak pełnej dokumentacji medycznej w aktach administracyjnych nie mógł zostać uznany za uchybienie procesowe w niniejszej sprawie.
Przyjęty model postępowania, zakładający wyłączność ściśle określonych podmiotów w zakresie orzecznictwa medycznego uniemożliwiał tym samym uwzględnienie złożonego przez stronę skarżącą żądania przeprowadzenia uzupełniających dowodów z opinii biegłych sądowych, w tym opinii biegłego z zakresu [...].
Podkreślić należy, że do stwierdzenia istnienia choroby zawodowej istotne jest ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był narażony na powstanie konkretnej choroby. Występowanie zaś warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1039/06, oraz z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 388/06). W niniejszej sprawie z wyjaśnień uczestnika, u którego stwierdzono chorobę zawodową, wynika, że pracował on w warunkach narażenia na [...] – [...] także u strony skarżącej. Okoliczności te zostały potwierdzone również w toku przesłuchania świadka, który zeznał, że uczestnik m.in. [...]. Zarówno uczestnik, jak i świadek byli zgodni co do tego, że wykorzystywano [...]. Uczestnik podkreślał też, że wykonywał [...], przy których występowało [...]. Należy zgodzić się z organami, jak też stwierdzeniem zawartym w uzupełniającej opinii, że nie powinno budzić wątpliwości, że podczas wykonywania pracy polegającej na [...] występuje [...], a [...] stosowane w [...] zawierają w swoim składzie [...], głównie w postaci [...]. Podkreślić przy tym należy, że strona skarżąca poza oświadczeniem, że uczestnik wykonywał pracę przy użyciu [...] i nie występowało [...], nie przedstawiła na etapie postępowania administracyjnego żadnych dowodów na potwierdzenie swojego stanowiska. Do skargi dołączyła natomiast oświadczenia kierownika [...], z których wynika, że [...] były wykonywane z wykorzystaniem [...]. Jednocześnie strona skarżąca dołączyła sprawozdanie nr [...] z pomiarów i badań czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy wykonane w dniu [...] r. dla pracownika M. S., na stanowisku [...]. Ze sprawozdania tego wynika, że pracownik ten wykonywał pracę polegającą na przygotowywaniu [...]. Stwierdzono, że występuje [...] od 2 do 50%. Warunki pracy określono, jako bezpieczne. Tym samym strona skarżąca niejako potwierdziła, że na stanowisku pracy uczestnika występowało [...]. Zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników [...] - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego. Rozporządzenie nie wymaga dla rozpoznania choroby zawodowej wykazania, że w miejscu pracy wystąpiło przekroczenie stężenia danego czynnika chemicznego lub fizycznego powyżej poziomu dopuszczalnego. Koniecznym jest natomiast stwierdzenie istnienia takiego czynnika w środowisku pracy. Tym samym, brak przekroczenia na danym stanowisku pracy wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń lub stężeń nie wyklucza rozpoznania choroby zawodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1518/15).
Wobec powyższego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 2351 k.p. i art. 2352 k.p. oraz § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez bezpodstawne stwierdzenie choroby zawodowej, spowodowanej działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy strony skarżącej. Dodać także należy, że dla uznania danego schorzenia za chorobę zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie i nie jest konieczne udowodnienie, że to właśnie takie warunki ją spowodowały, a zatem nie miał znaczenia krótki okres zatrudnienia uczestnika u strony skarżącej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się przy tym, że decyzja Państwowego Inspektora Sanitarnego stwierdzająca chorobę zawodową pracownika nie jest wiążąca w postępowaniu sądowym dotyczącym cywilnoprawnej odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy za skutki tej choroby (wyrok SN z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I PK 295/07, OSNP 2009, nr 21-22 poz. 281 a także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 581/08).
Reasumując należało uznać, że w toku niniejszego postępowania nie zostały naruszone jakiekolwiek przepisy prawa materialnego i procesowego, a istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo i mogły stanowić wystarczającą podstawę do przyjęcia, że uczestnik w okresie zatrudnienia w wymienionych na wstępie zakładach, w tym w zakładzie strony skarżącej, pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania zdiagnozowanej jednostki chorobowej.
Mając na uwadze, że zakwestionowana decyzja okazała się prawidłowa, a podniesione zarzuty nie były zasadne, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec o oddaleniu wniesionej skargi w całości.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.