III SA/WR 80/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-08-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
higiena pracyczynniki szkodliweocena ryzyka zawodowegoinspekcja sanitarnasubstancje chemicznekodeks pracyrozporządzeniakontrolaobowiązki pracodawcy

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki A. sp. z o.o. na decyzję Inspektora Sanitarnego nakazującą usunięcie uchybień w zakresie higieny pracy, uznając, że pracodawca nie dopełnił obowiązków w zakresie identyfikacji i oceny ryzyka zawodowego związanego z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia.

Spółka A. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Inspektora Sanitarnego nakazującą jej usunięcie uchybień w zakresie higieny pracy, w tym wskazanie czynników szkodliwych, ustalenie źródła narażenia na substancje chemiczne oraz aktualizację oceny ryzyka zawodowego. Spółka argumentowała, że nie wykorzystuje substancji szkodliwych i nie ma takiego narażenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że pracodawca ma obowiązek identyfikacji i oceny ryzyka zawodowego, nawet jeśli nie stwierdzono przekroczenia norm, a przedłożone dowody nie potwierdziły twierdzeń spółki.

Sprawa dotyczyła skargi A. sp. z o.o. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu, która nakazywała spółce usunięcie stwierdzonych uchybień w zakresie higieny pracy. Uchybienia te obejmowały brak wskazania czynników szkodliwych dla zdrowia, nieustalenie źródła narażenia na substancje chemiczne oraz wymóg aktualizacji dokumentacji oceny ryzyka zawodowego. Spółka kwestionowała te ustalenia, twierdząc, że nie wykorzystuje substancji szkodliwych i nie ma takiego narażenia, a przeprowadzone badania wykluczają występowanie czynników szkodliwych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że pracodawca ma obowiązek identyfikacji i oceny ryzyka zawodowego związanego z czynnikami chemicznymi, nawet jeśli nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych norm stężeń. Wskazał, że spółka nie dopełniła obowiązków w zakresie wskazania wszystkich czynników szkodliwych, dla których wykonywała pomiary (np. hałas, drgania), a także nie ustaliła źródła narażenia na substancję [...], mimo potwierdzenia jej obecności w środowisku pracy. Sąd uznał również, że ocena ryzyka zawodowego nie uwzględniała wszystkich niebezpiecznych właściwości substancji chemicznych stosowanych przez pracowników, co stanowiło naruszenie przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, pracodawca ma taki obowiązek zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obowiązek wskazania czynników szkodliwych istnieje niezależnie od tego, czy stwierdzono przekroczenie norm, a także czy pracodawca stosuje substancje szkodliwe, jeśli wykonuje pomiary dla innych czynników (np. hałas, drgania).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

uPIS art. 27 § 1

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

K.p. art. 222 § 1

Kodeks pracy

K.p. art. 226 § 1

Kodeks pracy

K.p. art. 227

Kodeks pracy

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy art. 2 § 1

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy art. 2

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...] w środowisku pracy art. 10 § 3

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych art. 3 § 1

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych art. 2

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych art. 1 § 1

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy art. 39a § 3

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie art. 2

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie art. 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pracodawca ma obowiązek identyfikacji i oceny ryzyka zawodowego związanego z czynnikami szkodliwymi, nawet jeśli nie stwierdzono przekroczenia norm. Obecność substancji szkodliwej w środowisku pracy aktualizuje obowiązek monitorowania i ustalenia jej źródła. Ocena ryzyka zawodowego musi uwzględniać niebezpieczne właściwości czynnika chemicznego i informacje od dostawcy.

Odrzucone argumenty

Spółka nie wykorzystuje substancji szkodliwych i nie ma takiego narażenia. Przeprowadzone badania wykluczyły występowanie czynników szkodliwych. Wyniki badań stężeń substancji w powietrzu zewnętrznym mogą być porównywane z wynikami badań w zakładzie pracy.

Godne uwagi sformułowania

Pracodawca ma obowiązek wskazania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy. Pojęcie 'narażenia' należy rozumieć jako potencjalne narażenie, które może wystąpić podczas wykonywania czynności na danym stanowisku pracy. W ocenie ryzyka zawodowego pracodawca jest obowiązany uwzględnić przede wszystkim niebezpieczne właściwości czynnika chemicznego oraz informacje zawarte w karcie charakterystyki.

Skład orzekający

Anetta Chołuj

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Borońska

sprawozdawca

Kamila Paszowska-Wojnar

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązków pracodawcy w zakresie higieny pracy, identyfikacji i oceny ryzyka zawodowego związanego z czynnikami chemicznymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących badań i pomiarów czynników szkodliwych oraz oceny ryzyka zawodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych obowiązków pracodawców w zakresie BHP, ale jest dość techniczna i skupia się na interpretacji przepisów, co czyni ją interesującą głównie dla specjalistów ds. BHP i prawników.

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP: kiedy wystarczy potencjalne narażenie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 80/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 338
art. 27 par. 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w S. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2023 r. nr HP.906.40.2023.AK w przedmiocie nakazu nałożenia obowiązku oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W wyniku przeprowadzonej w dniu 27 lipca i 8 sierpnia 2023 r. kontroli w obiekcie A. Sp. z o.o., [...], [...] O. (dalej: skarżąca, strona, Spółka) pracownicy Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Legnicy (dalej: PPIS) stwierdzili, że pracodawca nie zapewnił odpowiednich wymogów w zakresie higieny pracy. Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół kontroli nr [...] z 27 lipca 2023 r., w którym stwierdzono następujące nieprawidłowości:
a) Pracodawca nie wskazał czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników, co stanowi naruszenie przepisów: art. 222 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1465) – dalej; K.p., § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 419);
b) Przedsiębiorca nie ustalił źródła występującego narażenia na [...], nie zidentyfikował procesów technologicznych i prac, w których substancje chemiczne i ich mieszaniny lub czynniki o działaniu [...] są stosowane, produkowane lub występują jako zanieczyszczenie bądź produkt uboczny, co stanowi naruszenie: art. 222 § 1 K.p., § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...] w środowisku pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1117 z późn. zm.);
c) Dokumentacja oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracownik działu [...] z dnia 28.06.2023 r. wymaga aktualizacji zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1488), co stanowi naruszenie: art. 226 pkt. 1) K.p., § 39a ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r., Nr 169 poz. 1650 z późn. zm.), § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. ;
d) Pojemniki, w których przechowywane są dwa produkty: [...] oraz [...] nie zostały oznakowane zgodnie z wymogami ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, co stanowi naruszenie: § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie (Dz. U. z 2015 r., poz.1368).
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami PPIS pismem z 5 września 2023 r. powiadomił Spółkę na podstawie art. 61 k.p.a. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień higienicznych i zdrowotnych zawartych w ww. protokole kontroli sanitarnej oraz w sprawie obciążenia opłatą za czynności kontrolne. Jednocześnie strona została poinformowana o przysługującym jej prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzeniem się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem przez decyzji, jednak nie złożyła wyjaśnień na temat ustaleń kontroli w przedmiocie stwierdzonych nieprawidłowości, jak i nie zaproponowała sposobu ich usunięcia. W tej sytuacji PPIS w Legnicy dnia 18 września 2023 r. , na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 338) – dalej: uPIS, art. 222 § 1, art. 226 pkt. 1 K.p., § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...] w środowisku pracy, § 39a ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.) – dalej: k.p.a., wydał decyzję nr 758/23 nakazując Spółce wykonanie w miejscu prowadzenia działalności A. Sp. z o.o., ul. [...], [...] O. obowiązków o treści:
1. Wskazać czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników.
2. Ustalić źródło występującego narażenia na [...] – zidentyfikować procesy technologiczne, w których substancje chemiczne i ich mieszaniny lub czynniki o działaniu [...] są stosowane, występują jako zanieczyszczenie bądź produkt uboczny.
3. Dokonać aktualizacji dokumentacji oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracownik działu [...] z dnia 28.06.2023 r. zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych.
4. Oznakować pojemniki, w których przechowywane są: [...], [...] zgodnie z wymogami ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach.
- w terminie do dnia 31 grudnia 2023 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie:
a) 222 §1 K.p. poprzez przyjęcie, że zaistniały podstawy do uznania, że pracownicy działu [...] są zatrudnieni w warunkach narażenia na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...], podczas gdy ze względu na obecny sposób wykonywania pracy przez pracowników takie narażenie nie występuje,
b) art. 226 pkt. 1 k.p. oraz § 39a ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez przyjęcie, że zaistniały podstawy do uznania, że Spółka w sposób nieprawidłowy ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywana pracą, w szczególności nie uwzględniając występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy, podczas ze względu na obecny sposób wykonywania pracy przez pracowników nie można stwierdzić występowania na stanowisku pracy pracowników warunków narażenia na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...],
c) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia przez organ I instancji dowodów niezbędnych do wyjaśnienia w pełnym zakresie wszystkich okoliczności sprawy i brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, a w szczególności brak ustalenia, że strona:
- przeprowadza badania i pomiary zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie badań i pomiarów, na podstawie, których wyklucza występowanie czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, w którym zatrudnieni są pracownicy,
- identyfikuje, że procesy technologiczne nie są źródłem występującego narażenia na [...],
- dokonuje aktualizacji dokumentacji oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracownik [...] zgodnie z art. 226 pkt. 1 k.p. oraz przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników i przez to naruszenie podstawowej zasady postępowania administracyjnego, to jest zasady przekonywania;
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego dowolną, a nie swobodną ocenę, co prowadziło w szczególności do uznania, że: a) w środowisku pracy, w którym są zatrudnieni pracownicy występują czynniki szkodliwe dla zdrowia w postaci substancji chemicznych i ich mieszanin lub czynniki o działaniu [...], b) strona nie identyfikuje procesów technologicznych pod kątem narażenia na [...], c) strona w sposób niezgodny z przepisami dokonuje aktualizacji oceny ryzyka zawodowego nie uwzględniając wszystkich zagrożeń na stanowisku pracy pracowników, gdy pozostałe dowody w sprawie (m.in. sprawozdanie z badań [...] z dnia 26 lipca 2023 r., sprawozdanie z badań [...] z dnia 7 lipca 2023 roku, sprawozdanie z badań [...] z dnia 4 maja 2022 roku, sprawozdanie z badań [...] z dnia 5 stycznia 2022 roku, sprawozdanie z badań [...] z dnia 10 listopada 2021 roku, ocena ryzyka zawodowego na stanowisku pracownik działu [...] z dnia 28 czerwca 2023 roku) nasuwają wątpliwości treści tego orzeczenia;
e) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego, tj. uznanie, że w środowisku pracy, w którym zatrudnieni są pracownicy występują czynniki szkodliwe dla zdrowia w postaci substancji chemicznych i ich mieszanin lub czynników o działaniu [...], że Spółka nie identyfikuje procesów technologicznych pod kątem narażenia na [...] oraz że w sposób niezgodny z przepisami dokonuje aktualizacji oceny ryzyka zawodowego nie uwzględniając wszystkich zagrożeń na stanowisku pracy pracowników.
Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części tj. co do pkt. 1, 2 i 3 i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Ponadto wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego i przeprowadzenie dowodów z sprawozdania z badania z dnia 30 sierpnia 2023 r. analizy [...] uzyskanych w latach 2012-2020 na wybranych stacjach pomiaru jakości powietrza województwa [...].
Wskazaną na wstępie decyzją z 13 grudnia 2023 r Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: DWIS) uchylił zaskarżoną decyzję PPIS w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych w pkt 1-3 obowiązków, określając ten termin na 31 marca 2024r. i ponownie określając obowiązki tej samej treści , co w pkt 1- 3 decyzji I instancji.
Odnosząc się do zarzutów i argumentów odwołania DWIS stwierdził, że przeprowadzona w Spółce kontrola wykazała, iż pracodawca nie wskazał czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników - co stanowi naruszenie przepisów § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie badań i pomiarów. W czasie kontroli pracodawca przedłożył “Zestawienie przeprowadzonych (Q3) i planowanych (Q4) pomiarów środowiska pracy". Dokument ten dotyczył pomiarów środowiska pracy przeprowadzonych w okresie lipiec- wrzesień 2021 r. oraz pomiarów środowiska pracy zaplanowanych na okres październik-grudzień 2021. Dla kontrolowanego obiektu A. Sp. z o.o. zlokalizowanego przy ul. [...], [...] O. dotyczył on jedynie takich czynników szkodliwych jak drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm człowieka na wózkach jezdnych oraz substancji chemicznych wykorzystywanych przez dział [...]. Nie uwzględniono w nim aktualnego harmonogramu pomiarów, a więc po 2021 r. oraz wszystkich czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy pracowników pracujących w obiekcie Spółki, dla których pracodawca wykonuje badania i pomiary, a więc czynników szkodliwych takich jak: hałas, dla którego pracodawca wykonuje pomiary (jak opisano szczegółowo w protokole kontroli nr [...] na licznych stanowiskach pracy) oraz drgań działających przez kończyny górne, dla których pracodawca wykonuje pomiary na stanowiskach pracy podczas obsługi wózków widłowych, a także [...], dla którego pracodawca przeprowadza regularnie pomiary w środowisku pracy na następujących stanowiskach: biuro open space change/pracownik biurowy, hala magazynowa SHIP DA/pracownik magazynowy, hala magazynowa SHIP DA/operator PIT/pracownik magazynu, hala magazynowa obszar [...]/technik [...], hala magazynowa SHIP – obsługa [...]/pracownik magazynowy. A zatem właściwie organ I instancji w swojej decyzji nałożył na stronę obowiązek o treści, jak w pkt 1 zaskarżonej decyzji.
Dalej organ odwoławczy wskazał na wynikający z art. 222 § 1 i 2 K.p. obowiązek pracodawcy zatrudnianiającego pracownika w warunkach narażenia na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...], do zastąpienia tych substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych mniej szkodliwymi dla zdrowia lub zastosowania innych dostępnych środków ograniczających stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, a tekże do rejestrowania wszystkich rodzajów prac w kontakcie z ww. substancjami i prowadzenia rejestrów pracowników zatrudnionych przy tych pracach. Jak wyjaśnił organ, w efekcie przeprowadzonej przez PPIS kontroli potwierdzono, że w obiekcie należącym do Spółki występuje narażenie na [...][...], który zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin [...] jest sklasyfikowany jako substancja [...] z przypisanym zwrotem [...] – może powodować [...]. Pierwsze pomiary tego czynnika przeprowadzono w 2020 r. – stężenie średnie ważone dla tego czynnika wynosiło [...] mg/m3, natomiast krotność wartości dopuszczalnej [...] NDS. Jak ustalono w czasie działań kontrolnych źródłem występującego narażenia na [...] był stosowany w procesie pracy produkt chemiczny – [...], który został wycofany z użycia przez pracodawcę i w dniach przeprowadzania kontroli przez PPIS w Legnicy nie był już stosowany. Pracodawca założył wówczas w 2021 r. dla pracowników stosujących ww. produkt chemiczny rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami o działaniu [...] (zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...] w środowisku pracy oraz rejestr pracowników zatrudnionych przy pracach powodujących konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami o działaniu [...] (zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r.). Pomimo zaprzestania stosowania ww. produktu chemicznego pracodawca nadal regularnie wykonuje badania i pomiary [...] w środowisku pracy. W czasie kontroli dokonano analizy przedłożonych przez pracodawcę wyników pomiarów [...] na następujących stanowiskach pracy: biuro open space change/pracownik biurowy, hala magazynowa SHIP DA/pracownik magazynowy, hala magazynowa SHIP DA/operator PIT/pracownik magazynu, hala magazynowa obszar [...]/technik [...], hala magazynowa SHIP – obsługa [...]/pracownik magazynowy, wykonanych w terminach: 5 stycznia 2022 r., 4 maja 2022 r., 7 lipca 2023 r., 26 lipca 2023 r. W wyniku czego stwierdzono, że pomiary te kształtowały się na poziomach stężenia średniego ważonego w przedziale [...] mg/m3, co daje wynik krotności wartości dopuszczalnej (NDS dla [...][...] mg/m3) w przedziale [...] NDS. W związku z tym PPIS w Legnicy stwierdził, że pracodawca nie ustalił źródła występującego narażenia na [...], a co za tym idzie nie dokonał identyfikacji prac ani procesów technologicznych, podczas których [...] jest stosowany, produkowany lub występuje jako zanieczyszczenie bądź produkt uboczny. W świetle powyższego pracodawca naruszył obowiązek określony w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, zgodnie z którym to na pracodawcy ciąży obowiązek, aby po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł emisji czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników, wskazania właśnie tych czynników, dla których wykonuje się badania i pomiary.
DWIS podkreślił, że organ I instancji nie stwierdził w toku przeprowadzonej kontroli narażenia na [...] na stanowiskach pracy pracowników działu [...] (do czego odnosiły się zarzuty odwołania dotyczące naruszenia art. 222 §1 K.p.), a właśnie na tych innych stanowiskach pracy (wymienione m.in. na str. 8 i 10 zaskarżonej decyzji), na których pracodawca od 2022 r. przeprowadza systematycznie badania i pomiary w środowisku pracy dla [...].
W kwestii nałożonego przez PPIS obowiązku dokonania aktualizacji dokumentacji związanej z oceną ryzyka zawodowego na stanowisku pracownik działu [...] organ odwoławczy wskazał, że przedstawiona do kontroili dokumentacji nie uwzględniała szeregu zagrożeń: [...] Zagrożenie spowodowane [...],[...],[...] Poważne uszkodzenie oczu/działanie drażniące na oczy, [...] Poważne uszkodzenie oczu/działanie drażniące na oczy, [...] Działanie toksyczne na narządy docelowe – narażenie jednorazowe, [...], działanie drażniące na drogi oddechowe, [...] Działanie toksyczne na narządy docelowe – narażenie jednorazowe, [...], działanie [...], [...] Może powodować uszkodzenie narządów poprzez długotrwałe lub narażenie powtarzane, [...] Może powodować reakcję alergiczną skory, [...] Działa drażniąco na skórę, [...] Może wywoływać uczucie senności lub zawroty głowy, [...] Może powodować objawy alergii lub astmy lub trudności w oddychaniu w następstwie wdychania. Jak ustalono w czasie kontroli, zagrożenia występujące na stanowisku pracy “pracownik działu [...]" są rezultatem stosowania przez pracowników zatrudnionych na tym stanowisku stwarzających zagrożenie produktów chemicznych - co miało swoje potwierdzenie w przedłożonym przez pracodawcę spisie stosowanych w zakładzie pracy produktów chemicznych sklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie we wskazanych wyżej klasach zagrożenia. W owej ocenie ryzyka zawodowego pracodawca zamiast dokonać oceny ryzyka dla wskazanych wyżej zagrożeń ujął jedynie skutki zagrożeń powodowanych przez krótkotrwały kontakt z substancjami chemicznymi takie jak: podrażnienia chemiczne skóry, oczu, błon śluzowych, zatrucia, lżejsze i cięższe reakcje alergiczne (oddechowe i skórne), utrata przytomności. Tym samym nie dopełniła strona obowiązków wynikających z art. 226 K.p. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych. DWIS zaznaczył, że uwagi te nie dotyczyły dokumentowania ryzyka związanego z narażeniem na [...], bowiem na ww. stanowisku pracy nie stwierdzono takiego narażenia, wobec czego zarzuty odwołania świadczą o błędnym zrozumieniu przez stronę obowiązków nałozonych w decyzji PPIS.
Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutami naruszenia przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego. Zaznaczył w tym kontekście, że przytoczone przez stronę w odwołaniu wynik pomiarów stężeń [...] nie dotyczą pomiarów środowiska pracy tylko środowiska zewnętrznego, w którym [...] może stanowić zanieczyszczenie emitowane do atmosfery.
W skardze do WSA we Wrocławiu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji DWIS oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji PPIS.
W zakresie postanowienia decyzji nr 1 i 2 zarzuciła naruszenie:
- art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 37 uPIS poprzez: a) błędne ustalenie, że skarżąca nie podjęła skutecznych działań organizacyjnych i technicznych mających na celu rozpoznanie źródeł emisji czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników, podczas gdy skarżąca regularnie przeprowadza badania i pomiary, które wyeliminowały występowanie czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ustaliła, że warunki pracy nie mają wpływu na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników, b) błędne ustalenie, że skarżąca nie przeprowadziła identyfikacji procesów technologicznych, podczas gdy skarżąca poprzez identyfikację wszystkich procesów technologicznych, mających miejsce w obiekcie stwierdziła jednoznacznie, że w obiekcie identyfikacja wskazała, że nie są stosowane substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu [...], nie występują one jako zanieczyszczenie bądź produkt uboczny.
- przepisu art. 207 § 2 pkt. 1 i 2 k.p. w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy - poprzez przyjęcie, że skarżąca nie organizuje pracy pracownikom w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz nie zapewnia przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podczas gdy strona: a) podejmuje aktywne działania z zakresu zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w tym przeprowadza badania i pomiary czynników szkodliwych celem weryfikacji czy pracownicy są zatrudnieni w warunkach narażenia na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...], b) ustaliła, że procesy technologiczne mające miejsce w zakładzie pracy nie są źródłem [...] albowiem Skarżąca nie stosuje substancji chemicznych i ich mieszanin lub czynników o działaniu [...], nie występują one również jako zanieczyszczenie bądź produkt uboczny procesów technologicznych.
- przepisu art. 222 § 1 k.p. w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy - poprzez przyjęcie, że pracownicy są zatrudnieni w warunkach narażenia na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...], co skutkuje obowiązkiem Skarżącej do: a) zastąpienia tych substancji miej szkodliwymi dla zdrowia lub zastosowania innych dostępnych środków ograniczających stopień tego narażenia przy wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, podczas gdy Skarżąca na podstawie analizy warunków wykonywania pracy oraz substancji wykorzystywanych w procesie pracy wykluczyła, ażeby obecny sposób wykonywania pracy przez pracowników skutkował takim narażeniem, jak również ażeby substancje wykorzystywane w procesie pracy stanowiły źródło emisji mieszanin oraz czynników o działaniu [...], b) ustalenia źródła występującego narażenia na [...] - zidentyfikowania procesów technologicznych, w których substancje chemiczne, ich mieszaniny lub czynniki o działaniu [...] są stosowane, występują jako zanieczyszczenie bądź produkt uboczny, podczas gdy Skarżąca jednoznacznie wykluczyła, ażeby źródłem [...] były procesy technologiczne mające miejsce w zakładzie pracy.
W zakresie postanowienia decyzji nr 3 skarżąca zarzuciła naruszenie:
- przepisu art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ustawy o PIS oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych -poprzez błędne ustalenie, że skarżąca powinna dokonać aktualizacji dokumentacji oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracownika działu [...] z dnia 28 czerwca 2023 roku zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z 30 grudnia 2004 r., podczas gdy w zakładzie pracy nie występują czynniki obligujące Skarżącą do dokonania aktualizacji dokumentacji oceny ryzyka zawodowego.
- przepisu art. 226 pkt 1 k.p. w zw. z § 39a ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy I Polityki Socjalnej . w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez przyjęcie, że skarżąca w sposób nieprawidłowy oceniła i udokumentowała ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą, w szczególności nie uwzględniając występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy, podczas gdy skarżąca poprzez przeprowadzenie badań i pomiarów wykluczyła narażenie pracowników na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...].
Odpowiadając na Skargę DWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko I argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 217 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i w całości podzielił w niniejszej sprawie stanowisko i argumentację organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, a także w odpowiedzi na skargę oraz piśmie z 24 maja 2024, w których to organ szczegółowo się do tych zarzutów odniósł.
Przede wszystkim, zdaniem Sądu nie doszło w sprawie naruszenia przywołanych w skardze przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a, bowiem organy inspekcji sanitarnej przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zebranego materialu dowodowego. W zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji szczegółowo wskazano ustalenia kontroli oraz wskazano okoliczności istotne z punktu widzenia stosowanych przepisów, zaś strona przywołanych faktów nie negowała ani w odwołaniu, ani w skardze. Kwestionowała jedynie sposób zastosowania przepisów Kodeksu pracy, przede wszystkim w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy poprzez przyjęcie, że na stronie ciążyły określone obowiązki, których nie realizowała – co zaś w istocie odnosi się do stosowania przepisów prawa materialnego, nie zaś do ustaleń faktycznych w sprawie. Ocena zebranych dowodów (przede wszystkim materiał z kontroli oraz wyjaśnienia strony) nie budzi wątpliwości Sądu w świetle wymogów wynikających z art. 80 k.p.a. W zaskarżonej decyzji szczegółowo i wyczerpująco odniesiono się do wszystkich ustaleń oraz podniesionych w ich kontekście zarzutów skarżącej Spółki, co czyni bezzasadnymi zarzuty naruszenia art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Fakt, że strona skarżąca nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania. Nie wymaga się bowiem od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem.
Przechodząc do oceny zarzutów odnoszących się do meritum rozstrzygnięcia wskazac należy, że materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (uPIS), w szczególności art. 27 ust. 1, zgodnie z którym w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.
Podstawowe obowiązki pracodawcy zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy wynikają z art. 15 K.p., nakazującego pracodawcy zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz art. 227 K.p., zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany stosować środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą, w szczególności: 1) utrzymywać w stanie stałej sprawności urządzenia ograniczające lub eliminujące szkodliwe dla zdrowia czynniki środowiska pracy oraz urządzenia służące do pomiarów tych czynników; 2) przeprowadzać, na swój koszt, badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrować i przechowywać wyniki tych badań i pomiarów oraz udostępniać je pracownikom. Obowiązek ten realizowany jest zgodnie z aktami wykonawczymi: rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy , a także rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U z 2018 poz. 1286 ze zm.).
Stosownie zaś do art. 222 § 1 K.p., w razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...], pracodawca zastępuje te substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne mniej szkodliwymi dla zdrowia lub stosuje inne dostępne środki ograniczające stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Przepis ten nie uzależnia nałożenia tego obowiązku od faktycznego wystąpienia w zakładzie pracy działania takich czynników. Wskazane w nim pojęcie "narażenia" należy rozumieć jako potencjalne narażenie, które może wystąpić podczas wykonywania czynności na danym stanowisku pracy, niezależnie od tego czy wystąpiło dotychczas w kontrolowanym zakładzie, czy też w statystykach w obrębie większego obszaru. Wystarczy zatem, że rodzaj wykonywanych czynności powoduje kontakt z czynnikiem, będącym zagrożeniem dla zdrowia pracownika, aby zaktualizowały się obowiązki pracodawcy. Zarazem zgodnie z § 2 tego przepisu pracodawca ma obowiązek rejestrowania wszystkich rodzajów prac w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu [...], a także ma obowiązek prowadzenia rejestrów pracowników zatrudnionych przy tych pracach. W myśl natomiast § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...] w środowisku pracy (akt wykonawczy, wydany na podstawie art. 222 § 3 K.p.), pracodawca jest obowiązany informować na bieżąco pracowników i ich przedstawicieli o narażeniu na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...], a w przypadkach narażenia powstałego w wyniku awarii i innych zakłóceń procesu technologicznego lub w wyniku podejmowanych prac remontowych, konserwacyjnych i w innych okolicznościach - o przyczynach powstałego narażenia oraz o środkach zapobiegawczych, jakie już zostały lub będą podjęte w celu poprawy sytuacji.
Spór dotyczył w przeważającej mierze stosowania normy zawartej akcie wykonawczym do art. 227 K.p. tj. § 2 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Zgodnie z tym przepisem pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników, ze szczególnym uwzględnieniem: 1) rodzaju tych czynników oraz ich właściwości; 2) procesów technologicznych i ich parametrów; 3) wyposażenia technicznego, w tym maszyn, urządzeń, instalacji i narzędzi, które mogą być źródłem emisji czynników szkodliwych dla zdrowia, z uwzględnieniem wyników pomiarów tej emisji dostarczanych przez producentów;4) środków ochrony zbiorowej i danych dotyczących ich użytkowania; 5) organizacji pracy i sposobu wykonywania pracy; 6) rzeczywistego czasu narażenia na oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia, z uwzględnieniem obowiązującego u pracodawcy systemu i rozkładu czasu pracy.
Zarzuty skargi przede wszystkim odwołują się do tego, że:
- skarżąca w procesie wykonywania pracy nie wykorzystuje żadnych substancji, których składnikiem jest [...] i nie jest on zatem czynnikiem środowiska pracy
- substancja ta nie występuje również jako zanieczyszczenie lub produkt uboczny,
- poziom jego stężenia jest porównywalny do poziomy stężenia [...] w powietrzu.
W związku z powyższym strona skarżąca stoi na stanowisku, że nie można jej zarzucić naruszenia obowiązków wynikających z powyższego przepisu rozporządzenia.
Jak jednak słusznie zauważył organ, nałożony na skarżącą w pkt 1) decyzji z 13 grudnia 2023 r. nakaz wskazania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji nie odnosił się jedynie do narażenia na [...], bowiem – co wskazano wyraźnie w skarżonej decyzji – chodziło także o niewskazanie jako czynników szkodliwych innych, stwierdzonych w toku kontroli szkodliwych czynników, dla których pracodawca wykonywał pomiary, takich jak: hałas (na różnych stanowiskach pracy), drgania działające na kończyny górne (stanowsika pracy podczas obsługi wózków widłowych) – wymienionych szczegółowo na str. 8 skarżonej decyzji. Skoro zaś strona wykonywała pomiary dla ww. czynników, to zgodnie przywołanym §2 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, miała obowiązek wskazania wszystkich tych czynników, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników.
Zaznaczyć przy tym należy, że dla wypełnienia obowiązku, o którym mowa w pkt 2 decyzji tj. wskazania źródła narażenia na [...], nie ma znaczenia, czy stwierdzone natężenia czynnika szkodliwego, w tym [...], przewyższały dopuszczalne normy stężeń, czy nie. [...] został sklasyfikowany jako substancja [...] i jako taki jest czynnikiem szkodliwym w środowisku pracy. Zgodnie z § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych, narażenie zawodowe na czynnik chemiczny to proces oddziaływania na organizm pracownika czynnika chemicznego występującego na jego stanowisku pracy. Czynnik chemiczny to natomiast każdy pierwiastek lub związek chemiczny, w postaci własnej lub w mieszaninie, w stanie, w jakim występuje w przyrodzie, lub w stanie, w jakim jest wytwarzany, stosowany lub uwalniany w środowisku pracy, w tym podczas usuwania go w postaci odpadów, w trakcie każdej pracy, niezależnie od faktu, czy jest albo nie jest wytwarzany celowo lub jest albo nie jest wprowadzany do obrotu (§ 1 pkt 1 tego rozporządzenia). Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, pracodawca jest obowiązany do ustalenia, czy w środowisku pracy występuje czynnik chemiczny stwarzający zagrożenie oraz do dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny. W świetle przepisów tego rozporządzenia, pracodawca obowiązany jest do monitorowania występowania czynników chemicznych w środowisku pracy, eliminowania lub ograniczania ryzyka zawodowego wynikającego z pracy z czynnikami chemicznymi, a w przypadku gdy pomiary stężeń czynnika chemicznego wykażą przekroczenie wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń, do niezwłocznego podejmowania działań i środków zmierzających do zlikwidowania przekroczeń zgodnie z ogólnymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisami tego rozporządzenia. Na pracodawcy ciążą zatem określone obowiązki, niezależnie od wartości stężenia czynnika chemicznego, występującego w środowisku pracy. Skoro zatem występowanie [...] zostało potwierdzone w zakładzie pracy skarżącej, to miała obowiązek monitorowania tego zagrożenia, a konsekwencji także ustalenia i wskazania jego źródła, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Dopiero powyższe może bowiem umożliwić ocenę, czy źródło to jest związane z środowiskiem pracy, czy ma charakter stały, czy incydentalny, czy można je wyeliminować, czy zachodzi obawa, że stężenia mogą zwiększać się w przyszłości i.t.d.
Sąd podziela ponadto ocenę organu, że nieprzydatne są w tym kontekście wyniki badań poziomu stężenia [...], do których odnosi się publikacja [...], przywoływane przez skarżącą na okoliczność że poziom narażenia na [...] nie przekracza narażenia występującego poza zakładem pracy, w powietrzu, na skutek jego zanieczyszczenia. Zgodzić się należy z organem, że wyniki badań [...] w środowisku zewnętrznym nie mogą być porównywane z wynikami badań przeprowadzanymi w zakładzie skarżącej, bowiem nie dotyczyły środowiska zewnętrznego poza zakładem pracy Skarżącej, a wynikały z pomiaru jakości powietrza w województwie [...].
Co do postawionego w pkt 1 skargi zarzutu, iż błędnie przyjęto, że skarżąca nie podjęła skutecznych działań organizacyjnych i technicznych mających na celu rozpoznanie źródeł emisji czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników, skarżąca podnosiła, że regularnie przeprowadza badania i pomiary, które wyeliminowały występowanie czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy oraz że ustaliła, że warunki wykonywania nie mają wpływu na poziom stężeń. Sąd, w odniesieniu do powyższego, zgadza się z organem, że w sytuacji, gdy wyniki badań i pomiarów przedłożonych przez samą stronę jednoznacznie wskazują na występowanie w środowisku pracy, na wskazanych w decyzji stanowiskach, czynników szkodliwych (w tym [...]), a strona nie potrafiła określić źródła ich pochodzenia, to nie jest uzasadniona teza spółki, że warunki wykonywania pracy nie mają żadnego wpływu na poziom stężenia [...]. Wobec braku dowodów na poparcie tej tezy jest to wniosek przedwczesny, oparty jedynie na przekonaniu skarżącej. Skoro zostało potwierdzone wystepowanie w środowisku pracy [...], a źródło pochodzenia narażenia nie zostało wskazane przez pracodawcę, to oznacza,że nadal jest nieustalone i aktualny pozostaje obowiązek pracodawcy ustalenia tego źródła. Z tych samych powodów niezasadne są zarzuty postawione w pkt 1.b i c skargi oraz w pkt 2 skargi.
Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego nakazu zawartego w pkt 3 decyzji (nakaz aktualizacji dokumentacji oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracownika działu [...]) Sąd w pełni podziela stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę. Obowiązek dokonania oceny ryzyka zawodowego ciąży na pracodawcy na mocy art. 226 K.p. Zgodnie z tą regulacją pracodawca: 1) ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko; 2) informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami. Zgodnie zaś z wydanym na podstawie tego przepisu rozporządzeniem MZ z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych (§3 ust. 1) w ocenie ryzyka zawodowego pracodawca jest obowiązany uwzględnić: 1) niebezpieczne właściwości czynnika chemicznego; 2) otrzymane od dostawcy informacje dotyczące zagrożenia czynnikiem chemicznym oraz zaleceń jego bezpiecznego stosowania, w szczególności zawarte w karcie charakterystyki, o których mowa w odrębnych przepisach; 3) rodzaj, poziom i czas trwania narażenia; 4) wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń w środowisku pracy, jeżeli zostały ustalone; 5) wartości dopuszczalnych stężeń w materiale biologicznym, jeżeli zostały ustalone; 6) efekty działań zapobiegawczych; 7) wyniki oceny stanu zdrowia pracowników, jeżeli została przeprowadzona; 8) warunki pracy przy użytkowaniu czynników chemicznych, z uwzględnieniem ilości tych czynników.
Zauważyć należy, że nakazu tego (pkt. 3 skarżonej decyzji) nie sformułowano w odniesieniu do narażenia na [...] (co wynikałoby z treści zarzutów skargi). Jak bowiem stwierdzono w wyniku kontroli, na stanowisku pracownik działu [...] pracownicy stosują w trakcie wykonywania swojej pracy stwarzające zagrożenie produkty chemiczne, co miało swoje potwierdzenie w przedłożonym przez pracodawcę spisie stosowanych w zakładzie pracy produktów chemicznych sklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie we wskazanych wyżej klasach zagrożenia. Jak trafnie zauważył organ, istotą naruszenia było to, że w owej ocenie ryzyka zawodowego pracodawca zamiast dokonać oceny ryzyka dla wskazanych wyżej zagrożeń ujął jedynie skutki zagrożeń powodowanych przez krótkotrwały kontakt z substancjami chemicznymi takie jak: podrażnienia chemiczne skóry, oczu, błon śluzowych, zatrucia, lżejsze i cięższe reakcje alergiczne (oddechowe i skórne), utrata przytomności. Natomiast z przywołanego § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych wynika jednoznacznie, że w ocenie ryzyka zawodowego pracodawca jest obowiązany uwzględnić przede wszystkim niebezpieczne właściwości czynnika chemicznego, a także informacje otrzymane od dostawcy, a dotyczące zagrożenia czynnikiem chemicznym oraz zaleceń jego bezpiecznego stosowania, w szczególności zawarte w karcie charakterystyki.
Mając na uwadze powyższe jako nieuzasadnione należało ocenić zarzuty skargi dotyczące wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego oraz procesowego.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI