III SA/Wr 780/20

III SA/Wr 780/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /sprawozdawca/
Anetta Makowska-Hrycyk
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
II GSK 1078/22 - Wyrok NSA z 2023-05-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 294
art. 10 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na czynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie wskazania listy radców prawnych wyznaczonych do udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie powiatu w. oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 listopada 2020 r., nr [...], adresowanym do Starosty Powiatu Wrocławskiego, Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych we Wrocławiu, powołując się na przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 294) dalej: u.n.p.p., wskazała listę radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie powiatu wrocławskiego.
Powyższe pismo kwalifikowane jako czynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu w przedmiocie wskazania listy radców prawnych wyznaczonych do udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej, stało się przedmiotem skargi z dnia 24 listopada 2020 r., wniesionej w dniu 28 grudnia 2020r. ( data wpływu do Sądu) przez J. B. (dalej skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżący domagał się stwierdzenia niezgodności z prawem tego aktu lub stwierdzenia bezskuteczności tej czynności.
Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przepisów :
1/ art.10 ust.1 pkt 2 w zw. z art.5 ust.1 u.n.p.p.
- przez pominięcie osoby skarżącego jako radcy prawnego na wspomnianej liście,
- uzależnienie wskazania radcy prawnego, o którym mowa w art.10 ust.1 pkt 2 u.n.p.p. od nieumocowanych w ustawie przesłanek typu: wpis na listę radców prawnych prowadzoną przez OIRP we Wrocławiu, niezaleganie ze składkami członkowskimi, niekaralności dyscyplinarnej, dopełnienie obowiązku w zakresie doskonalenia zawodowego,
2/ art.1, art. 23, art.4 w zw. z art. 6 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych przez naruszenie zasady wolności wykonywania zawodu radcy prawnego skarżącego bez wykluczenia terytorialnego powiatu wrocławskiego.
3/ art.10 ust.1 pkt 2 u.n.p.p przez brak powiązania imiennego wskazania radcy prawnego z wykazem planowanych dyżurów.
W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, że jest radcą prawnym wykonującym zawód, wpisanym na listę radców prawnych. Pismem z dnia 19 października 2020r. złożył stronie przeciwnej deklaracje świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej organizowanej przez powiat wrocławski. Skarżący nie został uwzględniony w wykazie, stanowiącym pismo z dnia 2 listopada 2020 r., nr [...], przesłanym Staroście Powiatu Wrocławskiego. Powyższy wykaz sporządzony został z naruszeniem prawa, gdyż brak w nim powiązania imiennego wskazywanego radcy prawnego z wykazem planowanych dyżurów, o którym mowa w art. 9 ust.1 pkt 1 u.n.p.p. Według skarżącego wykaz ten ma charakter czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych we Wrocławiu ( dalej: organ, Rada OIRP) w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej. W tym zakresie organ wskazał, że deklaracja udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej z dnia 19 października 2020r. skarżącego jako radcy prawnego nie została uwzględniona w procesie wyznaczania radców prawnych do świadczenia pomocy prawnej na terenie powiatu wrocławskiego, gdyż skarżący jako radca prawny jest wpisany na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w Rzeszowie i nie jest członkiem Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu. Na poparcie powyższego stanowiska organ powołał się na § 2 uchwały nr 365/X/2018 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 18 października 2018 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i udokumentowania tej pomocy, z którego wynika, że dziekan rady okręgowej izby radców prawnych ma obowiązek zakomunikowania o terminie składania deklaracji jedynie radcom danej rady okręgowej izby radców prawnych. Ponadto organ podniósł, że jest zobligowany do weryfikacji, czy zachodzą przesłanki wyłączające radcę prawnego z udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, określone w § 5 wskazanej wyżej uchwały nr 365/X/2018. Organ nie jest w posiadaniu żądnych informacji odnośnie skarżącego jako radcy prawnego. Natomiast w art. 6 RODO brak jest podstawy prawnej do wystąpienie do OIRP w Rzeszowie o udostępnienie tych informacji, które są danymi osobowymi skarżącego. Przy czym o ile Rada OIRP we Wrocławiu miałaby interes prawny do uzyskania takich informacji, to jednak rada OIRP w Rzeszowie nie ma obowiązku prawnego w tym zakresie, a także brak jest innych podstaw prawnych do udzielania takich danych osobowych, przewidzianych w art.6 RODO.
W piśmie procesowym z dnia 22 września 2021 r. skarżący dodatkowo podkreślił, że wykaz radców prawnych wskazanych jednostce samorządu terytorialnego jako uprawnionych do zawarcia umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej dotyczy prawa realizacji zadań finansowanych ze środków publicznych, a te zgodnie z art. 43 ustawy o finansach publicznych przysługują ogółowi podmiotów, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej.
W kolejnych pismach procesowych z 14 lutego 2022 r. i 21 lutego 2022 r. skarżący polemizuje z wyrokiem WSA we Wrocławiu z 13 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 41/21 i wyrokiem NSA z 16 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 2046/21, zarzucając im powierzchowność w kontekście art. 20 i art. 22 Konstytucji RP i gwarancji swobody działalności gospodarczej. W ocenie skarżącego jeżeli przedmiotem kontroli samorządu zawodowego miałoby być należyte wykonywanie umowy zawartej pomiędzy wskazanym radcą prawnym a powiatem to zakresem tej kontroli objęta jest także umowa zawarta pomiędzy radcą prawnym i organizacją pozarządową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 180 z późn. zm.). Przepis ten zezwala wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu, w okresie obowiązywania stanu epidemii z powodu COVID - 19, na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeśli przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. O skierowaniu sprawy do rozpoznania w trybie powołanego wyżej przepisu oraz o terminie posiedzenia niejawnego strony zostały zawiadomione.
Badanie zasadności skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza sprawdzenie jej wymogów formalnych, w tym dopuszczalności wniesienia skargi poprzez ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek jej odrzucenia w świetle art. 58 § 1 pkt 1 - 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a. Natomiast skarga jest niedopuszczalna, jeżeli nie spełnia ustawowo określonych warunków odnośnie przedmiotu skargi, jej formy i treści. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 , poz. 137 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 2 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowo-administracyjnych. Natomiast granice kognicji rzeczowej sądu administracyjnego doprecyzowane zostały w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw ( pkt 4 ) ;
Określając zatem - z punktu widzenia wskazanej wyżej kognicji sądu administracyjnego - przedmiot skargi w analizowanej sprawie, rozważyć należy, czy zaskarżona czynność Rady OIPR polegająca na wskazaniu listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tym miejscu wskazać należy, że dla uznania określonej prawnej formy działania organu administracji za akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., powinna się ona charakteryzować następującymi elementami , a mianowicie :
- po pierwsze, nie może być decyzją ani postanowieniem wydanym w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, zaskarżalnymi na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.;
- po drugie, musi mieć charakter zewnętrzny, tj. musi zostać skierowana do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność;
- po trzecie, musi zostać skierowane do konkretnego, zindywidualizowanego adresata;
- po czwarte, musi dotyczyć spraw z zakresu administracji publicznej, a więc obejmować władcze działania organów administracji publicznej, którymi o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie podmiot wykonujący administrację publiczną, a adresat jest tym działaniem związany;
- po piąte, musi obejmować uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie VI, WK 2016 , J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie V, Lexis Nexis 2011 ) .
W badanej sprawie przedmiotem kontroli jest podjęta przez Radę OIRP we Wrocławiu czynność z dnia 2 listopada 2020 r., nr [...], adresowana do Starosty Powiatu Wrocławskiego, wskazująca listę radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie powiatu wrocławskiego. Zarówno z treści czynności będącej przedmiotem osądu, jak i z przepisów stanowiących podstawę prawną jej zastosowania wynika, że spełnia ona wskazane powyżej kryteria aktu lub czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za sprawę z zakresu administracji publicznej należy rozumieć wszelkie akty i czynności, które nie mają charakteru cywilnoprawnego, załatwiane przez organ administracji publicznej ( vide: uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 czerwca 1997r.,sygn. OPK 1/97 (ONSA z 1997r, z. 4, poz. 149). Przy czym w literaturze przedmiotu wyraża się pogląd, że "akty" i "czynności" nie oznaczają różnych prawnych form działania, lecz odnoszą się do indywidualnych czynności materialno-technicznych, które powodują powstanie skutku prawnego przez fakty (vide: J. Borkowski, Podmiot uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w świetle ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ST 1997, nr 5). Taka czynność (akt) podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Na wstępie Sąd wskazuje, że podobna sprawa skarżącego była rozstrzygana przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 41/21 skargę oddalił (wyrok prawomocny) i stanowisko tam zaprezentowane sąd w pełni podziela przyjmując jako własne.
Merytoryczna ocena zaskarżonej czynności organu musi zostać poprzedzona analizą przepisów, stanowiących podstawę prawną do takiej formy działania tego organu. Podstawę prawną zaskarżonej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2015r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieopłatnym poradnictwie obywatelskim oraz o edukacji prawnej, której art.10 ust.1 pkt 2 i ust. 2 zobowiązuje radę okręgową izby radców prawnych do imiennego wskazywania radców prawnych oraz ich zastępców, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Jak wynika z art.8 ust.1 wskazanej ustawy zadania polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej (...) są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej realizowanymi przez powiat w porozumieniu z gminami lub samodzielnie. Zadania, o których mowa w cytowanym wyżej art.8 ust.1, są finansowane z budżetu państwa z części będącej w dyspozycji wojewodów przez udzielenie dotacji celowej powiatom ( art.19 ust.1 u.n.p.p.). Powiat, realizując zadania, o których mowa w art.8 ust.1 u.n.p.p. może zwierać porozumienia z gminami na obszarze tego powiatu, określając w szczególności wykaz planowanych dyżurów na terenie gminy (...) ( art.9 u.n.p.p. ). Starosta sporządza też i aktualizuje listę jednostek nieodpłatnego poradnictwa, dostępnego dla mieszkańców powiatu, które obejmuje w szczególności nieodpłatną pomoc prawną i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie ze wskazaniem punktów dyżurów, o których mowa w art.8, wraz z ich specjalizacją, o ile została określona ( art.8a ust.1 pkt 2 u.n.p.p.). Przy czym powiat powierza połowę punktów do prowadzenia adwokatom i radcom prawnym z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a połowę organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego (...) ( art. 11 ust.1 u.n.p.p.). Oprócz zawierania porozumień z gminami, ustawodawca w art.10 ust.1 u.n.p.p. nałożył na Starostę obowiązek corocznego zawierania z okręgową radą adwokacką i radą okręgową izby radców prawnych właściwych dla siedziby władz powiatu porozumienia w sprawie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze tego powiatu, określające z szczególności :
1) liczbę adwokatów i radców prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze powiatu, z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia równomiernego udziału adwokatów i radców prawnych w wykonywaniu tego zadania, w tym z zakresu nieodpłatnej mediacji;
2) zobowiązanie okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych do imiennego wskazywania adwokatów lub radców prawnych oraz ich zastępców, którymi są adwokaci lub radcowie prawni, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z wykazem planowanych dyżurów, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, uwzględniające dni oraz, jeśli to możliwe, godziny, w których planuje się dyżury, a także specjalizację dyżurów;
3) zasady wynagradzania adwokatów i radców prawnych udzielających nieodpłatnej pomocy prawnej;
4) zasady wykorzystania urządzeń technicznych w punkcie.
Przy czym w przypadku niezawarcia wskazanego wyżej porozumienia do dnia 30 listopada roku poprzedzającego rok, którego dotyczyłoby to porozumienie, starosta przekazuje dziekanom informacje w zakresie wykazu planowanych dyżurów na terenie gminy zawierającego dni oraz, jeżeli to możliwe godziny, w których planują się dyżury oraz adresy lokali, w których planuje się dyżury. Na podstawie tych informacji dziekan okręgowej rady adwokackiej i rady okręgowej izby radców prawnych wskazuje odpowiednio adwokatów lub radców prawnych, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej ( art. 10 ust. 2 u.n.p.p.).
Z analizy powyższych przepisów wynikają następujące wnioski:
- po pierwsze, udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej i zwiększanie świadomości prawnej społeczeństwa niewątpliwie należy do sfery zadań publicznych,
- po drugie, zawieranie corocznie przez powiat porozumienia z właściwymi okręgowymi radami adwokackimi i okręgowymi izbami radców prawnych jest obligatoryjne i służy prawidłowemu wykonaniu zadań nałożonych na powiat przepisami ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej,
- po trzecie, organy samorządu adwokackiego i radcowskiego współdziałają z powiatem w zakresie wykonywania zadań publicznych związanych z udzielaniem nieodpłatnej pomocy prawnej, wykonując tym zakresie kompetencje o charakterze publicznym i jako organy w sensie funkcjonalnym – zadania z zakresu administracji publicznej,
- po czwarte, sporna czynność wskazania przez Radę OIRP radców prawnych, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej dotyczy bezpośrednio konkretnych uprawnień wynikających z przepisów prawa i nawiązuje do formuły wykonywania prawa.
W następstwie bowiem czynności wskazania przez Radę OIRP konkretnego z imienia i nazwiska radcy prawnego, radca prawny zawiera z powiatem umowę, na podstawie której udziela nieodpłatnej pomocy prawnej ( art.6 u.n.p.p.). A zatem osobą uprawnioną do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej nie jest każdy adwokat lub raca prawny, lecz tylko taki, który ma podpisaną umowę z powiatem, o której mowa w art.6 ust.1 u.n.p.p. Uprzednie wskazanie przez organ samorządu radcowskiego radcy prawego jako wyznaczonego do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, implikuje i warunkuje zawarcie przez niego umowy z powiatem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej.
W związku z tym ma rację skarżący, kiedy wywodzi, że zaskarżone pismo obejmuje rozstrzygnięcie dotyczące uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisu powszechnie obowiązującego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się do stanowiska, że wynikanie uprawnień lub obowiązków z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obejmuje zarówno pośrednie, jak i bezpośrednie oparcie uprawnienia lub obowiązku na przepisie prawa ( vide: postanowienie NSA z 9 stycznia 2020r. sygn. II GSK971/19, ONSA2020/6/91).
Spajając te część rozważań, stwierdzić należy, że dokonana na podstawie art.10 ust.1 pkt 2 i ust.2 u.n.p.p czynność Rady OIPR, polegająca na wskazaniu listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W związku z taką kwalifikacją przedmiotu skargi i w kontekście zarzutów skargi, nasuwa się pytanie o procedurę i kryteria stosowane przez Radę OIRP przy ustaleniu listy wskazującej Staroście radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Podstawę prawną do określenia procedury w tym zakresie ustawodawca zawarł w art. 60 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych ( tj. Dz.U. z 2020 r., poz.75) normującym kompetencje Krajowej Rady Radców Prawnych, którego pkt 8 lit. g przewiduje, że do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy uchwalanie regulaminów dotyczących zasad wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, i dokumentowania udzielonej nieodpłatnej pomocy prawnej. Z powołaniem się na powyższą podstawę prawną Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła w dniu 11 września 2015r. uchwałę nr 97/IX/2015 w sprawie Regulaminu wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i udokumentowani tej pomocy. Uchwałą nr 365 /X/2018 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 18 października 2018r. ogłoszono tekst jednolity Regulaminu wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i udokumentowania tej pomocy. ( dalej jako Regulamin)
Postanowienia wskazanego Regulaminu określającego zasady wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, mają rozstrzygające znaczenie dla oceny sposobu procedowania Rady OIRP w zakresie wskazania przez nią Staroście radców prawnych, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Przepis § 2 tego regulaminu przewiduje, że dziekan rady okręgowej izby radców prawnych ma obowiązek na stronie BIP oraz przy użyciu innych zwyczajowo stosowanych środków i metod komunikowania się z radcami prawnymi danej okręgowej izby radców prawnych obwieszcza o terminie składania deklaracji udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w danym roku kalendarzowym i wzywa radców prawnych do składania deklaracji według ustalonego wzoru. Z treści powyższego przepisu trafnie organ wywiódł, że dziekan ma obowiązek zakomunikowania o terminie składania deklaracji jedynie radcom danej rady okręgowej izby radców prawnych. Za taką interpretacją przemawia również brzmienie art. 52 ust.3 pkt 1 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym do zakresu działania rady okręgowej izby radców prawnych należy w szczególności reprezentowanie interesów zawodowych członków okręgowej izby radców prawnych, a więc nie każdej, tylko danej izby radców prawnych.
W badanej sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący nie jest wpisany na listę radców prawnych Rady OIRP we Wrocławiu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania ( art.23 ustawy o radcach prawnych). Do kompetencji samorządu zawodowego, reprezentującego zawód zaufania publicznego, do którego zalicza się zawód radcy prawnego, należy decydowanie o prawie wykonywania zawodu oraz prowadzenie listy osób wykonujących aktualnie ten zawód (art. 52 ust.4 ustawy o radcach prawnych). Wiążą się z tym uprawnienia rady okręgowej izby radców prawnych do kontroli i oceny wykonywania zawodu radcy prawnego, co wynika z art. 22 i art.54 ust.3 pkt 3 ustawy o radcach prawnych.. Kontrolę przeprowadzają i oceny dokonują wizytatorzy powołani przez radę spośród radców prawnych ( zd. drugie art. 22 ustawy o radcach prawnych). Należy więc uznać, że chodzi o radców prawnych danej rady OIRP.
Wprawdzie jak wynika z art.49 ustawy o radcach prawnych radcowie prawni i aplikanci radcowscy zamieszkali na terenie danego okręgu tworzą okręgowa izbę radców prawnych. Ale uchwałę o wpisie na listę radców prawnych może podjąć rada okręgowa izby radców prawnych właściwa także ze względu na miejsce złożenia wniosku, a zatem niekoniecznie ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wpis ( art. 24 ust.2 ustawy o radcach prawnych). Natomiast radca prawny obowiązany jest zawiadomić właściwą okręgową izbę radców prawnych o podjęciu wykonywania zawodu i formach jego wykonywania, o adresie i nazwie kancelarii lub spółki oraz podać adres dla doręczeń ( art. 8 ust.3 ustawy o radcach prawnych ). W takim kontekście właściwa okręgowa izba radców prawnych, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie to taka, w której radca prawny uzyskał wpis na listę radców prawnych, a nie dowolna lub każda okręgowa izba radców prawnych.
Powyższe unormowania dowodzą, że rada okręgowej izby radców prawnych ma kompetencje związane ze staraniem się o zapewnienie należytego wykonywania zawodu nie wobec wszystkich radców prawnych zamieszkujących na terenie danego okręgu, lecz wobec tylko, którzy są wpisani na prowadzoną przez nią listę radców prawnych. W świetle komentowanego powyżej przepisu art.10 ust.1 u.n.p.p. i art. 49 ust.1 ustawy o radcach prawnych nasuwa się wniosek, że skoro powiat corocznie zawiera z radą okręgową izby radców prawnych właściwą dla siedziby władz powiatu porozumienie w sprawie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze tego powiatu, to można przyjąć, że intencją ustawodawcy było to, aby pomoc ta była świadczona przez radców prawnych zrzeszonych w izbie radców prawnych właściwej dla władz powiatu.
To stwierdzenie, zdaniem Sądu przekłada się również na czynność wskazania przez Radę OIRP listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Zważywszy, że § 5 wskazanego powyżej Regulaminu określającego zasady wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej enumeratywnie wymienia bezwzględne przesłanki uniemożliwiające wyznaczenie radcy prawnego do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Wśród nich jest mowa o niekaralności dyscyplinarnej, o niedopełnieniu obowiązku zawodowego radcy prawnego w zakresie doskonalenia zawodowego w ostatnim cyklu szkoleniowym i o zaleganiu z opłatami z tytułu składek członkowskich w dniu składania deklaracji. Z tych dwóch ostatnich przesłanek warunkujących wyznaczenie radcy prawnego do udzielanie przez niego nieodpłatnej pomocy prawnej, aplikujący do tego radca prawny jest w stanie " rozliczyć się" tylko w radzie , w której uzyskał wpis na listę radców prawnych.
Ze złożonej w dniu 19 października 2020 r. deklaracji skarżącego wynika, że nie był on karany dyscyplinarnie, dopełnił on obowiązku zawodowego w zakresie doskonalenia zawodowego w ostatnim cyklu szkoleniowym oraz nie zalega z opłatami z tytułu składek członkowskich w dniu składania deklaracji. Złożone w tym zakresie oświadczenie skarżącego nie mogło - z przyczyn obiektywnych - poddane być weryfikacji ze strony Rady OIRP we Wrocławiu z powodu braku dostępu do tychże danych, będącymi danymi osobowymi, zdefiniowanymi przez prawodawcę unijnego w art. 4 pkt 1 RODO jako wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Powyższe dane są w posiadaniu Rady OIRP w Rzeszowie i ten podmiot jest administratorem uprawnionym do ich przetwarzania.
W tym miejscu wskazać należy, że do warunków prawnych przetwarzania danych osobowych, stanowiących pełny katalog przesłanek legalizujących przetwarzanie danych należą:
1/ zgoda podmiotu danych ( art.6 ust.1 lit. a RODO) ,
2/ wykonanie lub zawarcie umowy ( art.6 ust.1 lit. b RODO),
3/ prawny obowiązek ( art.6 ust.1 lit. c RODO),
4/ ochrona żywotnych interesów ( art.6 ust.1 lit. d RODO) ,
5/ wykonywanie zadania publicznego lub władzy publicznej powierzonej administratorowi ( art.6 ust.1 lit. e RODO),
6/ prawnie uzasadniony interes administratora lub strony trzeciej ( art.6 ust.1 lit. f RODO).
W świetle wyartykułowanej w art. 5 lit. a RODO zasady zgodności przetwarzania z prawem, zaistnienie choć jednej z przesłanek, o których mowa w cytowanym wyżej art.6 ust.1 RODO, przesądza o legalności przetwarzanie danych. Trafnie wywiódł organ, że art. 6 RODO nie zawiera podstawy prawnej do wystąpienie do OIRP w Rzeszowie o udostępnienie tych informacji, które są danymi osobowymi skarżącego.
Rekapitulując powyższe stwierdzić należy, że nie można pod adresem Rady OIRP skutecznie wyartykułować zarzutu naruszenia Regulaminu wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i udokumentowania tej pomocy. W związku z tym pominięcie z przyczyn wskazanych wyżej deklaracji skarżącego w procedurze wskazania przez Rady OIRP we Wrocławiu listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie powiatu wrocławskiego nie naruszało prawa, w tym możliwości wykonywania zawodu radcy prawnego zgodnie z art. 3, art. 4 i art. 6 ustawy o radcach prawnych.
Nietrafne należy uznać zarzuty skarżącego dotyczące naruszenie przez organ art. 20 i art. 22 Konstytucji RP gwarantującymi - jak wskazuje skarżący w piśmie procesowym - swobodę działalności gospodarczej prowadzonej przez radcę prawnego, bowiem zasada ta może być ograniczona w drodze ustawy, w tym przypadku w art. 60 pkt 8 lit. g u.r.p.
Wbrew twierdzeniom skarżącego nie ma żadnego uzasadnienia aby zasady świadczenia pomocy prawnej organizowanej przez organizacje pozarządowe niejako zrównać z organizacją tej pomocy przez samorząd radcowski. Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.n.p.p. powiat powierza połowę punktów do prowadzenia adwokatom i radcą prawnym z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a połowę organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego, zwanej dalej organizacją pozarządową z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Po myśli zaś art. 11 ust. 3 ww. ustawy nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach powierzonych do prowadzenia organizacji pozarządowej może udzielać także doradca podatkowy – w zakresie prawa podatkowego, z wyłączeniem spraw podatkowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej; osoba, która: ukończyła wyższe studia prawnicze i uzyskała tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej, posiada co najmniej trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej, korzysta z pełni praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie była karana za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe; mediator w zakresie nieodpłatnej mediacji. W świetle art. 11 ust. 1 i ust. 3 u.n.p.p. w przypadku nieodpłatnej pomocy prawnej, powierzonej do prowadzenia organizacji pozarządowej ustawodawca przewidział inny krąg osób uprawnionych do świadczenia tej pomocy, zatem i inny tryb wyboru osób świadczących pomoc prawną. Ponadto na podstawie art. 11 ust. 7 u.n.p.p. organizacja pozarządowa zapewnia udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej z powiatem, zatem to organizacja pozarządowa odpowiada za realizację pomocy prawnej w tym zakresie.
Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga przedstawia się jako niezasadna, co obligowało Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia na podstawie art.151 p.p.s.a.