III SA/Wr 779/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2018-11-28
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnegrzywna w celu przymuszeniarozbiórkasamowola budowlanadoręczeniefikcja doręczeniaprzedawnienieprawo administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego grzywny w celu przymuszenia, uznając, że nie zaszły przesłanki do jego umorzenia.

Skarga dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującego w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiocie grzywny nałożonej w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Skarżąca podnosiła m.in. kwestie wadliwego doręczenia postanowienia o nałożeniu grzywny, przedawnienia obowiązku oraz odbioru nieruchomości przez Wojewodę. Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny w celu przymuszenia jest odrębne od postępowania w sprawie samowoli budowlanej, a przepisy dotyczące przedawnienia karalności nie mają zastosowania do tego typu grzywny. Sąd stwierdził również, że doręczenie postanowienia o nałożeniu grzywny było skuteczne w trybie fikcji doręczenia.

Przedmiotem skargi była odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., dotyczącego grzywny nałożonej w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego. Skarżąca kwestionowała prawidłowość doręczenia postanowienia o nałożeniu grzywny, podnosząc, że zostało ono wysłane na niewłaściwy adres i nie została jej skutecznie doręczona. Podnosiła również zarzuty dotyczące przedawnienia obowiązku rozbiórki oraz odbioru nieruchomości przez Wojewodę. Sąd administracyjny, analizując sprawę, podkreślił, że postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny w celu przymuszenia jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Sąd stwierdził, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie jego dopuszczalność formalną. W ocenie Sądu, doręczenie postanowienia o nałożeniu grzywny było skuteczne w trybie art. 44 k.p.a. (fikcja doręczenia), ponieważ przesyłka została dwukrotnie awizowana, a skarżąca nie wykazała, aby organ egzekucyjny kierował korespondencję pod niewłaściwy adres. Sąd uznał również, że przepisy dotyczące przedawnienia karalności nie mają zastosowania do grzywny w celu przymuszenia, gdyż jest to środek egzekucyjny mający na celu wykonanie obowiązku, a przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują przedawnienia tego typu należności. Kwestie odbioru nieruchomości przez Wojewodę oraz przedawnienia samowoli budowlanej uznano za nieistotne dla oceny zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego grzywny. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie jego dopuszczalność formalną.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Analizowanie prawidłowości rozstrzygnięcia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oznaczałoby badanie zasadności i wymagalności tego rozstrzygnięcia, czego zabrania przepis.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 44

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie w trybie fikcji doręczenia po dwukrotnym awizowaniu.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § 20

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § 12

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 52

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.b. art. 52

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie postanowienia o nałożeniu grzywny było skuteczne w trybie fikcji doręczenia (art. 44 k.p.a.). Grzywna w celu przymuszenia nie ulega przedawnieniu. Organ egzekucyjny nie bada zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Kwestie przedawnienia samowoli budowlanej i odbioru nieruchomości przez Wojewodę nie mają znaczenia dla postępowania egzekucyjnego dotyczącego grzywny.

Odrzucone argumenty

Doręczenie postanowienia o nałożeniu grzywny było wadliwe z powodu wysłania na niewłaściwy adres. Obowiązek rozbiórki uległ przedawnieniu. Nieruchomość została odebrana przez Wojewodę, co uniemożliwia wykonanie obowiązku rozbiórki. Zastosowano błędnie art. 59 u.p.e.a.

Godne uwagi sformułowania

organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym doręczenie zostało dokonane w trybie art. 44 k.p.a. przepisy ustawy egzekucyjnej nie regulują kwestii przedawnienia grzywien w celu przymuszenia, co oznacza, że roszczenie z tego tytułu nie przedawnia się należy odróżnić postępowanie w sprawie stwierdzenia samowoli budowlanej od postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania grzywny w celu przymuszenia

Skład orzekający

Magdalena Jankowska-Szostak

przewodniczący sprawozdawca

Anna Moskała

przewodniczący

Katarzyna Borońska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym (fikcja doręczenia), brak przedawnienia grzywny w celu przymuszenia oraz zakres badania przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji grzywny w celu przymuszenia nałożonej w związku z samowolą budowlaną. Interpretacja doręczeń może być stosowana szerzej w postępowaniach administracyjnych i egzekucyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym, takich jak skuteczność doręczeń i brak przedawnienia specyficznego rodzaju grzywny, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Fikcja doręczenia i brak przedawnienia grzywny – kluczowe dla egzekucji administracyjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 779/17 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2018-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 2677/18 - Postanowienie NSA z 2018-08-10
I GSK 455/19 - Wyrok NSA z 2023-04-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 59 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Borońska, , sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), , Protokolant: sekretarz sądowy Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. I. oddala skargę w całości; II. przyznaje r. pr. R. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) wraz z podatkiem VAT w kwocie 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W., który na podstawie art. 138 § 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 - dalej: k.p.a.), oraz na podstawie art. 59 w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. - dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia z [...] sierpnia 2017 r. wniesionego przez B. W., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., orzekł o utrzymaniu w mocy tego postanowienia.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie m.in. tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. nr: [...]. Przedmiotowy tytuł wykonawczy został wystawiony na grzywnę w celu przymuszenia rozbiórki samowolnie częściowo zrealizowanego obiektu budowlanego przy. ul. [...] w L.
Organ egzekucyjny dokonał zawiadomieniami z [...] grudnia 2016 r. ([...] nr [...] i [...]) zajęć świadczeń z zaopatrzenia rentowego w ZUS B. i K. W.
Zobowiązani złożyli odwołanie od zawiadomienia nr [...] i [...], w którym stwierdzili, że nie zgadzają się z decyzją o zajęciu świadczenia rentowego, ponieważ w ich opinii sprawa nie jest zakończona, zaległości nie są wymagalne, gdyż odwołali się w tej sprawie do Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrok w tej sprawie nie zapadł i wnoszą o zaprzestanie pobierania jakichkolwiek kwot z przyznanej renty.
Organ egzekucyjny działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwał zobowiązanych do doprecyzowania pisma czy stanowi ono: skargę z art. 54 u.p.e.a., wniosek o umorzenie postępowania w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zarzuty w trybie art. 33 u.p.e.a., wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji lub udzielenie ulgi w spłacie, inny wniosek z podaniem jego podstawy prawnej.
W dniu [...] stycznia 2017 r. zobowiązani wnieśli pismo, w którym oświadczyli, że wnoszą skargę na działanie organu egzekucyjnego. W treści pisma zobowiązani stwierdzili, że są nękani przez tutejszy urząd, ponieważ dokonano zajęcia świadczeń ZUS oraz dokonano wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości należącej do zobowiązanych, a zaległości będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych nie są wymagalne (z uwagi na odwołanie do Sądu Administracyjnego). W dalszej części pisma zobowiązani stwierdzili, że zobowiązania wobec Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego uległy przedawnieniu a zobowiązania wobec Urzędu Gminy w L. są bezpodstawne.
Organ egzekucyjny analizując pismo zobowiązanych uznał, że stanowi ono skargę na podstawie art. 54 u.p.e.a. na czynność zajęcia świadczeń ZUS oraz wniosek o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. dotyczący zobowiązań których podstawą były tytuły wykonawcze Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. ([...] jak też [...]) jak również wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na rzecz innych wierzycieli.
Po zasięgnięciu stanowiska Wierzycieli, Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych m.in. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Zobowiązani wnieśli zażalenie na ww. postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W dniu [...] czerwca 2017 r. postanowieniem nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z [...] lutego 2017 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazał je do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. stwierdził, że niedopuszczalne było wydanie jednego postanowienia, w którym rozpatrzony został wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych trzech różnych wierzycieli
W dniu [...] lipca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wydał postanowienie nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. B. W. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. wydając zaskarżone postanowienie przywołał stan faktyczny spawy i wskazał na art 59 § 1 u.p.e.a. Podkreślił, że strona uzasadniła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego niepoinformowaniem jej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. o prowadzonym postępowaniu i o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, co potwierdzać ma sprzedaż nieruchomości przy ul. [...] w styczniu 2010 r. Dodatkowo Strona wskazała, że przestępstwo samowoli budowlanej ulega przedawnieniu po upływie 5 lat od popełnienia czynu.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że wierzyciel - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. w piśmie z [...] lutego 2017 r. odniósł się do twierdzenia strony odnośnie prawidłowości doręczenia jej postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia i wyczerpująco wykazał bezzasadność tego twierdzenia. Wierzyciel wskazał, że postanowieniem z [...] marca 2010 r. nr [...] nałożył na stronę grzywnę w celu przymuszenia. Postanowienie to zostało skierowane na posiadany w aktach adres ul. [...] w L. Przesyłka została dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizo wystawiono z datą [...] marca 2010 r., drugie natomiast w dniu [...] marca 2010 r. DIAS podkreślił, że słusznie wierzyciel wskazał, że przedmiotowe postanowienie zostało doręczone w trybie art. 44 k.p.a.
DIAS podkreślił, że wierzyciel wskazał, że adres przy [...] w L. widnieje w jego aktach sprawy jako adres zamieszkania strony, która nie informowała wierzyciela o zmianie adresu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że twierdzenia strony o niedoręczeniu jej postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia są bezzasadne.
Odnosząc się do dalszych argumentów zawartych w zażaleniu organ zażaleniowy wyjaśnił, że dla oceny zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego nie mają znaczenia kwestie odebrania przez Wojewodę D. działek, gdyż w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym dochodzona jest grzywna w celu przymuszenia. Postanowienie o nałożeniu tej grzywny nie zostało w żaden sposób wyeliminowane z obrotu pranego, a obowiązek zapłaty grzywny nie został wykonany, dlatego zasadne jest prowadzenie egzekucji w celu przymusowego wykonania tego obowiązku.
Podobnie DIAS stwierdził, że żadnego znaczenia dla sprawy nie ma kwestia podnoszona przedawnienie karalności samowoli budowlanej. Organ zażaleniowy przypomniał, że należy odróżnić postępowanie w sprawie stwierdzenia samowoli budowlanej od postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania grzywny w celu przymuszenia. Powołane przez stronę przepisy dot. przedawnienia karalności popełnienia czynu nie mają zastosowania do przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Jeśli zaś chodzi o grzywnę w celu przymuszenia, to obowiązek jej zapłaty nie jest przedawniony, żaden przepis prawa nie przewiduje przedawnienia tego typu należności.
Podsumowując DIAS wskazał, że wierzyciel stwierdził, że nie zaszła żadna przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego zawarta w art. 59 § 1 u.p.e.a. Również organ egzekucyjny nie stwierdził, by zachodziła którakolwiek z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.
B. W. i K. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie godząc się z tym rozstrzygnięciem.
W skardze podkreślono, że wierzyciel Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nałożył na skarżących grzywnę i wysłał postanowienie na adres [...], [...] L. i przysyłka nie została odebrana oraz była dwukrotnie awizowana. Skarżący stwierdzili, że awizo nie zostało im pokazane. Podkreślili, że nieruchomość przy ulicy [...] w L. została sprzedana w styczniu 2010 więc, zdaniem skarżących, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. naruszył przepis z art. 139 Kpc, który mówi o doręczeniu w sposób przewidziany w art. 139 § 1 Kpc może być bowiem uznane za dokonane wyłącznie wtedy, gdy przysyłka została wysłana pod aktualny adres oraz imieniem i nazwiskiem odbiorcy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2017). Skarżący podali, że aktualny adres od stycznia 2010 to [...], [...] L. Skarżący stwierdzili, że nie mogli informować wierzyciela, ponieważ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nie był nigdy żadnym wierzycielem skarżących bo żadnej sprawy nigdy nie było.
Skarżący zaznaczyli, że ziemia na której znajduje się rzekomo samowolna budowa, została im odebrana przez Wojewodę D. Grzywna jak twierdzi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. jest nadana za samowolną budowę. Budowa jest na działkach [...] i [...] właścicielem tych działek jest Skarb Państwa. Skarżący wskazali, że zgodnie z art. 1015 punkt 4 jako przestępstwo samowoli budowlanej ulega przedawnieniu po upływie 5 lat od popełnienia czynu. Według Dyrektora Izby Skarbowej we W., grzywna za samowolę budowlaną nie ulega przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. podtrzymał stanowisko zajmowane w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z 19 kwietnia 2018 r. WSA we Wrocławiu odrzucił skargę K. W., postanowienie jest prawomocne.
W piśmie procesowym z [...] listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w sprawie błędnie zastosowano art 59 u.p.e.a. i podtrzymał dotychczasowe twierdzenia skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, co następuje;
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Według art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy czy w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpatrywanej sprawie nie występują zarzucane w skardze wady i uchybienia. Sąd podziela argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, które zostało oparte na prawidłowo ustalonych faktycznych i prawnych przesłankach. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W., którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego.
Przechodząc do analizy przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego podkreślenia wymaga, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego polega na zakończeniu postępowania bez doprowadzenia do wykonania egzekwowanego obowiązku z powodu wystąpienia przeszkód uniemożliwiających lub powodujących niecelowość dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane w sposób enumeratywny w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Stosownie do treści omawianego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (§ 2).
Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zatem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
W świetle przedstawionych powyżej uregulowań prawnych odnoszonych do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, za uzasadnione należało uznać stanowisko organów, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a.
Podkreślić też trzeba, że organ egzekucyjny stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazana regulacja nie obliguje więc i nie uprawnia organu egzekucyjnego do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, albowiem badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, czy konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz czy osoba wskazana w tytule wykonawczym podlega orzecznictwu polskich organów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05, Lex nr 280453). Badanie to ma zatem charakter czysto formalny.
Analizowanie prawidłowości rozstrzygnięcia stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oznaczałoby w konsekwencji badanie zasadności i wymagalności tego rozstrzygnięcia, czego zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a. Kwestia prawidłowości wydawanych orzeczeń nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, a przyjęcie takiego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych rozstrzygnięć organów administracji poza trybami nadzwyczajnymi przewidzianymi w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz Ordynacja podatkowa.
W tym kontekście Sąd przypomniał, że kwestie merytoryczne związane z określeniem skarżącej obowiązku po pierwsze rozbiórki samowolnie częściowo zrealizowanego obiektu budowlanego - budynek usługowy z częścią mieszkalną położonego w L. przy ul [...] dz. Nr [...] AM Obr. [...] nakładała ostateczna decyzja PINB z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], której skarżąca była adresatem. Po drugie o obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki orzeczono ostatecznym postanowieniem z [...] marca 2010 r. ([...])
Przepis art. 1a pkt 20) u.p.e.a. określa zaś, że przez zobowiązanego w myśl ustawy egzekucyjnej rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. W świetle tego przepisu nie budzi wątpliwości, że skarżąca jako adresat obowiązku o charakterze pieniężnym polegającym na obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia rozbiórki obiektu budowlanego jest zobowiązanym. Z powodu faktu, że nie wykonano nałożonego przedmiotową decyzja rozbiórki zostało wydane postanowienia w przedmiocie nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki. (postanowieniem z [...] marca 2010 r. [...]) wskazane w tytule wykonawczym wystawionym przez organ egzekucyjny. Sąd wskazuje na okoliczność, pomijaną bezpodstawnie przez skarżącą, że egzekucję administracyjną należności pieniężnych wszczętą na podstawie wymienionego tytułu wykonawczego należy odróżnić od prowadzonej wobec skarżącej w innym postępowaniu egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Są to dwa odrębne postępowania egzekucyjne, prowadzone przez dwa różne organy egzekucyjne, do których prowadzenia należy odrębnie składać zarzuty.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem egzekucji są więc wyłącznie obowiązki o charakterze pieniężnym (grzywna). Ani zatem organy egzekucyjne w osobach Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz orzekającego w drugiej instancji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, ani Sąd, nie są władne odnosić się do licznych zarzutów podnoszonych przez skarżącego w zakresie materialnoprawnych uwarunkowań sprawy, uregulowanych przez przepisy prawa budowlanego, a także egzekucji obowiązków skarżącego o charakterze niepieniężnym. Są one bowiem przedmiotem odrębnych postępowań prowadzonych przez organy państwowego nadzoru budowlanego. Tym samym należy zgodzić się z DIAS, że dla oceny zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego nie mają znaczenia kwestie odebrania przez Wojewodę D. działek. W niniejszym postępowaniu egzekucyjnym dochodzona jest grzywna w celu przymuszenia. Postanowienie o nałożeniu tej grzywny nie zostało w żaden sposób wyeliminowane z obrotu prawnego, a obowiązek zapłaty grzywny nie został wykonany, dlatego zasadne jest prowadzenie egzekucji w celu przymusowego wykonania tego obowiązku. Kwestie poruszane w toku postępowania i powtórzone po raz kolejny w skardze, dotyczące własności działek, pozostają bez związku z postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym egzekucji grzywny w celu przymuszenia.
Dodatkowo Sąd zauważa, że z samego faktu zbycia własności przedmiotowej nieruchomości, w szczególności gdy skarżąca – co wynika chociażby z podanego w skardze do Sądu adresu, który pokrywa się z adresem określonym w decyzji nakazującej rozbiórkę – w dalszym ciągu mieszka w spornej nieruchomości, czyli można przyjąć, że zachowała nad nią faktyczny zarząd. Natomiast poza słowną deklaracją skarżącej nie wynika natomiast niemożność wykonania przez nią obowiązku rozbiórki. Gdyby prawodawca przyjął założenie, że obowiązek rozbiórki obiektu zrealizowanego jako samowola budowlana może być wykonany tylko przez jego właściciela nie ustanowiłby w art. 52 Prawa budowlanego zasady, że podmiotem obowiązanym do wykonania rozbiórki może być nie tylko właściciel, lecz także inwestor samowoli budowlanej i jej zarządca.
Argumentacja skarżącej sprowadza się nadto do kwestii, że korespondencja kierowana przez organ egzekucyjny adresowana była pod niewłaściwy adres zatem skarżącej nigdy nie doręczono skutecznie postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]. Z taką argumentacją nie można się zgodzić. Wierzyciel wskazał, że postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] nałożył na Stronę grzywnę w celu przymuszenia. Postanowienie to zostało skierowane na posiadany w aktach adres: ul. [...] w L. Przesyłka została dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizo wystawiono z datą [...] marca 2010 r., drugie natomiast w dniu [...] marca 2010 r. Przedmiotowe postanowienie zostało więc doręczone w trybie art. 44 k.p.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi Poczta Polska przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma waz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu tzn. po 14 dniach od pierwszego zawiadomienia (fikcja doręczenia).
Należy odnotować, że z konsekwentnych twierdzeń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. wynika, że skarżąca mieszkała pod adresem ul. [...] w L. W aktach nie istnieją żadne dowody wskazujące, że miejsce zamieszkania skarżącej w toku postępowania egzekucyjnego było inne. Tak więc nie można przyjąć, że PINB kierował korespondencję pod niewłaściwy adres. Nie można było oczekiwać od tego organu, że na jakiejś nieznanej podstawie faktycznej poweźmie wątpliwości co do miejsca zamieszkania skarżącej i że przeprowadzi wskutek tych wątpliwości postępowanie dowodowe co do tego miejsca zamieszkania, aby kierować korespondencję pod ten inny, ewentualnie właściwy adres. O ile skarżąca dysponuje dowodami, że jej miejsce zamieszkania w toku postępowania egzekucyjnego było inne, niż przyjęte przez organ, to powinna takie dowody zgłosić, a nie ograniczać się do wyłącznie słownych zarzutów. Oczywistym jest, że organ tego nie badał tej kwestii, ale brak badania tej okoliczności wynikał z braku jakichkolwiek uzasadnionych wątpliwości w tej mierze. W sprawie dotyczącej wydania decyzji nakazującej rozbiórkę i w konsekwencji wydania postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania tej rozbiórki żadne dane nie wskazywały, aby skarżąca nie zamieszkiwała pod adresem innym, niż ul. [...] w L. Podsumowując Sąd zgadza się z organem egzekucyjnym, że wierzyciel wskazał, że adres przy ul. [...] widnieje w jego aktach sprawy jako adres zamieszkania skarżącej, która nie informowała wierzyciela o zmianie adresu.
Odnosząc się do kwestii przedawnienia grzywny orzeczonej w postępowaniu egzekucyjnym w celu przymuszenia Sąd zgadza się również z Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej we W., że przepisy ustawy egzekucyjnej nie regulują kwestii przedawnienia grzywien w celu przymuszenia, co oznacza, że roszczenie z tego tytułu nie przedawnia się. Zgodnie z przepisem art. 1a pkt. 12 lit. b ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jest to środek egzekucyjny przymuszający, który ma na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny. Grzywna celem przymuszenia, choć przypomina grzywnę w postępowaniu karnym sądowym czy grzywnę, o której stanowi kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, różni się w sposób istotny od tego typu sankcji. Jest to środek zmierzający do wykonania obowiązku. Dlatego też do rozstrzygania kwestii przedawnienia grzywien w celu przymuszenia przepisy dotyczące przedawnienia karalności nie mogą mieć zastosowania.
Ponownie Sąd podkreśla, że należy odróżnić postępowanie w sprawie stwierdzenia samowoli budowlanej od postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania grzywny w celu przymuszenia
Zgodnie z przepisem art. 1a pkt. 12 lit. b ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jest to środek egzekucyjny przymuszający, który ma na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny. Grzywna celem przymuszenia, choć przypomina grzywnę w postępowaniu karnym sądowym czy grzywnę, o której stanowi kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, różni się w sposób istotny od tego typu sankcji. Jest to środek zmierzający do wykonania obowiązku. Dlatego też do rozstrzygania kwestii przedawnienia grzywien w celu przymuszenia przepisy dotyczące przedawnienia karalności nie mogą mieć zastosowania.
Reasumując wskazać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a., tym samym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI