III SA/Wr 778/21

III SA/Wr 778/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 788/23 - Wyrok NSA z 2024-08-14
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1784
par. 5 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608  art. 4 ust. 1   lit. h
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 2 sierpnia 2021 r., nr 9001-2021-000984 w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej za rok 2020 w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 2 sierpnia 2021 r. (nr 9001-2021-000984) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, Dyrektor ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania M. Z. (dalej: strona, strona skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wałbrzychu (dalej: organ I instancji, Kierownik ARiMR), z 6 maja 2021 r. (nr 0021-2021-001330) w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2020.
Jako podstawę prawną decyzji Dyrektor ARiMR wskazał: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505), art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 182).
Jak wynika z akt spawy M. Z. w dniu 14 czerwca 2020 r. złożyła do Kierownika ARiMR wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2020. Strona zadeklarowała w nim [...] działek rolnych ([...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]) do płatności ekologicznej w ramach pakietu 7.1 - Uprawy rolnicze po okresie konwersji o łącznej powierzchni [...] ha oraz [...] działek rolnych ([...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]) do płatności ekologicznej w ramach pakietu 6.1 - Trwałe użytki zielone w okresie konwersji o łącznej powierzchni [...] ha.
W dniach od 12 do 16 listopada 2020 r. w gospodarstwie beneficjentki została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni zgłoszonej do płatności ekologicznej. Wyniki powyższej kontroli utrwalone zostały w raporcie z czynności kontrolnych nr [...], do którego strona nie wniosła zastrzeżeń.
Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono nieprawidłowości w zakresie deklaracji roślin w plonie głównym oraz powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności ekologicznej w wariancie 6.1 i wezwano beneficjentkę do złożenia wyjaśnień lub dokumentów w tej sprawie. W odpowiedzi na wezwanie, w dniu 22 kwietnia 2021 r. strona złożyła oświadczenie, w którym wyjaśniła, że nie podejmuje w roku 2020 nowego zobowiązania ekologicznego w pakiecie 6.1, którego nie uwzględnia również plan działalności ekologicznej, a zgłoszenie działek do płatności w tym pakiecie wynikało z pomyłki doradcy przygotowującego wniosek i pomyłka ta miała charakter błędu oczywistego. Do oświadczenia dołączyła kopię planu działalności ekologicznej oraz zmianę do wniosku, w której wycofała deklarację pakietu 6.1.
W związku z powyższym Kierownik ARiMR decyzją z dnia 6 maja 2021 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ekologicznej na rok 2020 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 6.1 - Trwałe użytki zielone w okresie konwersji oraz w części dotyczącej powierzchni wycofanej. Jednocześnie przyznał stronie płatność ekologiczną na rok 2020 w ramach wariantu 7.1- uprawy rolnicze po okresie konwersji, w łącznej wysokości 38.107,90 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 9.201,97 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości 18.034,07 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Przyznana kwota płatności zawierała kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2020 w łącznej wysokości 1.300,00 zł. Obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym, podjętym w dniu 15 marca 2018 r. został ustalony na poziomie [...] ha.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w związku ze złożeniem przez stronę w dniu 22 kwietnia 2021 r. oświadczeniem i zmianą do wniosku oraz wycofaniem deklaracji płatności ekologicznej w wariancie 6.1 należało umorzyć postępowanie w tym zakresie. Natomiast odnośnie przyznania płatności ekologicznej w pakiecie 7.1 organ zwrócił uwagę, że powierzchnia deklarowana do płatności w tym wariancie wyniosła [...] ha i była wyższa niż powierzchnia stwierdzona w toku prowadzonego postępowania, która wyniosła [...] ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. W oparciu o art. 24, art. 27, art. 37 ust. 1 i ust. 2 akapit pierwszy i art. 38 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono zmianę oznaczenia działek rolnych w formularzu zmiany do wniosku z dnia 22 kwietnia 2021 r. oraz nieprawidłową deklarację powierzchni na: działce rolnej [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha, powierzchnia stwierdzona [...] ha, zmniejszenie powierzchni działki o [...] ha (w raporcie z czynności kontrolnych działka oznaczona jako [...]); działce rolnej [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha, powierzchnia stwierdzona [...] ha, zmniejszenie powierzchni działki o [...] ha (w raporcie z czynności kontrolnych działka oznaczona jako [...]); działce rolnej [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha, powierzchnia stwierdzona [...] ha, zmniejszenie powierzchni działki o [...] ha (w raporcie z czynności kontrolnych działka oznaczona jako [...]); działce rolnej [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha, powierzchnia stwierdzona [...] ha, zmniejszenie powierzchni działki o [...] ha (w raporcie z czynności kontrolnych działka oznaczona jako [...]); działce rolnej [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha, powierzchnia stwierdzona [...] ha, zmniejszenie powierzchni działki o [...] ha (w raporcie z czynności kontrolnych działka oznaczona jako [...]); działce rolnej [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha, powierzchnia stwierdzona [...] ha, zmniejszenie powierzchni działki o [...] ha (w raporcie z czynności kontrolnych działka oznaczona jako [...]). Łącznie powierzchnia deklarowana uległa zmniejszeniu o [...] ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowaną do płatności ekologicznej w pakiecie 7.1 ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną w trakcie przeprowadzonego postępowania z uwzględnieniem wyników kontroli na miejscu ([...] ha) wyniosła 2,80 %. Zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia UE nr 640/2014 w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między nimi wynosi nie więcej niż 3 % lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej, tj. [...] ha. W związku z § 16 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1784), zwanego dalej "rozporządzeniem ekologicznym", rolnikowi, który spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej może corocznie zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego. W związku z powyższym przyznana została kwota kosztów transakcyjnych w wysokości 1 300,00 zł.
Następnie organ I instancji zwrócił uwagę, że zgodnie z uwagami zawartymi w formularzu kontroli stwierdzono nieprzestrzeganie normy E_12_o – tzn. stwierdzono niezachowanie trwałego użytku zielonego (dalej: TUZ) wykazanego w planie, na podstawie kontroli działki [...] (w zmianie do wniosku działka oznaczona jako [...]). Stwierdzono częściowe zaoranie działki - teren bez produkcji oraz uprawa gryki zwyczajnej. Brak na działce [...] przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Na działce w trakcie kontroli stwierdzono brak użytkowania rolniczego w roku bieżącym i w roku poprzednim. Działka rolna porośnięta kilkuletnimi samosiewami drzew i krzewów oraz wieloletnimi chwastami. Dlatego zgodnie z § 30 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego, który stanowi, że jeżeli rolnik przekształcił którykolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych lub nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności ekologicznej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3, płatność ekologiczna przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20%, wyliczona do powierzchni stwierdzonej, płatność ekologiczna w pakiecie 7.1 została pomniejszona o 20 %, tj. o 9.201,97 zł. Z kolei w związku ze stwierdzeniem uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogu, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia ekologicznego, po zastosowaniu § 31a tego rozporządzenia oraz art. 35 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, na stronę nałożono karę administracyjną w wysokości 18.034,07 zł, wynikająca z pomniejszenia o 20 % kwot płatności ekologicznej w wariancie 7.1 przyznanej Stronie w latach 2018 i 2019.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie kwestionując rozstrzygnięcie "w części dotyczącej zarzutu zaorania TUZ-a". Stwierdziła, że zarzut taki jest "niedorzeczny", a dokumentacja fotograficzna kontrolujących "chybiona", ponieważ zdjęcia zostały wykonane na działce sąsiedniej nr [...], obrazując jedynie miedzę pomiędzy polem beneficjentki a polem sąsiada, a nie "rzekomego zaorania TUZ-a".
W wyniku rozpatrzenia odwołania organ II instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 2 sierpnia 2021 r. utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Kierownika ARIMR. Motywując takie stanowisko stwierdził m.in., że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz w prawidłowy sposób zastosował obowiązujące przepisy prawa. Dalej też zwrócił uwagę, że z uwagi na stanowisko strony w sprawie zasadnicze znaczenie miało przeanalizowanie sprawy pod kątem spełnienia przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania ekologicznego.
Organ II instancji w związku z zarzutami odwołania przeprowadził ponowną weryfikację protokołu z czynności kontrolnych i stwierdził, że działka rolna [...] (w zmianie do wniosku oznaczona jako działka [...]) została skontrolowana prawidłowo, zgodnie z faktycznym użytkowaniem. Inspektorzy przeprowadzający kontrolę ustalili, że działka rolna nie jest użytkowana przez ponad 2 lata (w roku bieżącym i w roku poprzednim) co było powodem obarczenia działki pokontrolnym kodem nieprawidłowości D18 - na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Wskazał jednocześnie, że zadeklarowane grunty jako TUZ powinny być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej z obowiązkowym wykonaniem niezbędnych zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Natomiast na działce stwierdzono, że jest ona porośnięta kilkuletnimi samosiewami drzew i krzewów oraz wieloletnimi chwastami, co wskazuje na brak spełnienia tego wymogu. W południowej części przedmiotowej działki stwierdzono również teren bez produkcji - zastosowano kod DR51 - w sąsiedztwie działki rolnej stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności oraz część terenu, którą stanowi droga i skarpa - zastosowano kod DR52 - stwierdzono powiększenie zasięgu poła zagospodarowania, co zostało przedstawione na szkicu z kontroli. W polu "uwagi" dla wymogów wspólnych raportu z kontroli inspektorzy opisali, że stwierdzono częściowe zaoranie działki, co miało wskazać obszar, który na dzień kontroli na szkicu oznaczono jako obszar bez produkcji po rekultywacji. Ponadto stwierdzono, że część obszaru zadeklarowanego przez rolnika jako TUZ zajmuje uprawa gryki, zachodząca na przedmiotową działkę [...] (w zmianie do wniosku oznaczonej jako [...]) z sąsiedniej działki [...] (w zmianie do wniosku oznaczonej jako działka [...]), w związku z czym zastosowano kod DR53 - stwierdzono zmniejszenie zasięgu zagospodarowania (szkic poniżej, strzałkami zaznaczono granicę obszaru uprawy gryki zachodzący na działkę [...]). Organ II instancji nadmienił także, że już w roku 2019 kontrola na miejscu stwierdziła, że na omawianej działce, deklarowanej jako TUZ, w jej południowej części, prowadzone są prace ziemne, składowane hałdy ziemi, a na pozostałym obszarze stwierdzone zostały liczne zakrzaczenia.
Konsekwencją nieprawidłowości stwierdzonych na kontrolowanej działce rolnej [...] (w zmianie do wniosku oznaczonej jako działka [...]) było zastosowanie przez organ I instancji sankcji finansowych, których podstawy prawnej oraz wysokości organ odwoławczy nie zakwestionował.
Odnosząc się do zawartego w odwołaniu stanowiska, dotyczącego nieprawidłowo wykonanych przez kontrolerów zdjęć spornej działki Dyrektor ARiMR zauważył, że dokumentacja fotograficzna sporządzona przez inspektorów terenowych została wykonana z różnych miejsc na działce, aby pokazać stan deklarowanej uprawy w różnych częściach działki. Sporządzono również fotografie na granicy między działką deklarowaną przez rolnika jak i sąsiednia działką innego producenta, co miało zobrazować granice między działkami i ślad przejścia w trakcie wykonywania pomiaru przedmiotowej działki. Organ odwoławczy także nadmienił, że czynności w ramach kontroli na miejscu są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane odpowiednio przez organ agencji płatniczej, a sporządzany z kontroli na miejscu raport jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dyrektor ARiMR stwierdził zatem, że kontrola została przeprowadzona prawidłowo, osoby ją przeprowadzające i zatwierdzające raporty posiadały stosowne upoważnienia oraz kwalifikacje do jej wykonania, a strona miała możliwość złożenia zastrzeżeń do jej wyników z czego nie skorzystała.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie M. Z. w pierwszej kolejności podniosła, że uniemożliwiono jej zapoznanie się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Wskutek tego nie mogła wyjaśnić, że działka [...] nie jest oraz nigdy nie była trwałym użytkiem zielonym ponieważ jest i była nieużytkiem. W tym kontekście strona skarżąca zaznaczyła, że fakt ten był znany organowi z urzędu.
Biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności strona skarżąca zarzuciła, że:
- wydające decyzję organy ARiMR nie stoją na straży praworządności poprzez próbę niezgodnej z prawem i stanem faktycznym zmiany kwalifikacji działki [...] na TUZ wykorzystując pretekst oczywistej omyłki pisarskiej doradcy DODR,
- organ tylko pozornie w sposób wyczerpujący rozpatrzył sprawę, w rzeczywistości nie wziął pod uwagę, że działkę [...] zawsze kwalifikowano jako obszar "zadrzewiony i zakrzaczony wyłączony z produkcji rolnej",
- wydający decyzję uniemożliwiono stronie zapoznania się z materiałami i wniesienia istotnych powyżej przytoczonych uwag, powyższe uchybienie szczególnie widoczne jest w pierwszym odwołaniu, gdzie strona w ogóle nie mógła zrozumieć, jakiego rzekomego "zaorania TUZ-a" sprawa dotyczy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Dodatkowo zakwestionował stanowisko strony jakoby deklaracja TUZ na działce [...] była oczywistą omyłką pisarską doradcy DODR. Wskazał, że argument ten nie może być uwzględniony, ponieważ w latach poprzednich na spornej działce był deklarowany TUZ (lata 2018-2020). Jeżeli zaś chodzi o zarzut, że sporna działka była wcześniej kwalifikowana, jako obszar "zadrzewiony i zakrzaczony" i była wyłączona z produkcji to argumentował, iż organ administracji publicznej nie ma możliwości modyfikowania deklaracji wyrażonej we wniosku, a jedynie uprawniony jest do weryfikacji jej prawidłowości.
Obecni na rozprawie pełnomocnicy strony skarżącej i organu podtrzymali swoje stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), rozstrzygnięcie organu podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).
Oceniając zaskarżoną decyzję według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że zarówno decyzja Dyrektora ARiMR oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika ARiMR nie naruszają prawa.
Z okoliczności sprawy wynika, że strona skarżąca zgłosiła wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2020. Do płatności zgłosiła m.in. działkę rolną [...] o powierzchni [...] ha w ramach wariantu 6.1 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji. Następnie po kontroli przeprowadzonej w dniach od 12 do 16 listopada 2020 r. strona w dniu 22 kwietnia 2021 r. złożyła oświadczenie, w którym wyjaśniła, że nie podejmuje w roku 2020 nowego zobowiązania ekologicznego w pakiecie 6.1, którego nie uwzględnia również plan działalności ekologicznej. Do oświadczenia dołączyła kopię planu działalności ekologicznej oraz zmianę do wniosku, w której wycofała deklarację pakietu 6.1.
Organy administracyjne w trakcie prowadzonego później postępowania zgodnie uznały, że ww. działka [...] nie spełnienia wymogów w ramach zobowiązania ekologicznego przewidzianych dla trwałych użytków zielonych stąd zastosowano określone sankcje finansowe.
Z kolei w ocenie skarżącej strony, zgłoszenie spornej działki wynikało z pomyłki doradcy przygotowującego wniosek i pomyłka ta miała charakter "błędu oczywistego". Dodatkowo argumentowała, że brak możliwości zakwalifikowania tej działki jako trwałego użytku zielonego był także oczywisty dla organów administracyjnych.
Rozpatrując zasadność rozpatrywanej skargi wpierw należy podkreślić, że odpowiedzialność za treść wniosku ponosi rolnik, jako beneficjent wnioskowanej płatności. To strona deklaruje do których działek, jakich powierzchni i jakie płatności chce otrzymać, a samo postępowanie jest inicjowane na jej wniosek. Powinna zatem dochować należytej staranności w dopełnieniu wszystkich warunków, od których uzależnione jest otrzymanie wnioskowanej pomocy. Wniosek o płatność powinien zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy lub wsparcia. W szczególności powinien zawierać szczegóły pozwalające na jednoznaczną identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię, położenie, a jeśli to konieczne, dalsze specyfikacje dotyczące ich użytkowania, a także potrzebne do wykazania kwalifikowalności do przedmiotowego systemu lub środka (art. 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, Dz.U.UE.L.2014.227.69, dalej: rozporządzenie (UE) nr 809/2014).
W art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia 1307/2013 znajduje się definicja trwałego użytku zielonego. Stanowi on, że "trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe" (zwane łącznie "trwałymi użytkami zielonymi") oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - które nie były zaorane przez okres co najmniej pięciu lat; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych.
Następnie należy zauważyć, że zakaz przekształcania trwałych użytków zielonych został wyrażony wprost w § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego, który stanowi, że rolnik realizujący zobowiązanie ekologiczne nie może przekształcać występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013.
W czasie kontroli na miejscu inspektorzy terenowi stwierdzili na powierzchni działki rolnej [...] (w zmianie do wniosku z dnia 22 kwietnia 2021 r. oznaczonej jako działka [...]) występowanie samosiewów drzew i krzewów oraz wieloletnich chwastów co niewątpliwie nie odpowiada definicji TUZ. Organ był więc zobowiązany zastosować kod pokontrolny E_ 12_o, co oznacza, że kontrolowany obszar utracił pierwotny charakter ze względu na brak prowadzenia na zakwestionowanym obszarze zabiegów agrotechnicznych i utrzymania go w dobrej kulturze rolnej. Wyniki kontroli na miejscu wskazują na to, że również w roku poprzednim (2019) omawiana działka rolna była nieprawidłowo uprawiana, niezgodnie z kulturą rolną.
W świetle prawidłowych ustaleń faktycznych organów administracyjnych poza sporem jest zatem okoliczność, że deklarowana działka nie spełniała normatywnie sformułowanej definicji TUZ. Jest to okoliczność, której strona skarżąca nie kwestionowała.
Następnie należy zaś uwypuklić, że zgodnie z § 30 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego, jeżeli rolnik przekształcił którykolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych lub nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności ekologicznej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3, płatność ekologiczna przysługiwała temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20%.
Z kolei według § 31 a ab initio rozporządzenia ekologicznego, w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania ekologicznego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność ekologiczna podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu przepisy § 30 ust. 1-9 oraz 12 i 13 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 35 ust. 4 rozporządzenia 640/2014, w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.
W konsekwencji organ był zobowiązany do zastosowania sankcji finansowych, o których mowa w § 30 ust. 2 oraz § 31 a rozporządzenia ekologicznego. Przy tym prawidłowość wyliczonych wysokości ww. sankcji nie budziła zastrzeżeń Sądu.
Należy przy tym nadmienić, że wykładając treść normatywną § 30 ust. 2 w zw. z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego, należało przyjąć, że "przekształcenie" TUZ, to nic innego, jak doprowadzenie zadeklarowanego do płatności obszaru do takiego stanu agrotechnicznego, że utracił on właściwy mu charakter.
Natomiast podnoszona przez stronę skarżąca okoliczność, że sporna działka nigdy nie miała charakteru TUZ nie mogła zostać przez Sąd uwzględniona. Trzeba za organem odwoławczym przypomnieć, że składany w ramach płatności wniosek jest wyrazem wiedzy i woli rolnika, co oznacza, że składając pod nim podpis zapewnia on, że podane we wniosku dane są zgodne z rzeczywistością i że jego wolą jest otrzymanie płatności w wysokości wynikającej z wniosku. Wystąpienie z takim wnioskiem jest również wyrazem zobowiązania się rolnika do dochowania wymaganych przepisami wymogów do otrzymania wnioskowanej płatności. Płatności są przyznawane w celu podwyższenia kultury rolnej w państwach członkowskich oraz zintegrowania obszarów wiejskich. Z tego względu rolnik powinien dołożyć szczególnej staranności przy realizacji podjętych zobowiązań rolnych. Stwierdzenie w późniejszym terminie nieprawidłowości może powodować nałożenie sankcji finansowych. Przestrzeganie wymogów w zakresie TUZ jest związane z tym, że państwa członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do zapewnienia utrzymania odpowiedniego stosunku ilości trwałych użytków zielonych do całkowitego obszaru rolnego. Stosunek ten (zwany "wskaźnikiem referencyjnym") jest corocznie ustalany (por. wyroki NSA z dnia 26 lutego 2019 r.: GSK 3038/18 oraz I GSK 3098/18).
W sprawie nie wystąpiły również okoliczności pozwalające na odstąpienie od nałożenia sankcji, o których mowa w § 30 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego, zgodnie z którym ust. 2 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności ekologicznej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3, w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem ekologicznym.
Wreszcie nie można było uznać, że zadeklarowanie spornej działki rolnej jako TUZ było wynikiem "oczywistej omyłki" strony. W tym kontekście należało rozważyć możliwość zastosowania art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014, według którego wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.
Istotne jest przy tym zastrzeżenie, że - zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie – podstawową konstytutywną przesłanką umożliwiająca zastosowanie dobrodziejstwa instytucji art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 jest "dobra wiara" beneficjenta. To zdaniem Sądu oznacza, że beneficjent działający według należytego wzorca postępowania nie wie lub nie może wiedzieć, że popełnia błąd. Tymczasem z treści skargi wynikało, że dla strony skarżącej zawsze było oczywiste, że sporna działka nie powinna być zadeklarowana jako TUZ.
W sprawie nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze prawa strony do "zapoznania się z materiałami i wniesienia uwag" przed wydaniem kwestionowanej decyzji. Otóż nie można stracić z pola widzenia, że w trakcie przeprowadzonej kontroli był obecny pełnomocnik strony. Natomiast późniejsza zmiana wniosku z 21 kwietnia 2021 r. – polegająca na wycofaniu pakietu 6.1. (obejmującego m.in. sporną działkę [...]) była wprost wynikiem tejże kontroli. Przy tym jeszcze raz należy podkreślić, że w swoich zarzutach strona skarżąca w istocie nie kwestionowała stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy. Strona wprost twierdziła, że sporna działka nigdy nie miała charakteru TUZ. Jej argumentacja sprowadzała się jedynie do uniknięcia sankcji z uwagi na podnoszoną okoliczność błędnego zadeklarowania spornej działki. Niemniej – o czym była mowa wyżej – takie stanowisko strony nie znalazło uznania Sądu.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.