III SA/Wr 757/21

III SA/Wr 757/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Anetta Chołuj /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 450
art. 130 a ust. 10h
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Ł. C. przy udziale Ł. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr SKO/RD-421/83/2021 w przedmiocie zobowiązania do zapłaty solidarnie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem wartości oraz zniszczeniem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Polkowickiego z dnia 24 maja 2021 r. nr KD.RP.7135.15.2016; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz skarżącego kwotę 4581 (cztery tysiące pięćset osiemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz kuratora M. D. - ustanowionego dla uczestnika Ł. U., którego miejsce pobytu nie jest znane - wynagrodzenie w kwocie 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych oraz zwrot wydatków w kwocie 27 (dwadzieścia siedem) złotych.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Ł. C. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO) z dnia 3 sierpnia 2021 r. numer SKO/RD-421/83/2021, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Polkowickiego (dalej: organ I instancji) z dnia 24 maja 2021 r. numer KD.RP.7135.15.2016 w sprawie nałożenia na skarżącego i Ł. U. (dalej: właściciel pojazdu) reprezentowanego przez kuratora obowiązku solidarnie zapłaty kwoty w wysokości 32.107 zł tytułem obciążenia kosztami usunięcia, przechowywania i oszacowania wartości i zniszczenia pojazdu marki C., nr rejestracyjny [...], nr nadwozia [...].
Z akt sprawy wynika, że w dniu 28 maja 2016 r. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu, pojazd którym kierował skarżący, został usunięty z drogi i przetransportowany na parking strzeżony. W dniu 29 września 2016 r., 26 października 2016 r. i 23 listopada 2016 r. organ I instancji wezwał właściciela, do odebrania pojazdu i jednocześnie poinformował o skutkach nieodebrania pojazdu z parkingu, w terminie 3 miesięcy od daty usunięcia nieodebranego pojazdu z drogi. Korespondencja po dwukrotnym awizie została zwrócona organowi. W dniu 9 grudnia 2016 r. tożsame wezwanie wysłał do skarżącego. W związku z nieodebraniem pojazdu, organ I instancji w dniu 11 stycznia 2017 r. wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w Lubinie o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Polkowickiego, w wyniku czego Sąd Rejonowy w Lubinie postanowieniem z dnia 27 stycznia 2017 r. w sprawie o sygn. akt I Ns 43/17 orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Polkowickiego, które to postanowienie w dniu 17 stycznia 2020 r. stało się prawomocne. W tym postępowaniu właściciela pojazdu zastępował kurator sądowy, powołany przez Sąd zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2019 r. na wniosek Starosty Polkowickiego z dnia 15 stycznia 2019 r.
Decyzją z dnia 24 maja 2021 r. organ I instancji – po dwukrotnym uchyleniu jego decyzji przez SKO - ustalił koszty w wysokości 32.107 zł wynikające z usunięcia, przechowywania i oszacowania przedmiotowego pojazdu i orzekł o nałożeniu na skarżącego i właściciela pojazdu obowiązku solidarnej zapłaty powyższej kwoty w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy, przywołał treść przepisów art. 130a ust. 10h i ust. 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 450 ze zm., dalej jako" u.p.r.d.) oraz podał, że na powyższe koszty składają się: koszty związane z usunięciem pojazdu w kwocie 480 zł, koszty przechowywania pojazdu za okres od 28 maja 2016 r. do 5 października 2016 r. i od 11 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 201 r. (stawka 39 zł za dobę), od 1 stycznia 2018 r. do 18 maja 2018 r. i od 15 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. (stawka 25 za dobę) od 1 stycznia 2020 r. do 16 stycznia 2020 r. (stawka 28 zł za dobę).
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że pisma organu wzywające do odbioru pojazdu skierowane do właściciela pojazdu nie zostały skutecznie doręczone a skarżącego w piśmie, które odebrał nie pouczono prawidłowo o skutkach nie odebrania pojazdu.
Po rozpatrzeniu odwołania strony od powyższej decyzji organu I instancji, organ odwoławczy decyzją z dnia 3 sierpnia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji organ ten powołał się na treść przepisów art. 130a ust. 10h u.p.r.d. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie zaszły wszystkie przesłanki obciążenia skarżącego kosztami usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu. W sprawie doszło do usunięcia pojazdu z drogi publicznej na podstawie dyspozycji wydanej przez Komendę Policji w P. albowiem kierujący pojazdem był nietrzeźwy. Kierującym pojazdem w chwili wydania dyspozycji był skarżący, co wynika z treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (w tym dyspozycji usunięcia pojazdu 28 maja 2016 r.). Skarżący 14 września 2016 r. został poinformowany o wydaniu powyższej dyspozycji i obowiązku odebrania pojazdu w terminie 3 miesięcy i nie odebrał go w wyznaczonym terminie, w wyniku czego ostatecznie doszło do orzeczenia jego przepadku na rzecz Powiatu Polkowickiego. Organ przedstawił następnie wyliczenie przedmiotowych kosztów. Odnosząc się do treści odwołania, organ uznał je za bezzasadne, wskazując, że brak jest podstaw do kwestionowania doręczenia zawiadomienia zarówno skarżącemu jak i właścicielowi pojazdu. Za prawidłowe uznał organ odstąpienie od obciążenia kosztami skarżącego za okres od 19 maja 2018 r. do 15 stycznia 2019 r. ponieważ w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Lubinie 15 stycznia 2019 r. został złożony wniosek o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu właściciela pojazdu.
W skardze do tutejszego Sądu skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji SKO wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 130a ust. 10h, ust. 10d i 10e u.p.r.d. oraz prawa procesowego: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej k.p.a.) przez niewyjaśnienie czy właściciel pojazdu został skutecznie powiadomiony o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania skoro nie mieszkał pod adresem zameldowania; art. 8 k.p.a. przez nieprawidłowe powiadomienie skarżącego o skutkach nieodebrania pojazdu w pismach z 9 grudnia i 22 grudnia 2016 r.; art. 44 k.p.a. przez błędne uznanie, że skarżącemu w sposób prawidłowy doręczono w dniu 14 września 2016 r. powiadomienie z dnia 28 maja 2016 r. gdy w rzeczywistości skarżący tego powiadomienia nie odebrał.; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a przez nieuchylenie decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi, że obciążył skarżącego i właściciela takimi kosztami, które są skutkami bezczynności organu, a taka jest w sprawie w której skarżący po 4,5 roku od zdarzenia zostaje obciążony solidarnie z właścicielem kwotę 32.107 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej p.p.s.a.).
Ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlega decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nałożenia na skarżącego i właściciela pojazdu obowiązku solidarnie zapłaty kwoty w wysokości 32.107 zł tytułem obciążenia kosztami usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu.
Sąd uznał, że w sprawie zasadnie - zgodnie z art. 130a ust. 10h u.p.r.d. - nałożono na skarżącego i właściciela obowiązek solidarnie zapłaty kwoty, tytułem obciążenia ich kosztami usunięcia, przechowywania na parkingu strzeżonym i oszacowania pojazdu. Stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 130a ust. 10h u.p.r.d. przewiduje, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu obowiązana jest pokryć solidarnie z właścicielem pojazdu osoba, która dysonowała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje Starosta.
W niniejszej sprawie, przyczyną wydania w dniu 28 maja 2016 r., dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi była okoliczność przewidziana w art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.r.d., tj. kierowanie pojazdem przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości. Pismami z dnia 19 września 2016 r., 26 października 2016 r. i 23 listopada 2016 r. organ I instancji powiadomił właściciela pojazdu, że jego pojazd został zabezpieczony na parkingu strzeżonym i pouczył o skutkach nieodebrania pojazdu w terminie 3 miesięcy: wystąpieniu do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, kosztach związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu. Korespondencja kierowana do właściciela pojazdu po dwukrotnym awizowaniu na ten sam adres wynikający z umowy kupna ww. pojazdu z dnia 19 marca 2016 r. jak również widniejący w tym okresie w rejestrze PESEL została zwrócona organowi I instancji jako niepodjęta w terminie. Uznać zatem należy, że przesyłki te zostały doręczone właścicielowi pojazdu w trybie zastępczym. Wbrew twierdzeniom skargi brak było zatem podstaw aby organ I instancji w tamtym okresie wystąpił z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla właściciela pojazdu. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, nieobecność adresata powinna mieć charakter długotrwały gdy obiektywnie utrudnione lub wręcz wykluczone jest odbieranie korespondencji od organów administracyjnych. Dopiero np. wyjazd strony za granicę bez ustanowienia pełnomocnika lub wskazanie adresu dla doręczeń w kraju powinien spowodować wystąpienie przez organ administracji do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Przewidziane w art. 43 i art. 44 K.p.a. zastępcze formy doręczania pism implikują domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. W ocenie Sądu skarżący poza ogólnym zarzutem skargi nie wskazał żadnych dowodów, które obaliłyby to domniemanie.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi dotyczącego błędnego uznania przez organ, że skarżącemu w sposób prawidłowy doręczono w dniu 14 września 2016 r. powiadomienie z dnia 28 maja 2016 r. należy wskazać, że jak wynika z akt sprawy, Komenda Powiatowa Policji w dniu 14 września 2016 r. powiadomiła skarżącego, że pojazd został zabezpieczony na parkingu strzeżonym i pouczyła o skutkach nieodebrania pojazdu w terminie 3 miesięcy: wystąpieniu do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, kosztach związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, jak również o odpowiedzialności solidarnej. Wbrew twierdzeniom skargi skarżący odbiór powiadomienia pokwitował czytelnym podpisem i datą. Skarżący zatem od 14 września 2016 r. wiedział, że może zostać obciążony kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem pojazdu powstałymi od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. W szczególności wiedział, że może zostać obciążony kosztami jako użytkownik, solidarnie z właścicielem pojazdu.
Dalej Sąd zauważył, że w myśl art. 130a ust. 10e u.p.r.d., w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. O tym, czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu dołożono należytej staranności i czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w rozpoznawanej sprawie orzekał Sąd Rejonowy w Lubinie w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2017 r. w sprawie o sygn. akt I Ns 43/17, dotyczącym przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Polkowickiego (postanowienie to uprawomocniło się w dniu 17 stycznia 2020 r.).
Należy także zwrócić uwagę, że możliwość wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku usuniętego pojazdu nie może nastąpić wcześniej niż 30 dni od dnia powiadomienia o usunięciu pojazdu (art. 130a ust. 10a p.r.d.) ani przed upływem 3 miesięcy od dnia prawidłowego powiadomienia właściciela o jego usunięciu (art. 130a ust. 10 p.r.d.). W rozstrzyganej sprawie termin o którym mowa w ww. przepisie został zachowany bowiem strony postępowania zostały powiadomione o usunięciu pojazdu 14 i 19 września 2016 r. wniosek dotyczący przepadku pojazdu został zaś złożony do Sądu 11 stycznia 2017 r.
Sąd stwierdził jednak, że w sprawie zastrzeżenia budzi wysokość ustalonych kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji bezpośrednio po usunięciu pojazdu nie zawiadomił skarżącego i właściciela pojazdu o tej okoliczności i nie pouczył o skutkach nieodebrania pojazdu w terminie trzech miesięcy od daty usunięcia do czego zobowiązuje treść art. 130 a ust. 10 u.p.r.d. Ta okoliczność powinna mieć znaczenie przy ustalaniu należności za przechowywanie pojazdu. Fakt że starosta nie jest związany żadnym końcowym terminem w zakresie wystąpienia do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu to jednak czynność ta musi być poprzedzona powiadomieniem właściciela pojazdu i osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu i skutkach prawnych jego nieodebrania. Czynności powiadomienia skarżącego i właściciela pojazdu zostały zainicjowane przez organ już po upływie terminu trzech miesięcy od dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 8 k.p.a. prowadząc postępowanie organ winien działać w sposób budzący zaufanie strony. Organ powinien tak prowadzić postępowanie aby czynności związane z orzeczeniem przepadku pojazdu i ustaleniem opłaty za jego przechowanie dokonywane były bez zbędnej zwłoki. Koszty obciążające skarżącego muszą być uzasadnione, a więc skarżący winien ponieść koszty będące normalnym następstwem jego nagannego zachowania.
Tymczasem wniosek o doręczenie postanowienia wraz z klauzulą wykonalności organ złożył do Sądu 17 marca 2017 r. Po jego złożeniu i w następstwie wezwań Sądu z dnia 25 września 2017 r. i z 4 marca 2018 r. organ I instancji podjął działania zmierzające do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania właściciela pojazdu i dopiero 15 stycznia 2019 r. złożył wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Kurator został ustanowiony przez Sąd w dniu 7 czerwca 2019 r. a prawomocność postanowienia o przepadku pojazdu została stwierdzona dopiero 17 stycznia 2020 r.
W tych okolicznościach sprawy organy powinny wyjaśnić, czy powiadomienie skarżącego o usunięciu pojazdu i sutkach jego usunięcia po upływie trzech miesięcy od wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, mogły przyczynić się do zwiększenia należności za przechowywanie pojazdu. Powinny także ustalić jaki wpływ na wysokość tej należności miała okoliczność braku danych o miejscu zamieszkania właściciela pojazdu, a następnie ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu właściciela pojazdu. W ocenie Sądu nie uwzględnienie przez organ przy ustalaniu kosztów jedynie okresu od 19 maja 2018 r. do 15 stycznia 2019 r. bez podjęcia wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy narusza art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.
Prawidłowa interpretacja przepisu art. 130a ust. 10h p.r.d. powinna bowiem prowadzić do wniosku, że do kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciążających właściciela tego pojazdu nie można zaliczyć takich kosztów, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji czy sąd powszechny. Pomimo, że wniosek o orzeczenie przepadku został złożony przez organ 11 stycznia 2017 r. i postanowienie o przepadku zapadło 27 stycznia 2017 r. wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu został złożony dopiero 15 stycznia 2019 r. czyli dwa lata po złożeniu wniosku i postanowieniu o przepadku pojazdu. Z kolei stwierdzenie prawomocności nastąpiło po 36 miesiącach od wydania postanowienia o przepadku pojazdu, co wpłynęło na dalsze naliczenie kosztów przechowywania usuniętego pojazdu.
Organ ustalając koszty powinien w takiej sytuacji jak rozstrzygana uwzględnić dynamikę działania zarówno organu administracji jak i sądu powszechnego.
Sąd w tym składzie nie podziela poglądu, że skoro przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określają terminu do złożenia przez starostę wniosku do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu, to wniosek ten może być złożony w każdym czasie. Podejście takie prowadziłoby do sytuacji, w której ujemne konsekwencje zaniechań organów będzie ponosił właściciel pojazdu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2990/17, z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1328/20).
W związku z powyższym sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania dla organu wynikają z przedstawionych rozważań.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzona od organu administracji na rzecz skarżącego kwota 4581 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 964 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3600 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Sąd przyznał na rzecz kuratora ustanowionego dla uczestnika postępowania wynagrodzenie w kwocie 1800 zł oraz zwrot wydatków w kwocie 27 zł na podstawie art. 213 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 1 pkt 3 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536 ze zm.) .