III SA/Wr 732/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-11-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dotacja oświatowafinanse publicznezwrot dotacjinadmierna wysokość dotacjiwymóg frekwencyjnypostępowanie administracyjneKodeks postępowania administracyjnegoustawa o finansach publicznychustawa o finansowaniu zadań oświatowychWSA

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Bolesławieckiego o zwrocie dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości z powodu niespełnienia wymogu frekwencyjnego przez uczniów.

Skarżąca A. K. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o zwrocie dotacji oświatowej w kwocie 38 925,77 zł. Powodem było niespełnienie przez uczniów wymogu 50% frekwencji, co skutkowało uznaniem dotacji za pobraną w nadmiernej wysokości. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów KPA dotyczących postępowania dowodowego i ustalenia stanu faktycznego, a także naruszenie przepisów materialnych dotyczących udzielania i rozliczania dotacji. Sąd uznał skargę za bezzasadną, stwierdzając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny na podstawie dostępnej dokumentacji i zastosowały właściwe przepisy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Bolesławieckiego z dnia 15 czerwca 2020 r. Decyzja ta określała wysokość dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości przez skarżącą, prowadzącą Prywatne Liceum Ogólnokształcące dla [...] "T." w B., na kwotę 38 925,77 zł wraz z odsetkami. Podstawą decyzji było ustalenie, że w odniesieniu do części uczniów nie został spełniony wymóg uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, co zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, warunkuje prawo do otrzymania dotacji. Skarżąca podniosła szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowania dowodowego, niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz naruszenie przepisów materialnych dotyczących finansów publicznych i finansowania zadań oświatowych. Sąd analizując zarzuty, uznał je za bezzasadne. Wskazał, że kontrola prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji jest prawem organu, a nie obowiązkiem poprzedzającym postępowanie administracyjne. Podkreślił, że ustalenie stanu faktycznego opierało się na dokumentacji udostępnionej przez stronę, w tym listach obecności, a zarzuty skarżącej dotyczące błędnych ustaleń były ogólnikowe i nie poparte konkretnymi dowodami. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, kontrola prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji jest prawem organu, a nie obowiązkiem poprzedzającym postępowanie administracyjne. Obowiązek zwrotu dotacji wynika z mocy prawa (ex lege), a postępowanie administracyjne ma charakter deklaratoryjny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 36 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych daje organom prawo do kontroli, a art. 38 pozwala na określenie trybu tej kontroli, jednak nie narzuca obowiązku jej przeprowadzenia przed wszczęciem postępowania o zwrot dotacji. Kompetencje te poszerzają możliwości organu, ale nie ograniczają go w odzyskiwaniu środków w trybie postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.f.p. art. 252 § 1 pkt 1 i 2

Ustawa o finansach publicznych

Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

u.f.p. art. 252 § 5

Ustawa o finansach publicznych

Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.

u.f.p. art. 252 § 6 pkt 1 i 2

Ustawa o finansach publicznych

Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi nalicza się od dnia przekazania dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz od dnia następującego po upływie terminów zwrotu w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

u.f.z.o. art. 26 § 2

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Warunek otrzymania dotacji przez niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub nauki, polega na uczestnictwie uczniów w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu.

u.f.z.o. art. 26 § 3

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych potwierdza się własnoręcznymi podpisami na listach obecności.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku bezzasadności skargi, sąd ją oddala.

Pomocnicze

u.f.z.o. art. 36

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Organom dotującym przysługuje prawo kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji.

u.f.z.o. art. 38

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może uchwalić tryb udzielania i rozliczania dotacji.

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Czynności z zakresu administracji publicznej podlegają kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 75 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

p.p.s.a. art. 77 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 78 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

p.p.s.a. art. 80

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

p.p.s.a. art. 81a § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony, jeśli są nie dające się usunąć.

p.p.s.a. art. 107 § 1 i 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

k.p.a. art. 76 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Dokumenty urzędowe sporządzone przez organy państwowe w przepisanej formie są dowodem tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 81a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony, jeśli są nie dające się usunąć.

k.p.a. art. 107 § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów KPA dotyczących postępowania dowodowego i ustalenia stanu faktycznego. Naruszenie przepisów materialnych dotyczących finansów publicznych i finansowania zadań oświatowych. Błędne niezastosowanie lub zastosowanie przepisów dotyczących trybu udzielania i rozliczania dotacji. Niewłaściwe uzasadnienie decyzji organu odwoławczego.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek zwrotu dotacji [...] wynika z mocy prawa (ex lege), co oznacza że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny. Kontrolę [...] należy rozumieć szeroko – jako prawo do kompleksowej kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji jest prerogatywą, nie zaś obowiązkiem organu dotującego. Zarzuty podniesione w odwołaniu i skardze w tym zakresie są ogólnikowe, podobnie jak zarzuty naruszenia art. 75 § 1 i art. 76 § 3, strona bowiem nie formułuje żadnej konkretnej tezy, na którą organ miałby przeprowadzać jeszcze jakieś dodatkowe dowody.

Skład orzekający

Magdalena Jankowska-Szostak

przewodniczący

Katarzyna Borońska

sprawozdawca

Anetta Chołuj

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku zwrotu dotacji oświatowej w przypadku niespełnienia wymogu frekwencyjnego oraz interpretacja przepisów dotyczących postępowania dowodowego w takich sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dotacjami oświatowymi i wymogiem frekwencyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowania szkół niepublicznych i prawidłowości rozliczania dotacji, co jest istotne dla podmiotów prowadzących takie placówki oraz dla organów samorządowych.

Niespełnienie wymogu frekwencyjnego przez uczniów może oznaczać konieczność zwrotu dotacji oświatowej – wyjaśnia WSA.

Sektor

edukacja

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Wr 732/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-11-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Borońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 869
art. art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 2203
art. 26 ust. 2, art. 36 i 38
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 81a par. 1, art. 78 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 12 kwietnia 2021 nr SKO/41/FP-2/2020 w przedmiocie określenia wysokości dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami i nakaz zwrotu dotacji oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 12 kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Starosty Bolesławieckiego (dalej: organ I instancji, organ dotujący) z dnia 15 czerwca 2020 r., nr EKS.4331.35.2.2019, określającą wysokość dotacji oświatowej na 2018 r. pobranej w nadmiernej wysokości przez A. K. (dalej: skarżąca, strona) prowadzącą Prywatne Liceum Ogólnokształcące dla [...] "T." w B. (dalej: Szkoła), w kwocie 38 925,77 zł wraz z odsetkami.
Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Starosta Bolesławiecki, działając jako organ I instancji we wszczętym z urzędu postępowaniu administracyjnym poddał badaniu dokumentację obejmującą dzienniki lekcyjne wraz z listami obecności słuchaczy, arkusze ocen oraz księgi uczniów i na jej podstawie ustalił, że w odniesieniu do części uczniów pobierających naukę w 2018 r. nie został spełniony warunek uczestnictwa w 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu. Z uwagi na te ustalenia oraz uwzględniając kwoty dotacji wypłacone na rzecz Szkoły w poszczególnych miesiącach i kolejne aktualizacje kwoty podstawowej dotacji, organ I instancji wyliczył kwotę nadmiernie pobranej dotacji do zwrotu na 38 925,77 zł.
Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji organ odwoławczy przywołał m.in. treść art. 252 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. z 209 r., poz. 869 ze zm) – dalej: u.f.p., przewidującego obowiązek zwrotu dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości oraz art. 26 ust. 2 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2203 ) – dalej: u.f.z.o., z którego wynikało, że ustawodawca powiązał uprawnienie do otrzymania dotacji ze spełnieniem wymogu frekwencyjnego w postaci uczestniczenia przez uczniów w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu. SKO podkreśliło, że jedną z form kontroli jest tzw. kontrola pośrednia, polegająca na sprawdzaniu i ocenianiu podmiotu kontrolowanego w oparciu o badanie i analizę sprawozdań i materiałów dostarczonych przez jednostkę kontrolowaną. W niniejszej sprawie organ wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wyjaśnienia i załatwienia sprawy, bowiem po wszczęciu postępowania wezwał stronę do dostarczenia dokumentacji , w oparciu o którą możliwe było dokonanie oceny, czy doszło do pobranie dotacji w nadmiernej wysokości.
W skardze na powyższą decyzję strona o jej uchylenie podnosząc zarzuty:
I. naruszenia prawa materialnego, a to:
1. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 76 § 3 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sposób wyczerpujący, ponieważ nie przesłuchano ani słuchaczy ani pracownika administracyjno-biurowego szkoły w celu ustalenia czy rzeczywiście wskazani słuchacze nie uczestniczyli w danym miesiącu w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych;
2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7b k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez zakwestionowanie zasadności pobrania dotacji na część słuchaczy, gdy organy administracji publicznej nie posiadały pełnego materiału dowodowego, ponieważ część dokumentacji przebiegu nauczania została przekazana Krajowej Administracji Skarbowej w Bydgoszczy;
3. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 i 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez milczące zaakceptowanie przez Kolegium zaniechań Organu pierwszej instancji poczynionych w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny, dowód z przesłuchania strony. Przepis art. 7 k.p.a. wyraźnie stanowi, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 8 k.p.a. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
4. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 i 8 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego przez Organy obu instancji oraz niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy wyrażające się zwłaszcza w zaniechaniu dokładnej pogłębionej analizy stanu faktycznego, co skutkowało określeniem części dotacji jako pobranej w nadmiernej wysokości. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. implikuje wyraźnie konieczność rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego. W omawianej sprawie Organ pierwszej instancji nie rozpatrzył materiału dowodowego, bo nawet go nie zebrał, a Organ odwoławczy ten stan rzeczy zaakceptował;
5. naruszenie art. 8la § 1 w zw. z art. 6 k.p.a. zgodnie bowiem z art. 81a § 1 k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają nie dające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony;
6. art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz naruszenie art. 77 § 1 , art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i 11 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji od strony faktycznej i prawnej, poprzez zawarcie w decyzji Kolegium zbyt ogólnych twierdzeń, poprzez nie odniesienie się do treści złożonego odwołania i pominięcie kluczowych i istotnych jego fragmentów w procesie podejmowanej decyzji, w tym pominięcie podniesionej przez skarżącą argumentacji prawnej w odwołaniu od decyzji organu I instancji w pełnym zakresie, co łącznie uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organów obu instancji i zrozumienie tych motywów, uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji oraz prowadzi do naruszenia interesu skarżącej.
II. naruszenie prawa materialnego, poprzez:
1) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 36 ust. 1 u.f.z.o. poprzez błędne jego niezastosowanie;
2) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem § 5 i § 6 uchwały nr XLIV/299/18 Rady Powiatu Bolesławieckiego z dnia 25 stycznia 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych szkół, niepublicznych placówek oświatowych, trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania oraz terminu i sposobu rozliczania wykorzystania dotacji poprzez błędne niezastosowanie;
3) błędne zastosowanie art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p. przez Organ pierwszej instancji w sytuacji kiedy decyzja dotyczyła jedynie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Przepis art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p. stanowi wyraźnie, że odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia: 1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem. Organ drugiej instancji ten stan rzeczy milcząco zaakceptował;
4) błędne niezastosowanie art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez m.in. niewskazanie dokładnego dnia, od którego nalicza organ odsetki.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2. A stosownie do art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta cześć dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Według art. 252 ust. 6 pkt 1 i 2 u.f.p. - odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Kwoty dotacji podlegające zwrotowi, w przypadku o którym mowa w wyżej wskazanym przepisie, stanowią nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym (art. 60 u.f.p.). A zatem w przypadku, gdy beneficjent dobrowolnie nie zwróci dotacji (wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości) właściwy organ ma obowiązek wydać decyzję, w której określi obowiązki beneficjenta. Obowiązek zwrotu dotacji, o którym mowa w przywołanym art. 252 u.f.p., wynika z mocy prawa (ex lege), co oznacza że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny.
Kwestia sporna w niniejszej sprawie dotyczyła spełnienia przez beneficjenta wymogu frekwencyjnego, wynikającego z art.26 ust. 2 u.f.z.o., decydującego o wysokości otrzymywanej w danym miesiącu przez beneficjenta raty dotacji oświatowej. Zgodnie z powyższym przepisem niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, o którym mowa w ust. 2, potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności (ust.3).
Postawione w tej kwestii przez skarżącą zarzuty dotyczyły przede wszystkim błędnych i niekompletnych ustaleń faktycznych oraz związanych z tym naruszeń przepisów prawa procesowego, regulujących postępowanie dowodowe. W tym kontekście skarżąca kwestionowała także możliwość prowadzenia ustaleń przez organ z pominięciem przeprowadzenia uprzednio kontroli dokumentacji skarżącej, w trybie określonym uchwałą nr XLIV/299/18 Rady Powiatu Bolesławieckiego, zakończonej sporządzeniem protokołu z kontroli.
Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności się do powyższego zarzutu skargi, stwierdzić należy, że istotnie w niniejszej sprawie wydanie decyzji nie było poprzedzone kontrolą u skarżącej, prowadzoną na podstawie art. 36 ust. 1 u.s.o. i w trybie określonym uchwałą nr XLIV/299/18 Rady Powiatu Bolesławieckiego. Tym niemniej powyższe nie stanowi, wbrew twierdzeniom skarżącej, naruszenia prawa i nie podważa ustaleń organu z uwagi na tryb, w jakim zostały poczynione. Art. 36 u.s.o. daje organom prawo do kontroli prawidłowości dotacji, natomiast zawarta w art. 38 kompetencja do uchwalenia przez organ stanowiący j.s.t. trybu udzielania i rozliczania dotacji pozwala na określenie konkretnych uprawnień, jakie przysługują kontrolującym i sposobu prowadzenia kontroli.
Sąd podziela jednak stanowisko organu co do tego, że kontrolę, o jakiej mowa w art. 36 i 38 u.f.z.o. należy rozumieć szeroko – jako prawo do kompleksowej kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji jest prerogatywą, nie zaś obowiązkiem organu dotującego. Zakres obowiązków organu udzielającego dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego należy wywodzić przede wszystkim z brzmienia art. 252 u.f.p., statuującego obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Obowiązkowi podmiotu dotowanego do zwrotu dotacji odpowiada bowiem obowiązek organu udzielającego dotacji do podjęcia działań zmierzających do jej odzyskania. Dysponując środkami publicznymi oraz sprawując kontrolę nad ich wydatkowaniem organ samorządu działa jako organ administracji publicznej - podstawowym trybem właściwym dla działania organu administracji publicznej jest postępowanie administracyjne i w tym trybie wydawane są też decyzje o zwrocie środków z dotacji. Wyposażenie organu dotującego w art. 36 u.f.z.o. w kompetencje do przeprowadzenia kontroli, obejmujące m.in. prawo do wstępu do pomieszczeń oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2- także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji, poszerza możliwości działania organu i ma zapewnić zwiększenie skuteczności kontroli wydatkowania środków publicznych. Nie ma na celu nałożenia na organ ograniczeń co do sposobu odzyskiwania środków z dotacji poprzez narzucenie określonego trybu postępowania, ale służy wyposażeniu organu w dodatkowe uprawnienia, w porównaniu do tych, z jakich korzysta już w ramach postępowania administracyjnego. Brak jest podstaw do wywodzenia, jak czyni to skarżąca, że wszczęcie postępowania administracyjnego zmierzającego do odzyskania dotacji nienależnie lub w nadmiernej wysokości pobranych albo wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem uwarunkowane jest uprzednim przeprowadzeniem kontroli w trybie określonym na podstawie art. 38 u.f.z.o. Zarzuty naruszenia przez organy art. 36 ust. 1 w związku z postanowieniami uchwały XLIV/299/18 Rady Powiatu Bolesławieckiego z 25 stycznia 2018 r. należy zatem uznać za bezpodstawne.
Jako bezpodstawne należy ocenić postawione w skardze zarzuty naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 75 §1 w zw. z art. 76 §3 i art. 77 k.p.a. Przywołane regulacje wyrażają ogólną zasadę prawdy obiektywnej i nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przy czym jako dowód organ powinien dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zamknięty katalog dowodów, co oznacza, że organ nie jest ograniczony w możliwości korzystania z wszelkich środków dowodowych przydatnych do wyjaśnienia sprawy, zgodnie z art. 75 § 1. Zaznaczyć jednak po pierwsze należy, że nie można z powyższego wywodzić nieograniczonego obowiązku organu do samodzielnego poszukiwania dowodów, jeżeli dotyczą one okoliczności, z których to strona wywodzi dla siebie skutki prawne. Ponadto zakres postępowania dowodowego koniecznego do wyjaśnienia sprawy, a co za tym idzie – także obowiązki organu w tym postępowaniu, determinowane są również przez normy prawa materialnego, które mogą zastrzegać, że wykazanie określonych faktów powinno mieć miejsce w oparciu o konkretne rodzaje dowodów. Przyjęta w art. 75 k.p.a., zasada otwartego katalogu dowodów postępowania administracyjnego nie oznacza, że każdy fakt można wykazać dowolnie obraną kategorią dowodu. Niektóre fakty wymagają wręcz posłużenia się tylko im dedykowanymi dowodami (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1913/21, z dnia 3 marca 2021 r. sygn. akt, VI SA/Wa 2345/20)
W rozpoznawanej sprawie, z celu ustalenia okoliczności budzącej wątpliwości organu tj. ustalenia faktycznej liczby uczniów, na których w danych miesiącach skarżąca była uprawniona otrzymać dotację, organ zwrócił się do skarżącej pismem z 26 kwietnia 2019, zawiadamiającym o wszczęciu postępowania, o udostępnienie dzienników lekcyjnych z listami obecności słuchaczy, arkuszy ocen słuchaczy oraz księgi uczniów dotyczących roku szkolnego 2017/2018 i 2018/2019 – a więc dokumentów, które w świetle brzmienia art. 26 ust. 3 u.f.z.o. powinny być wystarczające dla potwierdzenia ilości uczniów uczestniczących w zajęciach lekcyjnych w danym miesiącu. Z treści przywołanego wyżej art. 26 ust. 3 u.f.z.o. wynika bowiem, że dla wykazania spełniania warunku frekwencyjnego, o którym mowa w art. 26 ust. 2 tej ustawy przewidziano konkretny sposób dokumentowania obecności słuchaczy tj. przez złożenie własnoręcznych podpisów na listach obecności. Strona skarżąca, dążąc do potwierdzenia zgodności liczby uczniów wykazywanych w informacjach miesięcznych składanych organowi z faktyczną liczbą uczniów spełniających ten warunek, była więc obowiązana przedstawić dokumenty obejmujące podpisane przez słuchaczy listy obecności oraz pozwalające na ustalenie ich całkowitej liczby - i do tego została wezwana. Dokumentacja objęta weryfikacją obejmowała zatem te dokumenty, które zostały udostępnione organowi przez samą stronę. Na stronach 9-24 decyzji z 15 czerwca 2020 r. organ I instancji przedstawił szczegółową analizę wyników badania powyższej dokumentacji, obejmującą zestawienie zajęć prowadzonych w Szkole w poszczególnych miesiącach 2018 r., liczbę uczniów w tych miesiącach zgodnie z wykazem, uczniów spełniających warunek 50% frekwencji oraz uczniów niespełniających tego warunku. Strona w odwołaniu, ani przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, nie przedstawiła żadnych konkretnych uwag czy sprostowań do powyższych ustaleń poza powołaniem się przepisy art. 7 i art. 77 i art. 80 k.p.a. podnosząc, że doszło do ich naruszenia. Nie wiadomo zatem, w stosunku do których uczniów w poszczególnych miesiącach organ, zdaniem strony, poczynił błędne ustalenia. Brak również wskazania przez stronę dowodów kontrujących wartości przyjęte przez organ. Zarzuty podniesione w odwołaniu i skardze w tym zakresie są ogólnikowe, podobnie jak zarzuty naruszenia art. 75 § 1 i art. 76 § 3, strona bowiem nie formułuje żadnej konkretnej tezy, na którą organ miałby przeprowadzać jeszcze jakieś dodatkowe dowody (np. poprzez przesłuchania świadków) i wskazuje, jakimi środkami należałoby jej dowieść. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Przepisy k.p.a. zapewniają więc stronie możliwość przedstawiania dowodów na poparcie swojego stanowiska. Jeżeli występuje między stroną i organem różnica co do istotnych dla sprawy okoliczności, strona ma obowiązek (spoczywa na niej ciężar) przedstawienia konkretnych faktów i zdarzeń, potwierdzających jej stanowisko. Konsekwencją ogólnikowości zarzutów strony co do spełnienia przez organ obowiązków w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego było również ogólne odniesienie się do nich przez SKO, wobec czego nie są, zdaniem Sądu, zasadne zarzuty nierozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organ odwoławczy.
Mając na uwadze powyższe, brak również podstaw do zarzucenia organowi, że wydając decyzję nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, ani go zebrał. Materiał dowodowy, podlegający badaniu w postępowaniu administracyjnym został jednoznacznie wskazany w decyzjach organów obu instancji. Strona, podnosząc natomiast zarzuty co do tego, że część dokumentacji nie była w posiadaniu organu, bowiem została przekazana Krajowej Administracji Skarbowej w Bydgoszczy nie wskazuje przede wszystkim, jakie okoliczności miały z tej dokumentacji wynikać. Ponadto, jak wynika z wyjaśnień SKO złożonych za żądanie Sądu (pismo z 17 października 2023 r.) dokumentacja, którą dysponowała IAS w związku z przeprowadzanym w okresie pomiędzy 12 grudnia 2019 r. a 30 września 2021 r. audytem obejmowała jedynie dzienniki lekcyjne (bez ksiąg słuchaczy i arkuszów ocen, natomiast przekazanie dokumentacji do Kuratorium Oświaty we Wrocławiu za lata 2017/2018 i 2018/2019 miało miejsce dopiero 31 maja 2021 r., więc już po wydaniu decyzji w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu nie doszło zatem w niniejszej sprawie również do naruszenia art. 80 k.p.a, jako że organ nie tylko zebrał materiał dowodowy w sprawie, ale poddał go kompleksowej ocenie, co znalazło odzwierciedlenie w obszernym uzasadnieniu decyzji organu I instancji.
Podkreślić również należy, że na ustalenie wysokości dotacji podlegającej zwrotowi jako wypłaconej w nadmiernej wysokości wpływ miały także aktualizacje kwoty dotacji. Szczegółowe wyliczenia dotyczące kwot nadmiernie pobranej dotacji w poszczególnych miesiącach z uwzględnieniem aktualizacji i kwot wypłaconych przed aktualizacją, korekt dokonywanych zgodnie z art. 43 ust. 3 u.f.z.o. oraz korekt wynikających z ustaleń dotyczących spełnienia warunku frekwencyjnego, będących wynikiem badania dokumentacji źródłowej, zostały zawarte w decyzji organu I instancji na str. 3-9 zaskarżonej decyzji. W stosunku do tych wyliczeń strona również nie sprecyzowała żadnych konkretnych zarzutów. Na rozprawie w dniu 3 listopada 2023 r. pełnomocniczka strony podniosła natomiast, że nieprawidłowo określono zaktualizowane kwoty dotacji, co miało wpływ na prawidłowe określenie wysokości całej należnej dotacji dla Szkoły w 2018 r. W tym miejscu zauważyć zatem należy, że sama weryfikacja ilości uczniów spełniających warunek frekwencyjny i determinujących wysokość dotacji oraz ostatecznej wartości dotacji, jaką powinna otrzymać Szkoła, miała natomiast miejsce po ponownym zaktualizowaniu w styczniu 2019 r. kwoty dotacji na ucznia liceum ogólnokształcącego dla [...] w 2018 r. i po bezskutecznym wezwaniu strony skarżącej pismem z 24 stycznia 2019 r. do zwrotu kwoty 14 646,38 zł jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Aktualizacji kwot dotacji organ dokonywał na podstawie art. 43-45 u.f.z.o. Wprowadzenie tej instytucji przez ustawodawcę wynika z założenia udzielania dotacji w wysokości jak najbardziej zbliżonej do aktualnej sytuacji ekonomicznej i warunków panujących w roku udzielania dotacji. Dotacja ma bowiem charakter roczny i wypłacana jest w 12 częściach, a pierwsze jej części wypłacane w pierwszych miesiącach roku budżetowego, obliczane są na bazie wskaźników historycznych, ponieważ wówczas nie są znane jeszcze aktualne kwoty i wskaźniki opisujące sytuację w bieżącym roku budżetowym (por. wyrok WSA W Opolu z 18 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Op 333/21). Organ w niniejszej sprawie, określając ostateczną wartość dotacji należnej i wypłaconej w szkole w poszczególnych miesiącach miał obowiązek uwzględnić stawki wynikające z dokonanych aktualizacji kwot dotacji. Natomiast sama czynność aktualizacji kwoty dotacji na dany rok ma miejsce w warunkach określonych w art. 43-45 u.f.z.o. i stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegającą kontroli sądów administracyjnych poprzez możliwość jej zaskarżenia. Przepis art. 47 u.f.z.o. wprost stanowi, że czynności podejmowane przez organ dotujący w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 3 u.f.z.o., stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ocena zachowania wyrażonych w powyższych przepisach warunków, na jakich dokonuje się aktualizacji dotacji, a w konsekwencji – prawidłowości ustalenia zaktualizowanych stawek dotacji, stanowi zatem odrębną sprawę administracyjną i nie mieści się w ramach niniejszego postępowania, obejmującego kontrolę decyzji określającą wysokość dotacji pobranej przez stronę w nadmiernej wysokości.
Co do zarzutu naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. wyjaśnić należy, nie było podstaw do jego zastosowania. W ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3031/19, zauważyć należy, że przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Zasada ta oznacza, że wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80-81 k.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie powyższe nie miało miejsca.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczącej określenia w decyzji sposobu naliczania odsetek, Sąd stwierdza, że jest on bezpodstawny. Zgodnie z art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p., prawidłowo powołanym przez organ I instancji w decyzji, w przypadku dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 - tj. 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o której mowa w pkt 2 ( pobranie dotacji nienależnie lub w nadmiernej wysokości). Zdaniem Sądu zasadnie organ przyjął, że za moment stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości należy uznać moment otrzymania decyzji w tym przedmiocie – co wyjaśnił na stronie 35 decyzji. Organ nie ma przy tym obowiązku wskazać dokładnie dnia , od którego naliczane będą odsetki (w szczególności gdy jest to np. dzień doręczenia decyzji), o ile wskazał precyzyjnie sposób ustalenia tego momentu, co uczynił w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę