III SA/Wr 730/11

III SA/Wr 730/11 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2012-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Maciej Guziński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 1146/12 - Wyrok NSA z 2013-11-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art. 1 par. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 pkt 1 w związku z  par. 2 pkt 1, art. 1 par. 2,  art. 145 par. 1 lit. a,b i c,  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 par. 1 i 2,  art. 16,  art. 10 par. 1,  art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia NSA Józef Kremis, Protokolant Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 marca 2012 r. sprawy ze skargi K.Z. prowadzącego A w J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu dotacji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G., po rozpoznaniu wniosku K. Z., prowadzącego A w J.G. (zwanego w dalszej części uzasadnienia "skarżącym") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r. (nr [...]) o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta J.G. z dnia [...] r. (nr [...]) w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu dotacji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że w dniu [...] r. Prezydent Miasta J. G. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dotacji w wysokości [...] zł udzielonej w roku 2006 A w J. G., szkoły prowadzonej przez skarżącego. Jako uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia wskazano potwierdzenie w trakcie czynności kontrolnych, iż szkoła wykazała 252 uczniów niepełnosprawnych, podczas gdy tylko 6 było uprawnionych do otrzymania zwiększonej dotacji. Jednak pomimo stwierdzenia tego faktu, organ podniósł, że skoro wypłatę dotacji wstrzymano dopiero w grudniu 2006 r., na podstawie pisma pokontrolnego Kuratora Oświaty, jak również w początkowym etapie postępowania nie umożliwiono stronie czynnego udziału w sprawie, to postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 k.p.a. Decyzja ta stała się ostateczna.
W dniu [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. wpłynęło odwołanie K. Z. od decyzji Prezydenta Miasta J.G. z dnia [...] r., nr [...], o zobowiązaniu A w J.G. do zwrotu nienależnie pobranej i w nadmiernej wysokości w części gminnej, kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2006 w wysokości [...] zł przeznaczonej dla tego A wraz z odsetkami naliczanymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia następującego po dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. prowadząc postępowanie w sprawie odwołania od tej decyzji, z urzędu powzięło wątpliwości co do zgodności z prawem wcześniejszej decyzji Prezydenta Miasta J.G. z dnia [...] r., (nr [...]), o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dotacji w wysokości [...] zł udzielonej w roku 2006 dla A w J.G. Z tego powodu Kolegium wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. i opisaną w części wstępnej uzasadnienia decyzją z dnia [...] r., stwierdziło nieważność rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu kwoty dotacji.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił Kolegium wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie nieważności decyzji, podczas gdy orzeczenie, którego nieważność stwierdzono, wywołało już nieodwracalne skutki, gdyż najpóźniej w dniu [...] r. doszło do przedawnienia zwrotu kwoty dotacji. W ocenie skarżącego okoliczność ta stanowi przeszkodę do podejmowania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ uznanie nieważności decyzji umarzającej postępowanie nie zmieni istniejącego stanu prawnego, w którym żadna decyzja administracyjna nie zniweczy skutku w postaci przedawnienia ewentualnego zobowiązania.
Utrzymując w mocy własną decyzję o stwierdzeniu nieważności rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot dotacji, Kolegium, w pierwszej kolejności wskazało, że zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Organ przytoczył również teść art. 156 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Dalej Kolegium wyjaśniało, że sprawie przedmiotem jest decyzja Prezydenta Miasta J.G. z dnia [...] r. w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu dotacji w wysokości [...] zł udzielonej w roku 2006 dla A w J. G., szkoły prowadzonej przez skarżącego. Decyzja ta proceduralnie została oparta o przepis art. 105 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Okoliczności powodujące bezprzedmiotowość muszą być stwierdzone i wykazane w decyzji o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest refleksem bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej, która miała być rozstrzygnięta w danym postępowaniu. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie istnieje możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty.
Kolegium, uzasadniając swe rozstrzygnięcie, powołało się również na orzecznictwo sądowoadministracyjnego i wskazało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego. Postępowanie to nie polega bowiem na ponownym prowadzeniu postępowania dowodowego, badaniu przyczyn i przesłanek podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w postępowaniu zwykłym, lecz ogranicza się jedynie do zbadania, czy kontrolowane rozstrzygnięcie nie jest dotknięte którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 §1 kpa jest rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to ma w ocenie organu charakter rażący.
W tym kontekście, w ocenie organu, badana decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu kwoty dotacji, dotknięta jest rażącym naruszeniem prawa, bowiem wydana została w sytuacji braku przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego. Organ wywodził, że w dniu wydania decyzji Prezydenta Miasta J.G., wbrew poglądowi tego organu, istniał przedmiot postępowania, brak było przyczyn podmiotowych niedopuszczalności postępowania, a fakt wstrzymania wypłaty dotacji, oraz brak możliwości wypowiedzenia się strony zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., nie stanowią wystarczających okoliczności dla możliwości ustalenia bezprzedmiotowości postępowania.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego w przedmiocie nieodwracalnych skutków prawnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że kryterium pozwalające na odróżnienie skutków prawnych nieodwracalnych, wywołanych aktem administracyjnym, od innych skutków prawnych decyzji, uzależnione jest od możliwości działania organu administracji w formach prawnych władczych i jednostronnych. Jeżeli organ administracji na podstawie przepisów ustawowych lub przepisów wydanych z upoważnienia ustawowego ma możliwość cofnięcia, zniesienia, odwrócenia skutków prawnych decyzji, skutki te będą odwracalne. Ich nieodwracalność natomiast będzie występować w razie braku takiej możliwości, gdyż wykracza to poza właściwość, zadania i kompetencje organu. Wskazało, że istnieją trzy przesłanki w których można uznać, że mamy do czynienia z nieodwracalnymi skutkami prawnymi w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.: przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło; podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa; nastąpiła zmiana stanu prawnego, która nie pozwala na rozstrzygnięcie sprawy w drodze administracyjnej.
Jak skonstatowało Kolegium, w badanej sprawie, żadna z powyższych przesłanek nie nastąpiła. Przedmiot sprawy nadal istnieje, a w zakresie dotacji i jej zwrotu toczy się odrębne postępowanie administracyjne. Kwestia ewentualnego przedawnienia zwrotu dotacji może być rozpatrywana na gruncie tejże właśnie odrębnej sprawy administracyjnej. Powołując się na stosowne orzecznictwo, Kolegium podniosło, że zarzut przedawnienia ewentualnych roszczeń nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych, a jedynie może stanowić przedmiot odrębnego postępowania w sytuacji, w której skarżący ewentualnie wystąpiłby z roszczeniem.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięcie, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchyleniu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił rażące naruszenie art. 16 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędną ocenę, że decyzja Prezydenta Miasta J.G. o umorzeniu postępowania, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a nadto, że nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. W oparciu o opisane naruszenia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu sporządzonej skargi, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, skarżący wywodził, że fakt, iż doszło do przedawnienia żądania zwrotu dotacji, przesądza o zaistnieniu nieodwracalnych już skutków decyzji z [...] r. o umorzeniu postępowania. W ocenie skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło rzeczowej analizy stanu prawnego jaki wyniknął ze stwierdzenia nieważności decyzji z 2007 roku oraz wzajemnej relacji pomiędzy postępowaniem o stwierdzenie nieważności, a postępowaniem toczącym się w sprawie zwrotu kwoty dotacji. Jak wywodzono w uzasadnieniu skargi, rzeczą Kolegium przy rozstrzyganiu o nieważności decyzji, było stwierdzenie czy doszło do przedawnienia żądania zwrotu kwoty dotacji, bowiem jest to okoliczność faktyczna mająca wpływ na zasadność podjętego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Kontrolując we wskazanym zakresie zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż odpowiada ona prawu.
Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, które jest postępowaniem nadzwyczajnym, odrębnym od postępowania, w którym weryfikowana decyzja została wydana. Instytucja ta będąca w opozycji do zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. może być stosowana w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczonym do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania. Organ nie orzeka zatem co do istoty sprawy rozstrzygniętej w badanej decyzji, lecz jako organ kasacyjny w oparciu o zamknięty materiał dowodowy, weryfikuje samo rozstrzygniecie. Organ administracji orzekający w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji musi zbadać, czy zakwestionowana decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Zgodzić się trzeba, biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, że znaczenie ma ocena kontrolowanej decyzji z punktu widzenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej "bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa".
Odnosząc powyższe do niniejszego postępowania, powstaje kwestia, czy decyzja Prezydenta Miasta J.G. z dnia [...] r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa według stanu faktycznego, dowodowego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Istotne jest bowiem - co podkreślano zarówno w nauce, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności prowadzone przez organ wyższego stopnia ma na celu jedynie dokonanie oceny ważności decyzji na podstawie ustalonego stanu dowodowego i przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania. Organy administracji nie gromadzą w takim przypadku odrębnych dowodów, lecz orzekają na dowodach zgromadzonych w postępowaniu jurysdykcyjnym zakończonym decyzją której legalność jest badana w postępowaniu nadzwyczajnym.
Wskazaną powyżej decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta J. G. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dotacji udzielonej w roku 2006 dla A w J.G., szkoły prowadzonej przez skarżącego. Jako uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia organ administracyjny powołał się na to, że potwierdzone zostało w trakcie czynności kontrolnych, iż szkoła wykazała 252 uczniów niepełnosprawnych, podczas gdy tylko 6 było uprawnionych do otrzymania zwiększonej dotacji. Jednakże organ administracyjny uznał, że skoro wypłatę dotacji wstrzymano dopiero w grudniu 2006 r., jak również w początkowym etapie postępowania w sprawie brak było możliwości wypowiedzenia się strony zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., to postępowanie należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 k.p.a. Ta decyzja Prezydenta Miasta J.G. z dnia [...] r. wydana została na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego postanowieniami, w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] r., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (§ 1).
Odnośnie oceny tej decyzji z punktu widzenia spełnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa, wskazać należy, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, a istnienie tej sprzeczności da się wykazać przez proste ich zestawienie. Wykazanie oczywistego naruszenia prawa jest warunkiem koniecznym do uznania, że ma ono charakter rażący. Niewątpliwie dla stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa nie wystarczy sama "oczywistość" naruszenia, należy również wykazać "rażący" charakter tego naruszenia. Oceny rażącego charakteru naruszenia prawa należy dokonywać przez pryzmat skutków prawnych wywołanych przez decyzję, przy czym skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04 - Lex nr 165717). Naruszenie prawa ma więc cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności.
Jak trafnie wskazało Kolegium, taka sytuacja występuję w analizowanej sprawie. Odnośnie rozumienia przepisu art. 105 § 1 k.p.a., nie ma wątpliwości w orzecznictwie, że przepis ten wiąże bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego (jako refleks bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej) z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (postanowienie NSA z 7.06. 2011, I OSK 145/10, LEX nr 1082653).
Umorzenie postępowania administracyjnego jest zakończeniem postępowania w danej instancji indywidualnej sprawy bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc orzeczenia co do jej istoty. Oznacza to też, że organ administracji publicznej, wydając decyzję o umorzeniu postępowania, nie załatwia sprawy co do istoty z powodu pojawienia się trwałej przeszkody uniemożliwiającej ukształtowanie stosunku materialnoprawnego. Decyzja o umorzeniu postępowania jest decyzją o znaczeniu czysto procesowym, formalnym i kończy sprawę w danej instancji w "inny sposób" (art. 104 § 2 k.p.a.) niż poprzez jej rozstrzygnięcie co do istoty w całości lub części (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9.09.2011 r., II SA/Kr 442/11, LEX nr 965369).
Jak zasadnie wskazało Kolegium, nie wystąpiły w sprawie żadne przesłanki do stwierdzenia tak rozumianej bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej. Przedmiot sprawy istniał, bo było nim ustalenie, czy wystąpił określony w art. 145 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 z późn. zm.) przypadk zwrotu dotacji. Zgodnie z jego postanowieniami, (stosowanymi także do jednostek samorządu terytorialnego), dotacje udzielone z budżetu państwa pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do dnia 28 lutego roku następującego po roku, w którym udzielono dotacji. Natomiast zgodnie z art. 146 ust. 1 powyższej ustawy, w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w art. 145 ust. 1, organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. Istniał także podmiot, któremu ta dotacjo została udzielona i który ewentualnie winien ją zwrócić, byłs i jet nim skarżący.
W tej sytuacji – mając na względzie wskazane wyżej rozumienie cechy rażącego naruszenia prawa - uznać należy, że kontrolowana decyzja z dnia [...] r. w sposób rażący narusza przepis art. 105 § 1 k.p.a. Nie wystąpił bowiem, objęty tą decyzją w sprawie bezprzedmiotowości postępowania, brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego w przedmiocie zwrotu dotacji. Istniał przedmiot sprawy, jak i podmiot objęty postępowania. Nie występowała więc okoliczność braku możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty. Niewątpliwie nie można uznać za taką okoliczność wskazane przez organ zdarzenia, że w początkowym etapie postępowania strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w sprawie, bo taki brak postępowania można i należało usunąć w trakcie postępowania. Ponadto nie mogło nim być okoliczność wstrzymania wypłaty dotacji w grudniu 2006 r., część dotacji została wypłacona. Oznacza to, że istniał przedmiot postępowania, brak także było przyczyn podmiotowych umorzenia postępowania.
Wskazać należy, że w istocie -co do zasady - wystąpienia w sprawie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie kwestionuje w zasadzie skarżący. Głównie podniesiono i zaakcentowano w skardze, że na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności decyzji stoi okoliczność, iż decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Kolegium podniosło, że zarzut nie jest trafny.
Podzielić należy stanowisko, że negatywną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji są, zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a., takie jej skutki prawne, które mają znamię nieodwracalnych. Pojęcie "nieodwracalności skutków prawnych", o którym mowa w art. 156 § 2 kpa – w odniesieniu do organu administracji publicznej i prawnych podstaw jego działania w sprawach indywidualnych, należy rozpatrywać wyłącznie w sferze prawa obowiązującego, nie zaś w sferze faktycznej. Nie chodzi więc o stan faktyczny spowodowany istnieniem lub wykonaniem wadliwej decyzji, jak również obojętne będzie przy stosowaniu tego przepisu, czy istnieją fatyczne możliwości odwrócenia następstw spowodowanych przez decyzję, a w szczególności przywrócenie stanu poprzedniego. Nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej musi być rozpatrywana w zakresie obowiązywania przepisów k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego stosowanych przez organ administracji w sprawach indywidualnych. Przy braku przepisów prawnych rangi ustawowej, które mogłyby stanowić dla organu administracyjnego podstawę prawną działań, mających na celu cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych spowodowanych przez decyzję dotkniętą nieważnością zachodzić będzie względna ich nieodwracalność. Jeżeli natomiast organ administracji na podstawie przepisów ustawowych lub przepisów wydanych z upoważnienia ustawowego ma możliwość cofnięcia, zniesienia, odwrócenia skutków prawnych decyzji, skutki te będą odwracalne.
W sprawie rozstrzygniętej decyzją z [...] r. - umorzajacej postępowania jako bezprzedmiotowego w przedmiocie zwrotu dotacji - istnieją materialne podstawy odwrócenia skutków tej decyzji. Możliwość ich odwrócenia nie wykracza poza właściwość, zadania i kompetencje organu. Nie można uznać, jak chce skarżący, że mamy do czynienia z nieodwracalnymi skutkami prawnymi w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.. Jak już wcześniej wskazano, istnieje przedmiot, którego spraw dotyczy; istnieje podmiot, będących stronom w tym postępowaniu; nie nastąpiła zamiana stanu prawnego, która nie pozwala na rozstrzygniecie sprawy.
Przedmiot sprawy nadal istnieje, jest nim prawna możliwość domagania się zwrotu dotacji. Jak wynika z akt sprawy, w zakresie dotacji, jej zwrotu toczy się odrębne postępowanie administracyjne. Kwestia ewentualnego przedawnienia zwrotu dotacji może być rozpatrywana na gruncie tej odrębnej sprawy administracyjnej. Nawet uznanie – jak sugeruje skarżący – że postępowanie to powinno być także umorzone jako bezprzedmiotowe, nie oznacza zaistnienia nieodwracalności skutków wywołanych rozstrzygnięciem z [...] r., z powody min. różnicy przyczyn rozstrzygnięć.
Samo przedawnienia ewentualnych możliwości określenia w drodze decyzji kwoty przypadającej do zwrotu wraz z odsetkami nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych decyzji z dnia [...] r. Nie można utożsamiać przedawnienia prawa do żądania zwrotu dotacji, na podstawie art. 68 Ordynacji podatkowej - jak chce skarżący – z nieodwracalnymi skutkami prawnymi określonymi w treści art. 156 § 1 k.p.a., w związku z proceduralną decyzją z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania, z innych powodów niż przedawnienie. Ewentualna niemożliwość dochodzenia zwrotu przedmiotowej dotacji wynika z zaistniałego z mocy prawa przedawnienia, a nie na skutek rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] r., umarzającej postępowania jako bezprzedmiotowe z innych przyczyn. Nie trafny jest w tym kontekście zarzut skargi nie rozstrzygnięcia, czy doszło czy też nie do przedawnienia żądania zwrotu kwoty dotacji. Także zarzut, że stwierdzenie nieważności analizowanej decyzji jest rażącym naruszaniem prawa.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.