I SA/SZ 798/24

I SA/Sz 798/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8 § 1, art. 9 , art. 34 § 2 pkt 1, art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 497
art. 83c ust. 1a, art. 84 ust. 4,
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33, art. 33 § 5 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 4 , art. 18 pkt 1, pkt 2,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 239 § 1 pkt 1 lit. e oraz art. 200, art. 205 § 2, art. 209, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 52 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. O. na postanowienie Z. U. S. z dnia 30 września 2024 r. nr 170000/42-3/RED/EGZ/PW w przedmiocie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Z. U. S. na rzecz E. O. kwotę [...]([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (wierzyciel) oddalił zarzuty E. O. (zobowiązana) w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...]
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia wierzyciel wyjaśnił, że 7 sierpnia 2024 r. wpłynęło pismo zobowiązanej z 5 sierpnia 2024 r., w którym zawarła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zdaniem zobowiązanej zobowiązanie nie istnieje ponadto nie wie, jakie zobowiązania od kwietnia do maja 2024 r. nie zostały zapłacone, z jakiego tytułu.
Organ motywował, że zadłużenie na koncie zobowiązanej powstało w wyniku sporządzenia z urzędu dokumentów rozliczeniowych na podstawie prawomocnej decyzji z 19 października 2020 r.
Po sporządzeniu z urzędu dokumentów rozliczeniowych zostały wydane kolejne decyzje określające wysokość zadłużenia z 24 maja 2024 r. i 26 czerwca 2024 r. Zobowiązana złożyła odwołanie od tych decyzji do Sądu Okręgowego w K.. Według stanu na 30 września 2024 r. decyzje te nie są prawomocne.
Wpłaty, których zobowiązana dokonuje od lutego 2024 r. są rozliczane na najstarsze zaległości zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2022.1771).
Za kwiecień, maj 2024 r. zobowiązana złożyła dokumenty rozliczeniowe 1 maja 2024 r. oraz 3 czerwca 2024 r. Z uwagi na brak wpłat zostały wystawione upomnienia nr [...], które zobowiązana otrzymała 1 lipca 2024 r. Następnie 25 lipca 2024 r. wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze o wymienionych numerach.
W celu przymusowej realizacji należności objętych wspomnianymi tytułami wykonawczymi Dyrektor Oddziału ZUS w K. (organ egzekucyjny) zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu bank otrzymał 26 lipca 2024 r. W tym samym dniu bank przekazał [...] zł, która pokryła w całości należności za kwiecień, maj 2024 r.
Zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. zostały uchylone 5 sierpnia 2024 r. Aktualnie organ egzekucyjny nie prowadzi wobec zobowiązanej żadnego postępowania egzekucyjnego.
W świetle powyższego, zdaniem organu, zarzut nieistnienia obowiązków objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi należało oddalić.
E. O. (skarżąca) złożyła skargę na powyższe postanowienie organu.
Zarzuciła naruszenie:
- art. 8 § 1, art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 - K.p.a.), polegające na: - nieudzieleniu skarżącej odpowiednich informacji i wyjaśnień co do podstawy i sposobu obliczenia dochodzonych należności, zaliczania dokonanych wpłat; - pominięciu okoliczności, że skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z 24 maja 2024 r. i z 26 czerwca 2024 r.; - bezpodstawnym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego;
- art. 34 § 2 pkt 1 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia wierzyciela z 30 września 2024 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu formułowanych zarzutów i wniosków skarżąca wykazywała, że wierzyciel nie wyjaśnił, w jaki sposób obliczył wysokość zadłużenia, rozliczał dokonywane wpłaty. Nie otrzymała wezwania, z którego wynikałoby źródło zadłużenia.
Zdaniem skarżącej, postępowanie egzekucyjne było pozbawione podstaw. Dotyczyło nieistniejącego obowiązku.
Wierzyciel, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie nie jest zgodne z prawem.
W pierwszej kolejności trzeba przypomnieć, że według art. 83c ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2024.497 ze zm. - u.s.u.s.) do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez Zakład jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
W myśl art. 84 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Następnie stosownie do art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm. - P.p.s.a.), jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.
Wobec tego postanowienie wierzyciela z 30 września 2024 r., objęte skargą, podlegało sądowej kontroli legalności.
Z punktu widzenia istoty sporu skarżącej z organem kluczowe znaczenie ma art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2025.132 - u.p.e.a.), który przewiduje, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1).
Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (§ 2).
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (§ 4).
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części (§ 5).
Jak wynika z przedstawionych sądowi akt, skarżąca otrzymała tytuły wykonawcze 30 lipca 2024 r. Organ przyjął, że bank przekazał egzekwowaną należność w całości 26 lipca 2024 r. Zatem zarzuty nadane 5 sierpnia 2024 r. w krajowej placówce operatora wyznaczonego zostały złożone organowi egzekucyjnemu z zachowaniem ustawowego terminu z art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a.
W treści zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej skarżąca zwracała uwagę na dwie kwestie:
- nieistnienie egzekwowanych obowiązków, należności;
- brak wezwania, które wskazywałoby źródło zadłużenia.
Pierwsza z nich stanowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Należy zatem zauważyć, że w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia wierzyciel nie omówił konkretnie, kiedy i w jakiej wysokości skarżąca dokonywała wpłat; w jaki sposób, według jakiego mechanizmu kalkulacyjnego wpłaty te były rozliczane, na poczet jakich konkretnych zaległości. W następstwie wierzyciel dotychczas nie wykazał, czy w momencie wystawienia tytułów wykonawczych 25 lipca 2024 r. istniały należności, które zostały w nich ujęte. Wszystkie te zagadnienia są kluczowe dla prawidłowego przesądzenia, czy na skarżącej spoczywał obowiązek zapłaty kwot objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi wystawionymi 25 lipca 2024 r.
Wobec tego wierzyciel na obecnym etapie sprawy nie uzasadnił przyjętego stanowiska, że wyegzekwował istniejące obowiązki skarżącej.
Z kolei twierdzenie skarżącej o tym, że nie otrzymała żadnego wezwania dotyczącego źródła zadłużenia było w istocie rzeczy zarzutem w sprawie egzekucji administracyjnej określonym w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., odnoszącym się do braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli było wymagane.
Wierzyciel stwierdził, że skarżąca otrzymała upomnienia. Jednak w przedstawionych sądowi aktach znajduje się wyłącznie kserokopia dowodu doręczenia bez potwierdzenia jej za zgodność z oryginałem, z której wynika, że dowód doręczenia nie został opatrzony podpisem ani skarżącej, ani doręczyciela.
Co więcej, na omawianej kserokopii dowodu doręczenia znajduje się adnotacja o numerze pisma. Jednak tylko na kserokopii jednego upomnienia znajduje się informacja o wysłaniu i numerze przesyłki. Wszystkie upomnienia zostały przedstawione przez wierzyciela w kserokopiach bez potwierdzenia za zgodność z oryginałami.
W świetle powyższego wierzyciel nie wyjaśnił również zagadnienia, w jakim zakresie miał obowiązek doręczyć skarżącej upomnienia i następnie, czy wykonał ten obowiązek w sposób zgodny z prawem
W podsumowaniu przedstawionych rozważań sąd ocenia, że wierzyciel stwierdzonymi zaniechaniami istotnie naruszył art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 pkt 1, pkt 2 u.p.e.a. Uzupełnienie przez wierzyciela tych podstawowych luk postępowania wyjaśniającego niewątpliwie może przełożyć się na wynik sprawy i w następstwie wpływać na sytuację prawną skarżącej, na zakres jej praw i treść obowiązków.
W dalszym postępowaniu wierzyciel uwzględni stanowisko prawne sądu.
Z powodów omówionych wyżej sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego ([...] zł) uzasadnia art. 239 § 1 pkt 1 lit. e oraz art. 200, art. 205 § 2, art. 209 P.p.s.a., następnie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 ze zm.).
Obejmują one wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł).