III SA/Wr 66/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-11-14
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneZUSskładkiFundusz PracyFGŚPprzedawnieniezarzuty egzekucyjnekontrola sądowaakty administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia ZUS dotyczące egzekucji składek, uznając brak wystarczających dowodów w aktach sprawy na potwierdzenie braku przedawnienia należności.

Skarżący wniósł skargę na postanowienie ZUS oddalające jego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Podnosił zarzut nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia należności. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie ZUS, wskazując na brak w aktach sprawy dokumentów potwierdzających daty wszczęcia postępowania i prawomocności decyzji, które miałyby zawieszać bieg terminu przedawnienia. Brak ten uniemożliwił sądowi kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia organu.

Sprawa dotyczyła skargi D. B. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Skarżący podnosił zarzut nieistnienia obowiązku opłacania składek oraz przedawnienia należności. ZUS, jako organ egzekucyjny, wystawił tytuły wykonawcze na podstawie decyzji z 5 kwietnia 2022 r. określającej wysokość zadłużenia. W postępowaniu egzekucyjnym ZUS uznał zarzut przedawnienia w części dotyczącej należności za luty 2017 r., a w pozostałym zakresie oddalił zarzuty. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując swoje argumenty. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną. Kluczowym problemem okazał się brak w aktach sprawy dokumentów potwierdzających daty wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek opłacania składek oraz datę jej prawomocności, co miało istotne znaczenie dla oceny biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd podkreślił, że orzeka na podstawie akt sprawy i brakujące dowody uniemożliwiły mu dokonanie pełnej kontroli zaskarżonych postanowień. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie ZUS, zobowiązując organ do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem powyższych uwag.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak takich dokumentów uniemożliwia sądowi dokonanie pełnej kontroli zaskarżonych postanowień w zakresie istnienia i przedawnienia egzekwowanych należności.

Uzasadnienie

Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a brakujące dowody uniemożliwiają weryfikację twierdzeń organu dotyczących zawieszenia biegu przedawnienia, co jest kluczowe dla oceny legalności egzekucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.s.u.s. art. 24 § 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 24 § 5b

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 24 § 5f

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 35 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.s.u.s. art. 24 § 5

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 48

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 83 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

P.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak w aktach sprawy dokumentów potwierdzających daty wszczęcia postępowania administracyjnego i prawomocności decyzji, które miałyby zawieszać bieg terminu przedawnienia należności składkowych.

Odrzucone argumenty

ZUS argumentował, że postępowanie egzekucyjne i wydanie decyzji ustalającej obowiązek opłacania składek zawieszało bieg terminu przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Powyższe uchybienia uniemożliwiają Sądowi [...] dokonanie pełnej kontroli zaskarżonych postanowień. Powolane natomiast przez organ czynności egzekucyjne miały miejsce dopiero 19 września 2023 r., a więc po upływie terminów przedawnienia liczonych zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Skład orzekający

Anetta Chołuj

przewodniczący

Katarzyna Borońska

sprawozdawca

Magdalena Jankowska-Szostak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ważność dokumentowania przez organy administracji przesłanek zawieszających bieg terminu przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym, zwłaszcza w sprawach dotyczących składek ZUS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji w aktach sprawy, co uniemożliwiło sądowi merytoryczne rozstrzygnięcie kwestii przedawnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe dla prawidłowości rozstrzygnięcia jest kompletne i prawidłowo udokumentowane postępowanie administracyjne, zwłaszcza w kontekście przedawnienia zobowiązań.

ZUS przegrywa sprawę o składki przez braki w dokumentacji!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 66/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /przewodniczący/
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 i 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1230
art. 24, art. 48, art. 83 ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 listopada 2023 r. nr 430000/71/1433/2023/RED-E w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 października 2023 r., nr 430500.71.2023-RED1.9271.EK
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 listopada 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Zakład, organ egzekucyjny) utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia 24 października 2023 r. numer 43050.71.2023-RED1.9271.EK o oddaleniu zarzutów D. B. (dalej: skarżący, strona, zobowiązany) w postępowaniu ezgezucyjnym, prowadzonym na postawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...] (pkt 1) oraz o uznaniu zarzutu w części dotyczącej należności za okres 02.2017 objętej tytułem wykonawczym z dnia 19.09.2023 r. r. o numerze [...].
W zaskarżonym postanowieniu organ wskazał, że tytuły egzekucyjne nr [...], [...],[...] z 19 września 2019. zostały wystawione na podstawie decyzji wydanej Zakład w dniu 5 kwietnia 2022 r. nr 430500/453 /U/2022|RKS (nr RWA 43o57LDzPDU22/000031), określającej wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 02/2017 - 11/2017. ZUS, działając jako organ egzekucyjny, wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów ww. wykonawczych i w dniu 20 września 2023 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego w S. S.A. Tytuły wykonawcze wraz z zajęciami wynagrodzenia zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 23 września 2023r.
Pismem z dnia 28 września 2023 r. zobowiązany wniósł skargę na czynności egzekucyjne oraz zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku opłat składek na Fundusz Pracy I Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy wskazane w tytułach wykonawczych.
Wobec powyższego organ egzekucyjny wydał na podstawie art. 35 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) – dalej: u.p.e.a., postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Następnie, po przeanalizowaniu sprawy wskazanym na wstępie postanwoieniem z 24 października 2023 r. uznał zgłoszony zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne w części, która dotyczy dochodzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za luty 2017r., objętą tytułem wykonawczym o numerze [...], z uwagi na przedawnienie należności oraz oddalił zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w pozostałym zakresie tj. należności za okres od marca 2017 do lipca 2017 oraz listopad 2017 objęte tytułami wykonawczymi o numerach [...], [...] i [...].
Pismem z dnia 30 października 2023 skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że podtzrymuje w całości swoje zarzuty dotyczące przedawnienia oraz nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Podkreślił, że nie miał statusu pracownika, zaś za pracodawcę nie opłaca się składek na FPiFGŚP – co, jaego zdaniem, ma oparcie w wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 16 lipca 2022 r., sygn. akt VII U 40/21. Zwrócił uwagę, że to ZUS jest mu winien bliko 45 000 zł w związku z wypadkiem przy pracy, jakiemu uległ skarżący w 1996 r.
W skarżonym obecnie postanowieniu, odnosząc się do okoliczności podniesionych we wnisoku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład wyjaśnił, że z dokumentacji znajdującej się w ZUS wynika, iż skarżący ubiegał się o wypłatę:
- zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego w okresach od 6 czerwca 2016r. do 14 stycznia 2017r., oraz od 21 stycznia 2017 do 24 lutego 2017r.
- zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego w okresach od 6 czerwca 2016r. do 14 stycznia 2017. oraz od 21 stycznia 2017r. do 24 lutego 2017r. i od 3 kwietnia 2017r. do 15 czerwca 2017 - wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego, lecz Wydział Zasiłków decyzją z dnia 11 września 2017 r. odmówił prawa do wypłaty ww. świadczeń.
Od decyzji Zakładu skarżący nie wniósł odwołania, zatem decyzja stała się prawomocna. Odmowa prawa do zasiłku za wskazane okresy spowodowała, że z tytułu prowadzonej działalności za miesiące od czerwca 2016r. do lipca 2017r. skarżący był zobowiązany do rozliczenia oraz opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne od pełnych podstaw wymiaru składek, ponieważ zwolnienie z opłacania składek za okres niezdolności do pracy przysługuje jedynie w przypadku spełnienia warunków do przyznania zasiłku chorobowego. Natomiast w kompleksowym systemie informatycznym ZUS nie zidentyfikowano poprawnych dokumentów rozliczeniowych od czerwca 2016r. do lipca 2017r. W związku z powyższym, Zakład korzystając ze swoich uprawnień sporządzilł dokumenty rozliczeniowe z urzędu, o czym został poinformował stronę w dniu 1 grudnia 2017 r. r. Znak: [...].
Dalej ZUS wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023r. poz.1230 z poźn.zm.) – dalej: u.s.u.s., należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, zzastrzeżeniem ust. 5-6. Nie uległy przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Bieg terminu przedawnienia zawiesza w tym okresie m.in. postępowanie egzekucyjne - od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Następnie wskazał organ, że od 20 lipca 2011 r. w oparciu o art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zawiesza również wydanie przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek. Bieg terminu ulega wówczas zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Przepis ten dotyczy również sytuacji, w których decyzja została wydana przed datą nowelizacji tj. 20 lipca 2011 r., ale na ten dzień należności nie były przedawnione.
Organ wyjaśnił, że wobec zaległości skarżącego na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2017 do czerwca 2017 oraz litopad 2017 ZUS stosował szereg czynności, które spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia, spowodowane prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Szczegółowo odniósł się do zdarzeń powodujących zawieszenie terminu biegu przedawienia za poszczególne okresy rozliczeniowe . W odniesieniu do każdego z nich wskazał, że pierwszą czynnością powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia było wydanie decyzji określającej wysokość zadłużenia - decyzji z 5 kwietnia 2022 r. , znak 4305411DZPU22/000031, przy czym okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. wynosił: od 25 lutego 2022r. tj. od daty odebrania zawiadomienia o wszczęciu postępowania do 1 sierpnia 2023 r. tj. do daty uprawomocnienia Wyroku Sądu z dnia 24 lipca 2023 r. W dalszej kolejności organ wskazał na prowadzone postępowanie egzekucyjne, które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, czyli od 23 września 2023 r. tj. od daty doręczenia tytułów wykonawczych [...], [...], [...] do nadal – na podstawie - art.24 ust. 5 b u.s.u.s.
W skardze na postanowienie ZUS skarżący wniósł o jego uchylenie, podtrzymując argument o nieistnieiu obowiązku oraz wskazując na konieczność prawomocnego zakończenia sprawy w sądzie rejonowym w Zgorzelcu oraz ustalenie “rzeczywistych obciążeń hipotecznych".
W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższy zakres kognicji Sąd uznał skargę za uzasadnioną.
Jednym ze środków obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut w sprawie ezgekucji administracyjnej, wnoszony do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. Wniesienie zarzutu powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutu, o ile zarzut został wniesiony nie później niż w terminie 7 dniod doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a §1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Skarżący we wniesionych zarzutach podnosił, że nie istniał po jego stronie obowiązek dokonywania wpłat na FP i FGŚP za okresy wskazane w tytułach wykonawczych, gdyż w tym czasie nie zatrudniał pracowników, a sam z uwagi na stan zdrowia nie wykonywał żadnych prac związanych z działalnością firmy. Zakwestionował obowiązek opłacania składek na FP i FGŚP za właściciela, wskazując, że jest to fundusz dotyczący jedynie pracowników. Podniósł ponadto, że należności z tytułu składek objęte tytułami egzekucyjnymi uległy przedawnieniu. Wierzyciel nie uznał zarzutów strony.
Odnosząc się tym miejscu do zarzutu nieistnienia obowiązku Sad zwraca uwagę, że z decyzji ZUS z 5 kwietnia 2022 r. znak 4305411DZPU22/000031 wynika, iż skarżący w ogóle nie złożył deklaracji rozliczeniowych za okresy od lutego do lipca oraz listopad 2017 r. oraz że zakład dokonał zatem samodzielnie wymiaru składek na FP i FGŚP, a następnie ww. decyzją określił wysokość należności z tytułu składek za te okresy. Takie działanie organu znajduje oparcie w treści art. 48 i 83 ust. 1 u.s.u.s. W tytułach wykonawczych jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazano właśnie powyższą decyzję. Tym niemiej z treści skarżonych postanowień wynika, że skarżący wnosił od niej odwołanie, jednak akta administracyjne nie zawierają wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze kończącego postępowanie odwoławcze, po którym dopiero decyzja ta uzyskiwała walor prawomocności i który ostatecznie potwierdzałby istnienie zobowiązania skarżącego wobec ZUS z tytułu składki na Fundusz Pracy za wskazane okresy rozliczeniowe.
Dalej trzeba wskazać, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4 u.s.u.s.). Bieg terminu przedawnienia może ulec zawieszeniu w przypadkach wskazanych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. wynika, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Objęte wskazanymi na wstępie tytułami wykonawczymi składki na Fundusz Pracy dotyczyły okresów: luty, marzec kwiecień, maj, lipiec i listopad 2017 r. Liczony zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. termin ich przedawnienia upływał zatem odpowiednio w marcu, kwietniu, maju, czerwcu, sierpniu i grudniu 2022 r. Postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tych należności, w którym zawiadomiono skarżącego o mogło natomiast spowodować ponownie zawieszenie postępowania na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. dopiero od 23 września 2023 tj. od daty wystawienia tytułu wykonawczego.
W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie dla oceny upływu biegu terminu przedawnienia ma zatem powołana przez Zakład okoliczność wszczęcia wobec skarżącego postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia tytułu składek, zakończonego wydaniem decyzji z 5 kwietnia 2022 r. Jak przyjęto w orzecznictwie sądów powszechnych, właściwych do rozpoznawania odwołań od tego rodzaju decyzji, "Deklaratoryjna decyzja stwierdzająca (jak w niniejszej sprawie), że dany podmiot jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz określająca kwotę zaległości składkowych ma charakter porządkujący i jest decyzją ustalającą obowiązek opłacenia składek w konkretnej kwocie, skierowaną do danego płatnika i dlatego ma do niej zastosowanie art. 24 ust. 5f ustawy systemowej" (vide: wyroki Sądu Najwyższego : z 16 stycznia 2024 r. sygn. akt I USKP 16/23, z 19 maja 2021 r. sygn. akt II USKP 53/21, dostępne w internetowej bazie orzeczeń SN, https://www.sn.pl). Sąd, podzielając stawisko organu, że tego rodzaju postępowanie wypełnia dyspozycję art. 24 ust. 5f u.s.u.s. zauważa zarazem, że istotne z punktu widzenia tego przepisu okoliczności nie zostały należycie udokumentowane w aktach sprawy.
Jeżeli bowiem organy wiążą skutki prawne w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia z wszczęciem postępowania w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek na Fundusz Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powinny przedstawić jednocześnie dokumenty pozwalające jednoznacznie potwierdzić daty początku i końca zawieszenia, tak by Sąd mógł zweryfikować te okoliczności. W tym przejawia się m.in. kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych.
W tym miejscu wskazać trzeba, że zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy sąd administracyjny nie ustala samodzielnie stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r. sygn. II FSK 1665/06). Przez akta sprawy administracyjnej należy przy tym rozumieć szczególności pełną dokumentację stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracyjne i strony czynności prawnomaterialnych i procesowych pozwalających na kontrolę prawidłowości ustaleń poczynionych w sprawie przez organy prowadzące postępowanie administracyjne (por. wyrok NSA z 27 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2331/12).
Jeżeli więc organy powołują się na jedną z przesłanek z art. 24 u.s.u.s. skutkującą zawieszaniem biegu przedawnienia należności z tytułu zaległych składek winny tą przesłankę wykazać stosownym dowodem dołączając go do akt sprawy. Akta administracyjne nie zawierają natomiast powołanego w decyzji z 5 grudnia nr 430571DZPDU22/000031 zawiadomienia z 15 lutego 2022 r. o dokonanym wymiarze składek oraz o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji określającej wysokość należności za okres od lutego do listopada 2017 r. W aktach sprawy znajduje się co prawda pismo z 23 lutego 2002 r. zawiadamiające o wszczęciu postępowania w sprawie określenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jednak z dołączonego do niego dokumentu nie wynika, że dotyczyło ono składek na Fundusz Pracy za wskazane w skarżonym postanowieniu i objęte decyzją z 5 grudnia nr 430571DZPDU22/000031 okresy rozliczeniowe tj. za luty, marzec, kwiecień, maj, lipiec i listopad 2017 r. (w załączniku do tego pisma szczegółowo wymieniono należności, których dotyczyło zawiadomienie i są to należności wymienione w innej decyzji ZUS z 5 kwietnia 2022 r., znak 43571DZPDZ22/000044, obejmujące prócz składek na ubezpieczenie i zdrowotne także składki an FPiFGŚ za styczeń i czerwiec 2017 r.). Ponadto, jak już wskazano powyżej, przekazane Sądowi akta administracyjne nie zawierają powołanego przez organ wyroku z 24 lipca 2023 r. Tym samym akta sprawy nie pozwalają na potwierdzenie ani daty wszczęcia postępowania zakończonego powoływaną w zaskarżonym postanowieniu decyzją z 5 grudnia nr 430571DZPDU22/000031, ani tego czy i kiedy ta decyzja stała się prawomocna i zakończył się czas zawieszenia postępowania. Powołane natomiast przez organ czynności egzekucyjne miały miejsce dopiero 19 września 2023 r. , a więc po upływie terminów przedawnienia liczonych zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę że zarzuty podnoszone w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie w skardze opierały się m.in. na twierdzeniu o przedawnieniu tych należności, nie można uznać za prawidłowe stanowiska organów, że nie doszło ich przedawnienia, skoro twierdzenia zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym je postanowieniu ZUS z 24 października 2024 r. nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy.
Powyższe uchybienia uniemożliwiają Sądowi, który orzeka na podstawie akt sprawy, dokonanie pełnej kontroli zaskarżonych postanowień w zakresie tego, czy w dacie ich wydania egzekwowane należności objęte wskazanymi tam tytułami wykonawczymi o numerach [...], [...], [...] faktycznie istniały i nie uległy choćby częściowemu przedawnieniu. Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie wyeliminować powyższe uchybienia, tak by powołane w decyzji okoliczności znajdowały pokrycie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. z i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I Instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI