III SA/Wr 66/07

III SA/Wr 66/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska
Maciej Guziński /przewodniczący/
Marcin Miemiec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6202 Zakłady opieki zdrowotnej
6403 Skargi organów nadzoru na uchwały sejmiku  województwa w przedmiocie ... (art. 82 ustawy o samorządzie województwa)
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
II OSK 1356/07 - Wyrok NSA z 2007-11-09
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 91 poz 408
art. 43
Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant Adam Sak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 maja 2007 r. sprawy ze skargi Wojewody D. na uchwałę Sejmiku Województwa D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B. I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewody D. 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) z VAT na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokata A. N. tytułem kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Wojewoda D. na podstawie art. 82 c ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1590 ze zm.) oraz art. 50 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) wniósł skargę o stwierdzenie nieważności § 1 ust. 1 pkt 1 uchwały Sejmiku Województwa D. z dnia [...] nr [...] w sprawie przekształcenia Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B.
Uchwała nr [...] wpłynęła do organu nadzoru dnia [...]. Badając jej legalność wojewoda stwierdził, że narusza ona w sposób istotny art. 43 ust. 1 i 2 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 1991 r. nr 91, poz. 408 ze zm.). Z uwagi na upływ 30 dniowego terminu, określonego w art. 82 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, wojewoda zaskarżył tę uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 82 c ust. 1 tej ustawy.
Wojewoda stwierdził, że zaskarżoną uchwałą przekształcono Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B. przez likwidację w jego dotychczasowej strukturze organizacyjnej gabinetu stomatologicznego oraz ośrodka terapii zajęciowej. Z uchwały wynika, że przyczyną likwidacji gabinetu stomatologicznego było faktyczne nie prowadzenie działalności. Świadczenia zdrowotne z zakresu stomatologii zapewnia Indywidualna Praktyka Stomatologiczna w B. (§ 1 ust. 1 pkt 1 uchwały). Działalność ośrodka terapii zajęciowej przejęły natomiast oddziały szpitalne (§ 1 ust. 1 pkt 2 uchwały). Według § 1 ust. 2 przekształcenie, o którym mowa w ust. 1, nie ogranicza zakresu, dostępności oraz jakości udzielanych przez Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B. świadczeń zdrowotnych.
Wojewoda odnosząc się do podstaw prawnych zaskarżonej uchwały stwierdził, że kompetencja Sejmiku Województwa D. do podjęcia przedmiotowej uchwały wynika z art. 36 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Według tego przepisu, tworzenie, przekształcenie i likwidacja publicznego zakładu opieki zdrowotnej następuje w drodze uchwały właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, chyba że przepisy ustawy lub przepisy odrębne stanowią inaczej, z uwzględnieniem w szczególności spraw wskazanych w art. 38 i 43 ustawy. Według art. 43 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, uchwała o likwidacji publicznego zakładu opieki zdrowotnej powinna określać sposób i formę zapewnienia osobom korzystającym z oznaczonych rodzajowo świadczeń zdrowotnych likwidowanego zakładu dalsze, nieprzerwane udzielanie takich świadczeń, bez istotnego ograniczenia ich dostępności; warunki udzielania i jakości oraz termin zakończenia działalności, nie wcześniej niż 3 miesiące od daty podjęcia uchwały o likwidacji (ust. 1). Projekt takiej uchwały wymaga opinii wojewody oraz opinii właściwych organów gminy i powiatu, których ludności zakład udziela świadczeń zdrowotnych, a także sejmiku województwa, jeśli zasięg działania zakładu obejmuje województwo lub jego znaczną część (ust. 2). Przepisy art. 43 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio przy podejmowaniu uchwały o przekształceniu zakładu, jeżeli w wyniku przekształcenia ma nastąpić likwidacja lub istotne ograniczenie poszczególnych rodzajów działalności zakładu i udzielanych świadczeń zdrowotnych (ust. 3).
Wojewoda zarzucił, że w uchwale nie wskazano terminu zakończenia działalności likwidowanego gabinetu stomatologicznego, choć jest to przekształcenie zakładu opieki zdrowotnej, które polega na likwidacji poszczególnego rodzaju działalności zakładu i udzielanych świadczeń zdrowotnych. W takiej sytuacji stosuje się wymóg określenia terminu zakończenia działalności, nie wcześniejszy niż 3 miesiące od daty podjęcia uchwały o likwidacji. W ten sposób naruszono procedurę likwidacji określonego rodzaju działalności Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B., wynikającą z art. 43 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.
Wojewoda podkreślił, że przy ocenie legalności uchwały istotne znaczenie ma spełnienie przez nią zarówno wymagań materialnych jak i formalnych. Treść uchwały musi być bowiem zgodna z przepisami prawa, a tryb podjęcia uchwały musi odpowiadać określonym procedurom. Do formalnych warunków koniecznych do podjęcia ważnej uchwały w sprawie likwidacji publicznego zakładu opieki zdrowotnej należy określenie w uchwale sposobu i formy zapewnienia osobom korzystającym z oznaczonych rodzajowo świadczeń zdrowotnych likwidowanego zakładu dalszego, nieprzerwanego udzielania tych świadczeń, określenia terminu likwidacji nie wcześniej niż 3 miesiące od podjęcia uchwały o likwidacji zakładu, uzyskania opinii wojewody oraz właściwych organów gmin i powiatów, których ludności zakład udzielał świadczenia. O ile przepisy prawa przewidują taki obowiązek w stosunku do aktów określonej kategorii, to niewykonanie takiego obowiązku jest równoznaczne z istotnym naruszeniem prawa skutkującym nieważnością regulacji.
Badana uchwała przewiduje likwidację rodzaju działalności zakładu opieki zdrowotnej bez przewidzianego w ustawie trybu przekształcenia zakładu opieki zdrowotnej, w wyniku której ma nastąpić likwidacja lub istotne ograniczenie poszczególnych rodzajów działalności zakładu i udzielanych świadczeń zdrowotnych. Tworząc w zakładzie opieki zdrowotnej określone komórki organizacyjne organ, który utworzył dany zakład, zapewnia ludności, której świadczeń udziela zakład, uzyskanie świadczeń zdrowotnych określonego typu. Przekształcenie, które polega na likwidacji pewnego zakresu działalności zakładu opieki zdrowotnej musi podlegać zatem ustawowo przewidzianym rygorom. Podmiot tworzący dany zakład jest zobowiązany do przestrzegania trybu przekształcenia zakładu opieki zdrowotnej, przewidzianego w art. 43 ustawy.
W ustawie nie wprowadzono innego trybu przekształcenia lub likwidacji zakładu. Sejmik Województwa nie może więc zatwierdzać uchwałą przekształcenia, prowadzącego do likwidacji lub do istotnego ograniczenia poszczególnych rodzajów działalności zakładu i udzielanych przez ten zakład świadczeń zdrowotnych, w innym trybie, niż przewidziany w art. 43 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Ustawodawca nałożył na podmioty tworzące zakład opieki zdrowotnej rygory, aby osoby korzystające z usług zakładu miały zapewnioną ciągłość usług, a decyzja o likwidacji danej działalności następowała po uzyskaniu odpowiednich opinii, z przynajmniej trzymiesięcznym wyprzedzeniem.
Z uchwały Sejmiku wynika, że szpitalny gabinet stomatologiczny zlikwidowano z uwagi na nie prowadzenie działalności. Według wojewody nie może to usprawiedliwiać naruszenia trybu przekształcenia zakładu opieki zdrowotnej, w wyniku którego likwiduje się określoną działalność. Prowadzi to bowiem do sytuacji, w której likwidacja danego rodzaju działalności nie jest oparta o przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, a jedynie o faktyczne zaprzestanie działalności. Późniejsze uzasadnienie uchwały oparte jest na przeprowadzonej już nieformalnej likwidacji. Przyjęcie takiego założenia prowadzi do likwidacji świadczeń zdrowotnych z zakresu stomatologii, udzielanych przez Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B. poprzez zaprzestanie udzielania świadczeń. Sejmik Województwa podjął więc uchwałę nie spełniającą wymagań ustawowych z uwagi na zastrzeżenie, że przekształcenie nie ogranicza zakresu, dostępności oraz jakości udzielanych świadczeń zdrowotnych. Jest to równoznaczne z przeprowadzaniem likwidacji określonego rodzaju działalności zakładu opieki zdrowotnej z obejściem obowiązujących przepisów.
Wojewoda podkreślił więc, że o ile przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej mają gwarantować prawidłowe przeprowadzanie likwidacji danego rodzaju działalności, prowadzonej przez zakład opieki zdrowotnej, to niedopuszczalne jest przekształcenie zakładu, naruszające przewidziany przez ustawodawcę tryb likwidacji. Powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2004 r. (sygn. akt 3 II SA/Wr 2548/02, nie publ.), w którym stwierdzono, że jeżeli okoliczności faktyczne wskazują, że dokonywane jest ograniczenie świadczenia usług medycznych poprzez likwidację niektórych jednostek organizacyjnych zakładu opieki zdrowotnej w rozumieniu art. 43 ustawy, to dla skuteczności dokonania tego przekształcenia wymagane jest zachowanie przepisanego trybu.
W odpowiedzi na skargę samorząd Województwa D. wniósł o oddalenie skargi Wojewody D. W uzasadnieniu wskazano, że Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych jako zakład opieki zdrowotnej jest wyodrębnionym organizacyjnie zespołem osób i środków majątkowych utworzonym i utrzymywanym w celu określonym w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 48, poz. 408 ze zm.), tj. udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia. Zgodnie z art. 11 tej ustawy, rodzaje i zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych jak również strukturę organizacyjną zakładu określa jego statut. W statucie Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B. był wpisany m.in. gabinet stomatologiczny, którego zadaniem było udzielanie pacjentom szpitala usług medycznych w zakresie stomatologii. Faktycznie usługi te są świadczone przez zewnętrzny podmiot na podstawie umowy o świadczenie usług medycznych. Wyposażenie gabinetu stomatologicznego zostało zlikwidowane w latach 2003 i 2005, w związku z niemożnością dalszej ich eksploatacji wskutek kilkudziesięcioletniego zużycia. Decyzja o likwidacji była każdorazowo poparta zasięgnięciem opinii o stanie technicznym urządzeń i innych elementów wyposażenia. Szpital nie zatrudnia personelu uprawnionego do świadczenia usług stomatologicznych, które według art. 10 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej mogą udzielać świadczeń zdrowotnych.
Biorąc powyższe pod uwagę, dnia [...] Sejmik Województwa D. uchwałą nr [...] przekształcił strukturę organizacyjną szpitala poprzez m.in. zlikwidowanie faktycznie niedziałającego gabinetu stomatologicznego. Przekształcenie zostało pozytywnie zaopiniowane zarówno przez związki zawodowe działające w Szpitalu, jak też przez reprezentatywne ogólnopolskie organizacje związkowe. Projekt uchwały był opiniowany przez jednostki samorządu terytorialnego, których mieszkańcom szpital udziela świadczeń zdrowotnych.
Według samorządu województwa zaskarżona uchwała spełnia wszystkie wymogi ustawowe w sprawach przekształcenia samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że przekształcenie określone w § 1 ust. 1 pkt. 1 zaskarżonej uchwały nastąpiło z uwagi na faktyczne zaprzestanie już kilka lat wcześniej prowadzenia działalności gabinetu i korzystanie ze świadczeń medycznych z zakresu stomatologii u podmiotu zewnętrznego. W art. 43 ust. 2 ustawy wskazano, że przekształcenie nie powoduje ograniczenia zakresu, dostępności i jakości udzielanych przez szpital świadczeń zdrowotnych. Z akt sprawy wynika, że szpitalny gabinet stomatologiczny faktycznie nie świadczył usług od 2001 r. Nie dysponował już wtedy odpowiednim sprzętem i nie zatrudniał osób spełniających ustawowe wymagania dla świadczenia takich usług.
Zgodnie z art. 43 ust 1 ustawy, uchwała o likwidacji publicznego pokładu opieki zdrowotnej powinna określać sposób i formę zapewnienia osobom korzystającym z oznaczonych rodzajowo świadczeń zdrowotnych likwidowanego zakładu dalsze, nieprzerwane udzielanie takich świadczeń, bez istotnego ograniczenia ich dostępności, warunków udzielania i jakości oraz termin zakończenia działalności, nie wcześniej niż 3 miesiące od daty podjęcia uchwały o likwidacji. Zasady te, zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy, stosuje się odpowiednio przy podejmowaniu uchwały o przekształceniu zakładu, jeżeli w wyniku przekształcenia ma nastąpić likwidacja lub istotne ograniczenie poszczególnych rodzajów działalności zakładu i udzielanych świadczeń zdrowotnych.
Według powołanych przepisów uchwała o przekształceniu publicznego zakładu opieki zdrowotnej powinna określać:
- Sposób i formę zapewnienia osobom korzystającym z oznaczonych rodzajowo świadczeń zdrowotnych likwidowanego zakładu. Nakłada to na organy wydające uchwały obowiązek umieszczenia w nich informacji dla osób korzystających z danego rodzaju świadczeń. W rozpatrywanym stanie taktycznym takich osób nie ma; szpital nie świadczył bowiem usług stomatologicznych z uwagi na brak personelu i odpowiedniego sprzętu.
- Dalsze, nieprzerwane udzielanie takich świadczeń, bez istotnego ograniczenia ich dostępności, warunków udzielania i jakości. W związku z tym, że świadczenia przez szpital nie są udzielane, nie jest możliwe zapewnienie ich dalszego i nieprzerwanego udzielania.
- Termin zakończenia działalności, nie wcześniej niż 3 miesiące od daty podjęcia uchwały. Skoro zakończenie danej działalności już nastąpiło, nie można przesunąć terminu jego zakończenia.
W związku z tym, że nie istnieje krąg adresatów uchwały w zakresie gwarantowania ciągłości świadczeń, wykładnia przepisu art. 43 ust 1 ustawy wskazuje na to, że nie znajduje on zastosowania do zaskarżonej uchwały.
Według samorządu województwa, stanowisko takie jest jeszcze bardziej aktualne przy uwzględnieniu wykładni celowościowej. Celem powołanej regulacji prawnej jest bowiem zapewnienie ochrony ciągłości i jakości świadczeń zdrowotnych udzielanych osobom korzystającym, Szpital faktycznie nie wykonuje świadczeń stomatologicznych od kilku lat. W związku z obsługą zewnętrzną tego typu świadczeń, osoby z nich korzystające nie doznają uszczerbku ani w zakresie dostępności, ani warunków ich udzielania. Uchwała nie wywołuje więc skutku w postaci przerwania udzielania świadczeń, ograniczenia w ich dostępności, bądź ich warunków lub jakości. Skoro skutek, któremu ma zapobiegać omawiany przepis i tak nie nastąpiłby, warunki w nim określone nie odnoszą się do zaskarżonej uchwały. Potwierdza to orzeczenie Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 października 2002 r. (II SA/Wr 1048/02). Przepis art. 43 ust 1 ustawy o ZOZ jest przepisem ochronnym, zapewniającym i gwarantującym osobom korzystającym ze świadczeń zdrowotnych likwidowanej jednostki służby zdrowia prawo do nieprzerwanego i niepogorszonego w sposób istotny dostępu do tych świadczeń. Wydaje się więc słuszny wniosek, że oznaczenie terminu zakończenia danej działalności winno być dokonywane wyłącznie w przypadku jej faktycznego świadczenia. Tożsamy wniosek dotyczy wskazania jednostki, która miałaby przejąć prowadzenie działalności. Nie można bowiem wskazywać, że świadczenie usług (które faktycznie nie są świadczone) zostanie przejęte przez jakikolwiek podmiot. Przeciwne stanowisko naruszałoby jedną z podstawowych zasad państwa prawnego, tj. zasadę zaufania obywateli do państwa, a w rozpatrywanej sprawie - pacjentów do działań jednostki samorządu terytorialnego.
Zawarcie w uchwale regulacji co do dalszego świadczenia usług stomatologicznych przez szpital, byłoby nie tylko sprzeczne z prawdą i niemożliwe do zrealizowania (z uwagi na brak kontraktu z NFZ oraz sprzętu i personelu) przez Szpital. Mogłoby też wprowadzić w błąd potencjalnych pacjentów. Określenie, czy też wpisanie tylko w treści uchwały daty zakończenia działalności medycznej gabinetu nie funkcjonującego od 5 lat czyniłoby zadość stanowisku Wojewody D. Podważyłoby jednak powołaną zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Stanowiłoby też zaprzeczenie zasady, zgodnie z którą udzielanie świadczeń zdrowotnych, jako usług mających na celu ratowanie życia zdrowia, może być wykonywane jedynie przez wykwalifikowane osoby i z wykorzystaniem odpowiedniego sprzętu.
Konieczne jest też zwrócenie uwagi na to, że wbrew stanowisku skargi, ustawa o zakładach opieki zdrowotnej przewiduje też inny niż określony w art. 43 tryb likwidacji, zakończenia działalności medycznej zakładu. Możliwe jest wykreślenie z rejestru całego zakładu opieki zdrowotnej bądź jego części w przypadku zaprzestania działalności (art. 15 ust. 5a w zw. z art. 12 ust 1 i art. 10 ust. 1 ustawy). Według art. 15 ust. 5a ustawy, jeżeli szpital czasowo zaprzestał działalności całkowicie lub w zakresie niektórych jednostek lub komórek organizacyjnych bez zachowania trybu określonego w art. 65a, organ prowadzący rejestr wykreśla z rejestru szpital w całości albo w części dotyczącej tej działalności. Przepis ten, który dodano ustawą z dnia z dnia 14 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143 poz. 1032), obowiązuje od dnia 10 września 2006 r. Tym samym nie może on mieć zastosowania do stanu faktycznego niniejszej sprawy, który miał miejsce przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, kiedy nie istniał jeszcze wprowadzony tą samą ustawą tryb uzyskiwania zezwolenia na czasowe zaprzestanie prowadzenia działalności. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że treść ustawy nowelizującej potwierdza konieczność uregulowania prawnego problematyki, istniejącej w niniejszej sprawie, tj. sanowania niezgodności faktycznej struktury organizacyjnej zakładu i struktury wynikającej z dokumentów regulujących organizację zakładu. Zgodnie z wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I SA/Wa 576/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie publicznym leży wykreślenie z rejestru takiego zakładu, który nie prowadzi działalności lub ją zawiesza. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z długotrwałym zaprzestaniem świadczenia rodzaju usług bez zamiaru ich podjęcia. Tym bardziej wskazuje to na konieczność wykreślenia ich z rejestru i zmiany struktury szpitala.
Nawet w przypadku uznania możliwości częściowego wykreślenia szpitala z rejestru wojewody na mocy przepisu art. 15 ust. 15a ustawy, pozostaje nierozwiązana kwestia zmiany statutu szpitala i przekształcenia jego struktury w celu dostosowania do faktycznie istniejącego stanu. Oczywiste jest, że szpital nie świadczy i nie może rozpocząć świadczenia usług medycznych przez gabinet stomatologiczny. Nie sposób jest więc zapewnić dalszego jego funkcjonowania przez minimum 3 miesiące z powodów, o których była mowa. Potwierdza to konieczność podjęcia zaskarżonej uchwały.
W konkluzji samorząd województwa stwierdził, że dokonywanie wykładni i stosowanie przepisu art. 43 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej winno być dokonywane w oparciu o wszystkie okoliczności faktyczne i prawne z uwzględnieniem ratio legis przepisu oraz jego celu. Nie tylko wpis w rejestrze oraz w statucie zakładu opieki zdrowotnej decyduje o możliwościach świadczenia przez zakład usług. Podstawowe znaczenie odgrywa spełnienie przez zakład warunków fachowych i sanitarnych. Pożądany jest stan, w którym wszystkie dokumenty stanowiące o zakresie usług świadczonych przez zakład odpowiadają stanowi faktycznemu, tym bardziej trwającemu od 5 lat. Wymóg określenia terminu zakończenia działalności medycznej komórek, które faktycznie nie działają w zakładzie z uwagi na brak personelu i sprzętu nie znajduje podstaw w obecnie obowiązujących przepisach, w szczególności w świetle art. 15 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Nie jest możliwe określenie terminu zakończenia działalności medycznej gabinetu stomatologicznego szpitala z uwagi na fakt jego niefunkcjonowania i niemożności spełnienia warunków prawnych jego prowadzenia.
Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem samorządu województwa, skarga Wojewody D. nie zasługuje na uwzględnienie i winna zostać oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są między innymi właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa. Stwierdzenie nieważności uchwały przez Sąd następuje tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa (art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowią przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 1991 r. nr 91, poz. 408 ze zm., zwanej także dalej ustawą o ZOZ). Wojewoda badając legalność uchwały stwierdził, że narusza ona w sposób istotny art. 43 ust. 1 i 2 w związku z ust. 3 ustawy.
Niesporna jest kompetencja Sejmiku Województwa D. do podjęcia uchwały wynikająca z art. 36 ustawy o ZOZ, według którego tworzenie, przekształcenie i likwidacja publicznego zakładu opieki zdrowotnej następuje w drodze uchwały właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, chyba że przepisy ustawy lub przepisy odrębne stanowią inaczej. Przepis ten nakazuje uwzględnienie regulacji zawartej w art. 38 oraz art. 43 ustawy o ZOZ. Według art. 43 tej ustawy, uchwała o likwidacji publicznego zakładu opieki zdrowotnej powinna określać sposób i formę zapewnienia osobom korzystającym z oznaczonych rodzajowo świadczeń zdrowotnych likwidowanego zakładu dalsze, nieprzerwane udzielanie takich świadczeń, bez istotnego ograniczenia ich dostępności; warunki udzielania i jakości oraz termin zakończenia działalności, nie wcześniej niż 3 miesiące od daty podjęcia uchwały o likwidacji (ust. 1). Projekt uchwały wymaga zaopiniowania przez wojewodę oraz przez właściwe organy gminy i powiatu, których ludności zakład udziela świadczeń zdrowotnych, a także przez sejmik województwa, jeśli zasięg działania zakładu obejmuje województwo lub jego znaczną część (ust. 2). Dla rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie ma też art. 43 ust. 3 ustawy o ZOZ, który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów art. 43 ust. 1 i 2 przy podejmowaniu uchwały o przekształceniu zakładu, jeżeli w wyniku przekształcenia ma nastąpić likwidacja lub istotne ograniczenie poszczególnych rodzajów działalności zakładu i udzielanych świadczeń zdrowotnych.
Zarzut skargi dotyczy uchybienia zaskarżonej uchwały, polegającego na nie wskazaniu terminu zakończenia działalności likwidowanego gabinetu stomatologicznego. W rozpatrywanej sprawie zachodzi bowiem niespornie przekształcenie zakładu opieki zdrowotnej, które polega na likwidacji jednego rodzaju działalności zakładu i udzielanych świadczeń zdrowotnych. Wynika to z powołanych przepisów art. 43 ust. 3 w zw. z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o ZOZ. Wynika z nich, że termin zakończenia działalności nie wcześniejszy niż 3 miesiące od daty podjęcia uchwały o likwidacji. Z uwagi na to, że tego 3 miesięcznego ustawowego terminu nie podano uchwale, Sąd stwierdza, że naruszono te przepisy. Sąd podkreśla, że zaskarżona uchwała spełnia wszystkie pozostałe wymogi prawne o charakterze materialnym oraz proceduralnym, zawarte w ustawie o ZOZ, dotyczące likwidacji określonego rodzaju działalności zakładu opieki zdrowotnej.
Należy zatem rozważyć, jak doniosły charakter ma powyższe naruszenie prawa stwierdzone w kontrolowanej uchwale przez wojewodę, dotyczące procedury likwidacji określonego rodzaju działalności Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B. Wojewoda podkreślił w skardze, że obowiązki nałożone przez ustawodawcę na podmioty dokonujące zmian organizacyjnych w zakładach opieki zdrowotnej mają na celu zapewnienie ciągłości usług, a decyzja o likwidacji danej działalności powinna następować z przynajmniej trzymiesięcznym wyprzedzeniem.
Niesporne jest, że szpitalny gabinet stomatologiczny zlikwidowano z uwagi na nie prowadzenie działalności od kilku lat. Należy podzielić pogląd wojewody, że taki stan rzeczy nie może usprawiedliwiać, czyli nadawać cechę legalności dokonanemu naruszeniu trybu przekształcenia zakładu opieki zdrowotnej, w wyniku którego likwiduje się określoną działalność. Sąd stwierdza, że zbyt daleko idący jest jednak wniosek wojewody, że prowadzi to do sytuacji, w której likwidacja danego rodzaju działalności nie jest oparta o przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, a jedynie o faktyczne zaprzestanie działalności. Jak już wskazano, zaskarżona uchwała spełnia wszystkie pozostałe wymogi zawarte w ustawie o ZOZ.
Sąd stwierdza, że dla oceny stopnia naruszenia prawa przez zaskarżoną uchwałę istotne znaczenie ma także zabezpieczenie zakresu i ciągłości świadczeń zlikwidowanego rodzaju działalności na podstawie umowy o świadczenie usług medycznych. Zatem nietrafne jest powoływanie się w skardze na tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2004 r. (sygn. akt 3 II SA/Wr 2548/02, nie publ.), który dotyczył ograniczenia świadczenia usług medycznych poprzez likwidację niektórych jednostek organizacyjnych zakładu opieki zdrowotnej w rozumieniu art. 43 ustawy.
Przekształcenie nie spowodowało więc ograniczenia zakresu, dostępności i jakości udzielanych przez szpital świadczeń zdrowotnych. Sąd podkreśla jeszcze jedną istotną dla sprawy okoliczność, a mianowicie, że usługi świadczone przez zlikwidowany gabinet stomatologiczny nie miały charakteru powszechnego w tym sensie, że obejmowały tylko zamknięty krąg użytkowników, to znaczy pacjentów Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B. Jak wynika z materiału sprawy, pacjentom tym zapewniono już na kilka lat przed podjęciem zaskarżonej uchwały dalsze, nieprzerwane udzielanie świadczeń, bez ograniczenia ich dostępności, warunków udzielania i jakości. Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że trafne jest spostrzeżenie samorządu województwa, że skoro zakończenie danej działalności już nastąpiło, nie można przesunąć terminu jego zakończenia. Nie można było także wskazać podmiotu, który miałby przejąć prowadzenie likwidowanej w szpitalu działalności, skoro ta działalność już została przejęta.
Zbyt daleko idące są jednak wywody odpowiedzi na skargę, według której skoro nie istnieje krąg adresatów uchwały w zakresie gwarantowania ciągłości świadczeń, "literalna" wykładnia wskazuje na to, że przepis art. 43 ust 1 ustawy nie znajduje zastosowania do zaskarżonej uchwały. Jak już stwierdzono, przepis ten ma zastosowanie w ocenie legalności zaskarżonej uchwały. Sąd stwierdza, że nietrafne jest także odniesienie w odpowiedzi na skargę niniejszej sprawy do regulacji art. 15 ust. 5a w zw. z art. 12 ust 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o ZOZ. Przedmiot rozpatrywanej sprawy dotyczy bowiem zmiany statutu szpitala, dotyczącej likwidacji rodzaju działalności, a nie wykreślenia z rejestru czasowego zaprzestania działalności bez zachowania trybu określonego w art. 65a.
W ocenie stopnia naruszenia dyspozycji przepisu art. 43 ust. 1 ustawy o ZOZ przez § 1 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały należy jednak wziąć pod uwagę wszystkie przedstawione okoliczności sprawy, a mianowicie że uchybiono tylko jednemu spośród wielu wymogów art. 43 ust. 1 ustawy, a uchybienie to wynikało z materialnej niemożności spełnienia go. W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, że stwierdzone przez Wojewodę D. naruszenie prawa ma charakter nieistotny.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest uzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.