III SA/Łd 63/23

III SA/Łd 63/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-04-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 872/23 - Wyrok NSA z 2024-08-22
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 364
par. 2
Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Sentencja
Dnia 6 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 18 listopada 2022 roku nr 394/2022 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2021 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 listopada 2022 r. nr 394/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi po rozpoznaniu odwołania K.S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr 0092-2022-005845 z 9 maja 2022 r. w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2021 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
16 czerwca 2021 r. strona za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2021. W ramach wniosku strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej i płatności ONW.
Organ wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z 10 sierpnia 2021 r. sporządzona przez pracownika ARiMR, z której wynika, że do organu wpłynęło pismo informujące o tym, że K.S. nie ma przyzwolenia na zgłaszanie do płatności działek ewidencyjnych 101401_1.0005.1 oraz 101401_1.0002.49, a także że ma nie uprawiać tych działek. Zgodnie z treścią notatki służbowej, autor pisma wniósł m.in. o wstrzymanie płatności dla beneficjenta oraz o kontrolę na miejscu.
Pracownicy Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR w Łodzi w dniach od 25.08.2021 r. do 14.09.2021 r. przeprowadzili kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni na obszarze wskazanym we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021. Z kontroli sporządzono raport nr 9005-00000039823/21, który zatwierdzono w dniu 24.09.2021 r. i przekazano do BP ARiMR w S. w dniu 30.09.2021 r.
19 października 2021 r. skarżący złożył zastrzeżenia do protokołu kontroli. Do zastrzeżeń dołączono załączniki: dokumentacja fotograficzna oraz kopie dokumentów-aktów stanu cywilnego.
21 października 2021 r. Kierownik BP ARiMR w S. na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wezwał K.S. do złożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, wyjaśnień osobiście, na piśmie lub przez pełnomocnika albo osobę uprawnioną w zakresie nieścisłości dotyczących części wspólnej wniosku. Z uwagi na nieścisłości dotyczące działek nr 101401_1.0005.1 oraz 101401 1.0002.49 organ wezwał stronę do dostarczenia dokumentów potwierdzających tytuł prawny do ww. działek oraz aktualnego wypisu z rejestru gruntów dla ww. działek.
18 listopada 2021 r. skarżący złożył wyjaśnienia do wezwania z 21 października 2021 r. Do wyjaśnień załączono następujące dokumenty:
• akt notarialny Repertorium A 1319/90 z 29.03.1990 r. - umowa przekazania gospodarstwa rolnego
• kopia skargi M.S. do WSA w Łodzi z 13.03.2020 r.
• Akt poświadczenia dziedziczenia Repertorium A nr 970/2021 z 01.03.2021r.;
• wypisy z rejestru gruntów z dnia 18.11.2021 r. dla działek nr 101401_1.0005.1 oraz 101401 1.0002.49.
28 stycznia 2022 r. Biuro Kontroli na Miejscu OR ARiMR w Łodzi stwierdziło brak przesłanek do podważania ustaleń z kontroli działek wskazanych w ww. piśmie.
9 maja 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW na 2021 r. strefa I w kwocie 82,34 zł i odmówił przyznania płatności ONW strefa II i nałożeniu sankcji w wysokości 3986,65 zł.
W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji. Wskazał, że chybiona jest argumentacja w przedmiocie konieczności legitymowania się przez beneficjenta płatności bezpośrednich tytułem prawnym do wnioskowanego gruntu.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zastosowanie mają przepisy § 2 ust. 2 i 3 oraz § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r. poz. 364 z późn. zm.), dalej zwanego rozporządzeniem ONW.
Dyrektor ARiMR wskazał, że strona złożyła we wniosku strona zadeklarowała następujące działki ewidencyjne:
• 101401 1.0002.49 (woj. [...], pow. [...], gm. [...], obręb [...], działka nr 49) – powierzchnia kwalifikującego się hektara ogółem 8,82 ha; powierzchnia gruntów ornych ogółem w tym gruntów ornych niezgłoszonych do płatności 0,00 ha;
• 101401 1.0005.1 (woj. [...], pow. [...], gm. [...], obręb [...], działka nr 1) - powierzchnia kwalifikującego się hektara ogółem 48,57 ha; powierzchnia gruntów ornych ogółem w tym gruntów ornych niezgłoszonych do płatności 0,00 ha;
• 101401 1.0005.7 (woj. [...], pow. [...], gm. [...], obręb [...], działka nr 7) - powierzchnia kwalifikującego się hektara ogółem 0,52 ha; powierzchnia gruntów ornych ogółem w tym gruntów ornych niezgłoszonych do płatności 0,52 ha;
• 101401 1.0026.148 (woj. [...], pow. [...], gm. [...], obręb [...], działka nr 148) - powierzchnia kwalifikującego się hektara ogółem 0,58 ha; powierzchnia gruntów ornych ogółem w tym gruntów ornych niezgłoszonych do płatności 0,58 ha;
• 101401 1.0026.149 (woj. [...], pow. [...], gm. [...], obręb [...], działka nr 149) - powierzchnia kwalifikującego się hektara ogółem 0,57 ha; powierzchnia gruntów ornych ogółem w tym gruntów ornych niezgłoszonych do płatności 0,57 ha;
• 101401_1.0031.148 (woj. [...], pow. [...], gm. [...], obręb [...], działka nr 148) - powierzchnia kwalifikującego się hektara ogółem 0,46 ha; powierzchnia gruntów ornych ogółem w tym gruntów ornych niezgłoszonych do płatności 0,46 ha.
Następnie pracownicy Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR w Łodzi w okresie od 25.08.2021 r. do 14.09.2021 r. przeprowadzili kontrolę w gospodarstwie rolnika, na działkach zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021. Kontrolę zasadniczą przeprowadzono bez uprzedniego powiadomienia o niej strony w dniach 25.08.2021 r., 26.08.2021 r., 01.09.2021 r., 14.09.2021 r. W toku inspekcji sporządzono dokumentację fotograficzną znajdującą się w aktach sprawy oraz sporządzono raport nr 9005-00000039823/21, który został zatwierdzony w dniu 24.09.2021 r.
Organ wyjaśnił, że kontrolą objęty był obszar o powierzchni 59,52 ha (powierzchnia gruntów ornych 2,13 ha) znajdujący się w woj. [...], pow. [...], gm. [...].
W odniesieniu do działek rolnych A i A1 obejmujących działkę ewidencyjną 101401_1.0002.49 stwierdzono następujące kody:
- DR51 - W sąsiedztwie działki rolnej stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności (obszar niezagospodarowany rolniczo, porośnięty łąką i drzewami, bez podejmowanych zabiegów agrotechnicznych leżący w pobliżu północnego, wschodniego, południowego i zachodniego narożnika działki).
- DR52 - Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania które miały miejsce w południowo-zachodniej i północno-wschodniej części działki (rozbieżności między obszarem zgłoszonym we wniosku a obszarem stwierdzonym w toku kontroli, obszar zagospodarowany nie przekraczał granic określonych we wniosku).
- DR53 - Stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania, które dotyczy wschodniej części działki (przesunięcia między obszarem zgłoszonym we wniosku a obszarem stwierdzonym w toku kontroli spowodowane m.in. nieużytkowaniem terenów i utratą przez nie waloru gruntu wykorzystywanego rolniczo).
- DR13+ Zadeklarowana we wniosku powierzchnia działki jest większa od powierzchni stwierdzonej w kontroli. Powierzchnia zgłoszona we wniosku dla działek A i A1 wyniosła 2,92 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku kontroli dla działek A i A1 wyniosła 2,42 ha.
W treści decyzji organ zawarł dokumentację fotograficzną wraz z dokładnym opisem wykluczonych części.
Z kolei powierzchnia zgłoszona we wniosku dla działek B i B1 wyniosła 3,43 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku kontroli —wyniosła 2,53 ha. Stwierdzono kod DR 51 i DR 52.
W odniesieniu do działek rolnych C i C leżących na działce 101401 1.0002.49 stwierdzono kod DR18 - Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Stwierdzono pozostałości po stawach rybnych bądź wyrobiska torfu. Teren porośnięty drzewami i krzewami oraz nieużytkowany rolniczo od co najmniej 4 lat. Powierzchnia zgłoszona we wniosku dla działek rolnych C i C1 wyniosła 0,25 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,00 ha. Stan działek rolnych C i C1 przedstawiono na zdjęciach zrobionych w czasie kontroli na miejscu w dniu 1 września 2021r. W treści decyzji umieszczono fotografie. Ze względu na stwierdzenie, że działka rolna C i C1 stanowi nieużytki, kontroli i pomiaru granic obszaru nie przeprowadzono. Ponadto stwierdzono obecność pozostałości po stawach rybnych bądź wyrobiska torfu nieużytkowane rolniczo od co najmniej 4 lat - teren porośnięty drzewami i krzakami.
Stan działek rolnych D i D1 przedstawiono na zdjęciach zrobionych w czasie kontroli na miejscu 1 września 2021 r. Grunt porośnięty drzewostanem dębu, wierzby kruchej, dzikiej jabłoni, brzozy, dzikiej gruszy, jak również krzewami czarnego bzu, czeremchy zwyczajnej, dzikiej jeżyny, wysokich niekoszonych traw, kwitnącej nawłoci pospolitej, licznych samosiejek młodych drzew.
W odniesieniu do działek rolnych E i E1 obejmujących działkę ewidencyjną 101401 1.0031.148 stwierdzono kod DR52 - stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania.
Powierzchnia zgłoszona we wniosku dla działek E i E1 obejmujących działkę ewidencyjną 101401 1.0031.148 wyniosła 0,46 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku kontroli wyniosła 0,44 ha. W przypadku działki E/E1 dokonano wyłączenia fragmentu wschodniej części działki.
Zdaniem organu ze względu na zadeklarowanie przez rolnika pola większego niż wykorzystywane, zasadne było wyłączenie z płatności wschodniego skraju działki rolnej E/E1 oraz zastosowanie względem tego miejsca kodu DR52 (stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania).
W odniesieniu do działek rolnych H i H1 powierzchnia zgłoszona we wniosku dla działek rolnych H i H1 wyniosła 0,58 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w toku kontroli - 0,50 ha. W odniesieniu do działki zastosowano kody DR52, DR53, DR50, DR13+.
W odniesieniu do działek rolnych I i I1 powierzchnia zgłoszona we wniosku dla działek I i I1 wyniosła 17,82 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w toku kontroli to 17,51 ha. Stwierdzono, iż obszar zagospodarowany jest większy niż stwierdzony we wniosku i znajduje się w środkowej części zachodniej granicy działki, w środkowej części północnej granicy działki – kody DR52, DR53.
Odnośnie działek J i J1 obejmujących działkę ewidencyjną 101401 1.005.1 powierzchnia zgłoszona we wniosku wyniosła 30,17 ha, a powierzchnia stwierdzona toku kontroli wyniosła 22,27 ha.
Organ odwoławczy stwierdził, że wyłączenia dokonane w toku kontroli na miejscu mają oparcie w zebranym materiale dowodowym przedstawionym wyżej. Strona w złożonych zastrzeżeniach do kontroli sama przyznała, że wskutek awarii traktora nie dokonała wykoszeń, przyznała też że nie dokonała usunięcia zadrzewień i zakrzaczeń, oraz pomyliła się w deklaracji działek. W odpowiedzi na zastrzeżenia Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR w Łodzi, po przeprowadzeniu analizy pokontrolnej również stwierdziło brak przesłanek do podważenia ustaleń z kontroli. "Działki rolne A/A1 (JPO/TUZ) (działka ewidencyjna nr 101401 _1.0002.49), B/B1 "(JPO/TUZ) (działka ewidencyjna nr 101401J.0002.49), C/C1 (JPO/TUZ) (działka ewidencyjna nr 101401 _1.0002.49), D/D1 (JPO/TUZ) (działka ewidencyjna nr 101401 _1.0002.49), J/J1 (działka ewidencyjna nr 101401 1.0005.1) zostały prawidłowo zlokalizowane i zmierzone podczas kontroli, zgodnie z faktycznym przebiegiem powierzchni użytkowanej rolniczo stwierdzonej podczas kontroli.
Organ wyjaśnił, że w odniesieniu do działek rolnych A/A1 (JPO/TUZ) oraz B/B1 (JPO/TUZ) wskazano, że z uwagi na stwierdzenie w granicach zadeklarowanej powierzchni działek rolnych obszarów niekwalifikujących się do przyznania płatności JPO/TUZ, dla których w toku czynności kontrolnych zastosowano kody pokontrolne DR52 oraz DR51, zasadnie i prawidłowo wyznaczono granice kwalifikującego się do przyznania zadeklarowanej płatności obszaru. Konsekwencją nieuwzględnienia w powierzchni zmierzonej działki rolnej A/A1 oraz B/B1 gruntów zadrzewionych, zakrzaczonych, porośniętych samosiejkami drzew, jak również terenów, dla których w trakcie trwania czynności kontrolnych na działkach inspektorzy potwierdzili brak przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych zapobiegających rozprzestrzenieniu się niepożądanej roślinności (kody DR52/DR51 - granica braku zabiegów została dokładnie udokumentowana fotograficznie) było zastosowanie, w odniesieniu do obu działek rolnych kodu pokontrolnego DR13+ sygnalizującego zawyżenie powierzchni zadeklarowanej działki rolnej przez producenta rolnego.
Odnosząc się do wyjaśnień strony organ wskazał, że prowadzenie działalności rolniczej na zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich działkach polega m.in. na obowiązkowym utrzymywaniu użytków rolnych w stanie nadającym się do uprawy lub wypasu bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykły sprzęt i metody rolnicze w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję Europejską, co w praktyce oznacza przeprowadzenie przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego zapobiegającego rozprzestrzenianiu się chwastów w terminie do 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek.
W świetle powyższych przepisów, w dniu kontroli działki rolnej A/A1 oraz B/B1 tj. odpowiednio 26 sierpnia 2021 r. oraz 1 września 2021 r. ww. działki powinny spełniać wspomniane kryteria, a prowadzona w granicach działki ewidencyjnej nr 49 uprawa na całej zadeklarowanej ich powierzchni winna odpowiadać przepisom określającym uprawy/gatunki roślinności podlegające płatności JPO/TUZ.
W odniesieniu do działki rolnej J/J1 stwierdzono, że z uwagi na stwierdzenie w granicach zadeklarowanej powierzchni działek rolnych obszarów niekwalifikujących się do przyznania płatności JPO/TUZ, dla których w toku czynności kontrolnych zastosowano kody pokontrolne DR52 oraz DR51, zasadnie i prawidłowo wyznaczono granice kwalifikującego się do przyznania zadeklarowanej płatności obszaru. Do obszaru powierzchni użytkowanej rolniczo działki rolnej nie zakwalifikowano terenu o charakterze wału przeciwpowodziowego zlokalizowanego wzdłuż południowo-wschodniej granicy działki rolnej, jak również terenu w południowo-zachodniej części działki, który w opinii inspektorów terenowych realizujących czynności kontrolne w gospodarstwie był w części terenem w trakcie przywracania do użytkowania rolniczego (pozostawione w gruncie pieńki drzew/krzewów, sterty gałęzi), jak również w części obszarem porośniętym drzewostanem brzozy, gruszy dzikiej, jabłoni dzikiej, krzewami czeremchy czarnej, czarnego bzu oraz jeżyny (stan ortofotomapy został potwierdzony przez zastany w dniu kontroli stan faktyczny na działce).
Powyższe ustalenia znajdują odzwierciedlenie w treści zastrzeżeń do wyników kontroli na miejscu, (...)
Działki rolne lub ich części w trakcie przywracania do użytkowania rolnego nie kwalifikują się, zgodnie Z obowiązującymi przepisami, do przyznania płatności bezpośrednich oraz płatności ONW, a tym samym grunty te nie powinny być deklarowane przez beneficjenta we wniosku obszarowym. Jednakże przywrócenie owych terenów, nakładem pracy rolniczej poprzez wykonanie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, nie dyskwalifikuje wspomnianych obszarów do przyznania odpowiednich płatności w kolejnych latach.
W odniesieniu do działek rolnych C/C1 oraz D/D1 (JPO/TUZ) stwierdzono, że w granicach deklaracji obu działek rolnych w dniu kontroli tj. 01-09-2021r. stwierdzono gruntu porośniętego drzewostanem dębu, wierzby kruchej, dzikiej jabłoni, brzozy, dzikiej gruszy, jak również krzewami czarnego bzu, czeremchy zwyczajnej, dzikiej jeżyny, wysokich niekoszonych traw, kwitnącej nawłoci pospolitej, licznych samosiejek młodych drzew, zasadnie i prawidłowo zastosowano kody pokontrolne DR18. Na całej działce stwierdzono zaniechanie działalności rolniczej określając czas zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na okres co najmniej 4 lat. Dodatkowo stwierdzono, że zadeklarowany do płatności teren stanowi obszar o charakterze wyrobiska potorfowego lub pozostałości po stawach rybnych, co znajdowało uzasadnienie w charakterze i strukturze terenu.
W informacji wyjaśniono, że powyższe zostało w sposób szczegółowy udokumentowane poprzez sporządzenie dokumentacji fotograficznej -wykonano kilkadziesiąt fotografii z różnych punktów obu działek, dokładnie i szczegółowo dokumentując stan faktyczny. Zgromadzona dokumentacja fotograficzna potwierdza dokonane ustalenia, stanowi załącznik do powstałego raportu z czynności kontrolnej, a nade wszystko stanowi dowód w sprawie.
Organ stwierdził, że dokonane ustalenia są prawidłowe, znajdują poparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Odnosząc się do kolejnej kwestii, którą jest konieczność posiadania tytułu prawnego do użytkowanych i deklarowanych do płatności działek o numerach 101401 1.0005.1 oraz 101401_1.0002.49, organ wyjaśnił, że argumentacja strony pozostaje bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Zdaniem strony nie ma takiego wymogu, nawet użytkowanie bezumowne w złej wierze daje podstawę do otrzymania płatności. Organ wyjaśnił, że dotychczasowe krajowe orzecznictwo podzielało taki punkt widzenia. Nie zmienia to faktu, że jest to tylko wykładnia przepisów, jedna z możliwych. Odrębne stanowisko w tej sprawie zajął Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Organ odwołał się do art. 24 rozporządzenia 1307/2013. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (szósta izba) wyrokiem C-216/19 Land Berlin z dnia 17.12.2020 r. dokonał wykładni art. 24 rozporządzenia 1307/2013.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem umowy przekazania gospodarstwa rolnego są nieruchomości położone w S. zawierające obszar 1 ha 65 arów 20 m. kw. składające się z działek nr 243 i 225, nieruchomości położone w S. zawierające obszar 50 arów 39 m. kw. składające się z działek nr 68, 5168/2 i 5167/2 a także nieruchomości położone we wsi W. gmina S. zawierające obszar 2 ha 3 ary składające się z działek nr 83, 97, 143 i nieruchomości położone w S. zawierające obszar 52 ary 8 m. kw. składające się z działki nr 7. Nie są to działki sporne deklarowane. Spadek po M.S. na podstawie testamentu notarialnego z dnia 13.09.2018 r. nabył w całości K.S. Organ wskazał ponownie na treść księgi wieczystej nr [...] i wyjaśnił, że pośród nieruchomości wymienionych w powyższej księdze wieczystej stanowiącej potwierdzenie tytułu prawnego K.S. oraz we wniosku o przyznanie pomocy nr 076730306-PLA-21-0001 ujęta jest jedynie działka nr 7 położona w m. W., gm. S., pow. [...], woj. [...]. Nie ma natomiast w księdze wieczystej nr [...] ujętych działek ewidencyjnych 101401 1.0005.1 oraz 101401_1.0002.49. Organ stwierdził, że skarżący w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr 101401 1.0005.1 oraz 1014011.0002.49 nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających tytuł prawny do tychże działek.
Z wypisów z rejestru gruntów pozyskanych przez BP ARiMR w S. w dniu 26.04.2022 r. dotyczących działek ewidencyjnych o numerach 101401 1.0005.1 oraz 101401_1.0002.49, również nie wynika aby strona posiadała tytuł prawny do deklarowanych gruntów. Ujawniono w nich, że właścicielem nieruchomości (udział 1/1) jest "Spółka przymusowa dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej O. w S.", wskazano również udziałowców w tej wspólnocie. Brak w nich zarówno strony jak i spadkodawcy M.S.
Zdaniem organu oceny tej nie zmienia orzeczenie zapadłe w sprawie sygn. akt II SA/Łd 169/21. Sąd w nieprawomocnym orzeczeniu stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia Prezydenta Miasta S. o utworzeniu spółki przymusowej dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej nr 312/2019 z 20.12.2019 r. W ocenie organu wyrok nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia ze względu na brak jego prawomocności - wyrok WSA nie wywołuje skutków do chwili uprawomocnienia, nadto ze względu na okoliczność, że spółka gruntowa nie jest właścicielem gruntów wspólnoty, lecz pełni w stosunku do nich wyłącznie zarząd.
Zdaniem organu strona tym samym nie była uprawniona do ubiegania się o płatności ONW dla następujących działek rolnych:
• działka rolna A, powierzchnia deklarowana 0,50 ha
• działka rolna AA, powierzchnia deklarowana 2,42 ha
• działka rolna B, powierzchnia deklarowana 0,90 ha
• działka rolna BB, powierzchnia deklarowana 2,53 ha
• działka rolna C, powierzchnia deklarowana 0,25 ha
• działka rolna D/, powierzchnia deklarowana 2,22 ha
• działka rolna H, powierzchnia deklarowana 0,58 ha
• działka rolna I, powierzchnia deklarowana 0,39 ha
• działka rolna II, powierzchnia deklarowana 17,43 ha
• działka rolna J, powierzchnia deklarowana 7,90 ha
• działka rolna JJ, powierzchnia deklarowana 22,27 ha
W zakresie płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefa I organ wskazał, że powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I wynosi 0,46 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia 1306/2013. Stawka płatności ONW do 1 ha określona w § 3 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia ONW i wynosi 179,00 zł za 1 ha na obszarze ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I. Po przeliczeniu przez stawkę płatności daje kwotę 82,34 zł.
Odnośnie płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefa II organ wyjaśnił, że we wniosku o przyznanie płatności ONW zadeklarowano do płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II powierzchnię 59,06 ha. Mając na uwadze powyższe, w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I wynosiła 13,83 ha.
Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II wynosi 1,67 ha obejmując działki ewidencyjne: 101401_1.0005.7 (pow. 0,52 ha, działki rolne F/Fl), 101401_1.0026.148 (pow. 1,04 ha, działki rolne E/El o pow. 0,46 ha i G/Gl o pow. 0,58 ha) i 101401_1.0026.149 (pow. 0,57 ha, działki rolne G/G2). Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia 1306/2013. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia 809/2004, uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu.
Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 728,14% czyli ponad 100%. Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosi 12,16 ha. Zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony. Mając na uwadze powyższe, po wyznaczeniu wartości przedeklarowania zgodnie z art. 19a ust. 1 stwierdzono, że zmniejszenie wyliczone jako 1,5-krotność stwierdzonej różnicy przekracza powierzchnię stwierdzoną do płatności wynosząc 18,24 ha. W związku z powyższym odmówiono płatności i nałożono karę administracyjną. Kwota kary administracyjnej została wyznaczona z uwzględnieniem stawki płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II, która w rozporządzeniu ONWPROW 2014-2020 została określona na 264 zł/ha. Wyliczona kwota kary administracyjnej wyniosła 3 651,12 zł.
Łączna wysokość sankcji nałożonej na stronę wynosi 3 986,65 zł.
Organ odwoławczy podzielił zatem ustalenia organu I instancji oraz stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
Mając na względzie śmierć członków rodziny, na którą powołuje się strona postępowania, organ wskazał, że w żaden sposób nie kwestionuje trudnej sytuacji, w jakiej z tego powodu skarżący się znalazł, jednakże przepisy obowiązującego prawa nie przewidują odstąpienia od nakładania sankcji w przypadku śmierci bliskiej osoby. Organy administracji mogą odstąpić od nakładania kar tylko w przypadkach wskazanych w przepisach. Organ odwołał się do treści art. 64 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013 oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013
Zdaniem organu wymieniony w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013 katalog zdarzeń mogących stanowić działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne ma charakter otwarty. Należy jednak zauważyć, że w zakres przepisu wchodzą przypadki dotyczące gospodarstwa oraz osoby prowadzącej gospodarstwo, nie zaś jej rodziny.
Dodatkowo, zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Strona nie zachowała terminu do powiadomienia, pierwsze powiadomienie nastąpiło w zastrzeżeniach do kontroli na miejscu w dniu 2021-10-20, daty zgonów to 12-08-2021, 02-10-2020, 20-08-2020.
Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zastosowania nie znajduje również art. 64 ust. 2 lit. b rozporządzenia 1306/2013. Wspomniany przepis wskazuje, że nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku, gdy niezgodność jest wynikiem "oczywistego błędu wniosku" nie zaś np. "oczywistej omyłki pisarskiej lub rachunkowej". O zakwalifikowaniu danego błędu jako błędu oczywistego decydować musi łatwość jego wykrycia. Przyjąć należy, iż błąd jest oczywisty, jeżeli ujawnia się go bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wyłącznie na podstawie weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być naprawiony w każdym czasie. W ocenie organu w rozpatrywanej spawie porównanie kolejnych części wniosku nie prowadzi do wykrycia sprzeczność, która powodowałaby, że wniosek jest niespójny, tak więc nie zachodzi tu przesłanka z art. 64 ust. 2 lit. b rozporządzenia 1306/2013.
W analizowanym stanie faktycznym nie zaistniały także przesłanki wymienione w art. 64 ust. 2 lit. c i d rozporządzenia 1306/2013. Organ podkreślił, że zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia gruntów stanowi podstawową dla wielkości pomocy finansowej i w ogóle dla możliwości udzielenia tej pomocy kwestię. Organ przyjął, że zadeklarowana powierzchnia gruntów do pomocy finansowej określa ciężar finansowy tej pomocy, więc wnioskujący o pomoc rolnik, wskazując powierzchnię do płatności, musi czynić to w pełni świadomie, bowiem tylko on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. W ocenie organu odwoławczego, strona ponosi wyłączną winę za nieprawidłową deklarację powierzchni użytkowanej rolniczo.
W ocenie organu odwoławczego nie zaistniały również przesłanki z art. 64 ust. 2 lit. e rozporządzenia 1306/2013. Stwierdzona niezgodność nie jest nieznaczna i przekracza wartość 3% lub 2 ha, o których mowa w art. 19a ust. 1 rozporządzenia 640/2014. Stwierdzona różnica między powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną stanowi 728,14% powierzchni stwierdzonej.
Odnosząc się do art. 64 ust. 2 lit. f rozporządzenia 1306/2013 organ wyjaśnił, że wyjątki od stosowania kar administracyjnych zostały określone w art. 15 rozporządzenia 640/2014. Strona, aż do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie poinformowała pisemnie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. o nieprawidłowościach zawartych we wniosku.
W skardze K.S. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi łub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014-2020 poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji niezastosowanie w wyniku przyjęcia, że brak tytułu prawnego do zadeklarowanych działek uniemożliwia przyznanie płatności, w sytuacji gdy prawidłowa wykładania ww. przepisu prowadzi do wniosku, że w zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego władania (posiadania) i użytkowania (uprawy) deklarowanych działek, nie zaś sam tytuł prawny do gruntów;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez lakoniczne i wybiórcze przytoczenie przepisów prawa bez wyraźnego wyjaśnienia ich wpływu na sposób załatwienia sprawy i powiązania z ustalonymi w sprawie okolicznościami faktycznymi przez co decyzja jest niezrozumiała i nie pogłębia zaufania do organów państwa;
b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku oparcia rozstrzygnięcia bez wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, które ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co mogłoby w istocie wpłynąć na zmianę dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i prawnych, a tym samym na zmianę treści decyzji;
c) art. 7, art. 8 oraz art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia, w szczególności wpływu rzekomych uchybień w użytkowaniu zadeklarowanych działek rolnych na zmniejszenie płatności i nałożenie sankcji;
d) art. 15 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu I instancji, która została wydana z rażącym przekroczeniem przepisów postępowania dowodowego i w ten sposób naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania w wyniku utrącenia stronie prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz do rozpatrzenia wszystkich argumentów i zarzutów.
Skarżący wskazał, że organ nie przywołuje konkretnych norm prawnych i dowolnie przeskakuje z zagadnienia na zagadnienie. Przeszedł od kontroli krzyżowej, przez brak tytułu prawnego, na sankcjach skończywszy. Zdaniem strony trudno jednak znaleźć logikę w tym wszystkim, zwłaszcza, że w rozpoznawanej sprawie nie było nigdy kontroli krzyżowej, formalny właściciel gruntu, czyli wspólnota gruntowa O. w S., nie występowała w roku 2021 o przyznanie dopłat. Zresztą nikt w tamtym roku, poza skarżącym, nie występował o płatności do tych gruntów. Skarżący od samego początku przyznaje, że nie jest formalnym właścicielem działek ewidencyjnych o nr 101401 1.0005.1 oraz 101401 1.0002.49, lecz uprawia je bezumownie. Dlatego miał prawo składać wniosek o dopłaty do tych gruntów. Brak tytułu prawnego nie mógł powodować całkowitego wyłączenia działek z płatności, tak jakby nastąpiło przedeklarowanie.
Zdaniem strony posiadanie ściśle wiązać się musi z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Ustawodawca ustalając dopłaty bezpośrednie do gruntów miał na względzie wprowadzenie dodatkowych środków pieniężnych, które wyrównywałyby stopniowo szanse gospodarstw wiejskich.
Zdaniem skarżącego Dyrektor powiela te same błędy, których dopuścił się Kierownik BP i na które zwracał uwagę skarżący w odwołaniu. Pomimo dołączenia kolorowych zdjęć, znacznego zwiększenia objętości uzasadnienia decyzji i przywołania treści raportów kontrolnych, nadal mamy lakoniczny wywód na temat podstaw odmowy płatności i naliczenia kary administracyjnej. Ustalenia faktyczne nie korespondują z przepisami. Podpisy pod kolorowymi zdjęciami i podanymi powierzchniami obszarów wyłączonych oraz kwalifikujących się do płatności trudno ująć w jakieś ramy obliczeń końcowych. Trudno stwierdzić, ile wynosi powierzchnia przyjęta do płatności, a jaki obszar został wykluczony? Dyrektor opisuje stan konkretnych działek, jaki został im przypisany kod DR, jednak nie idzie za tym żadna informacja na temat obszaru. Tytułem przykładu można wskazać działki I i I1, gdzie powierzchnia zgłoszona we wniosku wynosiła 17,82 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w toku kontroli 17,51 ha i nie
wiadomo, dlaczego organ w całości tę działkę wykluczył, czy wliczył ją w choćby małej
części do końcowych obliczeń jako działka kwalifikująca się do płatności. Podobnie w przypadku działek J i J1 itd. Ponadto nie sposób w żadnych fragmencie uzasadnienia decyzji znaleźć, ile na odmowę przyznania płatności i na wysokość kary administracyjnej wpłynął brak tytułu prawnego do wnioskowanego gruntu, a ile stwierdzone nieprawidłowości podczas kontroli na miejscu? To nie rolą strony jest domyślać się i prowadzić własne wyliczenia, tylko jest to zadanie organu administracji publicznej, tym bardziej, że kwota płatności, których skarżący nie otrzyma jest bardzo wysoka. Powyższe uwagi odnoszą się nie tylko do ustaleń organu w zakresie jednolitej płatności obszarowej, ale i płatności dodatkowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z 18 listopada 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2021 r. Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie doszło bowiem do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego oraz mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego.
Wobec oparcia skargi na zarzutach, dotyczących naruszenia prawa procesowego, jak i prawa materialnego, w pierwszej kolejności należało skontrolować zaskarżoną decyzję według normatywnego wzorca postępowania organów administracji publicznej, a to z tego względu, że dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie, prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na ocenę prawidłowości zastosowania normy materialnoprawnej. Oceniając tę decyzje wedle normatywnego wzorca, a więc nie tylko pod kątem sformułowanych w skardze zarzutów, ale i stosownie do art. 134 p.p.s.a. także mając na uwadze całokształt reguł procesowych, jednakże w granicach zakreślonych przedmiotem objętej skargą sprawy administracyjnej, sąd uważa, że organy obu instancji dochowały wymogów procesowych, pozwalających na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a w dalszej kolejności jego ocenę.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu między skarżącym a organami są dwie zasadnicze okoliczności faktyczne, a mianowicie wielkość kwalifikowanej powierzchni gruntów, co z kolei pozostaje w ścisłej korelacji z prowadzeniem lub nieprowadzeniem działalności rolniczej na zadeklarowanych we wniosku działkach oraz kwestia posiadania tytułu prawnego do działek.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest odmowa przyznania skarżącemu płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa nizinna II i nałożenie sankcji oraz przyznanie płatności ONW na rok 2021 r. w wysokości 82,34 zł. Organy administracji uznały bowiem, że powierzchnia stwierdzona do płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II wynosi 1,67 ha, podczas gdy skarżący ubiegał się o przyznanie płatności do powierzchni 59,06 ha. Uzasadniało to, zdaniem organów, odmowę przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa nizinna II i nałożenie sankcji na podstawie art. 19a ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 640/2014.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Z treści powołanej regulacji wynika, że organy administracji publicznej realizując zasadę praworządności, mimo braku związania zakresem wniosku strony, mają obowiązek precyzyjnie ustalić zakres tego żądania, a stwierdzając rozbieżność wniosku z danymi posiadanymi przez organ, obowiązane są przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i o jego wynikach poinformować składającego wniosek z uwzględnieniem przy załatwianiu spraw słusznego interesu obywateli.
W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013"; 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność. Stosownie do
§ 2 ust. 2 rozporządzenia ONW płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych: 1) na których jest: a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013 o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną"; b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013; 2) położonych na obszarach ONW. Zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. poz. 219), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", wynoszącej nie więcej niż 300 ha. Przesłanką przyznania płatności ONW, w świetle brzmienia § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW, jest niewątpliwie posiadanie działki rolnej w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Zgodnie z ugruntowaną już linią orzeczniczą wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 poz. 48 ze zm.). Stosownie do art. 18 ust. ww. rozporządzenia bez uszczerbku dla kar administracyjnych zgodnie z art. 19, w przypadku wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw. W myśl art. 19a ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014 Jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar.
Z wymienionych przepisów wynika, że płatność ONW przysługuje do działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust.1 c.) rozporządzenia nr 1307/2013. Z kolei działalność rolnicza to między innymi produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych w tym zbiory, dojenie, hodowla zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, utrzymywanie użytków rolnych w stanie dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy itp. Innymi słowy płatność ONW przysługuje wyłącznie do tych działek rolnych na których prowadzona jest działalność rolnicza.
Jednocześnie mając na uwadze powyższe regulacje zauważyć należy, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.
W rozpoznawanej sprawie podstawę ustaleń faktycznych, w zakresie użytkowanej rolniczo powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku do płatności, stanowiła kontrola przeprowadzona w gospodarstwie rolnym strony przez inspektorów terenowych, obejmująca weryfikację kwalifikowalności powierzchni działek zgłoszonych do płatności na rok 2021. W wyniku kontroli stwierdzono rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną na miejscu. W aktach administracyjnych znajduje się raport z kwalifikowalności powierzchni nr 9005-00000039823/21. Z niepodważonych przez skarżącego ustaleń raportu wynika, że w zakresie działki nr 1 (woj. [...], powiat [...], gmina [...]-miasto, obręb [...]) i działki nr 49 (woj. [...], powiat [...], gmina [...]-miasto, obręb [...]) powierzchnia tych działek została przez organ wykluczona z powodu braku tytułu prawnego: działka nr 1 – 40,28 ha, działka nr 49- 4,95 ha. W toku czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości dotyczące działki nr 1– wykluczono 8,29 ha z zastosowaniem kar administracyjnych oraz działka nr 49 – wykluczono 3,87 h z zastosowaniem kar administracyjnych. Zastosowano kody wykluczenia wskazujące m.in., że na powierzchni działki zaniechano prowadzenia działalności rolniczej, zadeklarowano większą powierzchnię niż stwierdzona, powiększenie albo zmniejszenie zasięgu pola. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II wyniosła 12,16 ha. Procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 100%. W zakresie płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I przyznano kwotę 82,34 zł zgodnie z zadeklarowaną powierzchnią 0,46 ha.
W ocenie Sądu ww. raport z kwalifikowalności powierzchni stanowi wiarygodne źródło dowodowe. Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i skardze nie zakwestionował skutecznie ustaleń inspektorów terenowych
Nieuzasadnione są zatem zarzuty skargi naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i dowolną ocenę materiału dowodowego (opisane w punktach 2a-d skargi). W niniejszej sprawie została przeprowadzona kontrola na miejscu gospodarstwa rolnego skarżącego przez pracowników ARiMR, dysponujących odpowiednimi upoważnieniami. Wyniki czynności kontrolnych zawarte w raporcie wraz z mapami, szkicami oraz zdjęciami przedstawiającymi gospodarstwo rolne skarżącego mają zasadnicze znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, gdyż wpłynęły na odmowę przyznania skarżącej płatności. W treści raportu wskazane zostały działki objęte wizytacją, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Zdaniem sądu sposób przeprowadzenia czynności oraz jej wyniki nie budzą zastrzeżeń. W raporcie z czynności kontrolnych opisano nie tylko wynik tych czynności, ale także dołączono dokumentację fotograficzną na płycie CD, która w powiązaniu ze szkicami, na których zostały naniesione kierunki wykonywanych zdjęć, pozwala zrekonstruować rzeczywisty stan upraw na zadeklarowanych przez skarżącego działkach rolnych. Dokonując porównania tak sporządzonej dokumentacji z przeprowadzonej kontroli i map z wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności oraz z załączonym do wniosku materiałem graficznym, stwierdzić należy, że ustalenia organu w tym zakresie odpowiadają stanowi rzeczywistemu i brak jest podstaw do zakwestionowania dokonanej przez organ w tym zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał poszczególne działki rolne i dokładnie opisał stwierdzone nieprawidłowości. Organ wyjaśnił przyczyny zmniejszenia powierzchni, wskazując na popełnione przy określeniu powierzchni błędy oraz właściwe mapy i szkice, odpowiednie dla przedmiotowych działek. Organ wskazał, odrębnie dla każdej działki rolnej, które powierzchnie kwestionuje i z jakiego powodu nie kwalifikują się one do płatności. Analiza tej dokumentacji jednoznacznie na to wskazuje. Nie nasuwają wątpliwości również poczynione w związku z powyższymi błędami ustalenia, co do powierzchni kwalifikowanej do płatności. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący przedstawił poczynione w tym zakresie ustalenia, wskazał w oparciu, o który zgromadzony w sprawie materiał dowodowy je poczynił oraz przedstawił okoliczności stanowiące podstawę odmowy przyjęcia za wiarygodne przedstawione przez skarżącego w tym zakresie twierdzenia przeciwne. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada w tej części wymogom wskazanym przez art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem sądu ustalenia te stanowiły, wobec stwierdzonych nieprawidłowości, uzasadniona podstawę odmowy płatności kwoty objętej wnioskiem.
W dalszej kolejności należy podkreślić, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. Ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (zwanej dalej ustawą) obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Ponadto w wymienionej ustawie ograniczono stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ administracji ma obowiązek, m.in. zapewnić stronom, ale na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielić stronom, również na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania (art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy).
Należy również zauważyć, że omawiana ustawa nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Przywołane regulacje skutkują konkretnymi konsekwencjami w zakresie odnoszącym się do ram i konstrukcji postępowania wyjaśniającego w sprawach o przyznanie płatności. Jest to bowiem szczególne, uproszczone postępowanie administracyjne, w którym, jak wynika z przywołanych przepisów, organ administracji, w zakresie odnoszącym się do ustaleń stanu faktycznego sprawy, proceduje na podstawie materiału dowodowego wskazanego we wniosku, a także na podstawie dowodów i innych dokumentów wskazanych i dołączonych przez wnioskodawcę. To na nim bowiem spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że organ administracji zasadniczo zwolniony jest z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy do płatności (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r., II GSK 344/11, wyrok NSA z 26 czerwca 2012 r., II GSK 810/11). Zatem w niniejszej sprawie ciężar udowodnienia faktów, na które się powołuje skarżący spoczywał na nim. Ocena, czy stwierdzona protokołem - po przeprowadzeniu kontroli na miejscu - nieprawidłowość faktycznie miała miejsce nie wymaga przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego. Brak też jakichkolwiek podstaw ku temu, by organy były uprawnione czy wręcz zobligowane do czynienia ustaleń na temat kwalifikacji kontrolujących (por. wyrok NSA z 29 maja 2014 r., II GSK 458/13, wyrok NSA z 12 października 2011 r., II GSK 1019/10, wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07). Ponadto w judykaturze zwraca się uwagę na szczególne znaczenie dowodowe raportu z czynności kontrolnych w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności. O wadze tego dokumentu świadczy fakt, że czynności te mogą przeprowadzać tylko określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania czynności kontrolnych przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07, wyrok WSA w Warszawie z 5 stycznia 2012 r., VIII SA/Wa 929/11). Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Inicjatywa dowodowa jednak w tym zakresie spoczywa na stronie (por. wyrok WSA w Lublinie z 29 lutego 2012 r., III SA/Lu 765/11).
Obowiązek określenia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru w odniesieniu do każdej działki referencyjnej do celów systemów wsparcia, obciąża państwa członkowskie. Zgodnie bowiem z art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. Niezależnie od akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą nadal korzystać z takich technik, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000 w przypadku gdy zostały one nabyte na podstawie umów długoterminowych zatwierdzonych przed listopadem 2012 r. Należy również wskazać na treść art. 5 ust. 1 i 2 pkt a Rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z brzmieniem którego system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie. Państwa członkowskie dopilnowują ponadto, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013.
System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS), o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 ustanowiony jest w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego, które muszą być przez Polskę stosowane. System LPIS ma na celu jednoznaczną w skali kraju identyfikację deklarowanej działki rolnej i jej położenia, w oparciu o który to system przeprowadzana jest kontrola prawidłowości zadeklarowanej powierzchni łącznie z oceną i kontrolą uprawnienia do dopłat w odniesieniu do danego schematu pomocowego oraz kontrola jednokrotnej deklaracji dla poszczególnych działek rolnych lub ich części przez jednoznacznie określonych, potencjalnych beneficjentów. System LPIS obejmuje swoim zasięgiem niemal wszystkie podstawowe moduły Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK oraz IACS+), a więc ewidencję producentów, ewidencję gospodarstw rolnych, ewidencję wniosków o przyznanie płatności. Zintegrowany system kontroli opiera się na bazie danych działek referencyjnych - działek odniesienia, którymi w przypadku systemu polskiego są przetworzone na potrzeby dopłat powierzchniowych dane z ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Maksymalną powierzchnię referencyjną (PEG), określoną w systemie LPIS dla danej działki referencyjnej, stanowią grunty rolne spełniające kryteria do przyznania dopłat. Zatem kontrole administracyjne prowadzone są tylko w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS oraz załączniki graficzne, na których rolnik zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej.
Ustalenie maksymalnej powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (PEG) następuje w trakcie prowadzonej kontroli administracyjnej na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego przez pracownika biura powiatowego na aktualnym obrazie ortofotomapy. Powierzchnie PEG stanowią różnicę pomiędzy powierzchnią całkowitą działki referencyjnej - tzn. działki ewidencyjnej, a powierzchnią obszarów nieuprawnionych do płatności (np. lasy, wody, drogi, siedliska itp.), których granice są określone na podstawie ortofotomapy. Powierzchnie użytków rolnych określone w systemie EGiB czy wskazane w treści Księgi Wieczystej nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej. Dane zawarte w ewidencji gruntów i rejestrze gruntów mają jedynie charakter pomocniczy, a ich celem jest określenie położenia działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz ich ilości na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Nie można przy tym utożsamiać pojęcia działki ewidencyjnej z pojęciem działki rolnej, powierzchnia działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i powierzchnia działek rolnych znajdujących się na tych działkach ewidencyjnych nie oznacza tego samego.
Sąd nie podzielił wątpliwości skarżącego dotyczących działki I i I1. Z treści decyzji organu I instancji (str. 6) wynika bowiem wprost, że stwierdzono powierzchnię nieużytkowaną rolniczo 0,31 ha oraz stwierdzono kody DR13+, DR 52 i DR 53. Stąd powierzchnia zadeklarowana wyniosła 17,82 ha, a stwierdzona 17,51 ha (k. 19 decyzji organu II instancji). Podobnie w zakresie działek J i J1 stwierdzono powierzchnię nieużytkowaną rolniczo 7,90 ha (kody DR13+, DR51, DR52, DR53), zatem prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji powierzchnię zadeklarowaną jako 30,17 ha, a stwierdzoną -22,27 ha.
W ocenie sądu nie ma zatem podstaw do podważenia, tak jak tego oczekuje skarżący, treści merytorycznej protokołu, w szczególności w zakresie dokonanych pomiarów działek i ustalenia wielkości powierzchni kwalifikowanej do pomocy, czy kwestionowania metody dokonywania pomiarów. Kwalifikowalność działek rolnych do pomocy sprawdza się za pomocą wszelkich odpowiednich środków. W tym celu w uzasadnionych przypadkach wymaga się dodatkowych dowodów. Jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, kontrole na miejscu mogą być realizowane metodą inspekcji terenowej lub metodą FOTO (art. 40 Rozporządzenia nr 809/2014). Ustawodawca pozostawia państwom członkowskim dowolność stosowania metod pomiaru powierzchni, pod tym jednak warunkiem, że zastosowana metoda gwarantuje dokładność pomiaru co najmniej na poziomie określonym przez unijne normy techniczne. W tym zakresie ustawodawca unijny, jak i krajowy w art. 75 § 1 k.p.a., wprowadza otwarty i szeroki katalog środków dowodowych – metod pomiaru powierzchni, spełniających przynajmniej minimalne standardy dokładności pomiaru. Wybór metody pomiaru wobec tego pozostawiony jest swobodzie podmiotu dokonującego pomiaru. Bez wątpienia o wyborze metody będą decydować w znacznym stopniu również uwarunkowania i ukształtowanie terenu, wielkość i kształt działek.
W niniejszej sprawie organy przeprowadziły kontrolę na miejscu wizytując zadeklarowane działki (oceniając wizualnie) i dokonując oceny stanu zadeklarowanych upraw, a poczynione ustalenia udokumentowały stosownymi zapisami do protokołu z kontroli i załączonym do protokołu szkicem graficznym działek, wykonanymi zdjęciami fotograficznymi poszczególnych działek (zawierającymi opis poszczególnych działek oraz kierunek wykonywania zdjęć).
Powyższe rozważania dowodzą zatem, że organy przeprowadziły wszechstronne i kompletne postępowanie dowodowe i wyjaśniające na okoliczność powierzchni kwalifikowanej, stanu zadeklarowanej uprawy oraz przestrzegania w gospodarstwie skarżącej minimalnych wymogów, tj. postępowanie spełniające wymogi kodeksu postępowania administracyjnego oraz uwzględniające reguły postępowania określone w rozporządzeniach UE oraz ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, a zakres tego postępowania jest prawidłowy. W sprawie organy przeprowadziły wszelkie niezbędne i konieczne dowody dla ustalenia istotnych okoliczności faktycznych (dowody dopuszczone w art. 75 k.p.a.). Skoro więc skarżący nie zaoferował żadnych dowodów potwierdzających prawdziwość zgłaszanych przez niego twierdzeń, zaś sąd z urzędu nie stwierdził istotnej wadliwości czynności organów, to brak podstaw, aby odmówić wiarygodności ustaleniom organów.
Także dokonana przez organy ocena zgromadzonych dowodów jest prawidłowa, gdyż jest ona spójna, logiczna, zgodna z doświadczeniem życiowym, każdy dowód w sprawie został oceniony przez organy w korelacji z pozostałymi. Ich łączna ocena umożliwiła organom stworzenie spójnego i kompleksowego obrazu stanu faktycznego sprawy. Ocena ta została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w tym dokumentu urzędowego, jakim jest protokół z czynności kontrolnych. Organ nie pominął w sprawie żadnego istotnego w świetle przesłanek przyznania spornej płatności i zastosowania sankcji dowodu, tj. dowodu o prawotwórczym charakterze.
Należy zauważyć, że organ odwoławczy omówił stwierdzone w toku czynności kontrolnych nieprawidłowości w odniesieniu do każdej z zadeklarowanych działek odrębnie i ich wpływ na spełnienie warunków przyznania pomocy i wymiaru sankcji. W odniesieniu do każdej działki wskazał jej obszar, na którym stwierdzono nieprawidłowości oraz ich konsekwencje. Wskazał również za pomocą danych liczbowych i wyliczeń matematycznych sposób obliczenia powierzchni kwalifikowanej, kwot pomniejszeń i wysokość sankcji, jak i szczegółowe zasady ich stosowania.
Ubocznie natomiast Sąd podkreśla, że skarżący nie przedstawił dokumentów, z których wynikałoby, że posiada tytuł prawny do wskazywanych powyżej działek nr 1 i nr 5. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że na dzień 31 maja 2021 r. skarżący nie posiadał tytułu prawnego do ww. działek, do których wnioskował o płatność. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje posiadane grunty rolne. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA sygn. II GSK 228/07). Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw). Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (por. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007r., II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11).
Organ w wydanych rozstrzygnięciach dodatkowo powoływał się na wyrok TSUE z 17 grudnia 2020 r., C-216/19, WQ przeciwko Landowi Berlin, (Dz. U.UE.C.2021/53/4), wskazując na następującą tezę: "Artykuł 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są 'w dyspozycji' jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu." Sąd stoi na stanowisku, że rozstrzygnięcie TSUE, pomimo że dotyczy oceny innego stanu faktycznego ma w niniejszej sprawie charakter pomocniczy, a przytaczana teza ma charakter uniwersalny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności, spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, to nie otrzyma on płatności, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów.
Sąd podzielił stanowisko organów, że przedmiotem umowy przekazania gospodarstwa rolnego nie są działki sporne deklarowane. Spadek po M.S. na podstawie testamentu notarialnego z 13 września 2018 r. nabył w całości K.S. Spośród nieruchomości ujawnionych w księdze nr [...] oraz we wniosku o przyznanie pomocy ujęta jest jedynie działka nr 7 położona w m. W., gm. S., pow. [...], woj. [...] . W księdze tej nie ma działek ewidencyjnych 101401 1.0005.1 oraz 101401_1.0002.49. Sąd uznał zatem za zasadne stanowisko organu, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających tytuł prawny do ww. działek. Załączone do akt wypisy z rejestru gruntów również tej okoliczności nie potwierdzają. Ujawniono w nich, że właścicielem nieruchomości (udział 1/1) jest Spółka przymusowa dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej O. w S. Na ocenę tę nie wpływa również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 grudnia 2021 r. sygn. II SA/Łd 169/21. Sąd stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta Miasta S. o utworzeniu spółki przymusowej dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej nr 312/2019 z 20 grudnia 2019 r. Wyrok w żaden sposób nie potwierdza prawa własności skarżącego działek nr 1 i 49. Wyrok jest nieprawomocny, 13 maja 2022 r. akta wraz ze skargą kasacyjną przekazano do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Sąd nie stwierdził również naruszenia prawa materialnego, tj. § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW, które miało wpływ na wynik sprawy. W związku ze stwierdzeniem w toku czynności kontrolnych naruszeń warunków przyznania płatności organy prawidłowo odmówiły płatności i nałożyły sankcje z tytułu stwierdzonych naruszeń.
Sąd nie podzielił także stanowiska skarżącego, że z treści decyzji nie wynika, czy podstawą odmowy przyznania wnioskowanych płatności jest przedeklarowanie powierzchni czy też brak tytułu prawnego do działek. Jak już powyżej wyjaśniono, ustalając powierzchnię działek kwalifikujących się do płatności organ oparł się na raporcie z kontroli nr 9005-00000039823/21. Kontrola dotyczyła działek o powierzchni 59,52 ha i na tej podstawie organy dokonały wyłączeń powierzchni działek ze względu na stwierdzone nieprawidłowości (kody DR). Natomiast kwestia tytułu prawnego do działek nr 1 i 49 stanowiła kwestię dodatkową, bowiem na tle przepisu art. 24 rozporządzenia 1307/2013 i orzeczenia TSUE sąd rozważał, czy działki są użytkowane bezumownie.
Sąd uznał za zasadne stanowisko organu co do braku zastosowania w sprawie art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Podkreślić trzeba, że katalog zdarzeń mogących być uznanych za działanie siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności jest otwarty, lecz dotyczyć musi wnioskodawcy, nie członków jego rodziny. Rozważania organu co do zastosowania poszczególnych przypadków z treści lit. b-f w sprawie skarżącego zasługują na aprobatę. Nie było zatem podstaw do odstąpienia od zastosowania nałożonych sankcji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy COVID-19. Przeprowadzenie rozprawy zdalnej w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe z uwagi na brak możliwości technicznych uczestnictwa stron w rozprawie zdalnej, więc sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
d.cz.