III SA/Wr 630/06

III SA/Wr 630/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jerzy Strzebińczyk /przewodniczący/
Józef Kremis
Maciej Guziński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Celne prawo
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1  art. 29
Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
Dz.U.UE.L 1972 nr 300 poz 191  art. 2
Umowa zawarta pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant Katarzyna Dziok po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r., sprawy ze skargi D. A. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 22 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz określenia prawidłowej kwoty podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 18 czerwca 2005 r. strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na terytorium Wspólnoty, na podstawie JDA SAD Nr [...], sprowadzony ze Szwajcarii używany samochód osobowy marki "Chrysler", typ "Voyager 2,4 L", wyprodukowany w roku 1996, Nr [...], o pojemności silnika 2429 cm3. Do zgłoszenia celnego dołączono między innymi rachunek z dnia 16 czerwca 2005 r. opiewający na kwotę 300,00 CHF, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu oraz oświadczenie o poniesionych kosztach transportu.
Zgłoszenie to stało się przedmiotem weryfikującego postępowania celnego i podatkowego, wszczętego przez Naczelnika Urzędu Celnego w L. Przyczyną wszczęcia tego postępowania było uzyskanie – za pośrednictwem Departamentu Kontroli Celno-Akcyzowej Ministerstwa Finansów – raportu szwajcarskiej administracji celnej Nr [...] z dnia 28 września 2005 r. Raport informował o wynikach śledztwa przeprowadzonego przez Okręgową Dyrekcję Celną II, Sekcję Śledczą w Z., w rezultacie którego ustalono, że wystawca rachunku (firma A, z siedzibą w S.) nie widnieje w rejestrze handlowym ani w innych zestawieniach, a jej istnienia nie potwierdzają także pracujący w branży samochodowej w tej miejscowości.
W związku powyższym powstały wątpliwości co do wartości celnej towaru. Pismem z dnia 7 marca 2006 r. organ celny pierwszej instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w sprawie, w tym wskazania uszkodzeń, jakie posiadał pojazd oraz udokumentowania poniesionych kosztów naprawy. Ponadto organ pierwszej instancji powołał biegłego do wykonania opinii w zakresie wartości pojazdu identycznego lub podobnego jak importowany, ale wyprodukowany poza terytorium Wspólnoty. Wartość rynkowa przedmiotowego pojazdu ustalona została w ocenie technicznej powołanego rzeczoznawcy Nr [...] z dnia 15 maja 2006 r.
Uwzględniając wyniki przeprowadzonego postępowaniu wyjaśniającego, Naczelnik Urzędu Celnego w L. wydał w dniu 20 lipca 2006 r. decyzję Nr [...], w której określił prawidłowe kwoty: długu celnego i podatków (akcyzowego oraz podatku od towarów i usług z tytułu importu).
D. A. J. (z d. K.) złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła:
- uchybienia w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego, wyrażające się w braku ustalenia przez Naczelnika Urzędu Celnego, czy w dniu 16 czerwca 2005 roku istniała firma A i w efekcie błędne ustalenie, że rachunek zakupu samochodu jest nierzetelny, ponieważ został wystawiony przez fikcyjną firmę;
- błędną ocenę wartości samochodu sprowadzonego do Polski, opartą na nierzetelnej opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej, który nie dokonał nawet oględzin pojazdu, a także nie uwzględnił w swojej opinii wszystkich usterek i uszkodzeń pojazdu, które wskazała w korespondencji z Naczelnikiem Urzędu Celnego.
Pierwszoinstancyjne orzeczenie utrzymał w mocy Dyrektor Izby Celnej we W., decyzją opisaną w osnowie niniejszego wyroku, wydaną po rozpatrzeniu odwołania strony.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał przede wszystkim art. 181a rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego Kodeksu Celnego (rozporządzenie Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r.), ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/ 92 – Dz. Urz. WE L 253), na podstawie którego organy celne uzyskały uprawnienie do odstąpienia od ustalenia wartości celnej z zastosowaniem wartości transakcyjnej, w wypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana przez zainteresowanego wartość celna stanowi całkowitą sumę zapłaconą lub należną, określoną w artykule 29 Kodeksu.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej, wątpliwości, o których mowa w tym przepisie, były w niniejszej sprawie uzasadnione jak najbardziej uzasadnione, w świetle raportu szwajcarskiej administracji celnej. Jest bowiem oczywiste, że nieistniejąca firma nie mogła wystawić dokumentu handlowego (wraz z deklaracją o pochodzeniu towaru) potwierdzającego sprzedaż pojazdu. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, iż przed wydaniem zakwestionowanej decyzji Naczelnik UC w L. spełnił wszystkie wymagania określone w art. 181a ust. 2 rozporządzenia. Wątpliwości nie zostały jednak usunięte w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, wymaganego tym przepisem.
Skoro konieczne stało się prawidłowe ustalenie wartości celnej, należało wybrać w tym celu metodę adekwatną do przedmiotu wyceny, spośród wszystkich sposobów wyliczania wartości celnej, ujętych sekwencyjnie w przepisach Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Dyrektor Izby Celnej wywiódł, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował w sprawie ostatnią z tych metod, tzw. metodę "ostatniej szansy", szczegółowo przy tym uzasadniając dlaczego wszystkie poprzedzające sposoby (metody) ustalania wartości celnej (ujęte zwłaszcza w art. 30 ust. 2 lit. a, b, c i d Wspólnotowego Kodeksu Celnego, skoro weryfikacji podlegała właśnie cena transakcyjna), muszą być wyeliminowane, jako nienadające się do ustalania wartości celnej tak specyficznego towaru, jakim jest pojazd samochodowy. Organ odwoławczy podzielił w tym zakresie stanowisko Naczelnika UC, podnosząc, iż znajduje ono pełne oparcie w opracowaniu – w formie Studium 1.1. – dokonanym przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WTO (Dyrektor Izby Celnej przytoczył stanowisko Komitetu w uzasadnieniu swojej decyzji).
Dlatego też wartość celna przedmiotowego pojazdu ustalona została na podstawie art. 31 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, tzn. na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:
• Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.;
• art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r.;
• przepisów Działu II Rozdziału III WKC.
Organ wyjaśnił, że za podstawę wyliczenia przyjęto wartość wskazaną w ocenie technicznej Nr [...], sporządzone przez biegłego rzeczoznawcę w dniu 15 maja 2006 r. (12.100,00 PLN brutto). Opinia biegłego stanowi rzetelny dowód w sprawie i spełnia pewne kryteria, które czynią z niej wiarygodny dowód, a mianowicie: zawiera dokładny opis pojazdu, dane identyfikacyjne, wyposażenie, stan techniczny, wskazanie źródeł informacji. Rzeczoznawca określił także wysokość współczynników korekty uszkodzeń. Łączny spadek wartości bazowej wyniósł – według biegłego – 22,7 %, na co składały się: ocena uszkodzeń (konieczność wykonania naprawy blacharsko-lakierniczej części nadwozia i wyposażenia, ceny części i koszt remontu), korekta ze względu na liczbę właścicieli, import prywatny, stan utrzymania i dbałości o pojazd, szczególny charakter eksploatacji. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, wartość pojazdu ustalona została więc w sposób obiektywny. Organ odwoławczy uznał też za prawidłowe – w świetle wskazań zawartych w Studium 1.1. – pomniejszenie przez Naczelnika UC wartości wyjściowej wskazanej w opinii rzeczoznawcy o: 22 % podatku VAT, 39,1 % podatku akcyzowego i 10 % stawkę celną.
W konsekwencji, sam mechanizm ustalania wartości celnej metodą ostatniej szansy organ drugiej instancji uznał za prawidłowy i zaaprobował, podnosząc dodatkowo, że metodzie tej przypisać należy charakter swoistego szacowania, a wyliczenia wartości celnej powinno zbliżać się możliwie najbardziej do rzeczywistości, co też uczyniono w przedmiotowej sprawie.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej, organ pierwszej instancji określił także prawidłowo kwotę należnych podatków, właściwie stosując przepisy: ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) oraz ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.).
Uwzględniając cytowane w uzasadnieniu swojej decyzji przepisy: art. 29-33 Wspólnotowego Kodeksu Celnego i art. 181a rozporządzenia wykonawczego Komisji (EWG) do tegoż Kodeksu, Dyrektor Izby Celnej uznał za niezasadne zarzuty odwołania kwestionujące samą dopuszczalność zweryfikowania zgłoszenia celnego, jak i zastosowanie metody ostatniej szansy. W przedmiotowej sprawie organy celne miały uzasadnione wątpliwości co do faktycznej ceny sprowadzonego pojazdu. Natomiast weryfikację rachunku przeprowadzono zgodnie z art. 32 Protokołu nr 3 do Umowy zawartej między EWG a Konfederacją Szwajcarską (Dz. Urz. WE L 3003 z dnia 31.12.1972 r., ze zm.).
Organy celne posłużyły się materiałami porównawczymi dotyczącymi samochodu podobnej marki, roku produkcji i pojemności silnika, wyprodukowanego poza Wspólnotą, co wyczerpuje znamiona towarów podobnych, określone w art. 142c rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Wskazana wartość w opinii biegłego określona została na podstawie pojazdu wyprodukowanego na rynku unijnym, w porównaniu z rynkiem krajowym.
Ustosunkowując się do zarzutu, nie uwzględnienia wszystkich kosztów naprawy pojazdu, poniesionych przez stronę, Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zgodnie przepisami Wspólnotowego Kodeksu Celnego, po uwolnieniu towaru do wolnego obrotu zmienia się status towaru z niewspólnotowego na wspólnotowy i nie ma w związku z tym znaczenia, w jakich celach użyty zostanie towar, czy też jaka będzie wysokość ponoszonych kosztów, gdyż jest to wyłącznie indywidualna sprawa każdego importera. Stwierdził ponadto, że opłacalność zakupu bądź jej brak, jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenie wartości celnej pojazdu (na wsparcie tego ostatniego twierdzenia organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 1995 r., SA/Ka 1615/94).
Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu drugiej instancji podjętym w sprawie, skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika - wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, żądając uchylenia decyzji i zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, mający istotny wpływ na jej treść, a wyrażający się w wadliwym i bezpodstawnym założeniu, że załączony przez D. A. J. do zgłoszenia celnego rachunek zakupu samochodu jest fałszywy;
2. naruszenie art. 78 ust. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. nr UE L 343 z 31.12.2003) poprzez bezpodstawne zastosowanie powyższego przepisu z uwagi na przedwczesne przyjęcie, iż zgłoszenie celne zawierało nieprawidłowe lub niekompletne dane, podczas gdy w toku postępowania nie udowodniono jakoby rachunek zakupu pojazdu został sfałszowany;
3. naruszenie art. 31 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. nr UE L 343 z 31.12.2003) poprzez bezpodstawne zastosowanie powyższego przepisu, zamiast mającego pierwszeństwo art. 29 ust. 1 w/w Rozporządzenia.
Z ostrożności procesowej zaskarżonej decyzji zarzucono również nieprawidłowe ustalenie wartości sprowadzonego pojazdu w związku z oparciem się w tej mierze na nierzetelnej opinii biegłego rzeczoznawcy, który, wbrew treści zlecenia, nie uwzględnił opisu uszkodzeń pojazdu wg oświadczenia skarżącej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Dyrektor Izby Celnej nie ustosunkował się w ogóle do zarzutów stawianych przez skarżącą w jej odwołaniu, co do braku podstaw do przyjęcia, że firma wystawiająca rachunek nie istniała w dniu 16 czerwca 2005 roku, oraz pominięcia, przy wycenie pojazdu, uszkodzeń wskazanych przez skarżącą. Zdaniem skarżącej, organy celne zwróciły się co prawda w odpowiednim trybie do właściwych organów Szwajcarii o weryfikację rachunku, niemniej otrzymały nieprecyzyjną odpowiedź. W piśmie ze Szwajcarii nr [...] z dnia 28 września 2005 roku wskazano co prawda, że firmy A ewentualnie B nie widnieją w rejestrze handlowym ani w innych dostępnych zestawieniach, niemniej raport został sporządzony na dzień 28 września 2005 roku. Tymczasem wystawienie spornego rachunku miało miejsce w dniu 16 czerwca 2005 r., czyli przeszło trzy miesiące wcześniej. W tym czasie firma - sprzedawca mogła zostać zlikwidowana, mogła zmienić swoją nazwę, siedzibę lub inne dane, co skutkowało jej brakiem w stosownych rejestrach w dniu 28 września 2005 r.
W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, do czasu uzyskania informacji, czy dokładnie w dniu 16 czerwca 2005 r. istniała firma A brak jest wystarczających podstaw do zakwestionowania prawidłowości rachunku przedłożonego wraz z ze zgłoszeniem celnym, a więc jako wartość celna pojazdu powinna zostać przyjęta wartość transakcyjna.
W skardze podniesiono również, iż organy celne nieprawidłowo ustaliły wartość sprowadzonego pojazdu. Wbrew zaleceniom Naczelnika Urzędu Celnego w L. biegły nie uwzględnił opisu uszkodzeń pojazdu wskazanych przez skarżącą, z powodu nie udokumentowania przez Autoryzowaną Stację Obsługi Pojazdów. Zdaniem skarżącej żaden z przepisów prawa nie nakazuje weryfikowania oświadczeń strony co do stanu pojazdu przez "Autoryzowaną Stację Obsługi Pojazdów". Tym samum biegły przekroczył swoje uprawnienia i zamiast dokonać wyceny pojazdu zgodnie ze zleceniem, wstąpił w miejsce organu celnego i próbował dokonać oceny wiarygodności oświadczenia D. A. J., do czego nie był uprawniony. Natomiast od prawidłowego ustalenia tej właśnie wartości zależy wysokość cła, akcyzy i VATu.
W końcowej części skargi wskazano, iż w celu prawidłowego ustalenia wartości pojazdu wprowadzonego przez na polski obszar celny konieczne jest dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego rzeczoznawcy który uwzględni uszkodzenia pojazdu wskazane przez skarżącą, a niezakwestionowane przez organy celne.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i wniosła o oddalenie skargi. Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi, Dyrektor Izby Celnej we W. wskazał, że przesyłając dokumenty handlowe do zagranicznych służb celnych celem weryfikacji, oczywistym jest, że weryfikacja taka dotyczy konkretnego dokumentu wystawionego w określonym dniu. Administracja szwajcarska sporządziła raport w dniu 28.09.2005 r., jednak dotyczył on rachunku wystawionego w dniu 16.06.2005 r. przez firmę A, która nie widnieje w rejestrze handlowym. Skoro firma nie istniała, jak ustaliła administracja szwajcarska, nie mogła wystawić rachunku, tym samym wskazaną w nim cenę nie można uznać za kwotę, jaką zapłacił importer za sprowadzony pojazd.
Natomiast opinia sporządzona została przez biegłego, zdaniem strony przeciwnej, jest miarodajna. Łączny spadek wartości bazowej biegły rzeczoznawca określił na 22,7 % uwzględniając uszkodzenia. Nie uwzględniono wszystkich uszkodzeń wskazanych przez stronę, bowiem strona nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego ten fakt, pomimo, że w piśmie z dnia 07.03.2006 r. organ pierwszej instancji wnosił o udokumentowanie kosztów tych napraw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy celne.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").
Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy art. 3 i art. 18 Umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską (Dz. U. UE L 300 z 1972 r.), w kontekście postanowień art. 300 ust. 7 w związku z ust. 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, przewidują preferencje celne i – między innymi – podatkowe we wzajemnej wymianie handlowej między obu Umawiającymi się Stronami. Pierwszy z nich ustanawia zakaz wprowadzania nowych ceł przywozowych w wymianie handlowej między Wspólnotą a Szwajcarią (ust. 1) i przewiduje harmonogram stopniowego znoszenia ceł przywozowych (ust. 2). Pierwszy akapit drugiego przepisu nakłada natomiast – na obie Umawiające się Strony powinność powstrzymania się od środków lub praktyk o wewnętrznym charakterze podatkowym, wprowadzających bezpośrednio lub pośrednio dyskryminację między produktami jednej z Umawiających się Stron i podobnymi produktami pochodzącymi z obszaru drugiej Umawiającej się Strony. W myśl jednak art. 2 in principio Umowy, ma ona zastosowanie jedynie do produktów pochodzących ze Wspólnoty i ze Szwajcarii.
Natomiast określenie "produkty pochodzące" ma w prawie wspólnotowym (a także w samej Umowie) specyficzne, formalnoprawne znaczenie. Nie może być w każdym razie interpretowane tak, jak w języku potocznym. W rozpatrywanym wypadku chodzi o znaczenie, jakie temu zwrotowi nadały Strony w Protokole 3 do analizowanej Umowy dotyczącym definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej. Z uregulowań zawartych w tymże Protokole 3 wynika natomiast, że produkty pochodzące – w rozumieniu tegoż Protokołu – podlegają przy przywozie do Wspólnoty i do Szwajcarii postanowieniom umowy "pod warunkiem" (podkreślenie składu orzekającego) przedłożenia stosownego świadectwa przewozowego (oznaczonego symbolami "A.CH.1" lub "A.W.1" – art. 8 ust. 1 i 2 Protokołu), wystawianego wyłącznie na pisemny wniosek eksportera, sporządzony na przewidzianym do tego celu formularzu. Z takiego uregulowania wynika niezbicie daleko posunięty formalizm, którego zachowanie umożliwia dopiero skorzystanie przez eksporterów (a przy okazji – również przez importerów) z preferencji celnych i podatkowych przewidzianych w Umowie, o których wcześniej była mowa.
Jest bezdyskusyjne, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, w świetle którego sporny pojazd mógłby być zaliczony jako "produkt pochodzący" ze Szwajcarii, w rozumieniu Protokołu 3. W tym stanie, organy celne zasadnie uznały, że w rozpoznawanym przypadku nie ma zastosowania Umowa zawarta w 1972 r. pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską – ze względu na brzmienie wcześniej już przytoczonego art. 2 (in principio) tej Umowy – odnośnie możliwość skorzystania z preferencji celnych i podatkowych przewidywanych w art. 3 i 18 Umowy.
Sąd nie dopatrzył się także naruszeń, zarzucanych organom celnym przez skarżącą.
Istotę sporu stanowiło w rozpoznawanej sprawie prawidłowe ustalenie wartości celnej samochodu sprowadzonego przez stronę ze Szwajcarii. Generalnie, stosownie do art. 29 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.) – powoływanego w dalszych wywodach jako WKC – wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, ustalana z ewentualnym uwzględnieniem regulacji art. 32 i 33 WKC. Wskazać należy jednak, że art. 78 WKC, w ramach kontroli postimportowej, przewiduje podejmowanie działań zmierzających do zweryfikowania przedłożonego przez stronę zgłoszenia celnego oraz dokumentów do niego załączonych. Ponadto przepis art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE L 253 z dnia 11 października 1993 r.), przywoływanego dalej – skrótowo – jako rozporządzenie wykonawcze do WKC, przewiduje odstępstwo od zasady przyjmowania za wartość celną towaru wartość transakcyjną. Stosownie do art. 181a ust. 1 rozporządzenia, jeżeli organy celne – zgodnie z procedurą opisaną w ust. 2 – mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC – nie muszą ustalać wartości celnej importowanych towarów z zastosowaniem wartości transakcyjnej. Według zaś ust. 2, w wypadku wątpliwości, o których mowa w ust. 1, organy celne mogą żądać – zgodnie z art. 178 ust. 4 przedstawienia uzupełniających informacji. Jeśli mimo to wątpliwości nie zostaną usunięte, organ powinien przedstawić je na piśmie osobie zainteresowanej – na jej żądanie – umożliwiając jej przedstawienie własnego stanowiska, przed podjęciem decyzji w sprawie.
W ocenie Sądu, organy celne zachowały wszystkie przesłanki umożliwiające odstąpienie od określenia wartości celnej spornego pojazdu wyłącznie na poziomie wartości transakcyjnej, określone w art. 181a rozporządzenia wykonawczego do WKC.
Za uzasadnione (pierwsza przesłanka) należy uznać powzięte w toku kontroli postimportowej wątpliwości co do autentyczności i rzetelności załączonej do zgłoszenia celnego dokumentacji, która miała potwierdzać fakt nabycia w Szwajcarii – za określoną kwotę – samochodu, którego wartość celna stanowi przedmiot sporu w niniejszej sprawie. Wątpliwości te dotyczyły bowiem większej liczby przypadków (a nie tylko rozpoznawanej sprawy) i różnych firm występujących w roli zbywców samochodów i potwierdzających wspomniane dane (także – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – pochodzenie towaru). Zakres wątpliwości (przynajmniej tych podmiotowych) obrazuje znajdująca się w dokumentacji sprawy korespondencja między organami polskimi (w tym celnymi), a uprawnionymi organami szwajcarskiej administracji celnej.
Następnym – prawidłowym, jeśli zważyć dyspozycje zawarte art. 181a rozporządzenia – krokiem było dokonanie weryfikacji dokumentacji nasuwającej wątpliwości. Odpowiedź Okręgowej Dyrekcji Celnej II – Sekcji Śledczej w Zurychu wątpliwości te jedynie pogłębiła. W odniesieniu do firmy A (B) w S., kontrahenta strony skarżącej (według dokumentacji załączonej do zgłoszenia celnego) organy szwajcarskie wyjaśniły, że: "Firmy: A ewentualnie B nie widnieją w rejestrze handlowym ani w innych dostępnych zestawieniach. Zasięgnęliśmy języka w znanym nam centrum handlu samochodami używanymi na ulicy B. [...] w miejscowości [...] S. oraz u różnych handlarzy samochodowych o firmy (...). Firmy (...) nie są znane zasiedziałym handlarzom samochodowym w S."
W świetle takiej informacji, uzyskanej ze źródeł możliwie najbardziej kompetentnych, polskie organy celne miały pełne prawo przyjąć, że zgłoszenie celne zawierało nieprawidłowe dane. Tym samym nie można uznać naruszenia art. 78 ust. 3 WKC, co podniesiono w skardze. Ponadto, organy celne miały prawo przyjąć, że mimo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wątpliwości, o których mowa w art. 181a rozporządzenia wykonawczego nadal istnieją. Skoro bowiem nawet szwajcarskie władze nie są w stanie potwierdzić istnienia na ich rynku firmy zbywcy figurującego w dokumentach dotyczących transakcji, na podstawie której sprowadzony został sporny pojazd, uprawniony i logiczny był wniosek, iż także kwota zakupu podana w sporządzonej w ten sposób dokumentacji nie musi odzwierciedlać rzeczywistej ceny (wartości) transakcyjnej. Zdaniem sądu, należy podzielić stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że przesyłając dokumenty handlowe do zagranicznych służb celnych dla weryfikacji, oczywistym jest, że weryfikacja taka dotyczy konkretnego dokumentu wystawionego w określonym dniu. Oznacza to, że chociaż administracja szwajcarska sporządziła raport w dniu 28 września 2005 r., jednak dotyczył on rachunku wystawionego w dniu 16 czerwca 2005 r. przez firmę A, która nie widnieje w rejestrze handlowym, ani w innych dostępnych zestawieniach.
Nie trafny jest więc zarzut skargi, o braku podstaw do zakwestionowania prawidłowości przedłożonego wraz ze zgłoszeniem celnym przez skarżącą rachunku. W konsekwencji nie zasadny jest wniosek o zwrócenie się do odpowiednich władz Szwajcarii odnoście informacji, czy w dniu 16 czerwca 2005r. firmę A istniała w rejestrach.
Organ pierwszej instancji spełnił też przesłankę umożliwienia stronie wypowiedzenia się w sprawie, wzywając ją – pismem uzupełniającym dnia 7 marca 2006 r. do uzupełniających wyjaśnień, których strona udzieliła w piśmie z dnia 13 i 14 marca 2006 r.
Tę część wywodu wypada zatem skonkludować twierdzeniem, że istniały podstawy do odstąpienia od wartości transakcyjnej, jako wartości celnej i wykorzystania do jej ustalenia zastępczych metod, o których mowa w art. 30 i 31 WKC.
Nie może budzić wątpliwości, że metody przewidziane w obu przepisach ułożone zostały w kolejności. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 1 WKC, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie art. 29, ustala się ją stosując zasadniczo kolejność przewidzianą w ust. 2 lit. "a", "b", "c" i "d". Jeśli natomiast i w ten sposób nie można ustalić wartości celnej, w rachubę wchodzi tzw. metoda "ostatniej szansy", regulowana przepisem art. 31 WKC.
Według art. 30 ust. 2, wartością celną ustalaną na podstawie tego przepisu jest:
a) wartość transakcyjna identycznych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna;
b) wartość transakcyjna podobnych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna;
c) wartość oparta na cenie jednostkowej, po jakiej towary przywożone lub towary identyczne bądź podobne sprzedawane są we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach osobom niepowiązanym ze sprzedawcami;
d) wartość kalkulowana (która jest sumą trzech elementów wymienionych w dalszej części tego przepisu).
W myśl ust. 3 w art. 30 WKC, dodatkowe warunki i reguły stosowania ust. 2 określane są zgodnie z procedurą Komitetu (chodzi o Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WCO).
Zdaniem Sądu, uwzględniając postanowienia art. 30, a ponadto wyjaśnienia Komitetu ujęte w ramach Studium 1.1. ("Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych"), organy celne trafnie przyjęły, iż żadna z metod wskazanych w ust. 2 nie może znaleźć zastosowania w rozpoznawanym przypadku. W szczególności, organy słusznie uznały za nieuzasadnione zastosowanie metod ustalania wartości w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych (art. 30 ust. 2 lit. "a" i "b" WKC), sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym czasie lub zbliżonym czasie, co towaru dla których ustalana jest wartość celna. Niemożliwe jest bowiem – jak podkreślono w uzasadnieniu obecnie skarżonej decyzji – znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym lub podobnym stopniu zużycia. Nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem mają różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych. Prawidłowo też skonstatowały organy, iż kolejna metoda – ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 30 ust. 2 lit. "c" WKC) – może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem towarów masowych, sprzedawanych we Wspólnocie w największych ilościach i stanie w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna. Słusznie wreszcie podkreśliły, że Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WCO wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej. Metoda ta (art. 30 ust. 2 lit. "d" WKC) może mieć zastosowanie do tych towarów, które są wytwarzane w stanie, w którym zostały zgłoszone do odprawy celnej. Dlatego zwykle nie jest możliwe zastosowanie tej metody w sytuacji importu towarów używanych, skoro w takim stanie nie są one wytwarzane.
W konsekwencji należy podzielić zapatrywanie organów o potrzebie wykorzystania w sprawie tzw. metody "ostatniej szansy", której ramy zostały zakreślone w art. 31 WKC. Wartość celna jest wówczas ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:
– porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.,
– artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.,
– przepisów niniejszego rozdziału (art. 31 ust. 1).
Mając powyższe na uwadze, należy podzielić stanowisko organów celnych o zleceniu rzeczoznawcy opracowania stosownej opinii, uwzględniającej dostępne dane oraz – co godzi się mocno podkreślić – konkretny stan techniczny wycenianego pojazdu, istniejący w chwili jego sprowadzenia do Polski, a więc na obszar Wspólnoty.
W tej sytuacji należy także uznać za prawidłowy ostateczny sposób wyliczenia wartości celnej spornego pojazdu samochodowego. Jako podstawę opinii w zakresie wartości samochodu, stosownie do postanowienia z dnia 15 maja 2006 r. i zlecenia organu pierwszej instancji, wzięto pod uwagę cechy pojazdu wynikające z protokołu oględzin (opisu rewizji), wyposażenia pojazdu, opisu uszkodzeń, a wartość ustalona została na dzień dopuszczenia pojazdu na polski obszar celny, w oparciu o wartości katalogowe przedmiotowego pojazdu na rynku krajowym.
Biegły za podstawę opinii przyjął instrukcję ustalania wartości pojazdów nr 1/2005 z dnia 9 grudnia 2004 r. Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego, komputerowy system INFO-EKSPERT PSWR –symulacje przeprowadzone na Bazie Danych Katalogów CD, w odniesieniu do samochodów tej samej marki, typu i modelu, techniki obliczeniowe wynikające ze standardów rzeczoznawczych, analizę rynku. Biegły rzeczoznawca przyjął także współczynniki korygujące dotyczące: uszkodzeń; konieczności wykonania napraw; stanu utrzymania i dbałości o pojazd; liczby właścicieli; importu prywatnego. Łączny spadek wartości bazowej biegły rzeczoznawca określił na 22,7 %.
Podzielić należy stanowisko organu celnego, co do zasadności nie uwzględnienia przez biegłego w opinii uszkodzeń wskazanych przez stronę w piśmie z dnia 14 marca 2006 r. Skoro strona nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego fakt dokonania innych napraw (uszkodzeń), pomimo wezwania w piśmie z dnia 7 marca 2006 r. organu pierwszej instancji do ich udokumentowania, nie możliwe było ich ustalenie na dzień sprowadzenia samochodu na polski obszar celny. Nie można w tej sytuacji uznać, jak podniesiono w skardze, że biegły przekroczył swoje uprawnienia nie wykonując wyceny zgodnie z zleceniem. Zlecenie organu pierwszej instancji informowało wyraźnie, że uszkodzenia wskazane przez stronę są nieudokumentowane, a więc ich ewentualne uwzględnienie pozostawiono rzeczoznawczy, do oceny ich istnienia na dzień 18 czerwca 2005 r. (dopuszczenia pojazdu do obrotu na polskim obszarze celnym).
Przy ustalaniu wartości celnej przedmiotowego samochodu uwzględniono podatek akcyzowy, podatek VAT i stawkę celną. Organy celne prawidłowo określiły kwotę należnych podatków, właściwie stosując przepisy: ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) oraz ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.).
Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procesowych. Nie można zaś upatrywać uchybień proceduralnych w tym, że organy celne nie podzieliły stanowiska skarżącej zawartego w odwołaniu.
Ponieważ nie stwierdzono żadnego z naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę należało oddalić, kierując się dyspozycją art. 151 tej samej ustawy.