III SA/Wr 63/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę radcy prawnego J.B. na czynność Rady OIRP we Wrocławiu w przedmiocie losowania radców do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, uznając, że Rada ma prawo wyznaczać radców prawnych tylko z własnej listy członków.
Skarga J.B. dotyczyła pominięcia go w losowaniu radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych we Wrocławiu, mimo że złożył ofertę. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz ustawy o radcach prawnych, twierdząc, że nie powinno być różnicowania uprawnień radców ze względu na przynależność izbową. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że Rada OIRP ma prawo wyznaczać do świadczenia pomocy prawnej z urzędu tylko radców prawnych wpisanych na listę prowadzoną przez tę izbę, co jest zgodne z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o radcach prawnych.
Przedmiotem skargi J.B. była czynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2021 r. w przedmiocie losowania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Skarżący, będący radcą prawnym wpisanym na listę OIRP w Wałbrzychu, został pominięty w losowaniu na terenie powiatów średzkiego i wrocławskiego, mimo złożenia oferty. Zarzucił naruszenie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz ustawy o radcach prawnych, argumentując, że przepisy nie pozwalają na różnicowanie uprawnień radców ze względu na przynależność do konkretnej izby. Sąd administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o radcach prawnych, sąd zwraca się o wyznaczenie radcy prawnego do właściwej okręgowej rady, która ma prawo wyznaczać radców prawnych tylko z listy prowadzonej przez siebie. Sąd podkreślił, że prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą wpisu na listę, a kompetencje rady izby dotyczą przede wszystkim radców wpisanych na jej listę. W związku z tym, Rada OIRP we Wrocławiu miała prawo wyznaczać radców prawnych tylko spośród członków tej izby. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia unijnych zasad swobody przepływu, wskazując na brak elementu ponadnarodowego w sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Okręgowa Izba Radców Prawnych może wyznaczać do świadczenia pomocy prawnej z urzędu tylko radców prawnych wpisanych na listę prowadzoną przez tę izbę.
Uzasadnienie
Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o radcach prawnych wskazują, że sąd zwraca się o wyznaczenie radcy prawnego do właściwej okręgowej rady, która realizuje to zadanie w ramach posiadanych kompetencji, tj. wobec radców wpisanych na jej listę. Prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą wpisu na listę, a kompetencje rady izby dotyczą radców wpisanych na jej listę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (31)
Główne
NPP art. 5 § ust. 1
Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej
NPP art. 10 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej
k.p.c. art. 117 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 117 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 117 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Właściwa jest rada, na której obszarze ma siedzibę sąd ustanawiający adwokata lub radcę prawnego.
Pomocnicze
u.r.p. art. 40 § ust. 2
Ustawa o radcach prawnych
u.r.p. art. 49
Ustawa o radcach prawnych
u.r.p. art. 65
Ustawa o radcach prawnych
u.r.p. art. 23
Ustawa o radcach prawnych
u.r.p. art. 52 § ust. 4
Ustawa o radcach prawnych
u.r.p. art. 22
Ustawa o radcach prawnych
u.r.p. art. 54 § ust. 3 pkt 3
Ustawa o radcach prawnych
u.r.p. art. 8 § ust. 3
Ustawa o radcach prawnych
NPP
Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej
Przepisy obligują radę do imiennego wskazywania radców prawnych i ich zastępców spośród wszystkich aplikujących, bez względu na przynależność izbową.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych art. 43
P.z.p. art. 16
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych
P.z.p. art. 17
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców art. 2
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców art. 8
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców art. 9
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców art. 12
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców art. 14
Uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 97/IX/2015 art. § 5
Uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 60/XI/2021
Uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 365/X/2018
Uchwała Rady OIRP Wr art. § 2a
Uchwała Rady OIRP Wr art. § 2, 3 i 4
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rada OIRP ma prawo wyznaczać radców prawnych do świadczenia pomocy prawnej z urzędu tylko spośród radców wpisanych na listę prowadzoną przez tę izbę. Sprawa ma charakter wewnętrzny i nie podlega przepisom TFUE o swobodzie przepływu pracowników.
Odrzucone argumenty
Pominięcie skarżącego w losowaniu radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Przepisy nie pozwalają na różnicowanie uprawnień radców prawnych ze względu na przynależność izbową. Ograniczenie możliwości wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej tylko do członków danej izby narusza unijne zasady swobody przepływu osób i świadczenia usług.
Godne uwagi sformułowania
właściwa jest rada, na której obszarze ma siedzibę sąd ustanawiający adwokata lub radcę prawnego prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych nie odnosi się natomiast do tych obywateli państw członkowskich, którzy całe życie zawodowe spędzili w kraju pochodzenia.
Skład orzekający
Barbara Ciołek
przewodniczący
Dominik Dymitruk
członek
Katarzyna Borońska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej z urzędu oraz właściwości okręgowych izb radców prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji radcy prawnego wpisanego do innej izby niż ta, która organizuje nabór.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu dostępu do wymiaru sprawiedliwości i funkcjonowania samorządu radcowskiego, choć jej rozstrzygnięcie opiera się na utrwalonej interpretacji przepisów.
“Czy radca prawny z innej izby może pomagać z urzędu? Sąd wyjaśnia zasady wyznaczania.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 63/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2023-04-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Barbara Ciołek /przewodniczący/ Dominik Dymitruk Katarzyna Borońska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Inne Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 75 49,54,40 Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Dominik Dymitruk, , Protokolant referent Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J.B. na czynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu w przedmiocie losowania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oddala skargę w całości. Uzasadnienie Przedmiotem skargi J. B. (dalej: strona, skarżący) jest czynność Dziekana i Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu (dalej: organ, Rada OIRP Wr) z dnia 15 listopada 2021 r. r. w przedmiocie losowania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie powiatów: średzkiego oraz wrocławskiego. W skardze do Sądu strona wniosła o stwierdzenie bezskuteczności losowania radców prawnych uprawnionych do prowadzenia spraw z urzędu z pominięciem strony; stwierdzenie, że pominięcie strony odbyło się z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła strona naruszenie: - art. 5 ust. 1 i art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 945) – dalej: NPP w związku z art. 40 ust. 2 i art. 49 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o radcach prawnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 75 ze zm. ) – dalej: u.r.p., przez ich błędną wykładnię, a w ślad za tym niezastosowanie i pominięcie skarżącego w sytuacji, w której z przepisów prawa powszechnie obowiązującego nie wynika, aby radcą prawnym wyznaczonym do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w poszczególnych miejscach wykonywania czynności i/lub jego zastępcą mógł być wyłącznie radca prawny będący członkiem tej konkretnej Izby, tj. wpisany na listę radców prawnych, prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu - wręcz przeciwnie, skarżącego pominięto mimo, że w sferze wykonywania zawodu przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie pozwalają na różnicowanie uprawnień i obowiązków radcy prawnego ze względu na przynależność do konkretnej Izby, - art. 5 ust. 1 i art 10 ust 1 pkt 2 NPP w związku z art. 43 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r o finansach publicznych, art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych, preambułą do ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, oraz art. 2, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 14 tejże ustawy przez ich błędną wykładnię, a w ślad za tym niezastosowanie i pominięcie skarżącego w przekazanych powiatom: wrocławskiemu i średzkiemu imiennych wykazach radców prawnych mimo złożenia oferty [deklaracja z 21.10.2021] w terminie i nieistnienia przyczyn, o których mowa w § 5 pkt 1 - 4 uchwały Nr 97/IX/2015 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 11 września 2015 r. w sprawie Regulaminu wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i dokumentowania tej pomocy, zmienionej uchwałą Nr 60/XI/2021 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 22 kwietnia 2021 r. zmieniającą Regulamin wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i dokumentowania tej pomocy, - art. 5 ust. 1 i art 10 ust 1 pkt 2 ustawy o NPP w związku z § 3 ust. 1 i § 5 uchwały przez ich błędną wykładnię, a w ślad za tym niezastosowanie i pominięcie skarżącego w wyznaczeniu w sytuacji, w której Rada może wykreślić radcę prawnego z projektu listy wyłącznie z przyczyn, o których mowa w § 5 uchwały, a żadna z tych przesłanek w przypadku skarżącego nie ziściła się [skarżący nie był i nie jest karany dyscyplinarnie, składki członkowskie - nie zalega, spełnia wymaganie doskonalenia zawodowego, starosta nie rozwiązał z nim umowy o udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej], - art 1, art 3 i art. 4 w związku z art. 6 ust. 1 u.r.p. w związku z art. 43 ustawy o finansach publicznych, art. 16 i art. 17 Prawa zamówień publicznych, preambułą oraz art 2. art 8, art. 9, art. 12 i art 14 Prawa przedsiębiorców przez naruszenie zasad jedności i jednolitości samorządu radcowskiego, równości wszystkich radców prawnych = przedsiębiorców (bez względu na przynależność "izbową"), wolności wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wolności działalności gospodarczej, (której podejmowanie, wykonywanie i zakończenie jest wolne dla każdego na równych prawach), powszechności dostępu do realizacji zadań finansowanych ze środków publicznych, wyboru wykonawcy zadania publicznego zgodnie z przepisami ustawy, podejmowania wszelkich działań, z wyjątkiem tych, których zakazują przepisy prawa, uczciwej konkurencji, poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów innych przedsiębiorców i konsumentów, a także poszanowania praw i wolności człowieka oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie radcy prawnego = przedsiębiorcy do władzy publicznej, proporcjonalności czy bezstronności. Skarżący wniósł w związku z powyższym o: 1) stwierdzenie bezskuteczności wyznaczenia listy przekazanych powiatom wykazów radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w miejscach, w których swój udział skarżący oferował, 2) stwierdzenie, że pominięcie skarżącego odbyło się z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi argumentował, że jest czynnym zawodowo radcą prawnym wpisanym na listę prowadzoną przez OIRP w R. Odpowiadając na ogłoszenia Dziekana OIRP Wr o naborze do prowadzenia spraw z urzędu złożył w dniu 21 października 2021 r. ofertę udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach zlokalizowanych w powiatach wrocławskim i średzkim. W odpowiedzi otrzymał informację od Dziekana OIRP Wr, że Rada OIRP Wr nie ma kompetencji do wskazania radcy prawnego spoza członków danej OIRP, a strona jest członkiem OIRP w Wałbrzychu. Zdaniem skarżącego takie stanowisko stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami. Pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu dotyczy wszystkich radców prawnych, a nie tych którzy znajdują się na liście prowadzonej przez konkretną radę. Podkreślił, że jako radca prawny skarżący wykonuje zwód na terenie RP, a nie tylko w obszarze właściwości izby wrocławskiej czy [...]. Wszyscy radcowie prawni są równie imają w żaden sposób nieograniczone prawo do wykonywania zawodu, Zdaniem skarżącego nie do pogodzenia z ustawa o radcach prawnych w tym z jej art. 65 i nast. są te zapisy Regulaminu, mocą których Rada może eliminować z konkursu karanych dyscyplinarnie. Wprowadzenie dodatkowej dolegliwości stanowi przekroczenie delegacji ustawowej przez KRRP. Niezależnie od tego skarżący zauważa, że Regulamin w pierwotnym brzmieniu nie zawierał pozostającego w sprzeczności z dyspozycją art. 5 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 NPP zapisu o wyznaczaniu do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej radcy prawnego wyłącznie na terenie izby, w której jest wpisany na listę radców prawnych. Zapis ten wprowadzono dopiero w kwietniu 2021 r. – niewątpliwie z inicjatywy izby wrocławskiej, w celu wyeliminowania skarżącego oraz innych radców prawnych, będących w podobnej do niego sytuacji, z tegorocznego konkursu. Skarżący powołał się na przepisy NNP podnosząc, że obligują one radę do imiennego wskazywania radców prawnych i ich zastępców ( art. 10 ust. 1 pkt 2 NPP), czyli spośród wszystkich osób aplikujących wykonujących ten zawód w Polsce, bez względu na "przynależność izbową". Z żadnego przepisu prawa nie wynika ponadto, by radcą prawnym wyznaczonym i/lub zastępcą mógł być wyłącznie radca prawny niekarany dyscyplinarnie. Końcowo skarżący zwrócił uwagę, że treść uchwal samorządu radcowskiego, zarówno w brzmieniu aktualnym , jak i poprzednim, wynikające z prawa unijnego zasady swobody przepływu osób, kapitału, towarów i usług i ogranicza swobodę działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powołał organ przepis art. 1173 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2021 r., poz. 1805 ze zm., dalej: k.p.c.) oraz przepisy uchwały KRRP nr 365/X/2018 z 18 października 2018 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu, której załącznik – Regulamin rad okręgowych izb radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, określa tryb wyznaczania radców prawnych i możliwość uchwalenia wewnętrznych regulacji izb w tym zakresie. Z § 2 tego Regulaminu wynika, że dziekan rady okręgowej izby radców prawnych ma obowiązek zakomunikowania o terminie składania deklaracji ( udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej) tylko radcom danej okręgowej izby radców prawnych. Obecnie obowiązująca uchwała, w wyniku zmian wprowadzonych 22 kwietnia 2021 r. zawiera z § 2 a zapis, zgodnie z którym radca prawny może być wyznaczony doi udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej wyłącznie na terenie okręgowej izby radców prawncy, w której jest wpisany na listę radców prawnych. Powołując się na przepisy art. 49, art. 45 u.o.r.p., organ argumentował, że dla prawidłowości wyznaczenia radcy prawnego do prowadzenia spraw z urzędu niezbędne jest podjęcie decyzji przez: konkretny organ wskazany w przepisach, w stosunku do oznaczonego adresata, zgodnie z zasadami właściwości funkcjonalnej i miejscowej. W sprawie podstawa prawna do wskazania wynika z k.p.c. i dotyczy właściwej Rady OIRP, która to Rada może wskazać radcę prawnego wpisanego na listę radców prawnych prowadzonych przez tę Radę. Skoro strona przynależy do OIRP w R. , to Rada OIRP Wr nie ma podstaw do wyznaczania jej do świadczenia pomocy prawnej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 , poz. 137 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowo-administracyjnych. Granice kognicji rzeczowej sądu administracyjnego doprecyzowane zostały w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw ( pkt 4 ). W ocenie Sądu będąca przedmiotem skargi czynność spełnia kryteria aktu lub czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wskazać należy, że Organy samorządu adwokackiego i radcowskiego współdziałają z sądem w zakresie wykonywania zadań związanych z udzielaniem pomocy prawnej z urzędu. W następstwie czynności wskazania przez Radę OIRP konkretnego z imienia i nazwiska radcy prawnego, radca prawny świadczy pomoc prawną z urzędu. A zatem osobą uprawnioną do udzielania pomocy prawnej z urzędu nie jest każdy adwokat lub radca prawny, ale tylko taki, który został wskazany przez organ samorządu radcowskiego. Zdaniem strony, rada oirp powinna przy wypełnianiu ww. obowiązku uwzględniać radców prawnych, również spoza listy radców będących członkami danej okręgowej izby radców prawnych. Zdaniem organu uchwały rady OIRP związane z realizacją ww. obowiązku ze względu na ich właściwość funkcjonalną i miejscową mogą dotyczyć jedynie radców prawnych będących członkami danej OIRP. Zagadnienie, realizacji przez radę okręgowej izby radców prawnych obowiązku wynikającego z art. 1173 § 3 k.p.c., tj. sporządzenia listy radców prawnych wyznaczonych do prowadzenia spraw z urzędu i w następstwie tego wyznaczenia na wniosek sądu spośród radców z ww. listy, a w tym kontekście sporna kwestia dopuszczalności pominięcia w trakcie losowania radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej ( tu: na terenie powiatu wrocławskiego i średzkiego) aplikującego radcy prawnego z uwagi z to, że nie był on wpisany na listę radców OIRP Wr, właściwą do realizacji tego zadania, było już przedmiotem rozważań tutejszego Sądu w wyrokach: z 15 grudnia 2021 r. , sygn.. akt III SA/Wr 298/21 oraz z 13 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 41/21, a także Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrok z 9 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 1519/22 – orzeczenia dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko i argumentację przedstawione w tych wyrokach Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne w niniejszej sprawie. W sprawie bezspornym jest że strona nie jest wpisana na listę radców prawnych Rady OIRP we Wrocławiu. Podstawę prawną dla działania Rady OIRP Wr, w sprawie, w zakresie wyznaczenia radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu stanowią przepisy k.p.c., u.o.r.p., uchwały KRRP oraz Rady OIRP Wr. Zgodnie z art. 117 § 1 k.p.c. Strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Przepis ten realizuje zawarte w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sądu poprzez możliwość domagania się przez stronę postępowania (spełniającą określone przepisami przesłanki) ustanowienia pełnomocnika z urzędu, którym może być tylko adwokat lub radca prawny. Realizacja tego prawa następuje na warunkach wynikających z art. 1173 k.p.c., który przewiduje, że o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych (§ 1), a właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, wyznacza adwokata lub radcę prawnego niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie dwóch tygodni, zawiadamiając o tym sąd. W zawiadomieniu właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego adwokata lub radcy prawnego oraz jego adres do doręczeń (§ 2). Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata lub radcę prawnego, właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę (§ 3). Z ww. przepisów wynika, że sąd doręcza postanowienie o ustanowieniu adwokata lub radcy prawnego właściwej okręgowej radzie adwokackiej lub okręgowej izbie radców prawnych. Mając na uwadze art. 117 § 4 k.p.c. zdanie pierwsze stwierdzić trzeba, że właściwa jest rada, na której obszarze ma siedzibę sąd ustanawiający adwokata lub radcę prawnego, a więc sąd, w którym sprawa się toczy lub ma być wytoczona. Art. 117§ 4 k.p.c. stanowi, że wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek sądowi właściwemu. Z kolei przepisy u.o.r.p. stanowią, że okręgowa izba radców prawnych jest organem samorządu radców prawnych, działającym na terenie określonym uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych, co wynika z art. 49 u.o.r.p. W tym miejscu niezbędne jest uwzględnienie zakresu działania i kompetencji jakie posiada dana okręgowa izba radców prawnych (w tym realizująca obowiązki z art. 1173 k.p.c. jako właściwa oirp). Wskazać trzeba, że prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania ( art.23 u.o.r.p.). Do kompetencji samorządu zawodowego należy decydowanie o prawie wykonywania zawodu oraz prowadzenie listy osób wykonujących aktualnie ten zawód (art. 52 ust.4 u.o.r.p.). Wiążą się z tym uprawnienia rady okręgowej izby radców prawnych do kontroli i oceny wykonywania zawodu radcy prawnego, co wynika z art. 22 i art. 54 ust.3 pkt 3 u.o.r.p. Kontrolę przeprowadzają i oceny dokonują wizytatorzy powołani przez radę spośród radców prawnych ( zd. drugie art. 22). Należy więc uznać, że chodzi o radców prawnych danej rady oirp. Wprawdzie jak wynika z art. 49 u.o.r.p. radcowie prawni i aplikanci radcowscy zamieszkali na terenie danego okręgu tworzą okręgową izbę radców prawnych. Ale uchwałę o wpisie na listę radców prawnych może podjąć rada okręgowa izby radców prawnych właściwa także ze względu na miejsce złożenia wniosku, a zatem niekoniecznie ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wpis (art. 24 ust.2 u.o.r.p.). Natomiast radca prawny obowiązany jest zawiadomić właściwą okręgową izbę radców prawnych o podjęciu wykonywania zawodu i formach jego wykonywania, o adresie i nazwie kancelarii lub spółki oraz podać adres dla doręczeń (art. 8 ust.3). W takim kontekście właściwa okręgowa izba radców prawnych, to taka, w której radca prawny uzyskał wpis na listę radców prawnych, a nie dowolna lub każda okręgowa izba radców prawnych. Powyższe unormowania dowodzą, że rada okręgowej izby radców prawnych ma kompetencje związane ze staraniem się o zapewnienie należytego wykonywania zawodu nie wobec wszystkich radców prawnych zamieszkujących na terenie danego okręgu, lecz tylko wobec tych, którzy są wpisani na prowadzoną przez nią listę radców prawnych. A zatem Sąd w ramach swoich kompetencji i realizacji zadań z art. 117 3 k.p.c. występuje do rady, na której obszarze ma siedzibę sąd ustanawiający adwokata lub radcę prawnego, a dana rada realizuje ww. zadanie w ramach posiadanych kompetencji wynikających z u.o.r.p. i regulacji samorządowych, a zatem wyznacza radcę prawnego z listy radców obejmującej radców, którzy wpisani są na prowadzoną przez daną OIRP listę radców prawnych, którzy zgłosili się do świadczenia pomocy prawnej z urzędu. Powyższe znajduje przełożenie na czynność wyznaczenia przez Radę OIRP radcy prawnego do świadczenia pomocy prawnej z urzędu. § 2, 3 i 4 uchwały nr 13/2021 Rady OIRP Wr w sprawie reguł wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu wymienia przesłanki uniemożliwiające wyznaczenie radcy prawnego do ww. czynności. Wśród nich jest mowa o ukaraniu prawomocnym orzeczeniem sądu dyscyplinarnego do czasu zatarcia skazania, o zaleganiu z opłatami z tytułu składek członkowskich na dzień wyznaczenia do prowadzenia sprawy z urzędu, prawomocnym skazaniu za przestępstwo umyślne do czasu zatarcia skazania Ww. przesłanki są możliwe do sprawdzenia w radzie OIRP, w której dany radca uzyskał wpis na listę radców prawnych. Uzasadnia to także zastrzeżenie poczynione w § 2a Regulaminu ( w aktualnym brzmieniu), że do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej może być wyznaczony radca prawny wyłącznie na terenie okręgowej izby radców prawnych, w której jest wpisany na listę radców prawnych. W ocenie Sądu, przyjęty (taki jak omówiony wyżej) sposób ukształtowania instytucji pomocy prawnej z urzędu jest podyktowany i uzasadniony charakterem instytucji pomocy prawnej z urzędu. Wbrew zarzutom skargi jej istotą nie jest zapewnienie radcy prawnemu swobody wykonywania zawodu, ale zapewnienie profesjonalnej, niezakłóconej pomocy prawnej podmiotom, które spełniły przewidziane prawem warunki do jej otrzymania. Świadczenie pomocy prawnej z urzędu nie może być utożsamiane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego w warunkach rynkowych, świadczeniem pomocy prawnej z tzw. wyboru strony. Końcowo, odnosząc się do podniesionych zarzutów naruszenia unijnych zasad traktatowych ( zasady swobody przepływu i świadczenia usług prawniczych/swobody przepływu pracowników) przez błędną wykładnię regulacji NNP oraz niedopuszczalne postanowienia uchwał KRRP, wskazać należy na stanowisko NSA , zawarte w powołanym wyroku o sygn.. akt II GSK 2046/21, w którym NSA nie tych podzielił zarzutów . Jak wskazano w tym wyroku, przepisy Traktatu ( tu: art. 26 ust. 2 , art. 45, art. 56 i art. 57), stanowiącego tzw. prawo pierwotne, są skierowane do organów UE i Państw Członkowskich UE. Wymienione przez skarżącego kasacyjnie przepisy TFUE, w tym art. 45 TFUE, są przepisami, które regulują sytuację pracowników migrujących, czyli osób zatrudnionych w innym państwie członkowskim niż kraj ojczysty. Jak podnosi się w doktrynie i judykaturze art. 45 TFUE: "Nie odnosi się natomiast do tych obywateli państw członkowskich, którzy całe życie zawodowe spędzili w kraju pochodzenia. Wynika to z faktu, że zgodnie z art. 45 ust. 1 swoboda przemieszczania się pracowników dotyczy przepływu siły roboczej "wewnątrz Unii", czyli między państwami członkowskimi. Artykuł 45 dotyczy zatem sytuacji tych osób, które opuściły kraj pochodzenia, korzystając z prawa do migracji. Dla zastosowania unijnych uregulowań dotyczących swobody przemieszczania się niezbędne jest wystąpienie elementu ponadnarodowego (wewnątrzunijnego), czyli wykraczającego poza system prawny konkretnego państwa członkowskiego. Artykuł 45 nie ma zastosowania do sytuacji wewnętrznych, czyli ograniczonych do jednego państwa członkowskiego (np. C-293/03 My, pkt 40). Inaczej mówiąc, komentowany przepis nie dotyczy obywateli Unii, którzy nie skorzystali z prawa do swobodnego przemieszczania się. Status prawny takich osób jest regulowany jedynie przez wewnętrzny porządek prawny danego kraju." [tak w: Miąsik D. (red), Półtorak N. (red), Wróbel A. (red), Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komentarz. Tom I (art. 1-89), opubl. WKP 2012, Lex]. Mając na uwadze powyższe skarga strony jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art.151 p.p.s
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI