III SA/Wr 629/22

III SA/Wr 629/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 364
par. 2
Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Asesor WSA Anetta Makowska – Hrycyk, Anna Kuczyńska – Szczytkowska (sprawozdawca), Protokolant Referent Tomasz Gołębiowski, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2023 r., sprawy ze skargi J. O., na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu, z dnia 2 czerwca 2022 r. nr 9001-2022-000394, w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020, I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez J. O. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) z 2 czerwca 2022 r. (nr 9001-2022-000394), wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm.), art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 2137 ze zm., dalej ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kłodzku (dalej: Kierownik ARiMR, organ I instancji) z dnia 24 stycznia 2022 r. (nr 0008-2021-011347) w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020 dla J. O.
Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 25 maja 2020 r. skarżący złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kłodzku za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, wniosek o przyznanie płatności na rok 2020. We wniosku strona do płatności ONW zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha, w tym do płatności ONW typ górski działki rolne o powierzchni [...] ha, zaś do płatności ONW typ specyficzny strefa II o powierzchni [...] ha. W sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wykazała 26 działek ewidencyjnych o numerach: [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...], [...]/[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]/[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], oraz [...]/[...].
Gospodarstwo rolne J. O. zostało wytypowane do kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, celem ustalenia faktycznej powierzchni użytkowanej rolniczo ze względu na podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Kierownik BP ARiMR w Kłodzku powziął bowiem wiedzę o organizacji rajdów samochodowych na gruntach stanowiących własność KOWR-u, położonych w obrębie D. (gmina Międzylesie, powiat kłodzki, województwo dolnośląskie), a wykazanych we wniosku przez J. O. (pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we Wrocławiu Delegatura w Wałbrzychu). Kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej odbyła się w dniach od 24 listopada 2020 r. do 8 grudnia 2020 r.
Ponadto podczas kontroli administracyjnej sprawy ujawniony został błąd kontroli krzyżowej, polegający na zadeklarowaniu do płatności tych samych działek przez innego rolnika – A. O. w BP ARiMR w Opolu. Konflikt kontroli krzyżowej dotyczył 20 działek zgłoszonych we wniosku, tj.: działek ewidencyjnych nr [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...] położonych w obrębie P. ([...]), gmina Bystrzyca Kłodzka, powiat kłodzki, województwo dolnośląskie, działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...]/[...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie D. ([...]), gmina Międzylesie, powiat kłodzki, województwo dolnośląskie, działek ewidencyjnych nr: [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...] położonych w obrębie G. ([...]), gmina Międzylesie, powiat kłodzki, województwo dolnośląskie.
W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji do złożenia wyjaśnień, skarżący oświadczył, że wszystkie powierzchnie były podawane według PEG-ów i zeszłorocznych wniosków i wszystkie zadeklarowane działki są właściwie podane oraz uprawiane tylko i wyłącznie przez niego.
Wobec ustalenia przez Kierownika ARiMR w Kłodzku, iż działki wskazane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 są wspólnie dzierżawione przez J. O. i A. O. na podstawie umowy z A. Nr [...]/[...]/[...]-[...]/[...]/[...]/[...] z dnia 31 maja 1995 r., organ I instancji wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o zgodę współposiadacza na ubieganie się o przyznanie płatności w związku z tym, iż działki wskazane we wniosku na rok 2020 są przedmiotem współposiadania oraz do przedstawienia innych dowodów (np. oświadczeń, umów, pism, faktur itp.) i ewentualnych świadków potwierdzających użytkowanie w 2020 r. działek rolnych wchodzących w skład konfliktu kontroli krzyżowej.
W dniu 20 maja 2021 r. J. O. złożył: - wniosek skierowany do K. o przyznanie środków na wykonanie grodzenia na uprawą znajdującą się na terenie obrębu D. działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]; - fakturę z dnia 25 czerwca 2020 r. dotyczącą zakupu materiału siewnego (kukurydzy); - zamówienie nasion kukurydzy z dnia 21 lutego 2020 r. oraz dowód dostawy z dnia 25 marca 2020 r.
W dniu 1 czerwca 2021 r. J. O. złożył pismo, w którym oświadczył, że: działki nr [...]/[...], [...]/[...],[...]/[...], [...]/[...], [...]/[...] (obręb P.) były koszone na jego zlecenie przez A. Z., M. W., J. O. i T. O. w drugiej połowie czerwca 2020 r.; działki nr [...], [...], [...], [...]/[...], [...], [...], [...], [...] (obręb D.) były wypasane przez bydło użyczone od I. Z. i M. W. od 4 kwietnia 2020 r. do 15 października 2020 r., działki nr [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...] (obręb G.) były koszone przez A. Z., J. O. i M. W. w drugiej połowie czerwca 2020 r.; po zbiorze siana i sianokiszonki bydło M. W. i I. Z. pasie się na wszystkich w/w działkach do jesieni, tj. do 15 października 2020 r. Ponadto złożył:
umowę użyczenia stada bydła zawartą dnia 20 marca 2020 r. pomiędzy J. O. a M. W.;
umowę kupna-sprzedaży kukurydzy na zielonkę zawartą dnia 5 lipca 2020 r. w D. pomiędzy J. O. a M. W.;
W dniu 9 czerwca 2021 r. J. O. złożył: pismo, w którym wskazał dane 8 świadków, którzy mają potwierdzić, że skarżący był w roku 2020 wyłącznym użytkownikiem działek wskazanych przez niego we wniosku o płatność na 2020 r. oraz umowę użyczenia stada bydła zawartą w dniu 20 marca 2020 r. w D. pomiędzy J. O. a I. Z.
W kolejnych pismach J. O. oświadczył, że w 2020 r. jaki i we wcześniejszych latach działki ewidencyjne nr [...]/[...] i [...] (obręb: P.) użytkowane były jako pastwiska. Działki te wypasane były przez zwierzęta M. W. i I. Z. na jego zlecenie. Ponadto wskazał, że kukurydza na działkach nr [...], [...] oraz na części działek [...], [...] została sprzedana w zamian za usługi zlecone M. W., tj. przygotowanie gruntu pod zasiew kukurydzy, produkcję siana i sianokiszonki, koszenie, grabienie, prasowanie i wykaszanie niedojadów po wypasie bydła M. W. i I. Z.
Kierownik BP ARiMR w Kłodzku ze względu na wystąpienie na terenie całego kraju stanu epidemiologicznego, odstąpił od osobistego przesłuchania świadków wskazanych przez J. O. i wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień lub dokumentów wraz z załączonym indywidualnie spersonalizowanym i opracowanym oświadczeniem. Wszystkie wezwania zostały skutecznie doręczone.
W dniu 7 lipca 2021 r. wpłynęło do organu I instancji oświadczenie M. O., w którym potwierdził użytkowanie spornych działek w całości przez J. O. Oświadczył, że w 2020 r. na spornych działkach przebywał bardzo często, gdyż prowadził tam wiele prac agrotechnicznych oraz pilnował gospodarstwa i upraw. Wykonywał osobiście wiele prac: oranie, sianie, koszenie, grodzenie, belowanie, zgrabianie siana, pilnowanie bydła, naprawienie ogrodzeń około od połowy marca do połowy października. Koszenie odbywało się pod koniec maja. Ponadto w oświadczeniu podał numery działek i sposób ich użytkowania w 2020 r. M. O. podał, że prace na działkach zadeklarowanych przez J. O. wykonywały również inne osoby. Były to: M. W., A. Z., J. O., T. O., A. B., A. B. Wszystkie te osoby działały na zlecenie lub prośbę J. O. lub jego (M. O.). Wskazał, że jest pełnomocnikiem ojca i pomaga w prowadzeniu gospodarstwa. Wiele prac wykonuje sam, ale również zleca je innym oraz korzysta z pomocy rodziny. W grodzeniu działek i pilnowaniu grodzeń pomagał mu w większości M. W. oraz A. B., podczas koszenia pomagał mu brat J. O., jego syn T. O. Podczas wszystkich prac pomagała mu A. B., która dbała o zapewnienie posiłków oraz paliwa. Ponadto M. O. oświadczył, że J. O. użycza bydło do I. Z. oraz od M. W. w liczbie zgodnej z umową użyczenia i zgodnie z terminem podanym w umowie, był to okres: od marzec-kwiecień do październik-listopad 2020 r. W dodatkowych uwagach wyjaśnił, że spędza w gospodarstwie bardzo dużo czasu, na pracach oraz na pilnowaniu bydła, grodzeniu, czy jego naprawie. Jest tam kilka razy dziennie w okresie upraw, koszenia i wypasu.
A. B. oświadczyła, że mieszka nieopodal działek J. O., a pomagając M. O. jest tam dość często. Była świadkiem i czynnie pomagała przy uprawie kukurydzy podczas przygotowania działek pod uprawę oraz podczas pilnowania upraw przed dzikami. Brała również udział w przepędzaniu bydła na działkach, grodzeniu, koszeniu. Zeznała, że prace na zlecenia J. lub M. O. jak oranie, bronowanie, sianie kukurydzy, koszenie łąk, koszenie niedojadów, zgrabianie czy belowanie były wykonywane przez M. W., M. O., A. B. i A. Z. A. B. zapytana, jak były użytkowane działki zadeklarowane przez J. O. w 2020 r. - odpowiedziała, że działki w obrębie D., tj. działka [...], [...], [...] i część działki [...] były przeznaczone na uprawę kukurydzy, pozostałe działki w obrębie D. były wypasane. Działki w obrębie P. były koszone, w obrębie G. też koszone, ale po skoszeniu siana na wszystkich działkach pasło się bydło. Ponadto oświadczyła, że bydło do lat jest użyczane od państwa Z., tj. od I. Z. oraz jej siostrzeńca M. W. Konkretnej liczby użyczonego bydła nie zna, ale zauważyła, że było go dużo - widywała stado podczas wypasu oraz podczas pomocy przy przepędzaniu go na działkach. W dodatkowych uwagach podała, że "pomaga w gospodarstwie J. O. od kilku lat. Zna teren, ale co do numerów działek może się w niewielkim stopniu mylić. Była świadkiem wielu prac wykonywanych w gospodarstwie J. O., przy wypasie, grodzeniu, uprawie. Oświadczyła, że A. O., która jest pełnomocnikiem A. O., czyli współdzierżawcy skarżącego również była świadkiem wypasu bydła, miała również okazję zobaczyć w jaki sposób grodzone są działki. J. O. z pewnością uprawia deklarowane we wniosku działki, a A. O. być może uprawia jakieś działki, ale zdecydowanie nie te deklarowane i uprawiane przez J. O. Podała, że A. O. nigdy nie spotkała podczas prac w polu, widziała natomiast jego pełnomocnika – A. O., która zwiedzała gospodarstwo podczas prac nad przemieszczeniem bydła.
A. B. potwierdził użytkowanie spornych działek przez J. O. Wskazał, że bywał często na działkach deklarowanych przez J. O., pomagał M. O. w różnych pracach - grodził działki oraz naprawiał uszkodzone grodzenia. Oświadczył, że "ogrodzenie stawialiśmy od wczesnej wiosny, czy może nawet u kresu zimy, a naprawy trwały przez cały okres wypasu, czyli do późnej jesieni (...) Przy grodzeniu działek opierał się o granice z Geoportalu. Najczęściej na działkach widywał M. O., M. W., A. Z., ale również bywał przy pracach J. O. i jego syn. Dodał ponadto, że był świadkiem wypasu działek J. O. "Bydło pochodziło od M. W. i I. Z., a co do ilości sztuk to nie liczyłem, ale było tego dużo". Wskazał również, jak były użytkowane działki zadeklarowane przez J. O. w 2020 r. - "część działek na D. była uprawą kukurydzy, reszta była wypasana, G. koszony, gdzie po skoszeniu bydło pasło się praktycznie na całości. Działki w obrębie P. też były koszone za wyjątkiem chyba jednej". Dodatkowo wyjaśnił, że pracował na działkach na zlecenie J. O.
D. D. oświadczyła, że na działkach skarżącego bywała bardzo często, co najmniej 2-3 razy w tygodniu. Dowoziła picie i jedzenie dla swojego partnera J. O., jego syna T. i innych osób, które tam pracowały. Podała, że na działkach J. O. w 2020 r. pracowali m.in.: M. W., A. Z., J. O., T. O., M. O., A. i A. B. W/w osoby kosiły działki położone w obrębie P. i G. na siano i sianokiszonkę oraz wykonywały wszelkie niezbędne prace zlecone przez J. O. Działki położone w D. były wypasane przez bydło użyczone J. O. przez I. Z. (120 szt.) i przez M. W. (100 szt.). Na tych działkach były koszone niedojady. Dodała, "Jestem świadkiem, że Pan J. O. wraz z synem uprawiali wszystkie deklarowane we wniosku działki, wykonywali tam wszystkie prace, jako partnerka J. O. byłam tam w tym okresie deklarowanym bardzo często i byłam świadkiem wykonywania przez w/w panów wszelkich prac i czynności, które zostały tam wykonane. Nie widziałam na deklarowanych przez J. O. żadnych innych osób tam pracujących, prócz tych wykonujących prace polowe na zlecenie J. O.".
T. O. oświadczył, że w roku 2020 działki wskazane w pytaniu nr 1 użytkował jego dziadek J. O. Był świadkiem koszenia łąk położonych w obrębie P. i G. oraz wypasu, koszenia i zasiewu kukurydzy na działkach położonych w obrębie D. Podał, że pomagał dziadkowi, tj. J. O. przy wszystkich czynnościach w gospodarstwie, m.in. pomagał grodzić, dowoził jedzenie i picie. Ponadto był świadkiem w 2020 r. wypasu bydła, nie pamięta w jakim to było terminie, ale wie, że była to wiosna; wypas był na działkach położonych w obrębie D. Działki w obrębie P. i G. po skoszeniu łąk i zebraniu siana i sianokiszonki również były wypasane. Bydło było wypożyczone od I. Z. i M. W. Ponadto oświadczył, że w 2020 r. na działkach deklarowanych przez J. O. A. O. nie wykonywał żadnych prac ani nie wypasał bydła.
J. O. wskazał, że J. O. jest jego ojcem i cały czas pomaga ojcu na gospodarstwie. W 2020 r. pomagał ojcu przy grodzeniu, koszeniu, zasiewie kukurydzy i wielu innych czynnościach. Oświadczył, że praktycznie brał udział przy większości czynności i praktycznie na wszystkich działkach pomagał ojcu, jednak terminów nie pamięta. Dalej zeznał, że w 2020 r. na działkach ewidencyjnych położonych w obrębie G. i P. były łąki, w obrębie D. łąki i grunty orne na działkach [...], [...], w części [...] i [...]. Następnie zeznał, że w 2020 r. był świadkiem wypasu na działkach ewid. nr [...], [...], [...], [...]/[...], [...], [...], [...], [...] bydła użyczonego od I. Z. i M. W. Nie widział innych osób użytkujących działki ojca w 2020 r. Nie widział A. O. dokonującego jakichkolwiek prac na działach w 2020 r.
A. Z. oświadczył, że działki J. O. były użytkowane w całości - koszone, wypasane i orane. Działki pod wypas były grodzone. Podał, że brał udział przy zabiegach agrotechnicznych dla J. O. i pomagał mu przy wypasie bydła, koszeniu traw i niedojadów. Wskazał również inne osoby, które pracowały na działkach J. O. w 2020 r. - jego wnuk, A. B., J. O., J. O. i jego syn. Natomiast nie widział A. O. wykonującego na w/w działkach jakichkolwiek prac. Był świadkiem wypasu bydła na działkach J. O., zeznał, że "bydło wypasane było w terminie od wiosny do jesieni, bydło było mojej córki i wnuka".
I. Z. wskazała, że w 2020 r. nie pomagała J. O. w użytkowaniu działek, a J. O. nie zlecał jej wykonania zabiegów agrotechnicznych. Podała, że w 2020 r. posiadała ok 110 szt. bydła i potwierdziła, że w roku tym użyczyła je J. O. zgodnie z umową użyczenia, która powtarza się od 2016 r. Dodatkowo oświadczyła, że zabiegi agrotechniczne na działkach J. O. wykonywał jej siostrzeniec M. W. i jej ojciec A. Z. Potwierdziła, że działki J. O. były użytkowane w całości, koszone i wypasane przez jej bydło. Oświadczyła, że działki są zawsze grodzone pastuchem elektrycznym przez jej siostrzeńca M. W. oraz J. O. Potwierdziła również dokonanie w 2020 r. zgłoszenia do ARiMR przemieszczenia bydła w związku z jego użyczeniem.
M. W. potwierdził, że był świadkiem wykonywania prac polowych w 2020 r. na działkach w D., P. i G. przez J. O. W roku tym pomagał mu w użytkowaniu działek, a także wykonywał zabiegi agrotechniczne na jego zlecenie jak sianie, nawożenie, bronowanie, koszenie, zbieranie traw. Oświadczył, że wie, że działki były użytkowane w całości, były koszone, wypasane, a na gruncie ornym była kukurydza. Poza tym oświadczył, że działki były grodzone przez niego, przez dziadka, O. i państwa B. Podał, że w 2020 r. posiadał "około 90 szt. bydła (liczba się zmienia w zależności od sprzedaży") i potwierdził, że w roku tym użyczył bydło J. O. zgodnie z umową użyczenia. Był świadkiem wypasu użyczonego bydła na działkach ewidencyjnych w obrębie D., P. i G. Potwierdził dokonanie w 2020 r. w ARiMR zgłoszeń przemieszczenia bydła. Dodatkowo świadek potwierdził, że umowa kupna - sprzedaży kukurydzy zawarta w dniu 5 lipca 2020 r. pomiędzy nim a Panem J. O. została zrealizowana. W ramach tej umowy wykonywał wyżej opisane zabiegi agrotechniczne. Nie widział A. O. wykonującego w 2020 r. jakichkolwiek prace na konfliktowych działkach.
W dniu 29 września 2021 r. wpłynęło do organu I instancji pismo, w którym pełnomocnik J. O. wyjaśnił, że działki wskazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 nie były przedmiotem współposiadania, lecz znajdowały się one w wyłącznym posiadaniu J. O., w związku z tym nie ma podstaw do żądania od wnioskodawcy, aby przedłożył on zgodę współposiadacza.
Organ I instancji włączył do akt sprawy dokumenty z akt sprawy dotyczącej wniosku o przyznanie płatności złożonego przez A. O. oraz przedstawione przez niego dowody, tj:
eWniosek o przyznanie płatności na rok 2020 z dnia 15 czerwca 2020 r. i jego zmiana; wezwanie do złożenia wyjaśnień i korekta wniosku wraz z pismem A. O. (pełnomocnika A. O.), w którym wymienia następujące pisemne dowody (dołączone do przedmiotowego pisma): - 11 faktur na zakup: izolator okrągły (z dn. 20 maja 2020 r.), zestaw filtrujący do oleju (z dn. 20 maja 2020 r.), filtr paliwa + olej Hipol (z dn. 26 maja 2020 r.), olej napędowy (z dn. 27 maja 2020 r., 29 maja 2020 r., 31 maja 2021 r.), autogaz LPG (z dn. 31 maja 2020 r.), słupki ogrodzeniowe (z dn. 20 maja 2020 r.), elektryzator EPU-6J (z dn. 25 maja 2020 r.), nożyki kosiarki rotacyjnej (z dn. 22 maja 2020 r.), nóż, nożyk (z dn. 20 maja 2020 r.); - fakturę z dnia 15 października 2020 r. za usługę grabienia i prasowania siana na działkach nr [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...] w G., - potwierdzenie opłaty za czynsz dzierżawny z 20 października 2020 r.; tłumaczenie z j. c. wiadomości e-mail od A. O. do [...] pismo WIOS we Wrocławiu Delegatura w Wałbrzychu z dnia 4 września 2020 r. w sprawie organizacji rajdów terenowych przez J. O. w gospodarstwie; potwierdzenie złożenia dokumentu - zgłoszenie przemieszczenia bydła, owiec, kóz (5 sztuk); pismo z KOWR we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2020 r. wraz z odpowiedzią e-mailową i zdjęciami potwierdzającymi wykonanie zaleceń KOWR (3 szt.); - dowód wpłaty zbycia odpadów komunalnych z 1 czerwca 2020 r.; - oświadczenie leśniczego S. M.; - notatkę policyjną z dnia 31 maja 2020 r. dotyczącą wysypiska śmieci na działce nr [...]/[...]; - 3 zdjęcia (zgodnie z opisem A. O. - wykonane na działce [...] obręb D. z dnia 27 września 2020 r. podczas usuwania odpadów składowanych przez J. O.; - protokół oględzin działek gospodarstwa rolnego A. O. i J. O. z dnia 23 maja 2020 r. i z dnia 11 sierpnia 2020 r.; - notatkę urzędową z dnia 26 maja 2020 r. dotyczącą postępowania sprawdzającego,
2) wezwanie z dnia 25 lutego 2021 r. do A. O.;
3) wyjaśnienia A. O., w których w szczególności (odnośnie 2020 r.) wskazał, że nie ma fizycznej możliwości, ze względu na warunki atmosferyczne panujące w Kotlinie Kłodzkiej, aby wykonywać w gospodarstwie prace agrotechniczne, takie jak wypas czy koszenie - wcześniej niż od maja. J. i T. O., D. D. i I. Z. wymienieni, jako osoby pracujące w gospodarstwie od 15 lutego 2018 r. m.in. przy naprawie ogrodzeń i wypasie bydła są osobami mieszkającymi i pracującymi od wielu lat w N. i w tym okresie nie było ich w Polsce i na terenie gospodarstwa; na potwierdzenie czego dołączył dowody. Odnośnie wskazanej ilość bydła, czyli 350 sztuk, podkreślił, że tak ogromna ilość bydła (ze względów fizycznych) nie może być wypasana na pastwiskach o pow. ok. 90 hektarów jakie wskazuje J. O. we wniosku. Tym bardziej, że zdjęcia z kontroli KOWR nie ujawniły tak dużego stada. Tym bardziej, że G. Z. i jej syn M. W. również składają wnioski o dopłaty unijne wskazując w nich ok. [...] ha, na których wypasają właśnie to samo bydło. A. O. ponadto wyjaśnił, że w oświadczeniu złożonym przez M. O. z dnia 18 marca 2019 r. (którego to kopię dołączył i które dotyczy kampanii 2018), M. poświadcza, iż jest pełnomocnikiem notarialnym J. O. i że pełnomocnictwo nie zostało mu odwołane i nadal obowiązuje (dołączył kopię notarialnego pełnomocnictwa), natomiast w dniu 18 listopada 2019 r. J. O. zeznał podczas przesłuchania w BP ARiMR w Kłodzku w obecności M. O., że to pełnomocnictwo zostało odwołane. Z tego względu, jak wskazał, należy unieważnić umowy na wypas i dotyczące współpracy gospodarstw. Na dowód użytkowania przez niego gruntów, zgłosił świadków: B. I. i siostrę A. O.; dołączył umowę dzierżawy na grunty zadeklarowane we wniosku oraz oświadczył, iż jest jedynym posiadaczem gospodarstwa rolnego i nigdy nie było żadnego współposiadacza do chwili obecnej. Ponadto dołączył cztery dowody wpłaty czynszu dzierżawnego za rok 2020;
4) wezwania do złożenia oświadczenia w BP ARiMR w Opolu w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym dotyczącym działek objętych błędem kontroli krzyżowej skierowane do A. O., B. I., A. O.;
5) oświadczenie S. M.;
6) pisemną odpowiedź B. I.,
7) pisemną odpowiedź A. O., w której oświadczyła, że działki wymienione w wezwaniu - w roku 2018, 2019 i 2020 użytkował jej brat A. O. w całości, w roku 2020 była świadkiem prac (koszenie, zbieranie i zwożenie siana), w pracach rolnych pomagał H. B.; pastwiska w obrębie D. (działki nr [...], [...], [...], [...]) były wypasane przez bydło na całej powierzchni przez A. O., czego była świadkiem. Wskazała, że w roku 2020 w związku z posiadaniem programu rolnośrodowiskowego założyli z bratem na pastwiskach siedziby stada i wykonali przemieszczenia bydła H. B. w bazie IRZ, w której znajdują się wszystkie dane; bydło należało do H. B. Podała, że A. O. posiada ciągniki, kosiarkę, prasę i zgrabiarkę. Pomagała A. O. w użytkowaniu wszystkich działek zgłoszonych we wniosku na 2020 rok, tj. głównie pomagała przy zakupie paliwa i dowożeniu na działki oraz przy naprawie ogrodzeń. Oświadczyła, że A. O. zlecał jej: zakup części i paliwa, nadzór właścicielski, usuwanie wysypisk śmieci, naprawę ogrodzeń po rajdach terenowych, reprezentowanie przed KOWRem i urzędami gmin. Podkreśliła, że wszystkie obowiązki dotyczące działek, w tym ponoszenie opłat publicznych wykonuje A. O. Wskazała, że nie prowadzą żadnych upraw, podała, że nikt inny nie użytkuje tych działek w sposób rolny.
8) pisemną odpowiedź A. O., w której podał, że nie udzielił nigdy zgody J. O. na składanie wniosków i pobieranie płatności unijnych, a także nie wyraził zgody na wpis do ewidencji producentów; grunty należące do umowy dzierżawy nr [...]/[...]/[...]/[...]/[...]/[...]/[...] nigdy nie zostały podzielone pomiędzy dzierżawcami, jednakże J. O. oświadczeniem z 2007 r. zrzekł się jego rzecz praw do umowy dzierżawy oraz w 2014 r. przekazał jemu część gruntów do użytkowania (...) Po zrzeczeniu się praw do umowy dzierżawy w 2007 r. uzgodnił z J. O., że od tej chwili to on zajmuje się gospodarstwem, użytkuje grunty oraz opłaca czynsze dzierżawne i podatki rolne za całość gospodarstwa oraz zobowiązuje się do spłaty całego zadłużenia ciążącego na gospodarstwie tj. około 1 mln zł. Podał, że nie jest posiadaczem innych działek rolnych, oprócz wydzierżawionych gruntów z AWRSP, nie deklaruje w złożonych wnioskach pozostałych dzierżawionych działek z AWRSP, ponieważ są to działki o dużym nachyleniu, porośnięte drzewami z podmokłym terenem, co utrudnia ich koszenie. Wskazał, że posiada 3 ciągniki rolnicze i 2 kosiarki, a także wypożycza sprzęt rolniczy i przechowuje go w N. na posesji B. I. Nie posiada własnych zwierząt gospodarskich, część zebranego siana sprzedaje H. B., a część oddaje w zamian za koszenie działek. Podał, że nigdy nie wyraził zgody osobom trzecim na wykorzystanie działek [...]/[...], [...]/[...] i [...] na siedziby stada, a na działce [...]/[...] i [...]/[...] nigdy nie było wypasane bydło. Działki ewidencyjne nr [...], [...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...] położone w N. kosił na zlecenie dzierżawcy, a nie na własne cele. W 2020 r. użytkował wszystkie działki, lecz korzystał z pomocy innych osób w zamian za siano dla bydła, którego on w tak dużej ilości nie potrzebował. Zapytany o podanie jakie zabiegi i w takim terminie sam wykonywał w 2020 r., na jakich działkach ewidencyjnych i jakiej powierzchni odpowiedział: "Działki kośne kosi się, grabi siano i je zwozi a pastwiska wypasa i je grodzi"; wypas w 2020 r. był prowadzony na działkach pastwiskowych tj. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]/[...]. Bydło należało do H. B. i A. Z. Zgłoszono przemieszczenia w bazie IRZ oraz została założona siedziba stada. Zapytany o to, czy w jego siedzibie znajdują się lub znajdowały się inne sztuki bydła, poza wskazanymi w dokumentach dostarczonych do BP ARiMR w Opolu na wezwanie, podał nr kolczyków: [...], [...], [...], [...] i wskazał, że nie zna innych numerów. Zapytany, co robi ze skoszona trawą, skoro w systemie informatycznym ARiMR brak jest zwierząt zarejestrowanych w jego siedzibie stada, a jeżeli sprzedaje siano to czy posiada stosowne faktury sprzedaży w rozbiciu na poszczególne lata, wskazał, że siano sprzedaje w niewielkiej ilości H. B., któremu wystawia faktury, a resztę zabierają osoby wykonujące prace na jego zlecenie w zamian za prace rolne. Wskazał, że czynsz dzierżawny za rok wynosi około 40 tysięcy złotych, tylko on opłacał i opłaca czynsze dzierżawne za te wszystkie lata (2018, 2019, 2020) - tak od 15 lat, podatek gruntowy za rok za całe gospodarstwo wynosi około 19 tysięcy złotych i on, jako jedyny opłaca podatek od 15 lat;
9) nakazy płatnicze wystawione przez Burmistrza Bystrzycy Kłodzkiej w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości na 2020 r.,
10) potwierdzenie opłaty za podatek rolny, leśny i od nieruchomości -1,2 rata za 2020 r., potwierdzenie opłaty za czynsz dzierżawny za 2020 r. spłata zaległości na kwotę 11094,07 zł, potwierdzenie opłaty za podatek rolny, leśny i od nieruchomości za 2020 r. wraz z odsetkami na kwotę 5300 zł, potwierdzenie opłaty za podatek rolny, leśny i od nieruchomości za 2020 r., na kwotę 7242,60 zł,
11) pismo KOWR z Oddziału Terenowego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2021 r.,
prośbę Kierownika BP ARiMR w Opolu dotyczącą wyjaśnienia przemieszczeń sztuk bydła i odpowiedź Kierownika BP ARiMR w Kłodzku – pismo z 25 maja 2021 r.
13) protokół przesłuchania J. O. w sprawie przyznania płatności na rok 2020 w związku z błędami kontroli krzyżowej pomiędzy producentami. J. O. zeznał m.in, że: zna dzierżawione działki; od 2016 r. obrabia co roku te same powierzchnie z drobnymi zmianami. D. to wypas, P. i G. to łąki kośne. Działki [...] i [...] to są działki wypasane; działki, które są do koszenia wydzielane były przez jego syna M., który jest jego pełnomocnikiem. Przy koszeniu działek na P. czy G. syn zawsze był obecny, wytyczał działkę, która była koszona. Jego świadkowie na stałe nie mieszkają za granicą a na dłużej wyjechali dopiero w 2021 r. Stwierdził, że "w maju i czerwcu nikt nie był za granicą, lipiec, sierpień 2020 - trudno mi powiedzieć (...) Za granicę jak jedzie na jakąś robotę to jedzie na 5 godzin i wraca". Jego świadkowie pomagali w gospodarstwie w okresie wskazanym przez A. O., tj. w okresie marzec-październik 2020, niekoniecznie cały czas przebywając w kraju. Podczas przesłuchania pełnomocnik J. O. dopowiedział, że "świadkowie Pana J. przebywają w niektórych okresach w Polsce, w niektórych w N. Czy można było przejeżdżać, czy nie oni przejeżdżali granice. Na granicy nie ma nikogo kto by tego pilnował. Jeździli cały czas, ja sam jeździłem. Granica jest otwarta, na granicy wojsko nie stoi".
14) protokół przesłuchania świadka T. O. w sprawie przyznania płatności na rok 2020 w związku z błędami kontroli krzyżowej. Świadek zeznał, że nie mieszka na stałe w N. przez większość czasu jest w Polsce. W 2020 r. przyjeżdżał razem ze swoim tatą J. O. jak była praca w polu, mniej więcej w maju i czerwcu. Wskazał, że granice w związku z pandemią w roku 2020 były uszczelnione, ale mogli się przedostawać, bo mieli test oraz jeździli transportem osobowym. Zeznał, że numerów działek ewidencyjnych dokładnie nie zna, ale ma je mniej więcej w głowie, bo dużo tam po tych terenach jeździł i pomagał. Oświadczył, że "jak kazali mi jechać na G., to wiedziałem, że jest to obok kamienia J. S. Jak dojechałem na miejsce i widziałem ciągnik, to wiedziałem, że jestem na miejscu", charakterystycznym punktem dla działek, na których był prowadzony wypas jest "obok starego PGR-u, kawałek dalej punktem odnośnym był charakterystyczny mały okrągły lasek", często określał położenie danej działki użytkowanej przez J. O. przy pomocy Geoportalu w telefonie, podał, że działka [...]/[...] leży w obrębie G.;
15) protokół przesłuchania świadka J. O., który zeznał, że jest zameldowany w Polsce i w N., chwilowo mieszka w N., do Polski przyjeżdża po materiały budowlane (jedzie 5 godzin) i jak trzeba pomóc, w 2020 r. podróżował między Polską a N., fakt zamknięcia granic w związku z pandemią w roku 2020 nie miał żadnego wpływu na jego pomoc w gospodarstwie J. O., w 2020 r. przyjeżdżał do Polski w maju i czerwcu. Poproszony o ustosunkowanie się do informacji udzielonej przez pełnomocnika A. O., że był karany prawomocnym wyrokiem za składanie fałszywych zeznań, wskazał, że był karany około 15 lat temu, a więc wyrok ten uległ zatarciu;
19) protokoły przesłuchania świadka I. Z. i D. D., z których wynika, że nie stawiły się na przesłuchanie;
21) wniosek złożony przez pełnomocnika A. O. A. O. o przeprowadzenie kontroli w gospodarstwie.
Decyzją z dnia 24 stycznia 2022 r. Kierownik ARiMR w Kłodzku przyznał skarżącemu: płatność ONW na rok 2020 w łącznej wysokości 8.916,21 zł, w tym: płatność ONW typ specyficzny strefa II w wysokości 8.484,21 zł, płatność ONW typ górski w wysokości 432 zł.
Płatność została przyznana do gruntów rolnych, które nie brały udziału w konflikcie kontroli krzyżowej, tj. do gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] (obręb: P.), [...], [...], [...], [...], [...] (obręb: D.). W ocenie Kierownika ARiMR w Kłodzku, zebrany materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż jedynym użytkownikiem tych działek, który prowadził na nich prace polegające na uprawie kukurydzy oraz wypasie bydła był J. O. Organ wskazał dowody, które – w jego ocenie – to potwierdziły.
Organ I instancji odmówił przyznania płatności do działek ewidencyjnych objętych konfliktem kontroli krzyżowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił przesłanki wydania decyzji, powołał podstawy prawne jej wydania. Wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że obie strony konfliktu kontroli krzyżowej były faktycznymi użytkownikami spornych gruntów rolnych wydzierżawionych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz obie strony konfliktu kontroli krzyżowej były współposiadaczami spornych działek, zadeklarowanych przez obu producentów do płatności na rok 2020. Zdaniem organu I instancji, sam fakt użytkowania spornych gruntów w 2020 r. przez obie strony konfliktu kontroli krzyżowej pozostaje w zasadzie poza sporem.
W treści uzasadnienia organ I instancji wskazał dowody które w jego ocenie potwierdzają rolnicze użytkowanie spornych działek przez J. O. Zauważył, że użytkowanie rolnicze spornych działek potwierdził skarżący w złożonych oświadczeniach. Potwierdzili to także – w ocenie organu I instancji – świadkowie wskazani przez skarżącego. Wszyscy świadkowie, jak podkreślił organ I instancji, potwierdzili, że jedynym użytkownikiem działek w 2020 r. był J. O., a wszystkie prace wykonywane przez nich m.in.: grodzenie i naprawa zniszczonego ogrodzenia, pilnowanie bydła, koszenie traw, zbieranie siana, wykaszanie niedojadów były wykonywane na zlecenie J. O. bądź jego pełnomocnika M. O. Zeznali, że działki były użytkowane w całości. Organ I instancji omówił treść oświadczeń złożonych przez świadków J. O. Wskazał także, że dokonano sprawdzenia w systemie ZSZiK w bazie IRZ ilości posiadanego bydła na dzień zawarcia umowy użyczenia bydła, na dzień rozpoczęcia wypasu oraz na dzień zakończenia wypasu przez I. Z. oraz przez M. W. w stosunku do ilości użyczonego przez nich bydła i zgłoszonego przez każdego z nich do płatności do bydła/krów w roku 2020. Z dokonanej analizy wynika, że I. Z. posiadała wykazaną w złożonym oświadczeniu użyczoną ilość zwierząt, zgodnie z jej oświadczeniem złożonym do BP ARiMR w Kłodzku wypożyczyła ona w 2020 r. J. O. 110 szt. bydła. Do płatności do bydła i krów we wniosku obszarowym zgłosiła w 2020 r. 40 sztuk, co daje łącznie 150 szt. (110 + 40), przy czym na dzień 20 marca 2020 r. (data zawarcia umowy użyczenia bydła oraz rozpoczęcia wypasu wg umowy) - posiadła 218 szt., na dzień 15 października 2020 r. (data zakończenia wypasu wg umowy) - posiadała 267 szt. M. W. zeznał, że w 2020 r. posiadał około 90 szt. bydła. Jak dopowiedział "liczba się zmienia w zależności od sprzedaży". Świadek nie wskazał jednak ani w złożonych wyjaśnieniach, ani w umowie użyczenia ilości bydła przekazanego do gospodarstwa J. O. w 2020 r. Zamieścił jednak na drugiej stronie umowy użyczenia bydła informację, że jego działki znajdują się w jednym kompleksie z działkami J. O., a bydło wypasa się równocześnie na jego działkach i J. O. Powyższy zapis podpisał wraz z J. O. Świadek do płatności do bydła i krów we wniosku obszarowym w 2020 r. zgłosił 40 sztuk, przy czym: na dzień 20 marca 2020 r. (data zawarta umowa użyczenia bydła) - posiadł 69 sz., na dzień 4 kwietnia 2020 r. (data rozpoczęcia wypasu wg umowy) - posiadał 68 szt., na dzień 15 października 2020 r. (data zakończenia wypasu wg umowy) - posiadał 83 szt. Z powyższej analizy – zdaniem organu I instancji – wynika, że M. W. w przybliżeniu posiadał podaną w oświadczeniu ilość zwierząt, którą mógł wypożyczyć J. O.
Organ I instancji wskazał, że analiza sporządzonego raportu z czynności kontrolnych potwierdza uprawy na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych we wniosku J. O. na 2020 r. W odniesieniu do działki rolnej [...], [...], [...], [...], [...] wskazano, iż powierzchnia stwierdzona jest większa niż powierzchnia deklarowana. Natomiast na działkach: [...], [...], [...] inspektorzy terenowi potwierdzili mniejszą powierzchnię niż zadeklarowana we wniosku J. O. Dodatkowo podczas kontroli inspektorzy terenowi zlokalizowali na drzewach znaczniki rajdowe oznaczające punkt kontrolny. Znaczniki zlokalizowane były na części gruntu, który nie był użytkowany rolniczo - w obszarze zadrzewionym. Na dzień kontroli inspektorzy terenowi nie potwierdzili śladów jazd terenowych na deklarowanych działkach rolnych, a jedynie na terenach zadrzewionych, wyłączonych z rolniczego użytkowania. Do wyników z kontroli na miejscu zawartych w raporcie nie wniesiono zastrzeżeń. Odnosząc się do przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie J. O., w sytuacji trwającego konfliktu kontroli krzyżowej potwierdzone użytkowanie rolnicze gruntów uznane zostało przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wymienił dowody potwierdzające użytkowanie rolnicze spornych gruntów przez drugą stronę konfliktu kontroli krzyżowej – A. O. W szczególności dał wiarę oświadczeniu A. O., zgodnie z którym w 2020 r. założył on siedzibę stada oraz dokonał w bazie IRZ przemieszczenia zwierząt H. B. o nr kolczyków: [...], [...], [...], [...]. Dowodem potwierdzającym rolnicze użytkowanie działek – jak wskazał organ I instancji, było również oświadczenie A. O., zgodnie z którym działki wymienione w tabeli do wezwania w 2020 r. użytkował jej brat A. O. w całości, przy czym zlecał również prace agrotechniczne osobom trzecim. Organ przeanalizował zeznania B. I. i leśniczego S. M. Wskazał również, że rolnicze użytkowanie działek przez A. O. potwierdziły faktury zakupu sprzętu rolniczego, paliwa, potwierdzenia opłaty za czynsz dzierżawny, potwierdzenia przelewu z tytułu podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości za rok 2020, odpowiedź e-mailowa wraz ze zdjęciami potwierdzającymi wykonanie zaleceń KOWR - usunięcie nielegalnego wysypiska odpadów na działce [...]/[...] w P.
Organ I instancji wskazał, że nie dał wiary oświadczeniu A. O., w którym podał, że w 2020 r. "wypas był prowadzony na działkach pastwiskowych, bydło należało do A. Z. ponieważ na podstawie danych posiadanych przez ARiMR ustalono, że A. Z. w 2020 r. nie posiadał zarejestrowanych zwierząt w bazie IRZ.
Kierownik ARiMR wskazał ponadto, których dowodów/dokumentów nie wziął pod uwagę ze względu na ich znikome znaczenie w rozstrzygnięciu konfliktu kontroli krzyżowej na rok 2020 czy stwierdzeniu, kto rolniczo użytkował sporne grunty na dzień 31 maja 2020 r. Były to dokumenty, które nie dotyczyły spornych działek albo odnosiły się do zdarzeń z 2018 r., bądź do kampanii za 2017 r. Organ I instancji nie wziął po uwagę także zdjęć i filmu z dnia 31 maja 2021 r., które obrazują użytkowanie działek nr [...]/[...] i [...]/[...] w roku 2021, tym samym nie udowadniają sposobu ich użytkowania w 2020 r. Ponadto zaznaczył, że J. O. w oświadczeniu z dnia 26 maja 2021 r. zadeklarował w 2020 r. kośne użytkowanie wyżej wskazanych działek. Poza tym działki te były objęte kontrolą na miejscu w 2020 r., czego potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych. Dodatkowo przedłożone internetowe informacje pogodowe, zdaniem organu I instancji, nie wnoszące nowych argumentów
Organ I instancji odniósł się szczegółowo do twierdzeń A. O. W szczególności wskazał, że J. O. we wniosku o płatność na 2020 r. zadeklarował [...] ha TUZ, w tym [...] ha pastwisk. Zakładając, że na działkach J. O. przebywały wszystkie zwierzęta posiadane przez M. W. (83 szt.) oraz zwierzęta wypożyczone od I. Z. (110 szt.) to pastwiska J. O. w 2020 r. wypasałoby max. 193 szt. bydła, co daje około 2 sztuki na 1 ha i według organu ze względów "fizycznych" jest możliwość wypasania takiej ilości bydła.
Podsumowując cały materiał dowodowy zebrany w sprawie, Kierownik ARiMR w Kłodzku stwierdził, iż zarówno J. O. jak i A. O. byli współposiadaczami a zarazem użytkownikami spornych gruntów, choć bez możliwości określenia dokładnej powierzchni, co zostało potwierdzone przedstawionymi umowami, zeznaniami świadków, a także wynikami kontroli na miejscu. Obie strony posiadały tytuł prawny do deklarowanych działek, na podstawie zawartej umowy dzierżawy i zgodnie z jej zapisami traktowani są jako jeden podmiot, a ich odpowiedzialność jako dzierżawców jest solidarna w pełnym zakresie tej umowy. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by któraś ze stron wykonywała na spornych działkach tylko zabiegi incydentalne. W konsekwencji, jak wskazał organ I instancji w sprawie miał zastosowanie § 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm., dalej rozporządzenie ONW).
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor ARiMR zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Wskazał, że rozbieżność między stanowiskiem skarżącego a ustaleniami organu I instancji dotyczy w istocie kwestii stanu posiadania działek rolnych w zakresie dzielenia tego prawa z innym rolnikiem, położonych w granicach działek ewidencyjnych oznaczonych numerami: [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...],[...]/[...], [...] położonych w obrębie P., gmina Bystrzyca Kłodzka; [...], [...], [...], [...]/[...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie D., gmina Międzylesie; [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...] położonych w obrębie G., gmina Międzylesie zadeklarowanych do płatności we wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 przez J. O. oraz przez A. O.
Organ odwoławczy podkreślił, że warunkiem ubiegania się o płatności ONW jest m.in. wykazanie przez rolnika, że na zgłoszonych do płatności gruntach prowadzi on działalność rolniczą. Dyrektor ARiMR wskazał, że J. O., zadeklarował do płatności na spornych działkach powierzchnię [...] ha, podczas gdy A. O. zgłosił we wniosku powierzchnię [...] ha. Organ odwoławczy przedstawił tabelę zawierającą zestawienie zadeklarowanych powierzchni obu stron konfliktu krzyżowej na spornych działkach.
Dyrektor ARiMR, po dokonaniu analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał stanowisko organu I instancji za zasadne. Wskazał, że z oświadczeń stron, jak i z zeznań świadków wynika, że zarówno J. O., jak i A. O. prowadzili w roku 2020 na spornych działkach prace polegające na koszeniu i zbiorze traw oraz wypasali na ich obszarze bydło. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy powołał treść art. 4 ust. 1 lit h) i i) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013 oraz § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.). Zdaniem organu odwoławczego, nie można w rozpatrywanej sprawie przyjmować, iż uznanie posiadania przez rolnika spornej nieruchomości zależne jest od terminu rozpoczęcia prac agrotechnicznych. Jeżeli bowiem § 2 ust. 6 rozporządzenia ONW uzależnia przyznanie płatności od dołączenia zgody współposiadacza do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, które co do zasady, powinno nastąpić w terminie do 15 maja, to oznacza to, że stan posiadania zgłaszanych do płatności gruntów należy rozpatrywać w szerszym przedziale czasowym, nie ograniczając się tylko do jednej daty. Podkreślił, że obie strony konfliktu kontroli krzyżowej przed dniem 31 maja 2020 r. dysponowały tytułem prawnym do spornych gruntów w postaci umowy dzierżawy z 31 maja 1995 r. zawartej z Agencją Nieruchomości Rolnych. Zdaniem organu odwoławczego, kiedy sporne grunty stanowią wyłącznie trwałe użytki zielone, nie można utożsamiać stanu posiadania gruntu na dzień określony w ustawie, z terminem wykonywania konkretnych zabiegów agrotechnicznych, bądź też z terminem rozpoczęcia rolniczego użytkowania gruntów. Niewątpliwie ustalenia stanu posiadania gruntu należy dokonać w odniesieniu do wskazanej przez ustawodawcę daty, tym niemniej nie oznacza to, że nie należy przy tym brać pod uwagę dłuższego okresu rolniczego użytkowania gruntów.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że obie strony konfliktu użytkowały sporne grunty w roku 2020 i obie strony znajdowały się w posiadaniu tych gruntów. Podkreślił, że obie strony dysponowały tytułem prawnym do deklarowanych do płatności nieruchomości, czyli umową dzierżawy z dnia 31 maja 1995 r., zawartą z Agencją Nieruchomości Rolnych, w myśl której dzierżawcami tych nieruchomości jest J. O. i A. O. W myśl tej umowy obydwaj rolnicy traktowani są jako jeden podmiot, a ich odpowiedzialność jako dzierżawców jest solidarna w całym zakresie dotyczącym tejże umowy. Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik ARiMR szczegółowo odniósł się do każdego złożonego w toku postępowania dowodu, niecelowe jest szczegółowe odnoszenie się do poszczególnych dowodów mających potwierdzić ten fakt. Jeżeli, w myśl umowy dzierżawy, obydwie strony dysponowały tytułem prawnym do solidarnego użytkowania wskazanych w umowie gruntów, a następnie wykonywały na tym obszarze prace agrotechniczne, to niewątpliwie uznać należy, że były współposiadaczami tych nieruchomości. Organ odwoławczy podkreślił, że warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu. Jeżeli grunt stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przyznawana jest temu współposiadaczowi gruntu, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. W konsekwencji, w ocenie organu odwoławczego, przyznanie płatności skarżącemu byłoby możliwe, gdyby legitymował się zgodą współposiadacza. Brak zgody wykluczył pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego o płatności na rok 2020. Działki wykluczono bez nałożenia kary administracyjnej za przedeklarowanie powierzchni.
Organ odwoławczy uznał, że wypas bydła przez A. O. nie wykluczał możliwości wypasu bydła również przez skarżącego, bowiem deklarowany przez Skarżącego do płatności na spornych działkach obszar wynosi [...] ha, natomiast A. O. deklaruje powierzchnię [...] ha. Realne i możliwe było zatem wypasanie bydła przez każdą ze stron konfliktu krzyżowego. W opinii organu odwoławczego, skarżący nie przedstawił żadnego dowodu podważającego użytkowanie rolnicze dzierżawionych gruntów przez drugiego wnioskodawcę płatności. W ocenie organu odwoławczego przedstawione dokumenty i zeznania nie wskazują jednoznacznie powierzchni użytkowanej przez każdą ze stron konfliktu, a zatem należy stwierdzić, że obie strony konfliktu wykorzystują rolniczo sporne grunty poprzez koszenie łąk, wypasanie pastwisk - korzystając również z pomocy osób trzecich. Organ odwoławczy wskazał, że poddał szczegółowej analizie dołączone dokumenty i stwierdził, że organ I instancji w sposób należyty dokonał oceny zebranego materiału dowodowego, a jego ustalenia w sposób wyczerpujący zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ocena zebranych dowodów jest przekonująca, zgodna z wymogami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w pełni odpowiada wymogom zasady zaufania do organów państwa.
W skardze do WSA we Wrocławiu na powyższą decyzję, strona skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (PROW), polegające na braku wyczerpującego rozpatrzenia przez organ II instancji całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania przez ten organ, że w dniu 31 maja 2020 r. (jak również w okresie zbliżonym do tej daty) Strona Skarżąca była współposiadaczem działek: [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...] (obręb P.), [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...] (obręb G.) oraz [...], [...], [...], [...]/[...], [...], [...], [...], [...] (obręb D.), które były przedmiotem konfliktu kontroli krzyżowej pomiędzy Stroną Skarżącą a A. O., podczas gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego powinna prowadzić do uznania, iż Strona Skarżąca była wyłącznym posiadaczem tych spornych działek,
b) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy PROW, polegające na braku przekonującego wyjaśnienia przez organ II instancji, dlaczego uznał on A. O. za współposiadacza spornych działek w dniu 31 maja 2020 r. (jak również w okresie zbliżonym do tej daty),
c) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy PROW, polegające na tym, że organ II instancji nie przeprowadził własnego rozpoznania sprawy w zakresie ustalenia, czy w dniu 31 maja 2020 r. (jak również w okresie zbliżonym do tej daty) sporne działki były przedmiotem współposiadania przez Stronę Skarżącą i A. O.; organ II instancji ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, iż podziela on stanowisko organu I instancji co do tego, że "(...) obie strony konfliktu użytkowały sporne grunty w roku 2020 i należy uznać, że obie strony znajdowały się w posiadaniu tych gruntów",
d) art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy PROW, polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ II instancji dowodu z zeznań świadków i przesłuchania strony konfliktu kontroli krzyżowej A. O., mimo zgłaszania przez Stronę Skarżącą wniosków w tym zakresie w odwołaniu od decyzji organu I instancji,
e) art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy PROW, polegające na przypisaniu niektórym okolicznościom odmiennego znaczenia niż to, które zostało przypisane takim samym okolicznościom w trakcie rozstrzygania przez organy spraw o przyznanie Stronie Skarżącej płatności za lata 2016, 2017, 2018 i 2019.
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to § 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w dniu 31 maja 2020 r. (jak również w okresie zbliżonym do tej daty) Strona Skarżąca była wyłącznym posiadaczem spornych działek zgłoszonych przez nią we wniosku o płatność, a nie współposiadaczem tychże spornych działek, w związku z czym przywołany przepis nie powinien znaleźć zastosowania przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy.
Mając na uwadze wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł także o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z następujących dokumentów:
1. decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 5 listopada 2018 r. nr 9001-2018-001924 (w załączeniu) - na okoliczność uchylenia przez organ II instancji decyzji organu I instancji w sprawie o przyznanie J. O. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017 oraz powodów tego uchylenia, w tym z powodu nie odniesienia zgromadzonych dowodów do konkretnych obszarów zadeklarowanych do płatności przez obie strony konfliktu kontroli krzyżowej,
2. decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kłodzku z dnia 18 grudnia 2019 r. nr 0008-2019-007175 (w załączeniu) - na okoliczność przyznania J. O. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017 także w odniesieniu do obszarów objętych konfliktem kontroli krzyżowej z A. O. oraz powodów, dla których nie uznano A. O. za współposiadacza tychże obszarów
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Sąd postanowił dopuścić wnioski dowodowe strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zachodzą podstawy do jej uchylenia.
W sprawie poza sporem pozostawała kwestia użytkowania przez skarżącego w 2020 r. działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] (obręb: P.), [...], [...], [...], [...], [...] (obręb: D.). Do tych działek została przyznana płatność - do powierzchni stwierdzonej w raporcie z kontroli na miejscu. Skarżący nie kwestionował ustaleń organów w tym zakresie.
Przedmiotem sporu była natomiast odmowa przyznania skarżącemu płatności do gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych nr [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...] w obrębie P. na działkach ewidencyjnych nr: [...], [...], [...]/[...], [...]/[...], [...], [...], [...], [...] w obrębie D. i na działkach ewidencyjnych nr: [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...] w obrębie G. Działki te były objęte konfliktem kontroli krzyżowej, ponieważ oprócz skarżącego zgłosił je do płatności również A. O. Podstawą rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że działki, na których stwierdzono konflikt krzyżowy, znajdowały się we współposiadaniu obu rolników, którzy rolniczo je użytkowali, a skarżący nie uzyskał zgody współposiadacza (współużytkownika) na otrzymanie dopłaty. Skarżący twierdził natomiast, że był jedynym posiadaczem i użytkownikiem przedmiotowych działek. W konsekwencji w sprawie podstawową kwestią było rozstrzygniecie, czy skarżący spełnił warunek przyznania mu płatności do zadeklarowanych na 2020 r. powierzchni działek rolnych określony w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW, tj. posiadania tych działek w dniu 31 maja 2020 r., w sytuacji gdy działki te zadeklarował też inny rolnik.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 47 z 20.12.2013 r., s. 549, dalej: rozporządzenie 1306/2013) państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii (art. 58 ust. 2). O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1). W przypadku stwierdzenia, że beneficjent nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, pomoc nie zostaje wypłacona lub zostaje zwrócona w całości lub w części oraz, w stosownych przypadkach, nie zostają przyznane lub zostają zwrócone odpowiednie uprawnienia do płatności, o których mowa w art. 21 rozporządzenia nr 1307/2013 (art. 63 ust. 1). Każde państwo członkowskie ustanawia i prowadzi zintegrowany system zarządzania i kontroli ("system zintegrowany"- art. 67 ust. 1), który stosuje się do systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013 (art. 67 ust. 2). Elementami systemu zintegrowanego są: skomputeryzowana baza danych; system identyfikacji działek rolnych system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności; wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność; zintegrowany system kontroli; jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, który składa wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność (art. 68). System identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności umożliwia weryfikację uprawnień oraz kontrole krzyżowe z wnioskami o przyznanie pomocy i systemem identyfikacji działek rolnych (art. 71). Z art. 72 rozporządzenia nr 1306/2013 wynika, że każdego roku beneficjent wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, składa wniosek m.in. o płatności bezpośrednie obejmujący odpowiednio (a) wszystkie działki rolne w gospodarstwie, jak również grunty nierolnicze, których dotyczy wniosek o wsparcie, o którym mowa w art. 67 ust.2; (b) uprawnienia do płatności deklarowane do aktywowania, (c) wszelkie informacje przewidziane w niniejszym rozporządzeniu lub wymagane w związku z wdrożeniem odpowiedniego sektorowego prawodawstwa rolnego lub wymagane przez dane państwo członkowskie. Zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole są uzupełniane przez kontrole na miejscu. W przypadku nieprzestrzegania warunków kwalifikowalności stosuje się art. 63 (art. 74).
Zgodnie z motywem 23 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69, dalej: rozporządzenie nr 809/2014) terminowe składanie przez beneficjentów wniosków o uprawnienia do płatności jest konieczne, aby państwa członkowskie były w stanie ustalić te uprawnienia. W związku z tym należy ustalić ostateczny termin składania wniosków. Zgodnie z art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 państwa członkowskie określają ostateczne terminy, w których pojedynczy wniosek, wnioski o przyznanie pomocy lub wnioski o płatność mogą być składane. Termin ten może być wyznaczony na datę późniejszą zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 78 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2014, w niektórych strefach podległych wpływowi wyjątkowych warunków klimatycznych (ust. 2). Zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 wnioski o przydział uprawnień do płatności lub zwiększenie uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowej zgodnie z (...) art. 39 rozporządzenia nr 1307/2014 składa się w terminie ustalonym przez państwa członkowskie. Ustalony termin przypada nie później niż dnia 15 maja danego roku kalendarzowego.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 608 z późn. zm., dalej: rozporządzenie 1307/2013) "rolnik" oznacza osobę fizyczną (...) która prowadzi działalność rolniczą. W świetle przepisów Tytułu III Rozdziału 4 – "Płatność z tytułu obszarów o ograniczeniach naturalnych" rozporządzenia nr 1307/2013 państwa członkowskie mogą przyznawać płatność rolnikom, którzy są uprawnieni do płatności w ramach (...) systemu jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w rozdziale 1, i których gospodarstwa rolne są w całości lub częściowo położone na wyznaczonych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013 obszarach o ograniczeniach naturalnych (art. 48 ust. 1). Zgodnie z art. 31 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U.UE.L.2013.347.487, dalej: rozporządzenie nr 1305/2013) płatności dla rolników na obszarach górskich i innych obszarach z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami udzielane sią rocznie na hektar użytków rolnych w celu zrekompensowania rolnikom wszystkich części dodatkowych kosztów i utraconych dochodów związanych z ograniczeniami dla produkcji rolnej na danym obszarze. Zgodnie z ust. 2 płatności udziela się rolnikom, którzy podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarach wyznaczonych zgodnie z art. 32 i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia nr 1307/2013, zgodnie z zastosowaniem w danym państwie członkowskim. Artykuł 36 rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, że państwa członkowskie stosujące w 2014 r. system jednolitej płatności obszarowej (...) mogą zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu zadecydować o kontynuowaniu stosowania tego systemu najpóźniej do dnia 31 grudnia 2020 r. Przez okres stosowania systemu jednolitej płatności obszarowej nie stosuje się sekcji 1, 2 i 3 rozdziału 1 "System płatności podstawowej i system jednolitej płatności obszarowej" w Tytule III "System płatności podstawowej, system jednolitej płatności obszarowej oraz powiązane płatności" z wyjątkiem art. 23 ust. 1 akapit drugi i ust. 6 (regionalny przydział pułapów krajowych) i art. 32 ust. 2-6 (definicja: "kwalifikujący się hektar"). Jednolita płatność obszarowa przyznawana jest w ujęciu rocznym do każdego kwalifikującego się hektara zadeklarowanego przez rolnika zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia nr 1306/2013 (art. 36 ust. 2). Obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary, jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (art. 36 ust. 1 akapit drugi w zw. z art. 32 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013). Zgodnie z art. 36 ust. 5 z wyjątkiem działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych hektary, o których mowa w ust. 2, muszą pozostawać w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwo członkowskie, który nie może przypadać później niż ustalona przez państwo członkowskie data zmiany wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013.
Zgodnie z motywem 16 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz.U.UE.L.2014.181.1, dalej: rozporządzenie nr 639/2014) uprawnienia do płatności powinno się przydzielać osobie, która posiada uprawnienia decyzyjne, odnosi korzyści i ponosi ryzyko finansowe w odniesieniu do działalności rolniczej na gruntach, co do których wnioskuje o taki przydział. Należy wyjaśnić, że zasada ta ma w szczególności zastosowanie, gdy kwalifikujący się hektar jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności ze strony więcej niż jednego rolnika. Zgodnie zaś z art. 15 rozporządzenia nr 639/2014 w celu ustalenia liczby uprawnień do płatności, które mają zostać przydzielone zgodnie z art. 24 ust. 2 i art. 39 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w przypadkach gdy nie występuje siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności, uwzględnia się wyłącznie te kwalifikujące się hektary, które zostały zatwierdzone zgodnie z art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. a) rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014 (ust. 1). W przypadku gdy kwalifikujący się hektar, o którym mowa w ust. 1, jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności złożonego przez dwóch lub więcej wnioskodawców, decyzja, komu należy przyznać uprawnienie do płatności, opiera się na kryterium, kto korzysta z uprawnień do podejmowania decyzji w odniesieniu do działalności rolniczej wykonywanej na tym hektarze oraz kto czerpie korzyści i ponosi ryzyko finansowe związane z tą działalnością (ust. 2).
Przepis art. 15 ust. 2 był przedmiotem wiążącej interpretacji dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) – wyrok z 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19 Land Berlin (ECLI:EUC:2020:1046). W wyroku tym TSUE wskazał, że wyrażenie "w jego dyspozycji" nie zostało zdefiniowane w przepisie art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013 (który zawiera regulację podobną do art. 39 – uwaga Sądu), należy jednak zauważyć, że ani art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013, ani żaden inny przepis prawa Unii nie wymaga, aby wnioskodawca przedstawił tytuł własności lub jakikolwiek dowód podstawy prawnej użytkowania na poparcie wniosku o przyznanie uprawnień do płatności w celu wykazania, że zadeklarowane kwalifikujące hektary pozostają w jego dyspozycji (pkt 34). Trybunał orzekł już, że państwom członkowskim przysługuje zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od wnioskodawcy dotyczących obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych uwzględnionych we wniosku o przyznanie pomocy. Jednak w ramach zakresu swobodnego uznania w odniesieniu do dowodów wymaganych jako uzasadnienie wniosku o przyznanie pomocy, szczególnie jeżeli chodzi o możliwość zobowiązania wnioskodawcy do przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów będących przedmiotem wniosku, państwa członkowskie powinny uwzględniać cele odnośnych przepisów Unii i przestrzegać ogólnych zasad prawa Unii, w szczególności zasady proporcjonalności (wyrok z dnia 24 czerwca 2010 r., Pontini i in., C-375/08, EU:C:2010:365, pkt 82, 86). Państwa członkowskie mają zatem prawo domniemywać, że kwalifikujące się hektary związane ze złożonym wnioskiem o przyznanie uprawnień do płatności są "w [...] dyspozycji" rolnika, który składa ten wniosek, w rozumieniu tego przepisu (pkt 36). Takie podejście jest zgodne z jednym z kluczowych wymogów reformy WPR wdrożonej rozporządzeniem nr 1307/2013, który jest opisany w motywie 2 tego rozporządzenia i zakłada zmniejszenia obciążeń administracyjnych (pkt 37). O ile państwa członkowskie mają prawo domniemywać, że kwalifikujące się hektary związane z wnioskiem o przydzielenie uprawnień do płatności są w dyspozycji rolnika składającego wniosek, o tyle mają one obowiązek systematycznego przeprowadzania kontroli wniosków o przyznanie uprawnień do płatności i odpowiadających im wniosków o płatność w celu zapobiegania nieprawidłowościom i, w razie potrzeby, korygowania popełnionych nieprawidłowości oraz odzyskiwania nienależnych płatności (pkt 38). W przypadku złożenia dwóch lub więcej konkurencyjnych wniosków o przyznanie uprawnień do płatności, domniemanie, zgodnie z którym kwalifikujące się hektary związane z wnioskiem o przydzielenie uprawnień do płatności są w dyspozycji rolnika składającego wniosek, zostaje jednak podważone (pkt 40). W takiej sytuacji właściwe organy państw członkowskich są zobowiązane do sprawdzenia, w dyspozycji którego z tych dwóch wnioskodawców pozostają kwalifikujące się hektary (pkt 41). (...) W niniejszym przypadku zdaniem sądu odsyłającego osoby trzecie nie podnoszą żadnej podstawy prawnej w odniesieniu do danych obszarów rolnych. Należy zatem stwierdzić, że w takich okolicznościach nie należy stosować kryteriów ustanowionych w art. 15 ust. 2 rozporządzenia delegowanego nr 639/2014 (pkt 44). Art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1307/2013 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu (pkt 45).
Z przytoczonych przepisów i ich interpretacji dokonanych przez Trybunał wynika, że przypadek, gdy kwalifikujący się hektar jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności przez więcej niż jednego rolnika odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy każdy z tych rolników ma podstawę prawną do wykorzystywania tego gruntu do działalności rolniczej. Wniosek o płatność może bowiem złożyć tylko rolnik, który obszarem tym zarządza w ramach gospodarstwa rolnego. Przypadek takiego "konfliktu" rozstrzyga przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 639/2014. Natomiast w sytuacji, gdy wniosek o płatność do tego samego obszaru składa osoba, która faktycznie wykorzystuje ten obszar bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, to przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 639/2014 nie ma zastosowania. Jednocześnie "kwalifikujący się hektar" musi spełniać taką definicję przez cały rok kalendarzowy. Elementem tej definicji jest posiadanie "kwalifikujących się hektarów" przez rolnika przez cały rok, którego dotyczy płatność (art. 36 ust. 1 akapit drugi w zw. z art. 32 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013).
Na gruncie prawa krajowego warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych na rok 2020 r. reguluje ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Zgodnie z art. 27 ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2). W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.); 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.
Stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia ONW w przypadku gdy użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW są przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku, płatność ONW przysługuje temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy.
Ze względu na przywołany wyżej przepis art. 36 ust. 5 rozporządzenia nr 1307/2014 oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW płatności ONW w 2020 r. były przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Z uwagi na treść art. 32 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2014 obszary uznane za kwalifikujący się hektar muszą być zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy z wyjątkiem działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.
Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w sprawie było zatem zweryfikowanie i ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, kto faktycznie posiadał w 2020 r. i użytkował zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego i A. O. grunty i w jakim zakresie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że obie strony konfliktu użytkowały sporne grunty w roku 2020 i znajdowały się w posiadaniu tych gruntów. Ponadto zaakcentował, że obie strony dysponowały tytułem prawnym do deklarowanych do płatności nieruchomości, czyli umową dzierżawy z 31 maja 1995 r. zawartą z Agencją Nieruchomości Rolnych, w myśl której dzierżawcami tych nieruchomości są J. O. i A. O. Rezultatem takiego stanowiska było przyjęcie przez organ, że przyznanie płatności do spornego obszaru możliwe byłoby tylko, gdyby rolnik zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia ONW legitymował się zgodą drugiego współposiadacza. Skarżący zgody takiej do wniosku o przyznanie płatności nie dołączył, a zatem sporne działki zostały wykluczone przez organ z płatności.
Przedstawione przez organ stanowisko, zdaniem Sądu, było przedwczesne. W szczególności należy podkreślić, że wbrew temu, co organ przyjął w uzasadnieniu decyzji, kwestia posiadania zgłoszonych do płatności działek nie pozostawała "poza sporem", skoro twierdzenia i dowody powoływane przez A. O. oraz J. O. nie były zgodne co do samego faktu użytkowania gruntów. Każda ze stron konfliktu twierdziła bowiem, że to ona w całości i samodzielnie użytkowała rolniczo sporne grunty. W ocenie Sądu, organ II instancji w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił rozbieżności zaistniałych w zebranym materiale dowodowym. Organ nie wskazał dlaczego odmówił wiarygodności twierdzeniom J. O. oraz przedłożonym przez niego oświadczeniom potwierdzającym (w ocenie skarżącego) fakt użytkowania spornych gruntów w całości tylko przez niego. Nie wyjaśnił również, dlaczego nie dał wiary oświadczeniom świadków wskazanych przez skarżącego, którzy jednogłośnie potwierdzili użytkowanie spornych działek w całości wyłącznie przez skarżącego.
Zdaniem Sądu w sprawie konieczne jest dokonanie ponownej analizy zebranego materiału dowodowego i odniesienie poszczególnych dowodów do poszczególnych działek, zwłaszcza rozróżnienie czy dany dowód dotyczy działek kośnych czy też działek przeznaczonych na wypas bydła.
Po pierwsze wątpliwości Sądu budziła w sprawie ocena materiału dowodowego dotyczącego użytkowania rolniczego działek, które były przeznaczone na wypas bydła, tj.: [...], [...], [...], [...]/[...], [...], [...], [...], [...], [...]/[...], [...]. Zdaniem Sądu organy obu instancji nie wykazały w sposób przekonujący, które dokładnie przedłożone przez A. O. dowody uznały za świadczące o użytkowaniu tych działek przez niego poprzez wypas bydła. Organy ogólnie wskazały dowody, które miały świadczyć o rolniczym użytkowaniu wszystkich spornych działek, nie odnosząc ich do poszczególnych działek.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że A. O. podała, że była świadkiem wypasu bydła przez A. O. w roku 2020, przy czym wypas bydła rozpoczynał się na przełomie maja i czerwca, podała, że "w roku 2020 w związku z posiadaniem programu rolnośrodowiskowego założyliśmy na pastwiskach siedziby stada i wykonaliśmy przemieszczenia bydła Pana B. w bazie IRZ, w której znajdują się wszystkie dane; w roku 2020 bydło, które wypasaliśmy należało do Pana H. B.".
A. O. wskazał, że wypas w 2020 r. był prowadzony na działkach pastwiskowych tj. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]/[...]. Podał, że bydło należało do H. B. i A. Z. Oświadczył, że zgłoszono przemieszczenia w bazie IRZ oraz została założona siedziba stada. Zapytany o to, czy w jego siedzibie znajdują się lub znajdowały się inne sztuki bydła, poza wskazanymi w dokumentach dostarczonych do BP ARiMR w Opolu na wezwanie, podał nr kolczyków: [...], [...], [...], [...] i wskazał, że nie zna innych numerów.
W odniesieniu do twierdzeń A. O. należy wskazać, że organ I instancji ustalił na podstawie danych posiadanych przez ARiMR, że A. Z. w 2020 r. nie posiadał zarejestrowanych zwierząt w bazie IRZ.
Odnosząc się natomiast do twierdzeń A. O. i A. O., zgodnie z którymi wypasane przez nich bydło - na całej powierzchni – miało należeć do H. B. wskazać należy, że organ powinien skonfrontować je ze znajdującym się w aktach sprawy pismem Kierownika BP ARiMR w Kłodzku z dnia 25 maja 2021 r. informującym, że zwierzęta o nr [...], [...], [...], [...], [...] nie przebywały w siedzibie [...]-[...] A. O. W dniu 27 lipca 2020 r. za pośrednictwem portalu IRZplus wpłynęło zgłoszenie przemieszczenia w/w zwierząt z siedziby stada [...]-[...] (H. B.) do siedziby [...]-[...]. Posiadacz siedziby stada [...]-[...] nie potwierdził odpowiednim zgłoszeniem przemieszczenia tych sztuk do swojej siedziby stada. W związku z powstałą niespójnością w historii zdarzeń w/w dokumenty po uzgodnieniu ze zgłaszającym zostały wycofane do portalu IRZ celem wskazania właściwej siedziby stada, do której zwierzęta zostały przemieszczone. Do dnia wycofania tych zgłoszeń do portalu IRZplus, tj. do dnia 9 listopada 2020 r. posiadacz siedziby stada [...]-[...] – A. O. nie potwierdził przyjęcia zwierząt do swojej siedziby stada.
Powyższe pismo zostało włączone do akt administracyjnych sprawy (stanowiło ono odpowiedź na zapytanie Kierownika BP ARiMR w Opolu). Organy obu instancji nie odniosły się jednak do jego treści i nie oceniły jakie znaczenie może ono mieć dla oceny użytkowania działek przez A. O. poprzez wypas bydła. Wskazać także należy, że A. O. zapytany, co robi ze skoszoną trawą, skoro w systemie informatycznym ARiMR brak jest zwierząt zarejestrowanych w jego siedzibie stada, a jeżeli sprzedaje siano to czy posiada stosowne faktury sprzedaży w rozbiciu na poszczególne lata, wskazał, że siano sprzedaje w niewielkiej ilości H. B., któremu wystawia faktury, a resztę zabierają osoby wykonujące prace na jego zlecenie w zamian za prace rolne. Nie przedstawił jednak faktur za sprzedaż siana, nie wskazał też osób, które wykonywały prace na jego zlecenie w zamian za siano.
W kontekście powyższych uwag organ powinien jeszcze raz oceniać materiał dowodowy przedłożony przez J. O., w szczególności: - umowę użyczenia z 20 marca 2020 r. zawartą pomiędzy M. W. a J. O. Zgodnie z jej zapisami użyczający oddaje do bezpłatnego używania biorącemu do używania stado bydła na okres pastwiskowy (§ 1). Strony stwierdziły, że wydanie przedmiotu użyczenia nastąpiło 4 kwietnia 2020 r. do 15 października 2020 r. Dodatkowo na umowie strony ręcznie dopisały, że działki M. W. znajdują się w jednym kompleksie z działkami J. O. i wypasają się równocześnie na działkach M. W. i J. O.; umowę użyczenia z 20 marca 2020 r. zawartą między I. Z. i J. O. Zgodnie z jej zapisami użyczający oddaje do bezpłatnego używania biorącemu do używania stado bydła na okres pastwiskowy (§ 1). Strony stwierdziły, że wydanie przedmiotu użyczenia nastąpiło 20 marca 2020 r. do 15 października 2020 r. Jednocześnie fakt użyczenia bydła został potwierdzony przez M. W. i I. Z. Podkreślić przy tym należy, że organ zweryfikował i potwierdził także wskazywaną przez nich ilości zwierząt i ustalił, że wskazywana ilości mogła wypasać się na obszarze zadeklarowanym jako pastwiska przez J. O.
Wobec powyższego rzeczą organu będzie precyzyjne wskazanie, które dowody świadczą o wypasie bydła przez A. O. na poszczególnych działkach i ewentualnie w jakiej ilości mógł on to bydło wypasać i czy była to ilość, która pozwalałaby stwierdzić, że przysługiwały mu uprawnienia decyzyjne. Ustalenia te powinien skonfrontować z zebranym materiałem dowodowym, w tym również przedłożonym przez J. O. wskazującym na użyczenie przez niego prawie 200 sztuk bydła i wypasaniu go na spornych działkach.
Odnośnie użytkowania pozostałych działek, które były działkami kośnymi, wskazać należy, że organy dysponowały sprzecznymi twierdzeniem stron konfliktu kontroli krzyżowej. Obie twierdziły, że użytkowały te działki w całości. Twierdzenia J. O. zostały przy tym poparte zeznaniami wskazanych przez niego świadków. Świadkowie potrafili bądź podać numery działek, na których wykonywali prace na zlecenie J. O., bądź wskazywali punkty charakterystyczne, które pozwalały zlokalizować działki. Wskazali jakie prace wykonywali i na których działkach. Oświadczyli, że J. O. użytkował w całości wszystkie zgłoszone przez niego do płatności działki objęte konfliktem kontroli krzyżowej.
Stanowisko A. O. potwierdziła natomiast A. O. Zarówno A. O., jak i A. O. twierdzili, że A. O. użytkowwł rolniczo wszystkie sporne działki.
Z oświadczenia B. I. (odpowiedzi na pytania zadane przez ARiMR w Opolu) wynika jedynie, że działki, które użytkuje A. O. są położone w różnych miejscowościach, m.in. w D., G. i P. B. I. podał, że nie zna numerów działek oraz ich powierzchni. Świadek poproszony o podanie przybliżonego położenia działek (jeżeli nie zna ich numerów), na których pomagał w pracach m.in. w 2020 r. A. O., podał, że "najbardziej pamięta działkę o numerze [...]/[...], bo to jest chyba największa działka i kosił też sąsiednie działki, ale nie zna ich numerów". Wskazał, że A. O. przechowuje maszyny rolnicze na jego podwórku i wyjeżdża maszynami do pracy w polu. Sąd wskazuje przy tym, że A. O. podał, że kosi na zlecenie dzierżawcy działki nr [...], [...], [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...], [...] położone w N. Podkreślić także należy, że B. I. w ogóle nie odpowiedział na pytania organu, czy A. O. zlecał mu m.in. w 2020 r. wykonywanie zabiegów agrotechnicznych w jego gospodarstwie, czy wie jakie rośliny były uprawiane przez A. O., czy był świadkiem wypasu bydła przez A. O., jeżeli tak to kiedy, na jakich działkach, jaka była ilość zwierząt, czy widział inne osoby użytkujące działki zgłaszane przez A. O. m.in. w 2020 r., czy posiada własne gospodarstwo rolne i zaplecze maszynowe.
Ponownej analizie organy powinny także poddać oświadczenie S. M., w którym wskazał, że wie, gdzie położone są działki ewid. nr [...]/[...], [...]/[...] i [...]/[...] w obrębie G., ale nie zna ich powierzchni. Potwierdził, że na w/w działkach w 2020 r. była łąka, czyli trawa. Podał, że w 2020 r. na działkach ewid. nr [...]/[...], [...]/[...], [...]/[...] był czasem przejazdem. W odpowiedzi na pytanie, czy widział jakieś osoby użytkujące w 2020 r. działki nr [...]/[...], [...]/[...] w G. – odpowiedział: "31 maja 2020 roku na działce [...]/[...] widziałem jak Pan A. O. kosił działkę, ponieważ w tym dniu pokazywałem mu dzikie wysypisko śmieci w lesie na działce 202/1, która sąsiaduje z działką [...]/[...]. Była też wtedy jego siostra A. O. Nie wiem na jakiej powierzchni wykonywał prace". Natomiast na pytanie czy widział jakieś osoby użytkujące w 2020 r. działkę [...]/[...] w G. - odpowiedział, że 31 maja widział A. O., przejeżdżał ciągnikiem z kosiarką z działki [...]/[...] na działkę [...]/[...]. Była też jego siostra A. O. Nie wie na jakiej powierzchni wykonywał prace.
Oświadczenie S. M. odnosiło się zatem do działek nr [...]/[...], [...]/[...] i [...]/[...], które były działkami kośnymi. Oświadczył, że A. O. widział na działce [...]/[...], jak ją kosił i widział jak przejeżdża z działki [...]/[...] na działkę [...]/[...]. B. I. odniósł się szczegółowo tylko do działki nr [...]/[...]. Wskazać także należy, że w ocenie Sądu złożone przez A. O. potwierdzenia wpłat podatku rolnego i czynszu dzierżawy nie stanową dowodu na to, że producent rolny faktycznie użytkował działki w 2020 r.
Podkreślić należy, że jeżeli w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących sprzeczne racje i argumenty oraz dowody, zadaniem organów administracyjnych jest wszechstronne przeanalizowanie tych racji, argumentów i dowodów oraz podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniu drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności. Odzwierciedleniem dokonanego przez organ takiego procesu analizy materiału dowodowego musi być wreszcie uzasadnienie decyzji – co wynika wprost w art. 107 § 3 k.p.a.
Organ administracyjny dysponując sprzecznymi zeznaniami stron i świadków nie może zatem uchylić się od oceny ich wiarygodności, a tym samym dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ale jest obowiązany ocenić wszystkie okoliczności sprawy w sposób odpowiadający treści art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej winien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Niedopełnienie przez organ obowiązków wynikających z tych przepisów nie pozwala w konsekwencji na przyjęcie, że prawidłowo zastosowano w sprawie normy prawa materialnego i z uwagi na brak dołączenia przez skarżącego do wniosku o płatności zgody A. O. odmówiono skarżącemu przyznania płatności. W świetle powyższego zasadny jest również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., jako że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia stawianych tam wymogów. Winno ono zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Obowiązkiem organu było należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy. Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego i ustosunkowanie się do zarzutów i twierdzeń strony. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie użytkował samodzielnie spornych gruntów. W konsekwencji poczynionych z uchybieniem procedury ustaleń stanu faktycznego nie było podstaw do zastosowania powołanego w sprawie przepisu prawa materialnego.
Trzeba ponadto zauważyć, że w odwołaniu skarżący złożył wnioski dowodowe, przy czym, skarżący we wniesionej skardze, podobnie jak w odwołaniu, zarzucił w istocie brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Zauważyć należy, że uwzględniając treść przepisów k.p.a. regulujących przebieg postępowania wyjaśniającego, organ prowadzący to postępowanie nie może pomijać milczeniem wniosku dowodowego strony, który ma zgodnie z zamiarem strony - potwierdzić wskazywany przez nią stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. W myśl art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Odnosząc się do treści przywołanych przepisów stwierdzić trzeba, że organ administracji powinien ustosunkowywać się do wniosków dowodowych strony i okoliczności faktycznych wskazywanych przez stronę. W przypadku złożenia przez stronę wniosku dowodowego organ może tego wniosku nie uwzględnić wówczas, gdy wniosek dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej. Przepis art. 136 k.p.a. umożliwia organowi odwoławczemu przeprowadzenie na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Jakkolwiek organ odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu, to w takim przypadku winien jednak wskazać konkretne motywy takiego stanowiska, tj. może wydać postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu lub dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 78 § 2 i 107 § 3 k.p.a.). W sprawie organ odwoławczy nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego i nie odniósł się do nich w uzasadnieniu decyzji, co naruszało powołane wyżej przepisy k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni zaskarżoną decyzję nie tylko wadliwą ale także przedwczesną.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie wskazania Sądu co do oceny zebranego materiału dowodowego i konieczności należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ dokona oceny posiadania gruntu rolnego przez skarżącego, przy uwzględnieniu wskazań Sądu. Organ dokona tej oceny w świetle całego, zebranego dotychczas materiału dowodowego, czemu da wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów wskazanych w powołanych wyżej przepisach. Jednocześnie wyjaśnić należy, że Sąd nie przesądza, czy organ winien skarżącemu przyznać płatności czy też nie. Sąd stwierdza wyłącznie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a organ administracji ma obowiązek ponownego rzetelnego przeprowadzenia postępowania i następnie rozważenia okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I wyroku. O kosztach Sąd orzekł natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę składają się: wpis od skargi w wysokości 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (punkt II wyroku).