III SA/Wr 625/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2019-05-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
drogi publicznestrefa płatnego parkowaniaopłata dodatkowaegzekucja administracyjnazarzut błędu co do osobywłaściciel pojazdukorzystający z drogidomniemanie prawneciężar dowodu

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właściciela pojazdu na postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłaty dodatkowej za parkowanie.

Skarga dotyczyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję odmawiającą uwzględnienia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący, właściciel pojazdu, kwestionował swoją odpowiedzialność za opłatę dodatkową za parkowanie, twierdząc, że pojazd był użyczony innej osobie. Sąd uznał, że ciężar dowodu obalenia domniemania, że to właściciel jest korzystającym z drogi publicznej, spoczywa na właścicielu, a przedstawione dowody (kserokopia paszportu domniemanego użytkownika) były niewystarczające.

Sprawa dotyczyła skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które utrzymało w mocy postanowienie Kierownika Działu Egzekucji Należności Pieniężnych odmawiające uwzględnienia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut dotyczył opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Skarżący, właściciel pojazdu, twierdził, że w dniu zdarzenia pojazd był użyczony S. M. i że organ egzekucyjny nieprawidłowo ustalił osobę zobowiązaną. Organy administracji obu instancji uznały zarzut za nieuzasadniony, wskazując, że zgodnie z ustawą o drogach publicznych, za nieuiszczenie opłaty dodatkowej odpowiada właściciel pojazdu, chyba że udowodni, iż pojazdem korzystała inna osoba. Skarżący nie przedstawił jednak wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ograniczając się do wskazania danych osobowych domniemanego użytkownika i kserokopii jego paszportu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że ustawa o drogach publicznych nie definiuje pojęcia "korzystający z dróg publicznych", ale w orzecznictwie przyjmuje się, że może nim być zarówno właściciel, jak i każda inna osoba faktycznie władająca pojazdem. Sąd zaznaczył, że wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym jest właściciel pojazdu, a obowiązek wskazania innej osoby spoczywa na właścicielu. Właściciel musi wykazać, kto konkretnie kierował pojazdem w danym dniu i czasie, a samo wskazanie danych osobowych i kserokopii paszportu, bez innych dowodów (np. umowy użyczenia, oświadczenia użytkownika), nie jest wystarczające do obalenia domniemania. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a., uznając, że organy prawidłowo zastosowały prawo materialne i nie naruszyły przepisów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel pojazdu może być uznany za zobowiązanego, a ciężar dowodu wykazania, że pojazdem korzystała inna osoba, spoczywa na właścicielu.

Uzasadnienie

Ustawa o drogach publicznych nie definiuje pojęcia "korzystający z dróg publicznych", ale w orzecznictwie przyjmuje się, że wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym jest właściciel pojazdu. Właściciel, który chce obalić to domniemanie, musi przedstawić dowody wskazujące, kto konkretnie kierował pojazdem w danym dniu i czasie, a nie tylko podać jego dane osobowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

Przepis stanowi, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania.

u.d.p. art. 13f § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową.

u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być błąd co do osoby zobowiązanego.

Pomocnicze

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony ma zastosowanie tylko do niejasności normy prawnej, a nie do oceny dowodów.

KC art. 140

Kodeks cywilny

Prawo własności obejmuje uprawnienie do korzystania z rzeczy i rozporządzenia rzeczą, co stanowi podstawę do domniemania korzystania z pojazdu przez właściciela.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu. Ciężar dowodu wykazania, że pojazdem korzystała inna osoba, spoczywa na właścicielu pojazdu. Przedstawione przez skarżącego dowody (kserokopia paszportu) były niewystarczające do obalenia domniemania.

Odrzucone argumenty

Organ egzekucyjny bezprawnie przyjął domniemanie, że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu. Organ nie miał podstaw do zobowiązania skarżącego do czynności wykraczających poza zakres obowiązków wynikających z ustawy. Przedstawiony dokument w postaci kserokopii paszportu powinien być wystarczającym dowodem. Wątpliwości powinny przemawiać na korzyść skarżącego (art. 7a K.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

obowiązek wskazania tej "innej" osoby, zobowiązanej do poniesienia opłaty dodatkowej, spoczywa - bez względu na ilość posiadanych przez niego pojazdów - na właścicielu pojazdu samochodowego a nie na organie egzekucyjnym, czy też wierzycielu. organ egzekucyjny nie ma możliwości, aby prowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie osoby faktycznie korzystającej z drogi publicznej. Kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Drugim elementem jest założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał to wie, kto to uczynił. Odpowiedzialność administracyjna jest z reguły tzw. odpowiedzialnością obiektywną, a więc oderwaną od kwestii winy, kluczowej w prawie karnym.

Skład orzekający

Tomasz Świetlikowski

przewodniczący

Katarzyna Borońska

sprawozdawca

Anetta Chołuj

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca odpowiedzialności właściciela pojazdu za opłaty parkingowe i ciężaru dowodu w przypadku zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy właściciel pojazdu nie uiścił opłaty dodatkowej za parkowanie i próbuje uwolnić się od odpowiedzialności, wskazując innego użytkownika.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za parkowanie i odpowiedzialności właścicieli pojazdów, prezentując utrwalone stanowisko sądów administracyjnych.

Czy jesteś odpowiedzialny za mandat, nawet jeśli nie parkowałeś? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 625/18 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2019-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I GSK 1793/19 - Wyrok NSA z 2023-08-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2222
art. 13 ust. 1 i 13 f  ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Anetta Chołuj, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: SKO, Kolegium), po rozpatrzeniu sprawy
w trybie zażaleniowym, utrzymało w mocy - wydane z upoważnienia Prezydenta W. - postanowienie Kierownika Działu Egzekucji Należności Pieniężnych
w Wydziale Zarządzania Należnościami Urzędu Miejskiego W. z dnia [...] ([...];[...]), odmawiające B. S. (dalej: zobowiązany, strona, skarżący) uwzględnienia zarzutu co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego (nr [...]), obejmującego należność z tytułu opłaty dodatkowej za brak uiszczenia opłaty za cały czas parkowania w strefie płatnego parkowania. Jako podstawę prawną aktu wskazało art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: K.p.a.), 33 § 1 pkt 4, § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. - dalej: u.p.e.a.).
Wskazany wyżej tytuł wykonawczy wystawił Prezydent W., jako wierzyciel należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie w dniu 18 maja 2015 r. opłaty za parkowanie pojazdu [...] o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania. Podstawę prawną wystawienia tytułu stanowił art. 13f ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U.
z 2017 r., poz. 2222 ze zm. - dalej: u.d.p.) i § 10 uchwały Nr XLIX/1437/10 Rady Miejskiej W. z dnia 22 kwietnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Dolnośl. Z 17 września 2017 r., poz. 3066). Organ egzekucyjny nadał owemu tytułowi klauzulę wykonalności, a następnie doręczył ten tytuł zobowiązanemu.
Pismem z 11 września 2017 r. zobowiązany podniósł, na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Zarzucił, że wierzyciel nie ustalił prawidłowo, wobec kogo powinien być wystawiony tytuł wykonawczy, ale ustalił jedynie właściciela pojazdu, a nie użytkownika dróg. W toku postępowania wyjaśniającego podał, że 18 maja 2015 . wskazany pojazd był użytkowany przez S. M., zamieszkałego wówczas czasowo we W., a obecnie w [...] na [...]. Samochód był użyczony na podstawie umowy ustnej. Skarżący przedłożył kserokopię paszportu S. M. i zobowiązał się do dostarczenia dowodów w postaci jego oświadczenia o użytkowaniu pojazdu w dniu zdarzenia. Zobowiązany dwukrotnie zwracał się o przedłużenie o 60 dni terminu na przedstawienie ww. dowodów, które to wnioski zostały uwzględnione. Strona nie przedłożyła jednak wskazanych dowodów, wobec czego powołanym na wstępie postanowieniem z [...] Prezydent W. uznał wniesiony zarzut co do błędu osoby zobowiązanego za nieuzasadniony.
Organ egzekucyjny, będący zarazem wierzycielem, powołując się na orzecznictwo wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania wynika wprost z art. 13f u.d.p. oraz że istnieje domniemanie realizacji tego obowiązku przez właściciela pojazdu. Jeżeli natomiast zobowiązany twierdzi, że w dniu nieopłaconego parkowania nie korzystał z tego pojazdu, powinien wskazać komu powierzył wówczas, samochód tak aby umożliwić prowadzenie egzekucji wobec tej osoby. W przypadku wskazania użytkownika pojazdu, właściciel powinien przedstawić umowę użyczenia lub inne dowody potwierdzające fakt korzystania z pojazdu przez tę osobę, np. jej oświadczenie, potwierdzone przez notariusza, radcę prawnego lub adwokata. Zobowiązany co prawda wskazał w niniejszej sprawie osobę, która 18 maja 2015 r. miała korzystać z pojazdu i nie uiścić należnej opłaty za parkowanie za cały czas postoju, jednak nie przedstawił żadnych dowodów, które pozo twierdziłyby, że rzeczywiście to ta osoba powinna była być obciążona opłatą dodatkową za postój. Tym samym strona nie zwolniła się z odpowiedzialności za niedopełnienie obowiązku zapłaty spornej należności jako właściciel pojazdu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany podniósł, że egzekucja wobec jego osoby została podjęta w sposób arbitralny i bez podstawy prawnej. Organ bezprawnie przyjął domniemywanie, że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu. Skarżący podkreślił, że w postępowaniu wykazał maksimum dobrej woli, wskazując użytkownika pojazdu w dniu18 maja 2015 r., mimo podjętych wysiłków nie udało mu się jednak porozumieć z S. M.. Organ nie udzielił mu odpowiedzi o podstawę prawną, na którą strona mogłaby się powołać w kontaktach z S. M. w celu uzyskania od niego oświadczenia o użytkowaniu pojazdu. Przyjęcie w takiej sytuacji domniemania odpowiedzialności skarżącego narusza art. 7a k.p.a. Podniósł, że organ nie miał podstaw do zobowiązania go do czynności wykraczających poza zakres obowiązków wynikających z ustawy, ale sam powinien dokonać ustaleń w sprawie. Przedstawiony w takim wypadku przez stronę dokument w postaci kserokopii stron paszportowych S. M. powinien być wystarczającym dowodem i skutkować uznaniem zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego za zasadny.
Po rozpatrzeniu sprawy w trybie zażaleniowym, skarżonym postanowieniem SKO utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
Kolegium stwierdziło, że organ I instancji słusznie nie uwzględnił zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego.
SKO dowodziło, że: 1) art. 13 ust. 1 u.d.p. przewiduje możliwość wprowadzenia opłaty za parkowanie; 2) zgodnie z art. 13b ust. 1 u.d.p., opłatę tę pobiera się za parkowanie pojazdów w strefie płatnego parkowania; 3) w myśl art. 13f u.d.p., za nieuiszczenie ww. opłaty pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość i sposób pobierania określa rada gminy/miasta (opłatę pobiera zarząd/zarządca drogi).
W kwestii odpowiedzialności strony, jako właściciela pojazdu, za związane z nim obowiązki publicznoprawne, SKO odwołało się do art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm. - dalej: KC) wskazując, że prawo własności obejmuje uprawnienie do korzystania z rzeczy i rozporządzenia rzeczą. Zauważyło, że z art. 13f w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.p. wynika, iż to na korzystających z dróg publicznych (właścicielu pojazdu bądź innej osobie) ciąży obowiązek ponoszenia opłaty parkingowej.
Organ odwoławczy stwierdził, że to na właścicielu - jeżeli nie godzi się z twierdzeniem organu, że to on był korzystającym z drogi publicznej - ciąży obowiązek przekonania organu, że to nie on korzystał z parkowania na drodze publicznej. Właściciel pojazdu winien w takim wypadku przedstawić dowody potwierdzające, iż z pojazdu korzystały inne osoby, jako posiadacze zależni i że to one nie uiściły wymaganych opłat parkingowych, dzięki czemu będzie im można przypisać cechę zobowiązanych z tytułu opłaty dodatkowej za parkowanie. Dowodził, że kierowanie egzekucji do właściciela pojazdu opiera się nie tylko na domniemaniu faktycznym, że to on był korzystającym z pojazdu, kiedy opłata parkingowa nie została opłacona, ale także na domniemaniu prawnym, wywiedzionym z treści art. 140 KC. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem SKO, powyższe domniemania prawne i faktyczne nie zostały przez zobowiązanego skutecznie obalone dowodem przeciwnym. Co prawda podał on dane osoby, która 18 maja 2015 r. miała korzystać z należącego do niego pojazdu, jednak fakt ten nie został należycie udokumentowany, mimo że strona sama deklarowała, iż przedstawi stosowane dowody na poparcie swoich twierdzeń.
W skardze na ww. postanowienie strona wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji, ewentualnie o uchylenie także postanowienia organu egzekucyjnego. Zarzuciła obrazę prawa materialnego, przez 1) jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 13f u.d.p.; wskazała, że: a) zastosowanie tego przepisu odnosi się do osoby korzystającej
z drogi publicznej, nie zaś - co miało miejsce w sprawie - wobec osoby nie korzystającej z takiej drogi; b) w sprawie, roszczenie - co do obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej - kierowane jest wobec osoby nie korzystającej z pojazdu, w czasie, gdy ten obowiązek nastąpił, co znajduje zresztą potwierdzenie w skarżonym akcie, gdzie SKO powołuje się kilkakrotnie na art. 13f w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.p.; 2) błędną wykładnię prawa materialnego i pominięcie istotnych dla sprawy faktów, zawartych w pismach skarżącego, 3) pominięcie aktualnie obowiązującego prawa administracyjnego, a w szczególności art. 7a k.p.a.
Skarżący uznał za niezrozumiałe i stronnicze stanowisko organu, iż to nim spoczywa ciężar obalenia domniemania, nie zobowiązany nie był korzystającym z pojazdu stosowanie do treści art. 13 ust. 1 u.d.p. Podkreślił, że korzystającym z pojazdu w rozumieniu tego przepisu, nie musi być właściciel pojazdu. Pojazd jest tylko przedmiotem i codzienną normą jest, że może z niego korzystać niezliczona ilość osób. Odpowiedzialność za czyny dokonane przy pomocy narzędzi, których właścicielem może być ktoś inny, ponosi osoba posiadająca ten przedmiot we władaniu w określonym miejscu i czasie – tego typu odpowiedzialność jest przyjęta choćby na gruncie prawa karnego. W kwestii wskazania osoby korzystającej z samochodu [...] o nr rej. [...] w dniu 18 maja 2015 r., skarżący podał w najbardziej precyzyjny sposób użytkownika pojazdu i przedstawił kserokopię jego paszportu, co powinno zadośćuczynić oczekiwaniom organu i stanowiło informacje wystarczające. Końcowo skarżący podniósł, że w sprawie istnieje wiele sprzeczności, zaś w świetle art. 7a k.p.a. wątpliwości powinny przemawia na rzecz skarżącego.
W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 u.p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnia również okoliczności nie wskazane w skardze, mające wpływ na tę ocenę. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może jednak rozpoznać legalności innej sprawy administracyjnej niż tej, w której wniesiono skargę. W ocenie Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem stan prawny, ustalony w sprawie na podstawie zebranych dowodów stan faktyczny oraz sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, nie dają podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Postanowienie to znajduje bowiem oparcie w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym.
Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być błąd co do osoby zobowiązanego. Stosownie do art. 1a pkt 20 u.p.e.a., pod pojęciem zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku
o charakterze niepieniężnym (...). Zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. będzie zasadny w sytuacji, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego i w sytuacji, gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży dany obowiązek. Sąd podziela ocenę SKO, że
w stanie faktycznym sprawy nie mamy do czynienia z żadną z tych sytuacji. Uzyskanie statusu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym uzależnione jest od istnienia podstawy prawnej obciążenia go konkretnym obowiązkiem publicznoprawnym. W niniejszej sprawie, podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego
i prowadzenia egzekucji stanowił art. 13f w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. stanowi, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W myśl natomiast art. 13f ust. 1 u.d.p., za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (rada gminy/miasta określa wysokość tej opłaty i sposób jej pobierania a wysokość opłaty nie może przekroczyć 50 zł /ust. 2/; opłatę dodatkową pobiera zarząd drogi,
a w przypadku jego braku zarządca drogi /art. 3/). Dopuszczalność egzekucji administracyjnej opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania uzależniona jest od wymagalności tego świadczenia, opłata ta staje się wymagalna z chwilą stwierdzenia przez upoważnionego pracownika zarządcy drogi lub pracownika zarządu drogi faktu nieuiszczenia opłaty za parkowanie, a obowiązek jej uiszczenia powstaje z mocy prawa, związany jest z faktem nieopłaconego parkowania w strefie płatnego parkowania i nie wymaga wydania jakiegokolwiek orzeczenia (aktu). Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że: 1) skarżący jest właścicielem pojazdu marki [...] o nr rej. [...]; 2) w dniu 18 maja 2015 r., pracownik służby kontroli opłat stwierdził, że przedmiotowy pojazd był zaparkowany na ul. [...] we W., bez uiszczenia należnej opłaty za parkowanie za cały czas postoju, w rezultacie czego z mocy prawa powstał obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w kwocie 30 zł.
W sprawie kwestią sporną między skarżącym a organem jest, czy zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13f ust. 1 u.d.p. skarżący, jako właściciel tego pojazdu mógł być uznany za korzystającego w dniu 18 maja 2015 r. z dróg publicznych, obowiązanego do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, w tym opłaty dodatkowej za nieuiszczenie ww. opłat.
Jak trafnie wskazuje Kolegium, ustawa (u.d.p.) nie definiuje pojęcia "korzystający z dróg publicznych". W orzecznictwie, podobnie jak w piśmiennictwie, przyjmuje się natomiast, że może nim być zarówno właściciel, jak i każda inna osoba, która faktycznie włada danym pojazdem i to niezależnie od tego, czy ma do tego tytuł prawny, czy też weszła bezprawnie w posiadanie pojazdu. Zatem, korzystającym z dróg publicznych niekoniecznie musi być właściciel samochodu. Nie oznacza to jednak, że na wierzycielu spoczywa obowiązek poszukiwania i wskazania innej osoby, niż właściciel pojazdu, zobowiązanej do uiszczenia opłaty dodatkowej. Wbrew stanowisku autora skargi, wierzyciel ma prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych jest właściciel pojazdu (tak: Naczelny Sąd Administracyjny /dalej: NSA/ w wyroku z 16 stycznia 2014 r., II GSK 1816/12, LEX nr 1452741 i w wyroku z 27 sierpnia 2015 r., II GSK 499/14, CBOSA). Innymi słowy, obowiązek wskazania tej "innej" osoby, zobowiązanej do poniesienia opłaty dodatkowej, spoczywa - bez względu na ilość posiadanych przez niego pojazdów - na właścicielu pojazdu samochodowego a nie na organie egzekucyjnym, czy też wierzycielu. Z reguły taką wiedzę, a więc kto i kiedy korzysta z pojazdu, posiada właśnie właściciel pojazdu. Z formalnoprawnego punktu widzenia, możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony swoich interesów przez zobowiązanego powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, przez podniesienie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Oznacza to, że organ egzekucyjny nie ma możliwości, aby prowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie osoby faktycznie korzystającej z drogi publicznej. W tej sytuacji, organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Ten ostatni zaś może dochodzić swych racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2011 r., I OSK 129/11 i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1678/15, z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 129/11 oraz powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, a także z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1514/08, z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1730/11, z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1852/11, z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2762/12, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
Powyższe stanowisko jest reprezentatywne dla utrwalonej już w podobnych sprawach linii orzeczniczej, zgodnie z którą przyjmuje się, że wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest z reguły właściciel pojazdu i w związku z tym to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Jak trafnie podkreślił w swoim postanowieniu organ egzekucyjny, prawo do korzystania z rzeczy wchodzi w zakres prawa własności, stąd też oczywistym jest, że w pierwszej kolejności przyjmuje się, że właściciel pojazdu jest również jego użytkownikiem, korzystającym z dróg publicznych, w tym miejsc postojowych. Nie kwestionując słuszności twierdzeń skarżącego, że samochód nie tylko może, ale często jest przedmiotem użytkowania kilku osób, nie można jednak przyjąć, że samo istnienie takiej potencjalnej możliwości pozwala na wyłączenie właściciela z kręgu podmiotów odpowiedzialnych za niezrealizowanie obowiązku uiszczenia opłaty na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. Kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał to wie, kto to uczynił (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, publik. Lex nr 544582, wyrok NSA z 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3674/15, CBOSA http://orzeczenia.gov.pl).
Wykazanie okoliczności świadczących o tym, że to nie właściciel pojazdu korzystał z niego w danym dniu, obciąża nie organ egzekucyjny, ale skarżącego, jako właściciela pojazdu. Całkowicie nietrafne jest w tym zakresie odwołanie się przez skarżącego do porównań z zakresu odpowiedzialności karnej, bowiem opiera się ona na zupełnie innych zasadach. Odpowiedzialność administracyjna jest z reguły tzw. odpowiedzialnością obiektywną, a więc oderwaną od kwestii winy, kluczowej w prawie karnym. Odpowiedzialność skarżącego za dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązanie z tytułu opłaty dodatkowej nie jest ani odpowiedzialnością karną, ani deliktową, ale wynika z zobowiązania o charakterze publicznoprawnym i opiera się wyjaśnionym wyżej domniemaniu korzystania przez niego ze swojego prawa własności.
Do obalenia zatem domniemania faktycznego iż korzystającym z pojazdu w danym dniu był właściciel pojazdu, nie jest wystarczające powołanie się na oddanie tego pojazdu do używania innej sobie, ale konieczne jest wykazanie, kto konkretnie kierował pojazdem w określonym dniu i czasie (m.in. wyrok NSA z 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1042/18, CBOSA http://orzeczenia.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie skarżący co prawda wskazał taką osobę, jednak poza podaniem i uwiarygodnieniem jej danych osobowych, nie przedstawił żadnych innych dowodów na uwiarygodnienie swoich twierdzeń. Nie przedstawił umowy użyczenia pojazdu (miała to być umowa ustna) ani oświadczenia domniemanego użytkownika pojazdu, mimo że na żądanie skarżącego organ dwukrotnie przedłużał mu o 60 dni termin na przedłożenie dowodów potwierdzających fakt korzystania przez tę osobę z samochodu skarżącego w dniu 18 maja 2015 r. Podkreślić ponownie w tym miejscu trzeba, że wobec domniemania korzystania z pojazdu przez właściciela, jeśli powołuje się on na korzystanie pojazdu przez inny podmiot, na nim spoczywa ciężar dowodu tych okoliczności – jako że on wywodzi z nich skutki prawne. Zasadnie zatem organy obu instancji uznały, że nie mogło być wystarczające dla wykazania w postępowaniu egzekucyjnym zasadności zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego samo przekazanie przez skarżącego organowi danych osobowych potencjalnego użytkownika pojazdu (który jest cudzoziemcem niezamieszkującym obecnie w Polsce), bez poparcia tego twierdzenia jakimikolwiek dowodami. Jak podkreśla się w orzecznictwie, właściciel musi w takiej sytuacji wskazać osobę, w stosunku do której możliwe będzie prowadzenie postępowania egzekucyjnego – a powzięcie takich czynności nie może się opierać wyłącznie na jednostronnym oświadczeniu właściciela pojazdu. Oświadczenie takie, nie poparte żadnymi dowodami, podlegało ocenie organu (będącego wierzycielem) zgodnie z art. 77 i art. 80 k.p.a., pod kątem jego wiarygodności, i ocena ta była w rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, prawidłowa i znajdująca oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Uzasadnienie tego stanowiska, zawarte w postanowieniach organów obu instancji, jest wyczerpujące, logiczne i spełnia warunki wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Jak już podkreślono na wstępie, na etapie egzekucji organ nie prowadzi rozbudowanego postępowania wyjaśniającego, a na zobowiązanym spoczywa obowiązek wykazania słuszności podniesionego zarzutu. Skarżący nie sprostał temu warunkowi.
Jako bezzasadne należy ocenić także podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7a § 1 k.p. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Powołana regulacja ma więc – co wynika z jej brzmienia – zastosowanie wyłącznie w sytuacji niejasności dotyczących normy prawnej, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Powołane w zaskarżonym postawieniu przepisy art. 13 ust. 1 pkt 1 i 13 f ust. 1 są jednoznaczne i ich brzmienie ora sens nie budzą wątpliwości, a orzecznictwo w tym zakresie jest jednolite. Zarzuty podnoszone przez skarżącego dotyczyły natomiast przerzucenia na niego ciężaru dowodu i nieuwzględnienia jego twierdzeń, podnoszonych w składanych pismach, a więc były skierowane na proces zbierania i oceny dowodów w postępowaniu. W tym zakresie organ związany jest zasadą prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 k.p.a.) i swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a) i w ich świetle rozstrzyga wszelkie ewentualne wątpliwości dotyczące stanu faktycznego – z czego w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, wywiązał się bez zastrzeżeń.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. Sąd oddalił skargę
w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI