III SA/Wr 61/24

III SA/Wr 61/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Kamila Paszowska-Wojnar /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 338
art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca) Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu w części dotyczącej pkt I ppkt 2 z dnia 28 listopada 2023 r. nr HP.906.28.2023.AK w przedmiocie nakazu wykonania obowiązków w miejscu prowadzenia działalności oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją nr 385/23 z dnia 17 lipca 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bolesławcu (dalej: PPIS, organ I instancji), na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5, 8, art. 10 ust. 2, art. 25, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 338 ze zm., dalej jako: u.p.i.s.), art. 221 § 2, art. 227 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1510 ze zm., dalej jako k.p.), § 4, § 13, § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 419), art. 25 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1816, dalej jako: ustawa o substancjach chemicznych), art. 1 rozporządzenia oraz załącznika "Wymagania dotyczące sporządzania kart charakterystyki" do Rozporządzenia Komisji (UE) 2020/878 z 18 czerwca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (dalej jako rozporządzenie REACH), § 2 ust. 1 Załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: k.p.a.), nakazał P. Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: strona, strona skarżąca) wykonanie w miejscu prowadzenia działalności ul. [...], [...] B. obowiązków o następującej treści:
1. Przedstawić do wglądu aktualny wynik pomiaru natężenia hałasu na stanowisku pracy mechanika samochodowego.
2. Przedstawić do wglądu aktualny wynik pomiaru stężenia [...] na stanowisku pracy mechanika samochodowego.
3. Przedstawić do wglądu aktualny wynik pomiaru natężenia hałasu na stanowisku pracy ślusarza-spawacza.
4. Przedstawić do wglądu aktualny wynik pomiaru stężenia [...] na stanowisku pracy ślusarza-spawacza.
5. Uzupełnić zapisy w rejestrach czynników szkodliwych dla zdrowia dotyczących liczby pracujących na stanowiskach pracy: ślusarza-spawacza, tokarza, mechanika od 2022 roku.
6. Przedstawić zaktualizowany spis substancji stwarzających zagrożenie lub mieszanin stwarzających zagrożenie pt.: [...].
7. Przedłożyć do wglądu karty charakterystyki produktów: [...], [...] sporządzone zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem (UE) 2020/878 zmieniającym załącznik II do REACH.
8. Przedłożyć do wglądu karty charakterystyki produktów chemicznych sklasyfikowanych jako niebezpieczne: [...],[...],[...],[...],[...], sporządzone zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem (UE) 2020/878 zmieniającym załącznik II do REACH.
9. Przedłożyć do wglądu karty charakterystyki produktów chemicznych niesklasyfikowanych jako niebezpieczne: [...],[...],[...],[...], sporządzone zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem (UE) 2020/878 zmieniającym załącznik II do REACH.
10. Doprowadzić do właściwego stanu sanitarno-technicznego ścian w pomieszczeniu z umywalką i dwiema kabinami ustępowymi przy warsztacie mechanicznym.
11. Doprowadzić do właściwego stanu technicznego drzwi jednej z kabin ustępowych znajdujących się w pomieszczeniu przy warsztacie mechanicznym z umywalką i dwiema kabinami ustępowymi
- w terminie do dnia 31 grudnia 2023 r.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu (dalej: DPWIS, organ II instancji, organ odwoławczy), po rozpoznaniu którego organ II instancji decyzją z dnia 28 listopada .2023 r., znak HP.906.28.2023.AK, w jej pkt I uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie obowiązku nałożonego w punkcie 5 i 6 tej decyzji i nakazał stronie wykonanie w miejscu prowadzenia działalności ul. [...], [...] B. obowiązków o treści:
1. Uzupełnić zapisy w rejestrach czynników szkodliwych dla zdrowia dotyczących liczby pracujących: kobiet, młodocianych, pracujących w porze nocnej oraz liczby pracujących w warunkach przekroczenia wartości dopuszczalnych występujących na stanowiskach pracy: ślusarza-spawacza, tokarza, mechanika w miejscu prowadzenia działalności ul. [...], [...] B. zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.
2. Opracować i przedstawić do wglądu zaktualizowany spis produkowanych/stosowanych substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie w miejscu prowadzenia działalności ul. [...], [...] B., w zakresie stosowanych stwarzających zagrożenie mieszanin chemicznych [...] i [...].
- w terminie do dnia 29.02.2024 r.
Ponadto w pkt II tej decyzji organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w zakresie obowiązku nałożonego w punkcie 8 i 9 zaskarżonej decyzji i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie, z uwagi na bezprzedmiotowość nałażonych obowiązków, gdyż w toku postępowania odwoławczego strona przedłożyła do wglądu karty charakterystyki produktów chemicznych wymienionych w pkt 8 i 9 zaskarżonej decyzji, które są zgodne z załącznikiem II do rozporządzenia REACH zmienionym rozporządzeniem (UE) 2020/878 z dnia 18 czerwca 2020 r.
W skardze na powyższą decyzję strona zaskarżyła ją częściowo tj. co do rozstrzygnięcia zawartego w punkt I podpunkt 1 i 2 przedmiotowej decyzji.
W piśmie z dnia 15 stycznia 2024 r. strona skarżąca ograniczyła zakres zaskarżenia wniesionej skargi jedynie co do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I podpunkt 2 zaskarżonej decyzji.
Przedmiotowej decyzji (w zakresie, w jakim została ostatecznie zaskarżona) strona zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:
I. art. 11 w zw. z art. 107 i 140 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie;
II. art. 221 § 2 k.p. w związku z art. 25 pkt. 2 ustawy o substancjach chemicznych poprzez jego wadliwą wykładnię i przyjęcie, że spis substancji i mieszanin chemicznych niebezpiecznych lub stwarzających zagrożenie należy prowadzić odrębnie dla każdego geograficznie wyodrębnionego miejsca prowadzenia działalności przez pracodawcę, co skutkowałoby tym, że przedsiębiorca
prowadzący działalność w wielu miejscach zobowiązany byłby do prowadzenia takiej
ilości spisów ile ma miejsc prowadzenia działalności, a co nie wynika z treści obowiązujących przepisów prawa.
W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji w części tj. co do rozstrzygnięcia zawartego w punkt I podpunkt (ust.) 2. przedmiotowej decyzji, o umorzenie postępowania administracyjnego stosownie do przepisu art. 145 § 3 p.p.s.a. oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego według norm przepisanych, stosownie do przepisu art. 199 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że stanowisko obu organów winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do reguł wskazanych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie strony w niniejszej sprawie żaden z organów nie wskazał w uzasadnieniu wydanych merytorycznych rozstrzygnięć podstawy prawnej nakładającej na stronę skarżącą obowiązki związane z aktualizacją prowadzonego przez stronę skarżącą [...] substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie dla miejsca prowadzenia działalności ul. [...], [...] B..
Zdaniem strony nałożenie przedmiotowego obowiązku na P., zwłaszcza w sytuacji kiedy pracodawca nie jest podmiotem zobowiązanym do ich sporządzenia, stanowi ponadto wadliwą wykładnię przepisu art. 221 § 2 k.p. Podniesiono, że ani z wykładni literalnej ani tym bardziej celowościowej i funkcjonalnej obowiązujących przepisów prawa (w tym przywołanych w uzasadnieniu decyzji aktów wykonawczych) w żadnym razie nie wynika z jednej strony obowiązek prowadzenia odrębnego spisu substancji i mieszanin chemicznych niebezpiecznych lub stwarzających zagrożenie odrębnie dla każdego geograficznie wyodrębnionego miejsca prowadzenia działalności (a więc w razie prowadzenia działalności gospodarczej w wielu miejscach geograficznych prowadzenia "wielu" spisów), a z drugiej strony w danym geograficznie określonym miejscu wykonywania działalności prowadzenie już wyłącznie jednego wspólnego dla tego miejsca spisu substancji i mieszanin chemicznych niebezpiecznych lub stwarzających zagrożenie, ale już nie "wielu" spisów dla odrębnych (odmiennych) rodzajów działalności prowadzonej w tym miejscu. Strona wskazała, że w jej przypadku w miejscu oznaczonym przez organ jako "ul. [...], [...] B." prowadzone są dwa rodzaje działalności, w których wykorzystywane są w pracy pracowników odmienne (inne) substancje stwarzające zagrożenie, tj. działalności polegającej na produkcji [...] oraz niezwiązanej z nią działalności pomocniczej warsztatu sprzętowo-transportowego świadczącego usługi naprawcze i serwisowe pojazdów, sprzętu, urządzeń i maszyn na rzecz wszystkich miejsc prowadzenia działalności przez skarżącą spółkę. W ocenie strony wywody organu II instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowią przytoczenie przepisów prawa zawierających ogólne obowiązki, ale nie zawierają wskazania konkretnych norm prawnych, z których miałoby wynikać z jednej strony prowadzenie tylu spisów substancji, ile jest miejsc prowadzenia działalności przez przedsiębiorcę (pracodawcę), a z kolei w ramach danego miejsca wykonywania działalności gospodarczej prowadzenie już wyłącznie "jednego" spisu "dla danego miejsca", niezależnie od okoliczności wykonywania w danym miejscu różnych (odmiennych) rodzajów działalności gospodarczej.
Dalej strona stwierdziła, że przyjęcie, iż spis substancji i mieszanin chemicznych niebezpiecznych lub stwarzających zagrożenie należy prowadzić odrębnie dla każdego geograficznie wyodrębnionego miejsca prowadzenia działalności przez pracodawcę, skutkowałoby tym, że przedsiębiorca prowadzący działalność w wielu miejscach zobowiązany byłby do prowadzenia takiej ilości spisów ile ma miejsc prowadzenia działalności, a co nie wynika z treści obowiązujących przepisów prawa. Organy pominęły również fakt, że strona skarżąca w tym miejscu prowadzi wskazane powyżej dwa różne rodzaje działalności. Zdaniem strony nałożenie na nią obowiązku zaktualizowania (poprzez uzupełnienie) spisu substancji produkowanych / stosowanych [...] P. Sp. z o.o. o [...] i [...], które to substancje nie są "produkowane / stosowane [...] P. Sp. z o.o.", ale zostały zastosowane w pracy działu sprzętu i transportu P. Sp. z o.o. (a konkretne w pracy tokarzy w warsztacie sprzętowo - transportowym), stanowi wadliwą wykładnię przepisu art. 221 § 2 k.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, organ stwierdził, że uzasadnienie decyzji zostało sporządzone stosownie do reguł wskazanych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. i zawiera wszystkie wskazane tam elementy, nie zgodził się zatem z zarzutem strony odnośnie naruszenia przepisu art. 11 w zw. z art. 107 i 140 k.p.a. W ocenie organu chybiony jest również zarzut strony skarżącej jakoby nałożenie na nią przedmiotowego obowiązku miałoby stanowić wadliwą wykładnię przepisu art. 221 § 2 k.p. Organ wskazał, że ujawniony w toku przeprowadzonej kontroli fakt stosowania w warsztacie mechanicznym stwarzających zagrożenie produktów chemicznych [...] i [...] we wskazanym miejscu prowadzenia działalności, zobowiązuje stronę jako pracodawcę do ujęcia ich w spisie chemikaliów stosowanych w tymże miejscu prowadzenia działalności, a więc w warunkach odnoszących się do faktycznie panujących warunków pracy w tym miejscu świadczenia pracy przez pracujących na rzecz pracodawcy. Ujawniono bowiem, że to właśnie w tym konkretnym miejscu prowadzenia działalności pracownicy na stanowisku pracy tokarza są narażeni na działanie wyżej wymienionych. produktów chemicznych, co wynika z potwierdzonego w toku kontroli sanitarnej faktu ich stosowania w warsztacie mechanicznym. Skoro w warsztacie mechanicznym we wskazanym miejscu prowadzenia działalności pracodawca naraża swoich pracowników na działanie stwarzających zagrożenie produktów chemicznych w wyniku ich stosowania na stanowisku pracy tokarza, to zgodnie z wymogami ustanowionymi w przytoczonych przepisach jest on zobowiązany ująć w spisie stosowanych stwarzających zagrożenie chemikaliów takie produkty chemiczne. Organ wyjaśnił, iż jego zdaniem z wykładni literalnej przepisu art. 221 § 2 k.p., wynika, że niedopuszczalną jest sytuacja, w której pracodawca stosuje substancje niebezpieczne, mieszaniny niebezpieczne, substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie bez posiadania aktualnego spisu tych substancji i mieszanin. Dlatego, też skoro tylko w miejscu prowadzenia kontroli, na stanowisku pracy tokarzy stosowane są mieszaniny chemiczne stwarzające zagrożenie, to pracodawca winien był sporządzić ich spis i na bieżąco go aktualizować, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło.
Organ odwoławczy wskazał również, że dokonując oceny precyzyjności nałożonego na stronę nakazu ujętego w pkt 6 decyzji organu I instancji stwierdzono konieczność jego doprecyzowania – dopełnienia jego sformułowania w zakresie wskazania, o jakie produkty chemiczne należy uzupełnić już posiadany przez stronę postępowania spis, tak aby strona jednoznacznie wiedziała, z jakiego powodu spis ten został uznany za nieaktualny i niekompletny. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, jako odpowiedź na wezwanie z dnia 5 października 2023 r., otrzymał od strony aktualny na dzień 20 sierpnia 2023 r. spis stosowanych stwarzających zagrożenie chemikaliów w przedmiotowym miejscu prowadzenia działalności. Z analizy owego dokumentu wynika, że pracodawca nadal nie ujął stosowanych w zakładzie pracy pod tym adresem produktów chemicznych stwarzających zagrożenie, których stosowanie ujawniono w toku kontroli sanitarnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 217 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i w całości podzielił w niniejszej sprawie stanowisko i argumentację organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, a także w odpowiedzi na skargę, w których organ szczegółowo odniósł się do tych zarzutów.
Przede wszystkim, zdaniem Sądu nie doszło w sprawie naruszenia przywołanych w skardze przepisów procesowych, bowiem w zaskarżonej decyzji, jak i w poprzedzającej ją decyzji organu I instancji szczegółowo wskazano ustalenia kontroli oraz wskazano okoliczności istotne z punktu widzenia stosowanych przepisów oraz ich ocenę prawną, zaś strona przywołanych faktów nie negowała ani w odwołaniu, ani w skardze. Kwestionowała jedynie sposób zastosowania przepisu art. 221 § 2 k.p. w związku z art. 25 pkt. 2 ustawy o substancjach chemicznych, poprzez przyjęcie, że na stronie ciążył określony obowiązek, którego nie realizowała – co zaś w istocie odnosi się do stosowania przepisów prawa materialnego. Ocena zebranych dowodów (przede wszystkim materiał z kontroli oraz wyjaśnienia strony) nie budzi wątpliwości Sądu w świetle wymogów wynikających z art. 80 k.p.a. W zaskarżonej decyzji wyczerpująco odniesiono się do wszystkich ustaleń oraz podniesionych w ich kontekście zarzutów skarżącej, co czyni bezzasadnymi zarzuty naruszenia art. 11, art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a. Fakt, że strona skarżąca nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy, nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania. Nie wymaga się bowiem od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem.
Zarzuty skargi przede wszystkim odwołują się do tego, że organ bezpodstawnie nałożył na skarżącą nakaz o treści zawartej w pkt I ppkt 2 decyzji, tj. dotyczący wykonania w miejscu prowadzenia działalności (ul. [...], [...] B.) obowiązku opracowania i przedstawienia do wglądu zaktualizowanego spisu produkowanych/stosowanych substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie w podanym miejscu prowadzenia działalności, w zakresie stosowanych stwarzających zagrożenie mieszanin chemicznych [...] i [...] – we wskazanym tam terminie. Strona w skardze kwestionowała zasadność nałożenia tak sformułowanego obowiązku, twierdząc, że brak jest podstaw do wymagania od pracodawcy, aby sporządzał osobny spis spisu produkowanych/stosowanych substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie odrębnie dla każdego geograficznie wyodrębnionego miejsca prowadzenia działalności, a z drugiej strony, aby pracodawca sporządzał w danym geograficznie określonym miejscu wykonywania działalności prowadzenie wyłącznie jednego wspólnego dla tego miejsca spisu substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie, zamiast wielu spisów dla odrębnych rodzajów działalności prowadzonej w tym miejscu.
Przechodząc zatem do oceny zarzutów odnoszących się do meritum rozstrzygnięcia wskazać należy, że materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy u.p.i.s., w szczególności art. 27 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.
Zgodnie z treścią art. 15 k.p., pracodawca ma obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i jest to obowiązkiem każdego pracodawcy, a także przedsiębiorcy, na rzecz którego świadczą pracę osoby fizyczne, w tym pracujące na podstawie umów zlecenie i o dzieło, a także wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą.
Jak stanowi przepis art. 207 § 1 k.p., pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy, a w myśl § 2. Tego artykułu, pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.
Przepisy art. 207 w związku z art. 227 i art. 228 § 3 i 23715 k.p. określają podstawowe obowiązki pracodawcy. Obowiązek określony w art. 207 k.p. w związku z art. 227 i 23715 k.p jest też podstawową zasadą prawa pracy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 06-03-2014 sygn. akt III SA/Gd 945/13).
Uprawnienie organu administracji wynikające z przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku z art. 207 k.p.a, a także innych szczegółowych przepisów wydanych na podstawie art. 227, art. 228 § 3 i art. 23715 k.p, stanowi podstawę do ingerencji w działanie pracodawcy niezależnie od jego woli i braku stosownych środków finansowych. Podstawą prawną nałożonego obowiązku są bowiem stwierdzone nieprawidłowości ujawnione w toku kontroli, które do dnia wydania decyzji nie zostały usunięte przez pracodawcę.
Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy, ponieważ obciążają go niezależnie od sposobu spełniania świadczenia przez pracownika. Są one też niepodzielne, z uwagi na to, że działania i zaniechania innych podmiotów nie zwalniają pracodawcy od odpowiedzialności za stan bhp w miejscu pracy. Wobec powyższego organy kontroli dokonują oceny aktualnego stanu sanitarnego w kontrolowanym obiekcie w stosunku do powszechnie obowiązującego prawa.
W związku z powyższym, na pracodawcy ciąży szczegółowy obowiązek uregulowany w art. 207 § 2 pkt 2 k.p., tj. zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń.
Obowiązkiem pracodawcy w sytuacji narażenia zatrudnionych na stanowiskach pracy pracowników na czynniki oraz procesy stwarzające szczególne zagrożenie dla zdrowia lub życia jest m.in. obowiązek pracodawcy określony w art. 221 § 2 k.p., który przewiduje, że niedopuszczalne jest stosowanie substancji niebezpiecznej, mieszaniny niebezpiecznej, substancji stwarzającej zagrożenie lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie bez posiadania aktualnego spisu tych substancji i mieszanin oraz kart charakterystyki, a także opakowań zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem. Natomiast przepis art. 25 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych nakłada na producenta, importera oraz dalszego użytkownika obowiązek ustanowienia, prowadzenia i aktualizowania na bieżąco spisu produkowanych, importowanych lub stosowanych substancji stwarzających zagrożenie lub mieszanin stwarzających zagrożenie. Z kolei wedle definicji z art. 3 pkt. 13 rozporządzenia REACH, dalszy użytkownik oznacza osobę fizyczną lub prawną, która używa substancji w jej postaci własnej lub jako składnika mieszaniny podczas prowadzonej przez siebie działalności przemysłowej lub innej działalności zawodowej.
W sprawie, podczas przeprowadzonej kontroli w dniu 12 maja 2023 r. organ dokonał m.in. oceny przestrzegania przez pracodawcę wymogów w zakresie stosowania substancji i mieszczanin chemicznych stwarzających zagrożenie i stwierdził, że w spisie stosowanych/produkowanych substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie nie ujęto stosowanych stwarzających zagrożenie produktów chemicznych: [...] i [...], których fakt stosowania w warsztacie mechanicznym ujawniono w toku przeprowadzonej kontroli w miejscu prowadzenia działalności. W związku z tym stwierdzono, że posiadany przez pracodawcę spis stosowanych substancji i mieszczanin chemicznych stwarzających zagrożenie jest nieaktualny, a co za tym idzie, pracodawca naruszył w tym zakresie obowiązek określony w art. 221 § 2 k.p. oraz art. 25 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych, jako że kontrolowany podmiot stanowi dalszego użytkownika zgodnie z podaną wcześniej definicją zawartą w przepisie z art. 3 pkt. 13 rozporządzenia REACH oraz nałożono opisany wyżej obowiązek opracowania i przedstawienia do wglądu zaktualizowanego (w zakresie nieujętych w nim mieszanin chemicznych) spisu produkowanych/stosowanych substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie w podanym miejscu prowadzenia działalności.
Powyższa ocena prawna okoliczności sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, w tym także pod kątem podnoszonych w skardze zarzutów. Strona w istocie nie posiadała aktualnego spisu produkowanych/stosowanych substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie, uwzględniającego wskazane produkty chemiczne ([...] i [...]), których fakt stosowania w warsztacie mechanicznym ujawniono w toku przeprowadzonej kontroli we wskazanym miejscu prowadzenia działalności. Strona nie kwestionowała również, że powyższe produkty chemiczne były stosowane w warsztacie mechanicznym na stanowisku tokarza w miejscu prowadzenia działalności. Trzeba też zwrócić uwagę, że – jak podnosił organ odwoławczy - w toku postępowania wyjaśniającego, strona na wezwanie tego organu przedłożyła aktualny na dzień 20 sierpnia 2023 r. spis stosowanych stwarzających zagrożenie chemikaliów w przedmiotowym miejscu prowadzenia działalności i z analizy owego dokumentu wynika, że pracodawca nadal nie ujął stosowanych w zakładzie pracy pod tym adresem produktów chemicznych stwarzających zagrożenie, których stosowanie ujawniono w toku kontroli sanitarnej.
Oznacza to, że strona, pomimo stosowania powyższych produktów chemicznych zakwalifikowanych jako stwarzające zagrożenie, nie ujęła ich w spisie produkowanych/stosowanych substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie, wbrew wyraźnemu obowiązkowi wynikającemu z art. 25 ustawy o substancjach chemicznych.
Sąd podziela przy tym argumentację organu, że skoro powyższe uchybienia stwierdzono w toku kontroli przeprowadzonej we wskazanym miejscu prowadzenia działalności, to właściwym było określenie obowiązku opracowania i przedstawienia do wglądu zaktualizowanego spisu (w zakresie nieujętych w nim produktów) do tego właśnie miejsca prowadzenia działalności. Należy zgodzić się z wypowiedzią organu, że posiadany przez pracodawcę spis stosowanych w procesie pracy stwarzających zagrożenie chemikaliów ma odzwierciedlać aktualny stan warunków pracy panujących na stanowiskach pracy, co wiąże się z określonymi zagrożeniami jakie niesie ze sobą stosowanie stwarzających zagrożenie konkretnych substancji i/lub mieszanin chemicznych, bowiem w różnych miejscach prowadzenia działalności przez danego pracodawcę stosowane mogą być inne/różne substancje i/lub mieszaniny chemiczne stwarzające zagrożenie.
Zatem nie sposób uznać za zasadne stanowiska strony, w myśl którego brak jest podstaw do wymagania od pracodawcy, aby sporządzał spis produkowanych/stosowanych substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie odrębnie dla każdego geograficznie wyodrębnionego miejsca prowadzenia działalności. Jak słusznie wskazuje organ, to właśnie w tym konkretnym miejscu prowadzenia działalności opisane (i nieujawnione w spisie) produkty chemiczne były stosowane. Trzeba też wskazać, że, wbrew twierdzeniom strony, w zaskarżonej decyzji organ nie nakazał stronie wprost sporządzenia czy prowadzenia w geograficznie określonym miejscu wykonywania działalności wyłącznie jednego wspólnego dla tego miejsca spisu substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie, zamiast wielu spisów dla odrębnych rodzajów działalności prowadzonej w tym miejscu. Organ odwoławczy nałożył na stronę obowiązek opracowania i przedłożenia do wglądu spisu zawierającego omawiane produkty chemiczne stosowane w konkretnym miejscu prowadzenia działalności, nie odnosząc tego do danego rodzaju tej działalności [...]. Sąd zauważa przy tym, że organ I instancji rzeczywiście odniósł ów obowiązek do rodzaju działalności polegającego na prowadzeniu [...], co było pewną nieścisłością, lecz zostało przez organ odwoławczy prawidłowo skorygowane przez nałożenie obowiązku o właściwej treści. W ocenie Sądu brak było zatem przeszkód aby strona zrealizowała ów obowiązek albo przez przedłożenie spisu dla tego rodzaju działalności, który to rodzaj jest prowadzony jako jeden z dwóch wskazywanych przez nią w tym miejscu (a z którym wiązało się stwierdzone uchybienie) albo poprzez przedłożenie spisu prowadzonego jako jeden wspólny dla obu działalności prowadzonych w tym miejscu, z wyodrębnieniem tego rodzaju działalności (a nawet konkretnego stanowiska), którego stwierdzone uchybienie dotyczyło. Chodziło bowiem o to, aby posiadany przez stronę spis substancji i mieszanin chemicznych stwarzających zagrożenie w danym miejscu prowadzenia działalności zawierał omawiane produkty chemiczne, gdy tymczasem żaden z przedłożonych przez stronę spisów tych produktów nie zawierał.
Nie ulega zatem wątpliwości Sądu, że słuszna była ocena wyrażona przez organ o naruszeniu przez stronę obowiązku z art. 221 § 2 k.p i art. 25 ustawy o substancjach chemicznych, a zatem zasadnie nałożono na stronę obowiązek w tym zakresie i obowiązek ten został prawidłowo przez organ sformułowany.
Z tych wszystkich względów, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i orzekł jak w sentencji wyroku.